

D4358

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཱརྱ་སནྡྷི་ནིར་མོ་ཙ་ནཾ་སཱུ་ཏྲ་སྱ་བྱཱ་ཁྱཱ་ན་མ། བོད་སྐད་དུ། འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ། དཀོན་མཆོག གསུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་འདི་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་དོན་རྣམ་པ་ལྔས་བསྟན་ཏེ། བསྡུས་པའི་དོན་དང་། དགོས་པ་དང་། ཚིག་གི་དོན་དང་། མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། བརྒལ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཐུན་མོང་གི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། ། དེ་ལ་ཐུན་མོང་གི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གང་གི་དུས་ན། གང་གིས་བཤད་པའི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ཡང་ཕུན་སུམ ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ།དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་གང་གི་དུས་ན་བཤད་ཅེ་ན། དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནས་ཏེ་། དེ་ནི་ མདོ་ལས།འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ཞིང་མདོ་སྡེ་དཀོན་མཆོག་འདི་ལྟ་བུ་དག་མངོན་སུམ་དུ་ཐོས་ པའི་སྐབས་ཡོད་པའོ།།གང་གིས་བཤད་ཅེ་ན་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ལེགས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ དང་།བདུད་བཞི་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་གཉིས་ནི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱིར་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་པས་ཐུན་མོང་གི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གང་ན་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཇི་ལྟ་བུ་དག་དང་བཞུགས་པའི་རིམ་གྱིས་མདོ་སྡེའི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ནི་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་གང་ལ་བཞུགས་ཤེ་ན། གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་མདོ་ལས་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་ཞེས་ གསུངས་པས་བསྟན་ཏོ།།དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མདོ་ལས། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་མཆོག་ཏུ་འབར་བ་བཀོད་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྒྱས་པར་འགེངས་པའི་འོད་ཟེར་རྒྱ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རིན་པོ་ཆེའི་པདྨའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པས་ བརྒྱན་པའི་བཀོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ།།ཅི་འདྲ་བ་ཅིག་བཞུགས་ཤེ་ན། ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཏེ། དེ་ནི་མདོ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མདོ་ལས། ལེགས་ པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ་དེ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ཇི་ལྟ་བུ་དག་དང་བཞུགས་ཤེ་ན། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དག་དང་སྟེ། དེ་ལ་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ ཏེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།

印度语为：圣解深密经解释。藏语为：圣解深密经解释。顶礼三宝。
此圣解深密经，略说有五种内容：摄义、目的、词义、关联和辩论义。
其中，首先摄义有二种：序分特征安立和经典主体安立。
其中，序分特征安立也有二种：共同序分特征安立和不共序分特征安立。
其中，共同序分特征安立是指何时、由谁宣说的一切经典共同序分特征安立。此又以二种圆满显示：时圆满和说者圆满。
其中，何时宣说？时圆满者，如经中说：'如是我闻，一时'，此圆满是指如来出现于世间，有机会亲闻如此珍贵经典之时。
由谁宣说？说者圆满者，如经中说：'薄伽梵'，其圆满是指具足六种殊胜，以及断除四魔等功德，即薄伽梵自身所具有的功德。
此二者是一切经典普遍相同的显示，故称为共同序分特征安立。
其中，不共序分特征安立是指在何处、何种情况、与何等眷属共处的次第安立经典序分特征。此以三种圆满显示：世尊处所圆满、功德圆满和眷属圆满。
其中，住于何处？处所圆满者，如经中说：'大宫殿'。
其圆满如经中说：'七宝最极炽盛庄严，放大光明遍满无量世界，名为放大光明，依止具足无量功德大宝莲花王庄严而住'等功德。
何等情况而住？功德圆满者，如经中说：'薄伽梵'。其圆满如经中说：'具足善巧通达智慧'乃至'遍及虚空界'等功德。
与何等眷属共住？眷属圆满者有二种：声闻眷属圆满和菩萨眷属圆满。

།དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མདོ་ལས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ཚད་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཅང་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་ནི་མདོ་ལས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པ་ཤ་སྟག་ཅེས་གསུངས་པའི་བར་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མདོ་ལས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐ་དད་པ་ནས་ འདུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གནས་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།།དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མདོ་ལས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཤ་སྟག་ཅེས་གསུངས་པའི་བར་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ།།དེ་ནི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱིར་འདྲ་བར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་གྱི། འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་འདི་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་གི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་ཅན་ ཡིན་པས་ན།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པས་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ འདིའི་མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་མཐའ་དག་གི་བདེན་པ་གཉིས་པོ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ལྔ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ དང་།གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་མཚན་ ཉིད་དྲུག་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ གི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཐེག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་དང་།ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ལས་བརྩམས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་བསྟན་པ་སྟེ། མཚན་ཉིད་བཅུ་ གཅིག་པོ་དེ་དག་ནི་མདོ་ལས།དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་བཞིན་ཀུན་འདྲིས་ཀྱིས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་ཟབ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལ་དྲི་བ་དྲིས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་སོགས་ པ་མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ལེའུ་བཅུ་འབྱུང་བ་ལས་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་པོ་གཉིས་ནི་ལེའུ་དང་པོ་སྦྱར་རོ།།མཚན་ཉིད་ལྷག་མ་དགུ་ནི་ལེའུ་ལྷག་མ་དགུ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འོག་ནས་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཏེ། དེ་ནི་མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པས་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་ པ་ཡིན་ནོ།

其中，关于声闻眷属圆满，经中说：'无量声闻僧众皆是智者'，以此说明。其圆满性，经中从'佛子'起，至'善入如来教法'为止，具足如是功德。
关于菩萨眷属圆满，经中说：'从不同佛土而来的无量菩萨，皆已善入大地'，以此说明。其圆满性，经中从'大乘法出离'起，至'现前能息灭一切众生一切损害之地'为止，具足如是功德。
此非一切经典所共同宣说，而是《解深密经》等某些经典特殊的序分，故称为'不共序分之差别安立'。这是首先以序分差别安立所摄之义的宣说。
其中，关于经典体性安立，此《解深密经》之经典体性安立，是宣说遍知二谛——胜义谛与世俗谛之相。
其中，胜义谛具足五相当知：不可言说相、无二相、超越寻思境相、超越异同相、一味相。
世俗谛具足六相当知：心相、诸法相、诸法无自性相、依法施设安立而摄持奢摩他毗婆舍那道之差别、依乘安立而如实分别诸乘、唯依乘施设安立而宣说如来事业差别。
此十一相，经中从'尔时，正解菩萨依不可言说、无二相胜义，请问甚深义解深密菩萨'起，于经典体性安立十品中，初二胜义相配初品。余九相则依次配余九品，下文广说。这是经典体性安立所摄之义的宣说。

།དེ་ལ་དགོས་པ་ནི་འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་བསྟན་པ་འདིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགོངས་པ་ངེས་པར་དགྲོལ་བ་དང་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་དང་། ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། བདག་མེད་པ་གཉིས་ཆུད་ པར་བྱ་བ་དང་།སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤོང་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཉིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེས་ནི་དགོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཚིག་གི་དོན་ནི་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ མདོ་སྡེའི་ལུས་མཐའ་དག་གི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་སོ་སོར་སྟོན་པའོ།།དེ་ལ་མཚམས་སྦྱར་བ་ནི་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གི་སྔ་མ་དང་སྦྱོར་བ་དང་། ཚིག་ཕྱི་མ་དང་སྦྱོར་བའི་གོ་རིམས་སྔ་ཕྱི་མི་འགལ་བར་མཚམས་སྦྱོར་བའོ། །བརྒལ་བའི་ལན་ནི་རིགས་པ་ དང་མི་འགལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱིས་དྲིས་པའི་ལན་གདབ་པ་དང་།ཉིད་ཀྱི་དོགས་པ་བསུ་ཞིང་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་དགྲོལ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དགོས་པ་དང་། ཚིག་གི་དོན་དང་། མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། བརྒལ་བའི་ ལན་དེ་དག་ནི་མདོ་སྡེའི་མགོ་འཇུག་གི་ལུས་མཐའ་དག་དང་སྤྱིར་མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱར་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་གནས་སྐབས་སོ་སོར་དབྱེ་བ་ནི་མེད་དོ།།དེ་ལ་དང་པོར་བསྡུས་པའི་དོན་མ་བསྟན་ན་མདོ་སྡེའི་དོན་བདེ་བླག་ཏུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པར་བསལ་བའི་ཕྱིར་ དང་པོར་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དགོས་པ་མ་བསྟན་ན་ཉན་པ་པོ་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་དག་ནན་ཏན་གྱིས་ཉན་པ་པོ་ལ་སོགས་པར་ཁས་མི་ལེན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པར་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་དགོས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཚིག་དོན་མ་བསྟན་ན་ཉན་པ་པོ་ ཤེས་རབ་རྟུལ་པོ་དེ་དག་ལ་རྨོངས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པར་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་མཚམས་སྦྱར་བ་མ་བསྟན་ན་སྨྱོན་ཚིག་ལྟར་སྔ་ཕྱི་འབྲེལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པར་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེའི་ འོག་ཏུ་མཚམས་སྦྱར་བ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་བརྒལ་བའི་ལན་མ་བརྗོད་ན་རིགས་པས་མ་གྲོལ་བས་ཐམས་ཅད་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པར་བསལ་བའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་བརྒལ་བའི་ལན་བརྗོད་དེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་ངེས་པ་ཁོ་ནར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ རྩིས་མགོ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མདོ་སྡེ་འདིའི་མིང་འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་བཞིན་མདོ་སྡེའི་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པའི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་མདོར་བསྡུ་ན་གནས་སྐབས་རྣམ་པ་བཞི་ལས་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་དང་། གང་ཟག་དང་། དཔེ་དང་། དོན་གྱི་གནས་སྐབས་ལས་སོ། ། དེ་ལ་ཡུལ་གྱི་གནས་སྐབས་ལས་བཏགས་པ་ནི་ཡུལ་གང་དུ་བཤད་པའི་གནས་སྐབས་ལས་མདོ་སྡེའི་མིང་དུ་བཏགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ལང་ཀའི་གྲོང་རྡལ་དང་། ག་ཡ་མགོའི་རིར་བཤད་པས་འཕགས་པ ལང་ཀར་གཤེགས་པ་དང་།ག་ཡ་མགོའི་རི་ཞེས་མདོ་སྡེའི་མིང་དུ་བཏགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།

其中需求是：通过宣说此《圣解深密经》，能够确定解释如来密意，通达二谛之相，圆满二资粮，了知二无我，断除二障，获得二种圆满果位。由此显示密意之体性、因及圆满果。
其中文义是：'如是我闻一时'等，显示经典全文中名、句、文字等集合的各别文义。
其中连接是：将这些文义前后相连，使前后次第不相违背地衔接。
答辩是：为显示不违背正理，对他人提问作答，并自行预设疑问以理由解答等，断除一切疑惑之相。如是需求、文义、连接、答辩等，是与经典始终全文普遍相应而说，并非分别于各处。
若最初不说摄义，则难以轻易通达经义，因此为断除此过而首先说摄义。其后若不说需求，具有先行思维的听闻者则不会精进受持听闻等，因此为断除此过而其后说需求。其后若不说文义，则钝根听闻者会生起迷惑，因此为断除此过而其后说文义。
其后若不说连接，则如同狂言般前后无有关联，因此为断除此过而其后说连接。其后若不说答辩，则因未以理由解释而一切生疑，因此为断除此过而其后说答辩。如是五种确实是应说之纲要。
其中此经典名为《圣解深密经》，是依义安立经名。此复摄略一切圣教经典之名，是从四种情况安立：处所、补特伽罗、譬喻及义之情况。
其中从处所情况安立者，是从宣说处所情况而安立经名，如于楞伽城及伽耶山头宣说，故安立《圣入楞伽经》及《伽耶山顶经》等经名。

།གང་ཟག་གི་གནས་སྐབས་ལས་བཏགས་པ་ནི་གང་ཟག་གང་གིས་ཞུས་པ་དང་བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་ལས་མདོ་སྡེའི་མིང་དུ་བཏགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་གཙུག་ན་རིན་པོ་ཆེས་ཞུས་པ་དང་།དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པས་བསྟན་པས་འཕགས་པ་གཙུག་ན་རིན་པོ་ཆེས་ཞུས་པ་དང་། དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པས་བསྟན་པ་ཞེས་མདོ་སྡེའི་མིང་དུ་བཏགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དཔེའི་གནས་སྐབས་ལས་བཏགས་པ་ནི་དཔེ་གང་ གིས་དོན་མཚོན་པའི་གནས་སྐབས་ལས་མདོ་སྡེའི་མིང་དུ་བཏགས་པ་སྟེ།དཔེར་ན་སཱ་ལུའི་ལྗང་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་རྣོན་པོའི་དཔེས་མཚོན་ཏེ་བཤད་པས་འཕགས་པ་སཱ་ལུའི་ལྗང་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ཞེས་མདོ་སྡེའི་མིང་དུ་བཏགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དོན་གྱི་གནས་སྐབས་ལས་ བཏགས་པ་ནི་དོན་གང་གིས་བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་ལས་མདོ་སྡེའི་མིང་དུ་བཏགས་པ་སྟེ།དཔེར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པས་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་མདོ་སྡེའི་མིང་དུ་བཏགས་པ་ལྟ་བུའོ། ། འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་འདི་ཡང་དོན་གྱི་གནས་སྐབས་ལས་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགོངས་པ་དང་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ཟབ་མོའི་དོན་ངེས་པར་གཏན་ལ་འབེབས་ཤིང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་མདུད་པ་མ་ལུས་པ གཅོད་པས་འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ཞེས་མདོ་སྡེའི་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་ཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ལས་རིང་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དགོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགོངས་པ་དང་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་དག་གོ། །ཡང་ཚིག་གི་དོན་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་མདུད་པ་ལ་ཡང་བྱའོ། །ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགོངས་པ་དང་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ཟབ་མོའི་དོན་ངེས་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་ཚིག་གི་དོན་རྣམས་གཅིག་ཏུ་ན་མ་ལུས་པར་གཅོད་པའི་དོན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་ པའི་མདུད་པ་མ་ལུས་པར་གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལ་ཚིག་གི་དོན་སྤྱིར་བསྡུ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་ངེས་པར་བཀྲོལ་བས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་མདུད་པ་མ་ལུས་པར་གཅོད་པས་ན། དེ་ནི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ཡང་ཡིན་ལ། མདུད་པ་མ་ལུས་པར་གཅོད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་གྲགས་པ་དང་འདྲ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལས་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་ཐེག་པའམ་བགྲོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་སྟེ། ལམ་དང་འབྲས་བུར འབྲེལ་པའི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པ་ལས་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་པོ་ཆོས་ཆེན་པོ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་ཆེན་པོ་དང་། མོས་པ་ཆེན་པོ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཚོགས་པ་ཆེན་པོ་དང་། དུས་ཆེན་པོ་དང་། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཆེན་པོས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཆེན་པོ་བདུན་པོ་དེ་དག་ལས་དང་པོ་དྲུག་ནི་ཐ་མའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། ཐ་མ་ནི་དང་པོ་དྲུག་གི་འབྲས་བུར་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ།

从补特伽罗的情况而安立名称，是指依据某补特伽罗请问和宣说的情况而安立为经的名称，例如依菩萨顶髻宝请问和无垢称宣说而安立为'圣顶髻宝所问'和'无垢称所说'等经的名称。
从譬喻的情况而安立名称，是指依据以某譬喻表示义理的情况而安立为经的名称，例如以稻芽和金刚利器的譬喻表示而安立为'圣稻芽'和'金刚能断'等经的名称。
从义理的情况而安立名称，是指依据所宣说的某义理的情况而安立为经的名称，例如依所说的般若波罗蜜多和佛陀境界而安立为'圣般若波罗蜜多'和'佛地'等经的名称。
此《圣解深密经》也是从义理的情况而安立名称，因为此经决定抉择如来甚深密意和隐密意趣的义理，并且断除一切烦恼障和所知障的结缚，故安立为《圣解深密经》之名，应如《缘起经》和《夺宝经》等经般理解。
'圣'的含义是远离一切罪恶不善法。'密意'是指如来甚深的密意和隐密意趣。又从另一角度，词义也指烦恼障和所知障的结缚。'解'是指决定抉择，即决定抉择如来甚深密意和隐密意趣的义理之意。又从另一角度，词义也指全部断除，即断除一切烦恼障和所知障的结缚之意。
总括词义，由于决定开显如来甚深密意而断除一切烦恼障和所知障的结缚，故此经既是解深密，也是断除一切结缚。
如同其他大乘经中所说，'乘'是指能使前进或应当趋入之义，即与道果相关的乘。'大'是指以七种大而超胜声闻等乘：法大、发心大、胜解大、增上意乐大、资粮大、时大和圆满大，故称菩萨之乘为大乘。在这七大中，前六者是最后一者的因，应知最后一者是前六者的果。

། མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་མདོ་ཙམ་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པས་མདོའོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་སྐུད་པའི་གཟུངས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ཕྲེང་མང་པོའི་རྒྱུན་འཛིན་པ་བཞིན་དུ་དོན་མདོ་ཙམ་དུ་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེ་འདིས་ཆོས་མངོན་པའི་དོན་གླག་གླག་པོ་མང་པོ་དག་འཛིན་པས་ན་མདོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་མདོ་སྡེའི་མིང བསྟན་པའི་སྐབས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་།དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པ་དང་། འབྲེལ་པའི་འབྲེལ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དུ་གཏོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ། འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཇི་སྐད་ བསྟན་པ་དེ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་པའི་མདོ་སྟོང་པ་སེའུ་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་ངེས་པར་བཀྲོལ་བས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་མདུད་པ་མ་ལུས་པར་གཅོད་པ་དེ་ཉིད་ དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པ་ཡིན་པས་དགོས་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཚིག་ཀྱལ་པ་བྱ་རོག་གི་སོ་བརྟག་པ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན།འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་ཐེག་པའི་ཐབས་དང་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་ཐེག་པའི་ཐབས་ལས་བྱུང་བར་འབྲེལ་པ་དེ་ཉིད་འབྲེལ་པ་ཡིན་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། དགོས་པར་ འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཀླུ་འཇོག་པོའི་གཙུག་གི་ནོར་བུ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་མདོ་འདི་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཀྱང་ཡོད་ལ། དགོས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད། ཐོབ་པའི་བྱ་བ་ཐབས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་པས། རྣལ་འབྱོར་དམ་པས་བདག་ལ་ཕན་པར་འདོད་པ། འགྲོ་བ་ མཐའ་དག་གི་དོན་གཙོ་བོར་བྱེད་པ།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་མཆོག་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ལ་དད་པ་མཆོག་གི་གནས་ཡིན་པར་མོས་པ་བསྐྱེད་ཅིང་མི་གཡེལ་བར་ནན་ཏན་གྱི་སྙིང་པོར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མི་སླུ་བའི་གཏམ་གླེངས་ནས། ད་ནི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་ པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་གླེང་གཞི་ནི་གང་དུ་དོན་འབྲེལ་པར་བྱེད་ཅིང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའམ། ཡང་ན་ཕན་ཚུན་ངེས་པར་སྦྱིན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་གླེང་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་གང་གི་དུས་ན་གང་གིས་བཤད་པས་ཐུན་མོང་གི་གླེང་གཞིའི་ ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།གང་ན་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཇི་ལྟ་བུ་དག་དང་བཞུགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོར་གང་གི་དུས་ན་གང་གིས་བཤད་པས་ཐུན་མོང་གི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པར་ བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་གང་གི་དུས་ན་བཤད་ཅེ་ན་དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ན་སྟེ་། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་ པའི་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ཕྲད་འདི་དཔེ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་དང་། དྲིས་པ་གཏན་ལ་རྣམ་པར་འབེབས་པ་དང་། ཁས་ལེན་པ་དང་། ཚིག་གི་ལན་དག་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་དཔེ་ལ་ནི་ཕྱུག་པ་ལ་རྣམ་ཐོས་ཀྱི་བུ་ལྟ་བུ་ཞེས་ བྱས་ན་རྣམ་ཐོས་ཀྱི་བུ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པ་ལྟ་བུའོ།།ལུང་འབོགས་པ་ལ་ནི། འདི་སྐད་ལྷོགས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དྲིས་པ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་ནི་བདག་གིས་འདི་སྐད་ཐོས་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཁས་ལེན་པ་ལ་ནི་དེ་བཞིན་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

所谓'经'，是因为显示简略义理而称为'经'。另外，就像线串持续贯穿许多花朵一样，此经以简略方式显示义理，能够持续贯穿阿毗达磨的众多深奥义理，故称为'经'。如是，此经名称的阐述，即是此处所要宣说的内容、究竟目的及其关联。
属于菩萨藏的大乘经，名为'圣解深密经'，其所宣说的文义即是所要阐述的内容，因此不同于无义理内容的'空十相经'等。由于完全解开如来甚深密意，能断尽一切烦恼障和所知障的结，这就是究竟目的，因此不同于无果报的戏论如'观察乌鸦牙齿'等。
由于与能运载的乘之方便和所趋向的乘之方便相关联，这就是其关联性，因此不同于与所诠义理和目的无关的'龙王顶髻宝珠'等。如是，此经具有所诠义理，具有目的果报，也具有获得所为方便的关联。
因此，希求自利的殊胜瑜伽者、以利益一切众生为主要目的者、希求无上菩提殊胜果位者，应当对此生起最胜信解，精进不懈地修持。
如是宣说不虚之语后，现在当解说缘起特征等文义。其中，缘起是指于何处建立关联及结合，或者说相互确定给予所生起的，称为缘起。
此复由何时何者所说的共同缘起特征安立，以及于何处与何等众共住的次第所立不共缘起特征安立。其中，首先当说由何时何者所说的共同缘起特征安立。
此复以二种圆满显示：时圆满和说者圆满。其中，若问于何时说？即于时圆满时。因此，为显示此义而说'如是我闻一时'。
其中，'如是'这一词语，出现于譬喻、授记、问答决定、许可及言词回答等处。其中，譬喻如说'富如多闻子'，即知与多闻子相似。授记如说'如是诵读'。问答决定如说'我如是闻，如是说'。许可如说'如是应做'。

། ཚིག་གི་ལན་ལ་ནི་དེ་དེ་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་མང་དུ་ཡང་འདྲེན་མོད་ཀྱི་སྐབས་འདིར་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ཕྲད་འདི་ཁས་ལེན་པ་ལ་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་སྐད་ཐོས་པ་དེ་བཞིན་བཤད་པར་གསོལ་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་།དེས་བདག་གིས་ཇི་སྐད་ཐོས་པ་དེ་བཞིན་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པའོ། །ཡང་ན་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བདག་གིས་འདི་སྐད་ཐོས་ཏེ་དེ་བཞིན་བསྟན་པར་ བྱའོ།།གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེས་ནི་ཡན་ལག་གཞན་གྱིས་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་བསལ་བར་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་མངོན་སུམ་དུ་སྟེ། གཞན་ལས་གཅིག་ནས་ གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་མ་ཡིན་པའོ།།ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ནུས་པའི་རྣ་བའི་དབང་པོས་ཟིན་པ་སྟེ། འདིས་ཀྱང་ཡན་ལག་གཞན་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ངེས་པ་སེལ་ཏེ། བྱིས་པ་གང་དག་ཉན་མི་ནུས་པ་དེ་དག་ནི་ཡན་ལག་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའམ་། སྐུར་པ་ འདེབས་པར་བྱེད་ཀྱི་འདི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཅིག་གི་ཚེ་སྟེ། དེ་ཡང་ཉན་པའི་ཚེ་བར་ཆད་མེད་པའི་རྒྱུན་ལ་དུས་གཅིག་ཅེས་བྱའི། གཞན་དུ་ན་ཡི་གེ་དང་། རྩ་བ་དང་། ཚིག་གཟུང་བའི་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཅིག་ཅར་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ན་ གཟུངས་ཐོབ་པས་ཡི་གེ་འབྲུ་གཅིག་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཡང་དག་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དུས་གཅིག་ཁོ་ན་ཡང་ཡིན་ནོ།།ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་རྣ་བའི་དབང་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པས་ཡི་གེ་འབྲུ་གཅིག་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པས་གཞན་ལ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དུས་གཅིག་ཁོ་ན་ ཡིན་ནོ།།ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་དུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚོགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དུས་གཅིག་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཚོགས་སོ་ཞེས་ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ནི་དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ་། དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་ བྱུང་ཞིང་།མདོ་སྡེ་དཀོན་མཆོག་འདི་ལྟ་བུ་དག་མངོན་སུམ་དུ་ཐོས་པའི་སྐབས་ཡོད་པའོ།

对于语句的回答，即如'如是'等，虽然有多种引用方式，但在此处应知此'如是'等言词助词是用于承诺，即正在结集的菩萨们向菩萨请求说：'请如您所闻那样宣说。'
他承诺道：'我将如所闻那样宣说。'或者'我将如实宣说我所闻，如其所说，不作他解。'这是为了确定，意在遣除以其他支分增益和诽谤的边际。
'我'是指自己亲自从世尊处直接听闻，而非从他人一代一代相传。'闻'是指以能听闻的耳根所摄受，这也遣除了以其他支分增益和诽谤的决定，因为那些不能听闻的愚者会对支分作增益或诽谤，而此非如是。
'一时'是指在某一时候，这是指听闻时无间断相续的时间称为一时，否则由于文字、根本和句义理解的时间各异，不能同时进行。
或者，由于获得总持，于一字中能正确领受一切法门，故确实是一时。又或者，由于获得清净耳根，了知一字后于其他也无碍，故也确实是一时。
另一种解释是，'时'指聚集，与下文相连为'一时世尊与眷属聚集'。那是圆满之时，其圆满性在于如来出现于世间，有机会亲闻如此殊胜的经典。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ཡང་རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་ལ་སོགས་པ་ནི་སྐྱེ་དགུའི་ཚེ་ལོ་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡིན་པས་དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་ གདགས་སུ་རུང་གི་།འདིའི་ཚེ་ནི་རྩོད་པའི་དུས་ལ་བབ་སྟེ། སྙིགས་མ་ལྔ་བདོ་བ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གདགས་སུ་རུང་ཞེ་ན། རྫོགས་ལྡན་གྱི་དུས་ལ་སོགས་པའི་ཚེ་ན་སྐྱེ་དགུའི་ཚེ་ལོ་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཡང་སྐྱེ དགུ་གཅིག་ཏུ་བག་མེད་པར་སྤྱོད་ཅིང་།དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་མཚན་ཡང་མི་གྲག་པ་ཡིན་པས་དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་མི་གདགས་ལ། དུས་མཐའི་ཚེ་ན་ནི་ནད་ལ་སོགས་པའི་བར་གྱི་བསྐལ་པས་གཡེན་སྤྱོ་ཞིང་དགེ་བའི་མིང་ཡང་མི་གྲག་པས་དེ་ནི་དུས་ཀྱི་ཐ་ཆད་ཡིན་ གྱི།འདིའི་ཚེ་ན་རྩོད་པའི་དུས་ལ་བབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ཞིང་མདོ་སྡེ་དཀོན་མཆོག་འདི་ལྟ་བུ་དག་མངོན་སུམ་དུ་ཐོས་པའི་སྐབས་ཡོད་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་མང་བ་དང་། གང་གིས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་མཚན་ཐོས་པ་ཙམ་དང་། སེ་གོལ་གཏོགས་པའི་ཡུད་ཙམ་ཞིག་དགེ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དུས་གཞན་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ལུང་སྟོན་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་གཅིག་ཏུ་སྙིགས མ་ལྔ་བདོ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་གདགས་སུ་རུང་ངོ་།།གང་གིས་བཤད་ཅེ་ན། སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ལེགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་རང་དབང་དང་།རབ་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། གཟུགས་བཟང་བ་དང་། གྲགས་པ་དང་། དཔལ་དང་། ཆེ་བ་ཉིད་སོགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། སྒྲ་ངེས་པར་སྦྱོར་བ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། རང་དབང་དང་ནི་རབ་སྦྱངས་དང་། །གཟུགས་བཟང་བ་དང་གྲགས་པ་དང་། །དཔལ་ དང་ཆེ་བ་ཉིད་སོགས་པ།།དྲུག་པོ་རྣམས་ལ་ལེགས་བཤད་ནི། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྲལ་བ་མེད་དེ་མངའ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རང་དབང་ཇི་ལྟ་བུ་ན་ ཉོན་མོངས་པས་གཞན་གྱི་དབང་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེའི་གདུང་བས་ཉོན་མོངས་པའི་བུད་ཤིང་རབ་ཏུ་བསྲེགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་བཟང་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་མཆོག་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་མངའ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།གྲགས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དཔལ་ནི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེ་བ་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་མཛད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྦྱོར་བའི་ ཕྱིར་རོ།།ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡན་པའི་དོན་ཏོ། ། རང་དབང་ལ་སོགས་པ་དྲུག་ཅར་དང་སྦྱར་རོ། །ཡང་ཚིག་གི་དོན་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། བདུད་བཞི་བཅོམ་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདུད་བཞི་ནི་ཕུང་པོའི་བདུད་དང་། འཆི་བདག་གི་བདུད་དང་། ཉོན་མོངས་ པའི་བདུད་དང་།ལྷའི་བུའི་བདུད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཟག་པ་བཞི་པོ་ལྟ་བའི་ཟག་པ་དང་། སྲེད་པའི་ཟག་པ་དང་། མ་རིག་པའི་ཟག་པ་དང་། འདོད་པའི་ཟག་པ་ཟད་པས་དེ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བཅོམ་པར་རིག་པར་བྱའོ།

即便如此，圆满时代等时期众生寿命无量，受用圆满富足，故可称为圆满时代。而此时正值争斗时期，五浊兴盛之时，如何可称为圆满时代呢？
虽然圆满时代等时期众生寿命无量，受用圆满富足，但众生一味放逸，连三宝之名也不闻，故不可称为圆满时代。末法时期，疾病等中劫肆虐，连善的名字也不闻，那是最糟糕的时期。
此时虽值争斗时期，但如来出现于世间，如此殊胜的经典得以亲闻，多有证悟者，仅闻三宝之名，或仅一弹指间生起善心，如来授记他们未来必定证得无上正等正觉，并非完全是五浊兴盛时期，因此可称为圆满时代。
由谁宣说？圆满导师。为此依据其教法而说'世尊'。其中'世尊'是指六种殊胜：自在、清净、妙相、名声、吉祥、尊贵等。如《声明确立论》中说：'自在及清净，妙相与名声，吉祥及尊贵，此六为殊胜。'
如来具足这一切，无有缺失，故称如来为世尊。其中自在是指不为烦恼所控；清净是指以智慧火焰烧尽烦恼薪柴；妙相是指具足三十二大丈夫相等；名声是指一切功德圆满；吉祥是指为一切众生所依止；尊贵是指不断为一切众生谋求利益安乐。
'具足'是指拥有之义，与自在等六者相连。另一种解释，由于降伏四魔而称为世尊。四魔是指蕴魔、死魔、烦恼魔和天子魔。世尊断尽四漏：见漏、有漏、无明漏和欲漏，应知依次降伏了这些。

།དེ་ནི་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ལེགས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་དང་བདུད་བཞི་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལྟར་དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་གཉིས་ནི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་སྤྱིར་འདྲ་བར་བསྟན་པ ཡིན་པས་ན་ཐུན་མོང་གི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཐུན་མོང་གི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ལྟར་ཐུན་མོང་གི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་གང་ན་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཇི་ལྟ་བུ་དག་དང་བཞུགས་པའི་རིམ་གྱིས་མདོ་འདིའི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་དེ་། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དེ་ལ་གང་ན་བཞུགས་ཤེ་ན། གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ན་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ།གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་བྱ་བའི་སྒྲ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནི་དང་པོ་ཁོ་ནས་བསྟན་དགོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བསྟན་པ་ཡང་གདུལ་བྱ་རྣམས་དེ་ལ་མོས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྐྱེ་བར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དགའ་བ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ལ་མོས་པ་ རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་ཁམས་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་།གང་དུ་བཞུགས་ཏེ་ཆོས་དཀོན་མཆོག་འདི་བཤད་པའི་གནས་དེ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞན་དུ་ན་གང་དུ་བཞུགས་ཏེ་བཤད་པ་མི་ཤེས་པས་ཀུན་ལ་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅོ་ བརྒྱད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དབྱིབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཚད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རང་བཞིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བདག་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཞམ་འབྲིང་བ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།ཕྱོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འཚེ་བ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བདག་པོའི་གནས་ ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།བཞོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྒོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྟེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་མདོ་ལས། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་མཆོག་ཏུ་འབར་བ་བཀོད་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་ པ་རྒྱས་པར་འགེངས་པའི་འོད་ཟེར་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རིན་པོ་ཆེའི་པདྨའི་རྒྱལ་པོ་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པས་བརྒྱན་པའི་བཀོད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ན་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱི་ཚིག་བཅུ་དགུ་ལས་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མདོའི་ཚིག་དང་པོ་ གཉིས་དང་སྦྱར་རོ།།དབྱིབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་མདོའི་ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

这是圆满的导师，其圆满具足六种功德以及降伏四魔等世尊自身所具有的功德。
如是圆满的时间和圆满的导师这两者，是一切经典共同宣说的，故称为共同缘起差别建立。
共同缘起差别建立的词义等已经解说完毕。
如是已说共同缘起差别建立后，现在将解说不共缘起差别建立的词义等。
即在何处、何种情况下、如何安住的次第，是此经的缘起差别建立。
这是以三种圆满来宣说：世尊的处所圆满、功德圆满和眷属圆满。
其中，在何处安住呢？在圆满处所中，为此而说'大宫殿'。
其中，世尊的处所圆满是指清净佛土，以'大宫殿'之名即已表示。
这必须首先宣说，为了正确显示是超越一切世间的遍知处所。
宣说此处是为了使所化众生对此生起信解、发愿往生清净佛土、令喜乐广大的菩萨生起欢喜、显示胜解行者的胜解界，以及正确显示宣说此妙法宝之处所。
否则，不知在何处宣说，众人将生疑惑。
其圆满应当了知有十八种：色圆满、形圆满、量圆满、境圆满、因圆满、自性圆满、主尊圆满、侍从圆满、方位圆满、受用圆满、成办事业圆满、无害圆满、无违逆圆满、住处圆满、主尊住处差别圆满、乘圆满、门圆满和所依圆满。
这十八种圆满，在经中从'七宝最极炽然庄严，放大光明遍满无量世界'乃至'安住于具无量功德庄严之宝莲花王座'等十九句中，色圆满与经文前两句相配。
形圆满等其余诸圆满，则与经文其余诸句依次相配。

།དེ་ལ་དང་པོ་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་མཆོག་ཏུ་འབར་བ་བཀོད་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྒྱས་པར་འགེངས་པའི་འོད་ཟེར་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསེར་དང་། དངུལ་དང་། བཻ་ཌཱུཪྻ་དང་། སྤུག་དང་། རྡོའི་སྙིང་པོ་དང་། མུ་ཏིག་དམར་པོ་དང་། ཀེ་ཀེ་རུའོ། །མཆོག་ཏུ་འབར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ སྣ་བདུན་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཁ་དོག་མཆོག་ཏུ་འབར་བའོ།།ཡང་ན་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོའི་ཁྱད་པར་དེ་ཉིད་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་པོ་དེ་དག་གི་ཁ་དོག་མཆོག་ཏུ་འབར་བ་ལ་ཡང་བྱའོ། །བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱན་གྱི་ཁྱད་པར་གཞན་ཏེ། གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་རྒྱན་གྱི་ཁྱད་པར་གཞན་ དང་ཡང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྒྱས་པར་འགེངས་པའི་འོད་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མཆོག་ཏུ་འབར་བ་དེ་ལས་འོད་ཟེར་གང་དག་བྱུང་བས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་སྣང་བས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཆེན་པོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྒྱས་པར་འགེངས་པའི་འོད་ཟེར་དེ་དག་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་འོད་ཟེར་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་རྒྱས་པར་འགེངས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། འོད་ཟེར་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ལས་འོད་ཟེར་ཆེན་པོ་དེ་དག་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།ཚིག་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས། དེའི་དབྱིབས་ཅི་འདྲ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དབྱིབས་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།གནས་ཐ་དད་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་དབྱིབས་ནི་གནས་ཐ་དད་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ། མཐའ་ཡས་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ་། །དེ་ལ་གནས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་ ཟད་པ་མ་ཡིན་གྱི་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་དུ་ཡོད་པའི་དོན་ཏོ།།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་ཆ་རྣམ་པར་བཞག་པས་བརྒྱན་པའོ། །ཇི་ལྟར་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་ཆ་རྣམ་པར་ གཞག་པ་སྲིད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་བསྒྲུབ་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་གྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པ་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་འཇུག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་དཔྱོད་པའི་ཚེ་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་དེ་དེ་ལྟར་མངོན་པར་འདུས་ བྱས་པའི་དབང་གིས་ན་དེ་ལྟར་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཆ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡང་སྣང་སྟེ་འགལ་བ་མེད་དོ།།མཐའ་ཡས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ མཐའ་ཡས་པ་དང་།ཡུལ་མཐའ་ཡས་པའོ། །རྣམ་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་གནས་པའམ། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་གནས་པའམ། འབྱམ་ཀླས་པར་གནས་པའི་དོན་ཏེ་དེ་ནི་དབྱིབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དབྱིབས་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་བསྟན་ནས།དེའི་ཚད་ཇི་ཙམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཚད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། རྒྱ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཚད་ནི་རྒྱ་འདི་ཙམ་ཞེས་ཚད་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

首先为显示色彩圆满而说：'七宝极其炽盛庄严，放射充满无量世界的大光明'。其中七宝是指：金、银、琉璃、玛瑙、玫瑰宝、赤珠、砗磲。'极其炽盛'是指这七宝本身色彩极其炽盛。或者说大宫殿的殊胜之处就在于这七宝的色彩极其炽盛。'庄严'是指其他装饰的殊胜，即大宫殿具有其他装饰的殊胜。'充满无量世界的光明'是指从如此炽盛中发出的光明遍照十方无量世界。
'大'是指如此充满无量世界的光明是广大的，这样，这些光明既是充满无量世界的，又是大光明。'放射'是指从大宫殿中放射出这些大光明，这就是词义。这些词显示了色彩圆满。
如此显示色彩圆满后，其形状如何呢？为此，为显示形状圆满而说：'种种处所极为分明，无边际安住'。其形状是种种处所极为分明，无边际安住。其中'种种处所'是指不仅仅是一处，而是有众多不同种类的处所。'极为分明'是指以智慧预先安立而庄严。
如何能有如此以智慧预先安立的清净心性佛土呢？这不是由外在造作而成就的，而是世尊往昔为菩萨时，以有功用行入般若相时，由愿力使其如此造作，由此力故，即使在无功用任运成就时，也能生起分别安立的识，因此诸佛菩萨也有识显现，并无相违。
'无边际'是指数量无边际和境界无边际。'安住'是指殊胜安住，或种种安住，或广大安住，这就是形状圆满。
如此显示形状圆满后，其量度如何呢？为此，为显示量度圆满而说：'广大无际限'，因其量度不可说是如此大小。

།དེ་ལ་རྒྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་གྲུའི་ཁྱོན་ནོ། །ཡོངས་སུ་མ་ ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྒྱ་འདི་ཙམ་ཞེས་ཚད་གཟུང་དུ་མེད་པའོ།།ཡང་ན་རྒྱ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་གྲུའི་ཁྱོན་མ་ཡིན་གྱི། ཤར་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ཆ་སྟེ། ཕྱོགས་ཆ་ཐ་དད་པའི་ཆ་ཡོངས་སུ་བཅད་མི་ནུས་པའི་རྒྱ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཚད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཚད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་དེ་ཁམས་གསུམ་པར་གཏོགས་པ་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་སྤྱོད ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སམ་ཡུལ་ལ་བྱ་སྟེ། དངོས་སུ་ན་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟའོ། །དེ་བས་ན་ སྤྱོད་ཡུལ་དེ་ཉིད་ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་ཡིན་ལ་ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁམས་གསུམ་པ་ནི་རང་གི་ས་པའི་སྲེད་པ་དག་གིས་བདག་གིར་བྱས་པ་ཡིན་ པས་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་བརྟས་པར་འགྱུར་བ་དང་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིན་གྱི།སྤྱོད་ཡུལ་དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་སྲེད་པ་དག་གིས་བདག་གིར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པས་དམིགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་བརྟས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་ས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ནི་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས། གལ་ཏེ་ཁམས་གསུམ་པའི་སྲེད་པ་དག་གིས་བདག་གིར་མ་བྱས་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བར་རྒྱུ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་རྒྱུ་ཅན ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བས་དེའི་རྒྱུ་ཁམས་གསུམ་པ་ལས་གཞན་པ་འགའ་ཞིག་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དེའི་བླ་མའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེའི་བླ་མའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ། །ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ལ་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་བྱུང་བ་སྟེ།དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པར་སྣང་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་དེ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་མི་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བ་ ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

其中'广'是指四方的范围。'无边际'是指其广大无法衡量。或者说'广大'不是指四方的范围，而是指东方等方位，即不同方位的部分无法完全划分的广大无边际，这就是圆满的量。
如是显示圆满的量后，这无边际是否属于三界呢？不是的。因此为了显示圆满境界，说'超越三界的境界'，因为那圆满处所是超越三界的境界。其中'境界'是指处所或境，实际上应当视为那大宫殿。
因此，那境界是超越三界的，即是境界也是超越三界的。为什么呢？三界是被各自地的贪爱所执取，通过所缘和相应而得以增长，是其异熟果。而此境界不为三界贪爱所执取，不通过所缘和相应而增长，也因超越异熟地故非异熟果。
由如涅槃，故称'超越三界'，这就是圆满境界。如是显示圆满境界后，若因不为三界贪爱所执取及超越异熟地故非其异熟果，如同涅槃，那么它将如涅槃一样成为无因之过。若是有因，则成为三界境界，故应说明其因异于三界。
因此，为显示圆满因，说'出世间殊胜善根所生'。其中'出世间'是指无分别智。'其殊胜善根'是指从无分别智后得的清净世间智，即是善根。'所生'是指住于清净世间智善根时显现圆满处所的识，即清净世间智显现为圆满处所识的意思。
因此，它既非无因，也非从根等不相应因所生。

།གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་དེ་ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་མི་བྱའི་དེ་ལས་གཞན་གང་འབྱུང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་རྒྱུ་ ཞེས་བརྗོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།དཔེར་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བར་གྱི་ཚོགས་བཅུ་དྲུག་པོ་དག་ལས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་འབྱུང་བ་དང་འདྲའོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་ཚིག་གི་དོན་དེ་འདི་ལྟར་ཡང་བཤད་དེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་མོ།།དེའི་བླ་མའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཟག་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྣང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས་དེའི་རང་བཞིན་ཅི་འདྲ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་དབང་སྒྱུར་བའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་ནི་ཤིན་ཏུ རྣམ་པར་དག་ཅིང་དབང་སྒྱུར་བའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་ཉིད་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་བ་བྱས་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་བསལ་ཞིང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ།།དབང་སྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་འདོད་དགུར་དབང་སྒྱུར་བ་དང་ འདྲ་བར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དེས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལ་དགྱེས་དགུར་དབང་སྒྱུར་ཞིང་མངའ་མཛད་པའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་མཚན་ ཉིད་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་རིག་པ་ལས་གཞན་པའི་ཕྱི་རོལ་ན་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་མེད་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དག་ཀྱང་རང་རང་གི་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་ ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པས་བསྐྱེད་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་དབང་སྒྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི།འདི་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་དབང་སྒྱུར་བའི་རྣམ་པར་ རིག་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་ནི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྟར་བསྟན་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རིག་པ་ལས་ཐ་མི་དད་ཀྱང་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བས་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ཟད་པར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་ སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་སྣང་བ་བཞིན་ཏེ།དེ་ནི་རང་བཞིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ།

如果这样的话，无分别智后得清净世间法，如何能成为超越三界的异熟因呢？这不称为异熟因，仅仅是依据从其所生起的其他而说为因。
譬如从苦法忍乃至道类智等十六个行相中生起世间第一法一样。
另外，从其他方面来说，这些词义也可以这样解释：所谓出世间，是指声闻和独觉的道。
其殊胜善根，是指如来无漏善根。
所谓业生，是指由如来善根的力量而显现如是识，这是圆满因。
如是说明圆满因之后，其自性如何呢？因此，依据自性圆满而说'极清净自在识相'。
应当理解其自性是极清净自在识相。
其中'极清净'是指，此处所显现的圆满处识，经过三无数劫的极度修炼，因为是远离不正分别、断除能取所取的本性，所以是极清净。
'自在'是指，如同成就瑜伽士对遍处等事物可以随意自在一样，此极清净识对唯识境界的识性能够随意自在掌控的意思。
'识相'是指，如同处所显现的仅仅是心识的相，除识之外，外在没有其他珍宝等事物的意思。
凡夫境界中所显现的身受用和处所的显现，虽然也是各自的识相，但那是由不正分别所生，显现为能取所取相，所以不是极清净自在，而此则与之相反，故称为清净佛土。
此极清净自在识相，如前所说的圆满因，也称为圆满果。
为何称为果呢？虽然与识无别，但因显现如境相故称为果。
譬如入遍处青等定者的彼相识显现一样，这就是自性圆满。

།དེ་ལྟར་རང་བཞིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས། གནས་ནི་བདག་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་བདག་པོ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བདག་པོ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་བདག་པོའི་ཁྱད་པར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གནས་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་དེས་དེ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་ཟིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ ཡིན་གྱི་གཞན་གྱི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།། དེ་ནི་བདག་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བདག་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས། བདག་པོས་ནི་ཞམ་འབྲིང་བ་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་བདག་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཞམ་འབྲིང་བ་ཡང་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཞམ་འབྲིང་ བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་དགེ་འདུན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་བདག་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་གནས་དེ་ནི་ཞམ་འབྲིང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཞམ་ འབྲིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་རྗེས་སུ་གང་འགྲོ་བ་དེ་ནི་དེའི་ཞམ་འབྲིང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གྲངས་ལས་འདས་པ་དག་དེ་ན་ཡོད་པའི་དོན་ཏོ། །འོ་ན་ཞམ་འབྲིང་བ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དག་མ་སྨོས་པར་ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་ཉི་ཚེ་སྨོས་ཤེ་ན། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བདུད་བཞི་ལ་སོགས་པ་དགྲའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཕྱིར་བཟློག་ནུས་པས་དེ་དག་ནི་དེའི་ཞམ་འབྲིང་བ་ཡིན་གྱི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ནི་ཞམ་འབྲིང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཞམ་འབྲིང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས། ཞམ་ འབྲིང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ཕྱོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་དགོས་པས།དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། དྲི་ཟ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མི་འམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་དང་། མི་དང་ མི་མ་ཡིན་པ་མཐའ་ཡས་པ་རྣམ་པར་རྒྱུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ལྷ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དེ་ན་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གནས་དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་པ་ལ་ལྷ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་ཁམས་གསུམ་ པར་གཏོགས་པ་ཡིན་ན།དེར་ཇི་ལྟར་ལྷ་ལ་སོགས་པ་ཕྱོགས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ལྷ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཀྱང་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཁྱད་པར་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་མཐོང་བར་ནུས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ། །ཡང་ན་ལྷ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་བསྟན་ པས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལྟ་བུར་སྤྲུལ་པ་སྟེ།དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་ཀ་པི་ན་གདུལ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་འཁོར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བའི་དོན་དུ་རང་རང་གི་ལུས་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་ཆ་བྱད་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པར་སྤྲུལ་པ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དེ།དེ་ནི་ཕྱོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཕྱོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས་ཕྱོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ལོངས་སྤྱོད་ཇི་ལྟ་བུར་ བསྟན་ཏེ་གནས་ཤེ་ན།དེའི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཆོས་ཀྱི་རོའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ་དེ་ན་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

如是已说自性圆满后，由于处所为主尊所摄持，其主尊为何？为此，为显示主尊圆满而说'如来之处所'。此乃主尊之殊胜，是佛世尊之处所，非他者所有。或者，彼由其加持摄持及遍摄持，非他者所有。此即主尊圆满。
如是已说主尊圆满后，由于主尊摄持眷属，主尊圆满需有眷属，为此，为显示眷属圆满而说'与无量菩萨僧众俱'。如是具足主尊圆满之处所，亦具足眷属圆满。所谓眷属，即随从于谁者即为彼之眷属，意为彼处有无量菩萨。
若问为何不说声闻等眷属而仅说菩萨僧众？由于诸菩萨能退除四魔等一切敌相，故彼等是其眷属，声闻等则不然，此即眷属圆满。
如是已说眷属圆满后，具足眷属圆满者亦需具足方分圆满，为此，为显示方分圆满而说'天、龙、夜叉、乾闼婆、阿修罗、迦楼罗、紧那罗、摩睺罗伽、无量人非人游行'。意为天等即是彼处方分，非他者。
前说彼处超越三界境界，然天等彼等属于三界，云何天等成为方分？天等此等亦皆能见如是处所圆满殊胜之显现分别，故无相违。
或者，为成熟应化众生而示现如是天等，如世尊为调伏迦比那王而示现转轮王之眷属。
或者，诸菩萨为供养如来，各自化现具足天等种种形相之身，故无过失。此即方分圆满。
如是已说方分圆满后，若问具足方分圆满者彼等住于何等受用？为此，为显示受用圆满而说'以法味欢喜大乐受用而住'。

།སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཟས་དེ་གནས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་རོའི་ དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོ་དེས་ཀྱང་དེ་དག་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེ་དག་གི་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་གནས་དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྟན། དེ་ན་ཟས་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། གལ་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དེ་དག་གི་ཟས་ ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། ། ཟས་ནི་སྲིད་པ་གསོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་དེ་ནི་སྲིད་པ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་ཟས་ཀྱིས་གནས་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་སུ་འཕགས་པ་དག་ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ན་དེས་དེ་ དག་གི་ལུས་གནས་པར་གྱུར་པ་དང་འདྲ་བར་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ནི་དེ་དག་གི་ཟས་དང་འདྲ་བར་སྟོན་པ་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་འཕགས་པ་དག་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ དེས་གནས་པ་མ་ཡིན་གྱི་སྔོན་འདས་པའི་དུས་སུ་ཟས་གང་ཡང་རུང་བ་སྟོན་པའི་ཟས་ད་ལྟར་གནས་པ་ཡིན་པས་དཔེ་དེ་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན།དེ་དག་འདས་པའི་ཟས་དང་ལྡན་ཞེས་བྱར་མི་རུང་སྟེ། འདས་པ་ནི་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཡང་གལ་ཏེ་དེ་དག་དེ་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ ཆོས་ཀྱི་རོའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོས་བསྟན་པ་མ་ཡིན་གྱི་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་ཟས་གཞན་གྱིས་བསྟན་ཏེ་གནས་པར་གྱུར་ན་མེད་པས་བསྟན་ཏེ་གནས་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་འདས་པའི་ཟས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ་གནས་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་རོའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཆེན་ པོས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས། ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཕྲིན་ལས་ཅི་མཛད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པར་བྱེད་པར་ཉེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་དེའི་ཉེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དོན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚེ་འདི་ལ་ ཕན་པ་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བའོ།།ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་ནི་ཕན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་ནི་བདེ་བའོ། །འོ་ན་གནས་དེ་ནི་མི་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་། ཇི་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེ་ ནི་དཔེར་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ཞི་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཀྱང་སྔོན་གྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་བསྟན་ནས།བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ལ་འཚེ་བ་མེད་པ་ཡང་དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར་འཚེ་བ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་རང་གི་ནང་གི་རྒྱུད་ལས་བྱུང་བའི་ གནོད་པ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། །དྲི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཉིད་དྲི་མའོ། །གནོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་ལས་བྱུང་བའི་གནོད་པ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་སོ།

'所谓住持，是因为食物是安住的因。以法味的大喜乐，也能令他们安住，所以是他们的住持。
若问：前面说彼处是超越三界的境界，那里怎么会有食？若说是无漏法的食，这也不合理。食是滋养有的，而彼是断除有的，所以不能说他们以食而住。
这就如同在色界等处，圣者入无漏定时，以此令身安住一样，无漏法如同他们的食，所以无有矛盾。
若说圣者在色界等处入无漏定时，并非由无漏定而住，而是由过去时任何食物的住持而住，所以这个比喻不恰当。
不能说他们具有过去的食，因为过去已不存在。同样在此处，如果他们不是由无漏法味的大喜乐所住持，而是由过去时其他食物住持而住，就会有以不存在而住持的过失。
因此，他们不是由过去的食物住持而住，而是由法味的大喜乐所住持，这是受用圆满。
如是说明受用圆满后，若问具足受用圆满者有何事业，为此，为显示事业成就圆满而说'安住于成就一切有情利益'。
意思是安住于成就一切有情的一切利益。一切利益是指利益和安乐。今生的利益和来世的安乐。或者，世间的利益是利益，出世间的利益是安乐。
若问：彼处是不动相，无有造作，怎能成就一切有情利益？这如同圣者虽入寂静定，但由往昔造作力，利益有情的事业相续不断一样，这是事业成就圆满。
如是说明事业成就圆满后，事业成就圆满也需要无害，为此，为显示无害圆满而说'远离一切烦恼垢染的损害'。
这是说明无有自身相续所生的损害。其中，烦恼是指贪等，垢染即是这些烦恼本身，损害是指由烦恼垢染所生的损害，即各种痛苦。

།ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་དེ་དག་ནི་གནོད་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་མེད་པས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་གནོད་པ་ཡང་མེད་དོ། །འོ་ན་དེ་ཇི་ལྟར་འཚེ་བ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མས་བྱས་པའི་གནོད་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འཚེ་བ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བདག་པོས་ཕན་མ་ བཏགས་ཀྱང་མ་གཙེས་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་རྗེ་བོ་དཔོན་གྱིས་མ་གཙེས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ནི་འཚེ་བ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འཚེ་བ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས། ནང་གི་གནོད་པ་མེད་པས་འཚེ་བ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གནོད་པའི་རྒྱུ་ ཡང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཕྱིར་རྒོལ་བ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བདུད་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གནོད་པ་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་བདུད་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། འཆི་བདག་དང་། ལྷའི་བུའི་བདུད་རྣམས་སོ། །ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་དེ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ། དེ་དག་གིས་དེར་མི་བརྫི་བའམ་དེས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ། དེ་ན་དེ་དག་མེད་པའོ། །བདུད་དེ་དག་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ལས་རྒྱལ་ནས་ནི་དེའི་ཕྱིར་རྒོལ་བ་མེད་པ་ཕུན་སུམ ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཕྱིར་རྒོལ་བ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས། ཕྱིར་རྒོལ་བ་མེད་པ་དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཅི་འདྲ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བཀོད་པ་ལས་ལྷག་པ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་བཀོད་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དམ་གཞན་དག་གི་བཀོད་པ་ལས་ལྷག་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀོད་པ་དང་ལྡན་པའི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་ཉིད་དེ་ལྟར་སྣང་ངོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པས་ན་དེ་ནི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས། དེར་འགྲོ་བའི་ལམ་ཅི་འདྲ་བ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བདག་པོའི་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་ དུ་མཛད་ནས།དྲན་པ་དང་། བློ་གྲོས་དང་། རྟོགས་པ་ཆེན་པོས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་སྟེ། ཐོས་ན་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ ཤེས་རབ་སྟེ།ཐོས་པའི་དོན་རིག་པས་ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་ངེས་པའི་བློ་གྲོས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་སྟེ། བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཆར་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་ ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ་ལམ་མོ། །དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་དྲན་པ་ལ་ སོགས་པའི་ལམ་འདིས་གནས་དེས་ངེས་པར་འབྱུང་བས་དྲན་པ་ལ་སོགས་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་སྦྱར་ཏེ།དེ་ནི་བདག་པོའི་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ།

那些烦恼垢染是损害的因，没有这些烦恼垢染，则由此产生的损害也不存在。那么，这如何是无害圆满呢？由烦恼垢染所造成的损害不存在，这就是无害，比如虽然主人没有给予恩惠，但因为没有伤害，所以说'我的主人上司没有伤害我'，这就是无害圆满。
如是宣说无害圆满后，由于内在无损害而无害圆满，外在损害的因也不存在，因此就无敌对圆满而言，说'完全断除一切魔'，这是显示无外在损害。其中'一切魔'是指蕴魔、烦恼魔、死魔和天子魔。'完全断除'是指它们完全断除了他，它们不能压制他，或者他完全断除了它们，那里没有它们。这些魔是敌对者，战胜了它们，因此是无敌对圆满。
如是宣说无敌对圆满后，这无敌对圆满的处所有何特征呢？因此为显示处所圆满而说'超胜一切庄严如来庄严处'，这是超胜一切菩萨或其他庄严，具有如来庄严的处所。如来处所如是显现的意思是，超胜一切处所，所以是处所圆满。
如是宣说处所圆满后，往彼之道如何呢？因此为显示主尊处所差别圆满而说'以大念、大慧、大证悟出离'。其中'念'是闻所生慧，因为听闻则能如实圆满通达义理。'慧'是思所生慧，因为以智慧了知所闻义理而生起决定智慧。'证悟'是修所生慧，因为以修习力证悟真实义。'大'字与念等三者相连，这是因为缘于大乘法而生起，是大乘果，为大乘所摄，故称为'大'。'出离'是由此出离，即道。那些菩萨以念等道出离到彼处，故与念等出离相连，这是主尊处所差别圆满。

།དེ་ལྟར་བདག་པོའི་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས་གང་ལ་ཞོན་ནས་དེར་འཇུག་པའི་བཞོན་པ་ཡང་དགོས་པས་ དེའི་ཕྱིར་བཞོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཆེན་པོ་བཞོན་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཞི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་མཐོང་བ་སྟེ་ཤེས་རབ་བོ། །ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ གཉིས་མཉམ་པར་འཇུག་པ་ནི་བཞོན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་གཉིས་ཀྱི་ས་ལམ་དེ་ནས་གནས་དེར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་བཞོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཞོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས། བཞོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་སྒོ་གང་ནས་དེར་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ཡང་ དགོས་པས་དེའི་ཕྱིར་སྒོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་ནས་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒོ་མོ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་ཐབས་སོ། །ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་དངོས་སུ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། སྒོ་དེ་ནས་དེར་འཇུག་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པ་སྟེ། ཀུན བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མེད་པའོ།།དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཚན་མ་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་དང་སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་གང་ལ་མེད་པ་དེ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་བསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཆེན་པོ་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས བྱའོ།།སྨོན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྨོན་པ་ནི་སྨོན་ལམ་སྟེ་འདོད་པའོ། །དེ་གང་ལ་མེད་པ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན་ཁམས་གསུམ་པ་སྡུག་བསྔལ་བར་མཐོང་ན་དེ་ལ་སྨོན་པར་བྱ་བ་མེད་དོ་སྙམ་ནས་དེར་སྨོན་ལམ་མི་འདེབས་པ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཆེན་པོ་སྨོན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ནས་འཇུག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཆེན་པོ་དེ་དག་ནས་དེར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ནི་སྒོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྒོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས། སྒོ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་གཞལ་མེད་ཁང་གཞན་དག་བཞིན་དུ་གང་ལ་བརྟེན་པའི་རྟེན་ཀྱང་དགོས་པ་དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།རིན་པོ་ཆེའི་པདྨའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པས་བརྒྱན་པའི་བཀོད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་དག་པ་དང་ནམ་མཁའ་ལ་བརྟེན་པ་བཞིན་དུ་གཞལ་མེད་ཁང་འདི་ཡང་རིན་པོ་ཆེའི་པདྨའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པས་བརྒྱན་པའི་བཀོད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

如是宣说了主尊住处的殊胜圆满后，还需要能乘骑前往彼处的乘骑，为此，为宣说乘骑圆满而说'大止观为乘骑'。其中，止即是一心专注的三摩地。观即是殊胜见解，即智慧。'大'如前所述。二者平等相应即是乘骑，因为由此二者之道路前往彼处，这就是乘骑圆满。
如是宣说了乘骑圆满后，具足圆满乘骑者还需要从何门进入彼处的门，为此，为宣说门的圆满而说'从空性、无相、无愿大解脱门进入'。其中，解脱即是解脱，即涅槃。门即是门户，是获得涅槃的方便。'大'如前所述。实际上，空性等即是大解脱门，从彼门进入彼处。其中，空性即是法无我，即遍计所执自性的法不存在。缘于彼的三摩地即称为空性大解脱门。
关于无相，相即是色、声、香、味、触以及男人、女人、生、老、病、死等，凡是无有彼等者即是无相。彼又是什么呢？即是涅槃，因为彼是远离一切相的自性。缘于彼的三摩地即称为无相大解脱门。
关于无愿，愿即是愿望，即欲求。凡是无有彼者即是无愿，彼又是什么呢？即是见到三界是苦而认为'于彼无所愿求'而不发愿，即是无愿。缘于彼的三摩地即称为无愿大解脱门。'从...进入'即是从空性等大解脱门进入彼处，这就是门的圆满。
如是宣说了门的圆满后，具足圆满之门者如同其他宫殿一样还需要所依止的依处，为此，为宣说依处圆满而说'依止于以无量功德庄严的大宝莲花王的庄严'。譬如水轮等依止于地轮等，世间宫殿依止于净地和虚空一样，此宫殿也依止于以无量功德庄严的大宝莲花王的庄严。

།དེ་ལ་རིན་པོ་ཆེའི་པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་པདྨ་དེ་ཉིད་རིན་པོ་ཆེ་ཡང་ཡིན་ལ་པདྨ་ཡང་ཡིན་ཏེ། རིན་པོ་ཆེའི་རང་བཞིན་གྱི་པདྨ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་པདྨའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་པའོ། ། ཡང་ན་རིན་པོ་ཆེའི་པདྨ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་བྱུང་བ་འཁོར་གྱི་པདྨ་དག་ཡིན་ནོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་བླ་མ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའི པདྨ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པས་བརྒྱན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ལས་རྒྱན་སྣ་ཚོགས་སུ་གྲུབ་པའི་རྒྱན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའོ། །བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱན་དེའི་ཁྱད་པར་རོ། །ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྒྱན་དེའི་ཁྱད་པར་གྱི་བཀོད་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་གཞལ་མེད་ཁང་དེ་བརྟེན་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་ནི་རྟེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ན་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱན་གྱི་བཀོད་པ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་དེ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བཞུགས་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སྤྱོད་ལམ་དང་།ལྷ་དང་ཚངས་པ་དང་། འཕགས་པའི་བཞུགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་དག་གིས་བཞུགས་པའོ། ། གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།ཅི་འདྲ་བ་ཅིག་བཞུགས་ཤེ་ན། །ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྟོན་པ་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་དང་། གཞན་དག་ཀྱང་དང་བ་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'珍宝莲花'，即是莲花本身既是珍宝又是莲花，意为由珍宝本性所成的莲花。
'大王'是指既是珍宝的大王，又是莲花的大王。
或者，珍宝莲花是指由诸菩萨加持力所生的眷属莲花。
'大王'是指那些菩萨等的上师，即从法王大王佛世尊的善根所生的大莲花。
'以无量功德庄严'是指以佛陀的力、无畏等殊胜功德所成的种种庄严具而庄严。
'庄严'是指那庄严具的殊胜性。
'依止'是指那殊胜庄严的大庄严上所依止的宫殿，这就是圆满的所依。
'安住'是指在依止庄严大庄严的大宫殿中，世尊安住。
'安住'是指以殊胜的威仪、天人、梵天和圣者的无上安住方式而安住。
圆满处所的词义等已经解释完毕。
若问是何等样的安住？即是功德圆满。因此，依此而说'世尊'。
宣说世尊功德圆满，是为了显示与其他导师的殊胜差别，也是为了令他人生起殊胜信心。

།དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ རྩ་གཅིག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། འདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། འདུལ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ མཛད་པ་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། བདུད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཆོས་བསྟན་པ་རྣམ་པར་ འཇོག་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་།དུས་གསུམ་ལུང་སྟོན་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ནས་འབབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱིས་འདུལ་བ་དེ་དག་ལ་སྣང་བའི་སྐུ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མཁྱེན་ནས་ཅི་རིགས་པར་གདམས་ངག་སྩོལ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སྐུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུང་ མི་འཆད་པར་སྦྱོར་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ལ་བཞུགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་བཞུགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་ གྱི་ཁྱད་པར་དང་།ཡོན་ཏན་མི་ཟད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉི་ཤུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་ནི་མདོ་ལས། ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ་དེ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚིག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་དང་གོ་རིམས་ བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་དང་པོར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ལེགས་པར་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་དང་། མ་ལུས་པར་རྟོགས་པའི་དོན་ཏོ། །ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྙེད་པ་ཉིད་དང་ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་རྟོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་མཁྱེན་པ་མངའ་བ་སྟེ།དེ་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་ བ་གསུངས་ཏེ།བྱིས་པ་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་བྱིས་པའི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་འཁོར་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། དེའི་བདག་ཉིད་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཅིག་ ཏུ་ངེས་པ་སྟེ།གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

其圆满性应当了知为二十一种功德差别，即：现前证悟的功德差别、无障碍的功德差别、调伏方便的功德差别、观察调伏的功德差别、与一切佛事业行为相应的功德差别、断除违品的功德差别、降伏外道的功德差别、降伏魔众的功德差别、建立说法的功德差别、宣说三世的功德差别、从兜率天宫下降等示现的功德差别、断除一切疑惑的功德差别、以一切乘调伏彼等而显现身相的功德差别、善巧了知而如理授予教诫的功德差别、摄持无烦恼身的功德差别、不断佛种的功德差别、安住佛自性身的功德差别、安住佛圆满受用身的功德差别、相好功德差别、获得果位的功德差别、无尽功德差别。
此二十一种圆满，从经中'具足善通达智慧'乃至'乃至虚空界际'等二十一句，应当次第配合。
其中，首先为显示现前圆满证悟的功德差别而说'具足善通达智慧'，意为具足通达有为法与无为法之数量及其如实性的智慧。
其中，'善'字的含义是指完全通达所应通达的、圆满通达、无余通达之义。'具足通达智慧'是指具足通达诸法数量及如实性的智慧，这就是现前圆满证悟的功德差别。
其后，为显示无障碍的功德差别而说'无有二种行'，意为无有凡夫与声闻的行为，即无烦恼障与所知障二障。
其中，凡夫的行为是轮回的烦恼，因为安住于其本性。声闻的行为是执著涅槃，因为背离利他事业。

།དེ་ལྟར་ན་བྱིས་པའི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཁྱད་པར་དང་ ལྡན་པ་མ་ཡིན་གྱི་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བཞུགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དེ་གཉིས་མི་མངའ་སྟེ། དེ་ནི་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་ མཛད་ནས།མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བར་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བར་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ དེར་འདུལ་བའི་ཐབས་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་ནས་དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་ཅིང་དེ་དག་དེར་གཞོལ་བ་དང་།འབབ་པ་དང་། བབ་པར་མཛད་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འདུལ་བ་ལས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་ཉིན་མཚན་དུ་ལན་དྲུག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལ་གཟིགས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་པས་རྟག་ཏུ་གནས་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདུལ་བ་ལ་སོ སོར་རྟོག་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་། ཕྲིན་ལས་ཀྱི་མཛད་པ་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་བརྙེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ ཅད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཕྲིན་ལས་མཐུན་པར་མཛད་པའོ།།བརྙེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་དང་ཕྲིན་ལས་མཉམ་པ་ཉིད་བརྙེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་མཛད་པ་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ སྤངས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རྟོགས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་མ་ ལུས་པ་སྤངས་པ་དང་།སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པ་སྟེ། དེ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མུ་སྟེགས་ཅན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཕྱིར་མི་ཟློགས་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་ཕྱིར་མི་ཟློགས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་གིས་ཕྱིར་ཟློག་མི་ནུས་པའི་ཆོས་དང་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཡང་དག་པའི་ལམ་སྟོན་པར་མཛད་པའི་ཆོས་སོ། །ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྙེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།

如是，凡夫的一切行为是烦恼障的自性，声闻的一切行为是所知障的自性，这两者都不具备无障碍功德的殊胜。世尊安住于无住涅槃，故不具有这两种行为，这是无障碍功德的殊胜。
其后，为显示调伏方便功德的殊胜而说'于无相法最为趣入'。其中'无相法'即是涅槃。'最为趣入'是指随众生根机，以三乘调伏众生的方便，完全了知后如是宣说，使彼等趣入、流入、契入，这是调伏方便功德的殊胜。
其后，为显示观察调伏功德的殊胜而说'以佛住而住'。其中'佛住'在此处是指以大悲心日夜六时观察世间。'住'是指恒时以如是而住，这是观察调伏功德的殊胜。
其后，为显示与一切佛事业行为相顺功德的殊胜而说'获得与一切佛平等性'。其中'与一切佛平等性'是指与一切佛事业相顺。'获得'是指获得与彼等事业平等性，这是与一切佛事业行为相顺功德的殊胜。
其后，为显示断除违品功德的殊胜而说'通达无障碍的证悟'。其中'无障碍的证悟'是指远离一切烦恼障和所知障的智慧。'通达'是指断除一切障碍并现证无障碍智慧，这是断除违品功德的殊胜。
其后，为显示降伏外道功德的殊胜而说'具足不退转法'。其中'不退转法'是指外道无法退转的法以及降伏彼等而显示正道的法。'具足'是指获得如是法的殊胜，这是降伏外道功德的殊胜。

།དེའི་འོག་ཏུ་བདུད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སྤྱོད་ཡུལ་གྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ནི་སེམས་འཁྲུལ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ དང་།དགེ་བའི་སྲོག་གི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདུད་ཅེས་བྱའོ། །མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྒོམས་པས་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་ཡིད་དུ་འོང་བས་ཀྱང་བར་ཆད་བྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཡུལ་དེ་དག་ཟིལ་གྱིས་ གནོན་ཅིང་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བར་མི་འགྱུར་བས་སྤྱོད་ཡུལ་གྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་བདུད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་བསྟན་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བསམ་གྱིས་མི་ ཁྱབ་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་མ་གཏོགས་པར་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པའོ། །རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་ པ་རྣམ་པ་བཞི་རྣམ་པར་འཇོག་པར་མཛད་པ་སྟེ།ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། བདེན་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རིགས་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དག་རྣམ་པར་འཇོག་པར་མཛད་པ་སྟེ། དེ་ནི་ ཆོས་བསྟན་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དུས་གསུམ་ལུང་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དུས་གསུམ་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཚར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དུས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་རྣམས་སོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཚར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་ལུང་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དུས་གསུམ་ལུང་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང ནས་འབབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཞུགས་པའི་སྐུ་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་འདྲེས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པར་མཛད་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཐ་དད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ན་འཁོར་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་ ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པར་མྱོང་བར་མཛད་ཅིང་རྒྱུད་ཐ་དད་པར་བཞུགས་པས་ན་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་ཐར་པར་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་ཐར་པར་མཛད་པའོ། །ཡེ་ཤེས་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུས་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་ཐར་པར་མཛད་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེའི་མཐར་བྱོན་ཅིང་དེ་ལྟ་བུའི་སྐུ་ལ་རྟག་ཏུ་བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་བཞུགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།

其后，为显示降伏魔之功德差别而说'境界不能夺'。其中'境界'即色等诸境，因为它们是令心迷乱之因，能障碍善法命根，故称为魔。'不能夺'是指世尊已圆满修习胜处，即使极为悦意之境亦不能为障，降伏彼等境界，不生贪著与嗔恚，故称为'境界不能夺'，此乃降伏魔之功德差别。
其后，为显示安立说法之功德差别而说'安立不可思议'。其中'不可思议'是指除佛世尊及诸大菩萨外，远离寻思境界。'安立'是指安立四种假立，即安立法假立、安立乘假立、安立谛假立、安立理假立等不可思议，此乃安立说法之功德差别。
其后，为显示授记三世之功德差别而说'三世平等究竟'。其中'三世'即过去、未来、现在诸时。'平等究竟'是指如同现在时，于过去、未来时亦如是授记差别，此乃授记三世之功德差别。
其后，为显示从兜率宫降下等普遍示现之功德差别，为显示具足遍入一切世界之身之功德差别而说'如来不共解脱智究竟'。其中'如来不共'是指诸如来各别受用身，彼等于清净佛土中，于众会中令诸菩萨圆满受用法乐，以安住各别相续故称'不共'。
'作解脱'是指以彼受用身令诸有情解脱。'智究竟'是指世尊以受用身令诸有情解脱之智已至究竟，恒时安住如是身中之义，此乃安住佛受用身之功德差别。

།དེའི་འོག་ཏུ་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།མཐའ་དང་དབུས་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་མཐའ་དང་དབུས་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཐའ་ཡོངས་ སུ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མཐའ་མེད་པ་ཡིན་ལ།ཡུལ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དབུས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མཐའ་མེད་པ་ཡིན་ལ། ད་ལྟར་མི་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དབུས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ མཐའ་དང་དབུས་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་དེའི་ས་སྟེ།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་མཉམ་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པ་དང་། དེ་ལ་བྱིས་པ་དང་ཉན་ཐོས་ ཀྱི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའོ།།ཀླས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏིང་སླེབས་པའམ་མཐར་ཐུག་པའམ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་རྟོགས་པ་ཡང་ལམ་བསྒོམས་པས་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེའི་ འོག་ཏུ་ཡོན་ཏན་མི་ཟད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་འཇིག་པ་དང་ཆགས་པའི་དུས་དག་ན་ཡང་ཟད་མི་ཤེས་པས་མི་ཟད་པ་དང་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་མཐའ་དག་ལ་ཁྱབ་ པས་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་དང་།འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་མུ་ཐུག་པ་མེད་པར་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པའི་དུས་དག་ན་ཡང་ཟད་མི་ཤེས་པས་མི་ཟད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་དག་ལ་ཁྱབ་པས་ ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་དང་།འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་མུ་ཐུག་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པས་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མཁྱེན་ནས་ཅི་རིགས་པར་གདམས་ངག་སྩོལ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སྐུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པའི་སྐུ་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ལུས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྤྲོས་པ་ལས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་ནི་ལས་ དང་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལུས་བསྐྱེད། ལུས་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལུས་ཡིན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་བ་ཡིན་པས། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པའི་ལུས་ཅན་མ་ ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པའི་སྐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མངའ་བ་ཡིན་པས་ན་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སྐུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།

其后，为显示胜义功德的差别而说'无边无中之佛已证平等性'。其中，所谓'无边无中之佛'即如来，以远离有为无为边际之相为无边，以境界无有间断之相为无中。或者，以远离前后边际之相为无边，以现在不住之相为无中。
所谓'平等性'是指无边无中佛之境界，即有为无为平等性。所谓'已证'是指已证悟彼平等性境界，即是遍知有为无为平等性，以及于此无有凡夫与声闻二种行为障碍，此乃如来胜义功德之差别。
其后，为显示获得果位功德的差别而说'法界圆满'。其中，所谓'法界'是指清净法界。'圆满'是指达到、究竟或证悟之意。证悟此即是修道所得究竟果位，故为获得果位功德之差别。
其后，为显示功德无尽之功德差别而说'乃至虚空界边际'。譬如虚空于成坏之时亦不可尽故无尽，遍及一切有无诸法故周遍一切，直至轮回边际无有穷尽故广大。如是，如来一切功德于生灭之时亦不可尽故无尽，遍及世间出世间一切功德故周遍一切，直至轮回边际无有穷尽而利益众生故广大。因此，是随应遍知而授教诫之功德差别。
其后，为显示摄持无烦恼身之功德差别而说'具无分别身'。其中，关于'无分别身'，凡夫之身是从分别而生，此又从戏论生分别，从分别生业与烦恼，从业与烦恼生苦之身。彼身是具烦恼之身，而如来远离一切戏论故无分别，非业烦恼所生之身，具不可思议无分别身，故为摄持无烦恼身之功德差别。

།དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུང་མི་འཆད་པར་སྦྱོར་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུང་མི་འཆད་པར་སྦྱོར་བ་ཡིན་གྱི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་སྟེ།དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་དམ་པས་ཕན་བཏགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གཏད་པའི་དམ་པས་ ཡོངས་སུ་གཏད་དེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཛད་དེ། ཕན་གདགས་པའི་དམ་པས་ཕན་བཏགས་ལ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་ཕན་གདགས་པ་རྣམས་ལ་ང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་འདི་དག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱིས་ཤིག་ ཅེས་ཡོངས་སུ་གཏད་པའི་དམ་པས་ཡོངས་སུ་གཏད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་དག་ཀྱང་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་།གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། ལུང་སྟོན་པ་དང་། དབང་བསྐུར་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ ཤེས་ཡང་དག་པར་འཐོབ་ཅིང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུང་མི་འཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་སྦྱོར་བར་མཛད་པས་ན་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུང་མི་འཆད་པར་སྦྱོར་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ལ་བཞུགས་པའི་ཡོན་ ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་དམ་པའི་ཕ་རོལ་དུ་བྱོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་དེ་། ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །དེ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་པའི་ཕ་རོལ་དུ་བྱོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དེ་ལ་གཞོལ་ཞིང་དེ་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་པའི་དོན་ཏེ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ལ་བཞུགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་བཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་གླིང་བཞི་པ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱས་བསྡུས་པ་གཅིག་གི་འཛམ་བུའི་གླིང་ཐམས་ཅད་ལ་བྱའོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་དེ་ནི་ མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་གདུལ་བའི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བྱའོ།།ཞུགས་པའི་སྐུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་ དག་གི་གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་དང་པོ་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ནས་འབབ་པ་ནས།ཐ་མ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པའི་བར་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ཅིག་ཅར་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ནས་འབབ་པ་ལ་ སོགས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།

其后，为显示不断佛种性相应功德差别，而说'一切菩萨正受智慧'。其中'一切菩萨'是说诸菩萨相应不断佛种性，而声闻等其他则不是。
'正受智慧'是说诸菩萨将佛智慧正受为自己的智慧。这也是如来以最胜利益而利益诸菩萨，以最胜付嘱而付嘱。
使已成熟的菩萨解脱，对未成熟者以最胜利益而利益，并以最胜付嘱而付嘱说：'因我将入涅槃，你们当使这些人成熟。'
通过这种方式，他们也发菩提心、皈依三宝、修行随顺法、证悟、受记、灌顶等次第而正得一切智智，佛种性不断。
这也是由世尊自身如是相应，故此是不断佛种性相应功德差别。
其后，为显示安住佛自性身功德差别，而说'佛无二住处到达最胜彼岸'。
其中'佛无二住处'是说佛自性身即法身。以无差别相而无二，因断尽一切二行故。
'到达最胜彼岸'是说以缘此三昧而趣入此、恒时安住此之义。此是安住佛自性身功德差别。
其后说'安住佛圆满受用身'。其中'一切世界'是指三千大千世界中由百俱胝四大洲所摄一个阎浮提所有处。
或者说这仅是譬喻而已，佛的境界与行境是无边世界与所化界一切，故也指十方无边无际一切世界。
'具足入住身'是说在那些世界的一切四大洲世界中，以化身示现从最初兜率天降下直至最后示现大般涅槃等十二佛行等同时显示。
此是从兜率宫降下等一切示现功德差别。

།དེའི་འོག་ཏུ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་མཁྱེན་པ་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་ པའི་ཆོས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དོ།།ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་མཁྱེན་པ་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་མ་ལུས་པར་བསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ ཏུ་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདུལ་བ་དེ་དག་ལ་སྣང་བའི་སྐུ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་བློ་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྟེ་འདོད་ཆགས་སྤྱད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་སྤྱད་པ་ དང་།གཏི་མུག་སྤྱད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་སྤྱད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །ལྡན་པའི་བློ་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བ་དེ་དག་གི་འདོད་ཆགས་སྤྱད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ནས་དེ་དག་ལ་མི་སྡུག་པའམ། བྱམས་པའམ། རྐྱེན་འདི་པ་ ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའམ།ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའམ། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་གང་གིས་གདུལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐུ་དང་ཐབས་ཀུན་དུ་སྟོན་པར་མཛད་པའི་མཁྱེན་པ་མངའ་བ་སྟེ། དེ་ནི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདུལ་བ་དེ་དག་ལ་སྣང་བའི་སྐུ་ཀུན་ དུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མཁྱེན་ནས་ཅི་རིགས་པར་གདམས་ངག་སྩོལ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་སྟོན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ནེམ་ནུར་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་མཁྱེན་པ་ལ་བྱའོ།།ནེམ་ནུར་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མི་མངའ་ཞིང་ངེས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཆོས་རྣམས་ལ་ནེམ་ནུར་ཅན་དག་ལ་ནི་གཞན་ལ་ཅི་རིགས་པར་གདམས་ངག་སྦྱིན་པའི་མཐུ་མེད་ཀྱི་གང་གིས་ཆོས་གང་རྟོགས་པའི་ཤེས་ པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་ཅིང་ཤིན་ཏུ་ངེས་པར་གྱུར་ན་དེས་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གདམས་ངག་སྦྱིན་ནུས་པས་ན་འདིར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བདག་ཉིད་ཆོས་མཁྱེན་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མི་མངའ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་ངེས་པ་ཡིན་པས་གཞན་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་གདམས་ངག སྩོལ་བར་མཛད་དེ།དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་མདོ་ཁ་ཅིག་ལས་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་ཡོན་ཏན་མི་ཟད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་སྟེ། དེ་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འོག་ ནས་འབྱུང་བ་དག་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱར་རོ།།ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པོ་དེ་དག་ནི་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ ཚིག་ཡིན་ནོ།།ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བཤད་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཉིད་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

其后，为显示断除一切疑惑形态之功德差别，而说'于一切法具无疑智'。其中'一切法'即是所知诸法之数量及如实性。'具无疑智'即是因获得断除一切法疑惑无余之智慧，此即是断除一切疑惑形态之功德差别。
其后，为显示以一切乘调伏彼等所现身相普遍显示之功德差别，而说'具足一切行之智'。其中'一切行'即是所调伏者之行为，即贪行、嗔行、痴行、慢行、分别行等一切行为。'具足智'即是了知所调伏者之贪行等一切行为后，对彼等以不净观、慈心、此缘性之缘起、界差别、入出息念等，以何乘堪能调伏之身相与方便普遍显示之智慧，此即是以一切乘调伏彼等所现身相普遍显示之功德差别。
其后，为显示极为了知而如理授予教诫之功德差别，而说'于法智无迟疑'。其中'法智'即是世尊自身证悟通达之智慧。'无迟疑'即是无疑且决定，此复于诸法有迟疑者，则无力如理授予他人教诫，若于所证悟之法无疑且极为决定，则能无颠倒地授予他人教诫，此处世尊于自身法智无疑且极为决定，故能如理授予他人无颠倒教诫。此即是极为了知而如理授予教诫之功德差别。
于某些经中亦称'至后际边际'，此即是功德无尽之功德差别。'彼'即是如是具足二十一种功德差别之世尊，与下文所说圆满眷属共同安住，应与下文相连。
复次，另一种分类，世尊之二十一种功德差别是宣说与解释之语，'具足善通达智慧'是宣说之语。'无二行'等其余诸句是解释之语，如是则为善说法性。

།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་ཉི་ཤུས་ན་ལེགས་ པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཤེས་བྱ་ལ་གཅིག་ཏུ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་རྟོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པར་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སྐུ་དང་། དགོངས་པ་ དང་།ཕྲིན་ལས་ཐ་དད་པ་མི་མངའ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཐུབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ལུང་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། སྤྱད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འཛུད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཕྱིས་ཆོས་འབྱུང་བ་མཁྱེན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཀུན དུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་།ལུས་ཚད་མེད་པས་སེམས་ཅན་འདུལ་བར་སྦྱོར་བའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཉམ་པ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མ་འདྲེས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ མ་ཆད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་།འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་མཛད་པར་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། མི་ཟད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་སོ། །ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་དག་ནི་མདོ་ལས། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ནམ་མཁའི་ཁམས་ ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་ཚིག་ཉི་ཤུ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་དང་པོར་ཤེས་བྱ་ལ་གཅིག་ཏུ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་མི་མངའ་བ་ཞེས་ བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ། ཡུལ་དང་དུས་ཀྱིས་བསྐལ་པའི་དུས་རྣམས་ལས་ཁ་ཅིག་ལ་ཐེག་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པ་དག་ལ་ཤེས་པ་མི་འཇུག་པ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་དང་དུས་ཐམས་ཅད་ དུ་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་།ཐོགས་པ་མེད་པའི་མཁྱེན་པ་འཇུག་པས་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱ་ལ་གཅིག་ཏུ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ ན་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་རྟོགས་པར་མཛད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བར་མཛད་ པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དྲི་མ་མ་ལུས་པར་བསལ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

那么这是什么呢？所谓'具有善于通达之智'是指以二十种功德特征而称为具有善于通达之智。
即：对所知无一遮蔽的智慧趣入之功德；
证悟最极清净之功德；
佛陀事业相续不断住持之功德；
于法身中身、意、事业无有差别之功德；
修习一切障碍对治之功德；
一切外道不能胜伏之功德；
虽生世间而不为世法所夺之功德；
安立诸法之功德；
授记之功德；
于一切世界示现圆满受用身与化身之功德；
断除疑惑之功德；
以种种行为引导之功德；
了知未来法生起之功德；
随顺信解而普遍示现之功德；
以无量身调伏众生之功德；
于平等法身到达彼岸圆满之功德；
随顺信解而示现无杂佛刹之功德；
佛陀三身境界圆满无缺之功德；
直至轮回终尽为一切众生利乐而住之功德；
以及无尽功德。
这二十种功德，在经中从'无有二种行'乃至'等同虚空界边际'等二十句中依次配对。
其中首先为显示以对所知无一遮蔽的智慧趣入之功德而具有善于通达之智，故说'无有二种行'。
如声闻之智，于被时空隔绝的时分中，对某些无量乘法及佛法差别不能趣入，如来之智慧则不如是。
于一切时处对诸种差别事物无有执著，以无碍智慧趣入，故能遍知事物自性，无有遍知与不遍知二种行为，因此具足对所知无一遮蔽的智慧趣入之功德。
因此具有善于通达之智。
其后为显示以证悟最极清净之功德而具有善于通达之智，故说'于无相法最极趣入'。
所谓无相法，即是完全断除有无相之垢染的真如或无我法性，是离一切分别之体性。

།མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བར་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་ བོ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་རྟོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་གཞན་དག་ལ་ཡང་གོ་བར་མཛད་པ་སྟེ།ད་ལྟར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་རྟོགས་པར་མཛད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཀྱང་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་ དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པར་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་རྒྱུན་ མི་གཅོད་པས་འཕགས་པ་དང་།ལྷ་དང་ཚངས་པའི་གནས་པ་བླ་ན་མེད་པས་རྟག་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པར་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཀྱང་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སྐུ་དང་དགོངས་པ་དང་ ཕྲིན་ལས་ཐ་དད་པ་མི་མངའ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་བརྙེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སྐུ་དང་། དགོངས་པ་དང་ཕྲིན་ལས་ཐ་དད་པ་མི་མངའ་ བས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་བརྙེས་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཐ་མི་དད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བར་དགོངས་པ་ཐ་མི་དད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་གཞན་གྱི་ དོན་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཕྲིན་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སྐུ་དང་དགོངས་པ་དང་ཕྲིན་ལས་ཐ་དད་པ་མི་མངའ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ཀྱང་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རྟོགས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་འཕགས་པའི་ལམ་གོམས་པར་མཛད་པས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་རྟོགས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། དེ་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་ལས་དབེན་པའི་གནས་སམ་རྟེན་པར་བྱེད་པ་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པའི་དོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཀྱང་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཐུབ་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བཤད་པ་དང་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྡན་པས་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་ དག་གིས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཐུབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ཀྱང་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'专注于殊胜'，是指通达其本性自性后，也令他人理解，由于现在专注于无相法的缘故，具足通达最极清净的功德，因此具有善巧通达的智慧。
其后为显示具足善巧通达佛陀事业相续不断的功德之智慧，故说'安住于佛住'，由于任运成办众生利益相续不断，超胜圣者，以及超胜天人梵天的无上安住，故常住，因此具足佛陀事业相续不断安住的功德，由此也具足善巧通达的智慧。
其后为显示具足善巧通达法身中身、意趣及事业无别的功德之智慧，故说'获得与一切佛平等性'，由于一切佛的法身中身、意趣及事业无别，故配合'获得与一切佛平等性'。
此亦即一切佛如是清净智慧身无别，以及对一切众生利益安乐的意趣无别，以及以圆满受用身和化身成办他利故事业无别，因此具足法身中身、意趣及事业无别的功德，由此也具足善巧通达的智慧。
其后为显示具足善巧通达修习一切障碍对治的功德之智慧，故说'通达无障碍的证悟'，由于修习对治一切烦恼障和所知障的圣道，故配合'通达远离一切障碍的证悟'。
其中'无障碍的证悟'是指远离障碍的所依处即涅槃。'通达'是指获得的意义，因此具足修习一切障碍对治的功德，由此也具足善巧通达的智慧。
其后为显示具足善巧通达一切外道不能胜伏的功德之智慧，故说'具足不退转法'，由于具足所说和所通达的诸法，故其他外道不能令退转，因此具足一切外道不能胜伏的功德，由此也具足善巧通达的智慧。

།དེའི་འོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་ དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།སྤྱོད་ཡུལ་གྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་པོ་རྙེད་པ་དང་། མ་རྙེད་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་། སྨད་པ་དང་། གྲགས་པ་དང་། མ་གྲགས་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་བ་དག་གིས་འཕྲོགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ཀྱང་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ པའི་བློ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་བྱིས་པ་མ་ཡིན་པའི་བློས་བརྟག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་རྣམ་པར་འཇོག་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ཀྱང་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ལུང་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པར་ བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་དུས་གསུམ་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཚར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དུས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ལུང་སྟོན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་ལུང་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ཀྱང་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་བཞུགས་པའི་སྐུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འདུལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐུ་མདོག་བཻ་ཌཱུརྱ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཀྱང་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཆོས་ ཐམས་ཅད་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་མཁྱེན་པ་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།མཁྱེན་པ་དེ་ནི་བདག་ལ་ངེས་པ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་ངེས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཀྱང་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འཛུད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་བློ་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གདུལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལུས་འདྲ་བ་ཀུན་དུ་སྟོན་པས་ཐེག་པ་ལ་འཛུད་པར་མཛད པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འཛུད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ཀྱང་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

其后，为显示虽生于世间而不为世间法所夺之功德已善通达之智慧具足，而说'不为境界所夺'。如来虽出现于世间，但不为世间八法所夺，即：得与不得、称与讥、誉与毁、乐与苦。因此虽生于世间而不为世间法所夺之功德具足，由此亦具足善通达之智慧。
其后，为显示安立诸法功德已善通达之智慧具足，而说'不可思议安立'。于十二分教中，超越寻思境界，非凡夫智所能观察之法，显示并安立其自相与共相，故具足安立诸法功德，由此亦具足善通达之智慧。
其后，为显示授记功德已善通达之智慧具足，而说'三世平等圆满'。能授记三世诸法生起、已生、当生之辗转相续，故具足授记功德，由此亦具足善通达之智慧。
其后，为显示于一切世界示现圆满受用身与化身功德已善通达之智慧具足，而说'具足安住一切世界之身'。于一切世界以二种色身，随所化现如琉璃色等，故具足于一切世界示现圆满受用身与化身之功德，由此亦具足善通达之智慧。
其后，为显示断除疑惑功德已善通达之智慧具足，而说'具足于一切法无疑智'。此智如于自身生起决定，于他人亦能生起决定，故具足断除疑惑功德，由此亦具足善通达之智慧。
其后，为显示以种种行引导功德已善通达之智慧具足，而说'具足一切行智'。随所化机示现相似之身而引导入乘，故具足以种种行引导功德，由此亦具足善通达之智慧。

།དེའི་འོག་ཏུ་ཕྱིས་ཆོས་འབྱུང་བ་མཁྱེན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ ནེམ་ནུར་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ། དགེ་བའི་རྩ་བའི་ས་བོན་ཕྲ་མོ་རྡོ་བའི་ཕག་ན་གསེར་ཕྱེ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིས་ཆོས་འབྱུང་བ་མཁྱེན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཀྱང་ ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པའི་སྐུ་མངའ་བ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཀྱང་ཡིད་ བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་དང་།རང་གི་མོས་པའི་དབང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གསེར་གྱི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་མཐོང་ཡང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་ནས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ཀྱང་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ལུས་ཚད་མེད་པས་སེམས་ཅན་འདུལ་བར་སྦྱོར་བའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་ མཛད་ནས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་ཚད་མེད་པ་དག་གིས་སེམས་ཅན་གདུལ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེམས་ པ་དང་སྒོམ་པའི་རིམ་གྱིས་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཕན་བདགས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་གཏད་པ་དག་གིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ལུས་ཚད་མེད་པས་སེམས་ཅན་གདུལ་བར་སྦྱོར་བའི་ཡོན་ཏན་ དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ཀྱང་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཉམ་པ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་དམ་ པའི་ཕ་རོལ་དུ་བྱོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། ཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་མཚུངས་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཉམ་པ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཀྱང་ལེགས་པར་ ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མ་འདྲེས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མ་འདྲེས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་མཛད་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།སེམས་ཅན་གྱི་མོས་པ་དང་འཚམ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གསེར་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ལས་གྲུབ་པ་མ་འདྲེས་པ་ཐ་དད་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མ་འདྲེས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཀྱང་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

其后，为显示由于了知未来法生起功德而善巧通达智慧，说'于知法无迟疑'。因为超越声闻等境界，如石头中有金粉般微细善根种子，亦无颠倒了知，故具有了知未来法生起功德，由此亦具足善巧通达智慧。
其后，为显示由于随顺所欲示现功德而善巧通达智慧，说'具无分别身'。如经中所说：'虽无分别，如如意宝般由如来加持力及随自意乐力见如来为金色等身相，然如来无分别、离分别'等，故具有随顺所欲示现功德，由此亦具足善巧通达智慧。
其后，为显示由于以无量身调伏众生加行功德而善巧通达智慧，说'一切菩萨所摄智'。菩萨以无量身为调伏众生而作加行，由如来加持力听闻、思维、修习正法次第所获殊胜智慧，利益及付嘱殊胜菩萨们，由此相续不断辗转传承，故具有以无量身调伏众生加行功德，由此亦具足善巧通达智慧。
其后，为显示由于法身平等到彼岸圆满功德而善巧通达智慧，说'佛住无二至胜彼岸'。因为佛陀法身无二中布施等一切波罗蜜多平等圆满，故具有法身平等到彼岸圆满功德，由此亦具足善巧通达智慧。
其后，为显示由于随顺所欲显示不共佛土功德而善巧通达智慧，说'如来不共解脱行智究竟'。因为随顺众生意乐而显示由金等自性所成不共各异佛土，故具有随顺所欲显示不共佛土功德，由此亦具足善巧通达智慧。

།དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། མཐའ་དང་དབུས་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།མཐའ་དང་དབུས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཏེ། སྐུ་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མ་དང་། བར་དང་། ཉལ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་སྐུ་ གསུམ་གྱི་ཡུལ་དུ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་དངོས་པོས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ཀྱང་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་མཛད་པར་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་གནས་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་ མཐུན་པ་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་འདུལ་བའི་དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བཞུགས་པའི་ཚེ་དང་།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་ཡང་གནས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་མཛད་པའི་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ ཡིན་ཏེ།དེས་ཀྱང་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མི་ཟད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ནམ་མཁའ་དང་ འདྲ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་རྣམ་པར་བཀོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་མེད་པས་ན་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པའི་བར་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གི་དོན་མཛད་པའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྦྱོར་བས་ཡོན་ཏན་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ཀྱང་ལེགས་པར་ ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པ་བླ་ན་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བདག་དང་ གཞན་གྱི་སྦྱོར་བ་གཉིས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ།ཡན་ལག་བཞིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཉིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡན་ལག་དང་པོ་ནི་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ་མདོ་ལས། ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། བློས་ཐུགས་སུ་ཆུད་ པར་བྱ་བ་ཇི་སྙེད་པ་ཡོད་པ་དེ་སྙེད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་ཉིད་དང་། དོན་ཟབ་མོ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་ཉིད་དང་། ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་ཉིད་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་ཉིད་ བླ་ན་མེད་པའོ།།དེ་ལ་ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་ཉིད་ནི། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་མི་མངའ་བ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་མཚན་མ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ཟབ་མོ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་ཉིད་ནི། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་ བར་མཛད་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ།ཆོས་བདག་མེད་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་རོ།

其后，为显示具足佛陀三身境界圆满无缺功德善巧通达之智慧，而说'通达无边无中之佛地平等性'。'无边无中'是佛陀之殊胜特征，即三身本性之佛陀之初、末、中、住等。彼等于一切佛土中以三身境界无差别之体性平等而住，故具足佛陀三身境界圆满无缺之功德，亦具足善巧通达之智慧。
其后，为显示具足乃至轮回际为一切众生作利乐近住功德善巧通达之智慧，而说'法界所遍'。法界极为清净，住于轮回际，及其随顺因缘之经典等诸法，如调伏时分，世尊住世时及圆寂时亦住，故具足乃至轮回际为一切众生作利乐近住之功德，亦具足善巧通达之智慧。
其后，为显示具足无尽功德善巧通达之智慧，而说'乃至虚空界边际'。于如虚空之法界中所安立之功德无有边际，故于轮回际中以法界为一切众生作利益之相续不断加持，功德无尽故具足无尽功德，亦具足善巧通达之智慧。
复次，另一种分类，世尊功德之殊胜二十一种，以世尊无上智慧与断证二者显示自利圆满，以自他加行二者显示他利圆满，以四支分显示二种圆满。
其中第一支分是无上智慧，经中说'具足善巧通达之智慧'而显示，凡所应知之一切皆已通达故。彼复有四种：善巧通达智慧自性、通达甚深义理智慧自性、善巧通达智慧自性无垢、善巧通达智慧自性无上。
其中善巧通达智慧自性，以'无有二种行'而显示，不行内外处相故。通达甚深义理智慧自性，以'最胜趣入无相法'而显示，最胜趣入法无我故。

།ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་ཉིད་དྲི་མ་མེད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་མཉམ་པ་ཉིད་བརྙེས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པས་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་གཉིས་པ་སྤངས་པ བླ་ན་མེད་པ་སྟེ།མདོ་ལས་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་རྟོགས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བས་རྟོགས་པ་དང་། དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བས་རྟོགས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བས་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བས་རྟོགས་པ་ནི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་སྤྱོད་ཡུལ་གྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཡང་སྤངས་པ་དེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། ད་ལྟར ཉོན་མོངས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བས་རྟོགས་པ་ནི། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། སྐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མི་མངའ་བས་རྟོགས་ པའི་དུས་གསུམ་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཚར་ཕྱིན་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ།དུས་གསུམ་ལ་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཡེ་ཤེས་མཉམ་པ་ཉིད་ཚར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་སྤངས་པ་བླ་ན་མེད་པས་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་གསུམ་པ་ནི་བདག་གིས་སྦྱོར་བ་ སྟེ་མདོ་ལས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཞུགས་པའི་སྐུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ།སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་དོན་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞུགས་པའི་སྐུ་དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དགོས་པ་དང་། ཐབས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ དགོས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་མཁྱེན་པ་མངའ་བས་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ།ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་བཅད་པའོ། །ཐབས་ནི། སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་བློ་མངའ་བ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་ལ་ནེམ་ནུར་མི་མངའ་བ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རིག་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པའི་སྐུ་མངའ་བ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། ཉོན་མོངས་ པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ནི་དེའི་བདག་གི་སྦྱོར་བས་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་བཞི་པ་ནི་གཞན་གྱི་སྦྱོར་བ་སྟེ། མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡེ་ཤེས་རྣམས་རང་གི་ཡེ་ཤེས་སུ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཁས་ལེན་པ་དང་། འགྲུབ་པ་དང་། རྟོགས་པ་བསྟན་པའོ།

清净无垢的善于通达的智慧，以'住于佛之住处'来说明，因为已经超越了菩萨的住处。
无上的善于通达的智慧，以'获得与一切诸佛平等性'来说明，因为与一切诸佛无有差别，这是以无上智慧显示圆满自利。
第二支分是无上断除，经中说'通达无障碍的证悟'来显示，因为证悟了一切所应证悟的。
这又分三种：无烦恼障的证悟、无彼等异熟障的证悟、无所知障的证悟。
其中无烦恼障的证悟，以'具足不退转法'和'境界不能夺'两句来显示，因为未来时也不会退失所断，以及现在不生烦恼，如其次第。
无彼等异熟障的证悟，以'安立不可思议'来显示，因为安立不可思议之身。
无所知障的证悟，以'圆满三世平等性'来显示，因为于三世无著无碍而圆满智慧平等性，这是以无上断除显示圆满自利。
第三支分是自加行，经中以'具足遍入一切世界之身'来显示，因为利益无量众生。
彼遍入身有四种：以目的、方便、无烦恼、自性来显示。
其中目的以'具足于一切法无疑智'来显示，断除一切疑惑。
方便以'具足一切行智'来显示，因为示现兜率天受生等一切。
无烦恼以'于法智无迟钝'来显示，因为最初即各别了知世间诸法故是无烦恼性。
自性以'具足无分别身'来显示，因为不从一切烦恼分别而生，这是以其自加行显示圆满他利。
第四支分是他加行，经中以'正受一切菩萨智慧'来显示，因为菩萨正受诸智慧为自智慧。
彼正受智慧有三种：显示许可、成就、证悟。

།དེ་ལ་ཁས་ལེན་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་གཉིས་སུ་མེད་པ་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་བྱོན་པ་ ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲུབ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་འདྲེས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་མཛད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐར་བྱོན་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྟོགས་པ་མཐའ་དང་དབུས་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། དེ་གཉི་གའི་གནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ རྟོགས་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པ་ཞེས་གསུངས་པས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་བསྟན་ཏེ།ཉན་ཐོས་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་འཇིག་པའི་དུས་ སམ་ཆགས་པའི་དུས་ན་ཡང་ཟད་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་དུས་སམ།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་ཡང་། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ནི་དེའི་གཞན་གྱི་སྦྱོར་བས་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་སྒོ་ནས་ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འདིར་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་ཏེ། ཐུགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གསུང་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་དང་།སྐུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་། བཞུགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པས་བཞུགས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དྲིས་པ་ལུང་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རབ་ཏུ་ རྒོལ་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བསྟན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་དང་།ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་གྱི་གདམས་ངག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཕན་པ་གནོད་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཆོ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པར་རོལ་པ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་དང་།ཡོན་ཏན་མི་ཟད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བདག་གི་དངོས་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མདོ་ལས། ལེགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ནམ་ མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པའི་བར་གྱི་ཚིག་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་གྲངས་དག་གིས་ལུགས་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། ཇི་ལྟ་བུ་དག་དང་བཞུགས་ཤེ་ན། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དག་སྟེ། དེ་ལ་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ།

关于承许，如经中所说'佛陀已到达无二圣境'，这表明菩萨承许与将成佛的法身为一体。
关于成就，如经中所说'如来已到达无杂解脱智慧之边际'，这表明如来的智慧与断除烦恼无有差别而得以成就。
关于证悟，如经中所说'证悟无始无终的佛平等性'，这表明二者皆证悟法界真如之境界。
又如经中所说'遍满法界'，表明超胜声闻，因为声闻仅是入般涅槃，而遍满法界则是等同虚空界。
譬如虚空于坏劫或成劫时亦无穷尽，如是诸佛世尊于现前圆满菩提时或入般涅槃时，亦不住于轮回与涅槃，故超胜声闻，这是以他相应而显示圆满利他。
从摄事门而言另有异门，此处显示如来二十一种圆满：
意圆满、语圆满、身圆满、无相涅槃、安住圆满空性、以择法而安住、圆满摄持功德、圆满解答问题、圆满降伏诤论、圆满清净刹土、住处圆满、威仪圆满、化现圆满、教法圆满、随顺众生行为圆满、遍行道之教诫圆满、于利害无烦恼圆满、所依圆满、无违逆圆满、神变游戏圆满、功德无尽圆满、自体圆满、涅槃圆满。
此二十一种圆满，从经中'具足善巧通达之智'乃至'等同虚空界'等二十一句，依次配合。
词义等随类相应。功德圆满之词义等已说竟。
若问与何等眷属同住？即是圆满眷属。其中圆满眷属有二种：声闻眷属圆满与菩萨眷属圆满。

།དེ་ལ་དང་པོར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང དུ་མཛད་ནས།ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ཚད་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཅང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཁོར་ཐོག་མར་སྨོས་ཤེ་ན། དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ རྐྱེན་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་དང་།ཉན་ཐོས་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་ཀྱི་ང་རྒྱལ་སྤང་བ་དང་། འཁོར་དང་རྒྱུ་བ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་དེ་དག་གདུལ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉན་ཐོས་དག་ལ་གུས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་མི་གུས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་ གསུངས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་གཞན་དག་དེ་ལ་གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་ཐོག་མར་བརྗོད་པའོ།།འོ་ན་གནས་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་དབང་སྒྱུར་བའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ན། དེ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཇི་སྲིད་པར་གྱུར་ཏེ་འགལ་ལོ། །ཇི་ལྟར་འགལ་ཞེ་ན། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་ལྟ་བ་མཐུན་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་བཞིན་དུ་གནས་ཏེ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་ན་ནི་འགལ་བར་ཡང་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་དག་དེ་ན་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་མཐོང་བར་འགྱུར་བའི་འདུ་བྱེད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དམུས་ལོང་ དང་འདྲ་བར་འབྱོར་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་མི་མཐོང་བས་འགལ་བ་མེད་དོ།།དཔེར་ན་གསེར་ལ་སོགས་པ་ལ་སོལ་བ་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བ་དང་འདྲ་སྟེ། རང་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དབང་གིས་གཞན་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཅུང་ཟད་ཅིག་མཐོང་ན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་ རླབས་ཀྱིས་མཐོང་བར་ཟད་ཀྱི་རང་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དབང་གིས་མཐོང་བ་མ་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ།།ཡང་ན་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤ་སྟག་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆ་བྱད་དང་མིང་གིས་འདུལ་བའི་དབང་གི་ཕྱིར་དེ་ན་གནས་པ་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་འདུན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་ཉན་ཅིང་སྒྲོགས་པས་ན་ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་འདུན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་མང་པོ་འདུས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་མཐུན་པ་དང་། ལྟ་བ་མཐུན་པ་དང་། འཚོ་བ་མཐུན་པ་དང་། སྤྱོད་པ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་བདུད་ལ་སོགས་པས་མི་ཕྱེད་ པས་ན་དགེ་འདུན་ཞེས་བྱའོ།།ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཚད་མེད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པའོ། །དེ་ལ་གྲངས་ཚད་མེད་པ་ནི་བགྲང་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཅང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཅང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པ་རྣམས་དང་འགལ་བར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དམུ་རྒོད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟ་ཅང་ཤེས་ལྟ་བུའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཅང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཇིགས་པ་སྟེ། འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ཅང་ཤེས་པ་རྣམ་པ་ལྔར་གསུངས་ཏེ། ལྕེ་འབབ་པ་ལ སོགས་པ་བག་ཚ་བ་འབྱུང་བར་དོགས་པ་མེད་པས་ཁྱུ་མཆོག་ཅང་ཤེས་དང་།འཐབ་མོའི་འཇིགས་པ་མེད་པས་གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་ཅང་ཤེས་དང་། གཞན་གྱིས་གནོད་པར་བྱེད་པའི་འཇིགས་པ་མེད་པས་སེང་གེ་ཅང་ཤེས་དང་། འཆི་བའི་འཇིགས་པ་མེད་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཅང་ཤེས་སོ། །མདོར་ན་ བག་ཚ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བག་ཚ་བ་དང་། འཇིགས་པའི་བག་ཚ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཚ་བ་དང་། མི་ཤེས་པས་བག་ཚ་བའོ།

关于此，首先为显示声闻眷属圆满而言，说到无量声闻僧众皆为'善解'等。
对此，为何首先提及声闻眷属？这是为了消除对大乘有疑惑者的疑虑，为了成就不定种性菩萨的顺缘，为了断除清净声闻的我慢，为了调伏眷属和随行者，为了令诸菩萨对声闻生起恭敬心。因为说过'菩萨也不应对声闻不恭敬'，所以为了令其他人对他们生起恭敬心，首先宣说他们的功德。
那么，既然说'彼处是极为清净且具有自在的识之相'，声闻们如何能在那里安住呢？这岂不相违？若问如何相违？若说是为了与诸菩萨见解一致而作为顺缘，即使声闻们也如同菩萨一样安住并见到，这或许会相违。然而，虽然他们安住于彼处，但因为远离了能见到的诸行，如同盲人一般，不能见到如是境界，故无相违。
譬如见金等为炭等，因为由自己诸行的力量而见为他相的缘故。或者，即使稍有所见，也仅仅是由佛陀加持力而见，并非由自己诸行的力量而见，故无相违。
或者，他们都是大菩萨，只是以声闻相貌和名号来调伏众生，故无相违。
关于'声闻僧众'，'声闻'一词的含义是因听闻而宣说故称声闻。'僧众'一词的含义是众多聚集，由于戒律相同、见解相同、生活相同、行为相同，故不为魔等所分裂，因此称为僧众。
'无量'是指数量无量和功德无量。其中数量无量是因为超越计数。功德无量是如何呢？为此说'皆为善解'等。
其中'善解'是指不违背诸学处，因为不是野性未驯，如同善解的马。另一方面，'善解'是指无畏，因为无有恐惧。经中说有五种善解：如同牛王善解无有舌过等怖畏，如同象、马善解无有斗争怖畏，如同狮子善解无有他害怖畏，如同阿罗汉善解无有死亡怖畏。
总之，怖畏有四种：苦的怖畏、恐惧的怖畏、世间法的怖畏、无知的怖畏。

།དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ནི་བག་ཚ་བ་དེ་དག་མེད་པས་བདེ་བ་ཐོབ་པ་དང་། མི་སྐྲག་པ་ཐོབ་པ་དང་། མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། དབྱུགས་དབྱུང་ བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམས་མྱ་ངན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བག་ཚ་བ་མེད་དོ། །བདག་གིས་སྨད་པ་དང་། གཞན་གྱིས་སྨད་པ་དང་། ངན་འགྲོ་དང་། འཚོ་བ་མེད་པ་དང་། ཆད་པས་བཅད་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པ་དང་། འཚེ་བས་འཇིགས་པ་རྣམས་མེད་པས་འཇིགས་པའི་བག་ཚ་བ་མེད་དོ། །རྙེད་པ་དང་། མ་རྙེད་པ་དང་། གྲགས་པ་དང་། མ་གྲགས་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་། སྨད་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གོས་པ་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཚ་བ་མེད་དོ། །མི ཤེས་པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམས་མེད་པས། མི་ཤེས་པའི་བག་ཚ་བ་མེད་པ། དེ་ལྟར་བག་ཚ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཅང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅང་ཤེས་པ་དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་དང་།ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བསྔགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དཀྱེལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མཐུན་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མྱུར་བ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རིང་དུ་འགྲོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འགྲོ་བ་མང་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཚོགས་པ་དང་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འགྲོགས་ན་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དབང་དུ་གྱུར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཅུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མདོ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པ་ཤ་སྟག་ཅེས་གསུངས་པའི་བར་གྱི་ཚིག་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ལས།གཅིག་དང་། གཉིས་དང་། གཅིག་དང་། གཅིག་དང་། གསུམ་དང་། གསུམ་དང་། བཅུ་དང་། གཅིག་དང་། གཅིག་དང་། གཅིག་དང་། གཅིག་དང་། གཅིག་དང་གོ་རིམས་ བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་དང་པོར་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་འཕགས་པའི་ལམ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུང་ ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྲས་ཞལ་ལས་སྐྱེས་པ་ཆོས་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུང་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཞལ་ནས་སྐྱེས་པའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ དང་ཁྱད་པར་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་སུ་འདྲ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སེམས་ ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་སྲེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ།།ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཁམས་གསུམ་པའི་མ་རིག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ བ་སྟེ།འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་རྣམ་པར་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ།

阿罗汉没有那些忧虑，所以获得安乐、获得无畏、获得不惧、获得解脱，这是按照次第而言。
其中，因为无有忧愁、悲叹、痛苦、不悦，所以无有痛苦的忧虑。
因为无有自责、他责、恶趣、无生计、受刑罚、无偈颂、害怕伤害等，所以无有恐惧的忧虑。
因为不被得失、名誉、毁誉、称赞、诽谤、快乐、痛苦所染，所以无有世间法的忧虑。
因为无有无明、疑惑知见、邪知见的障碍，所以无有无明的忧虑，如是无有忧虑故称为'善知'。
此善知的圆满有十三种，应当了知：无二圆满、极调伏圆满、称赞圆满、广大圆满、因圆满、随顺道行圆满、迅速圆满、远行圆满、多行圆满、受用圆满、众会寂静圆满、相处安乐圆满、自在圆满。
这十三种圆满，在经中从'佛子'到'善入如来教'等二十七种词语中，依次配对为一、二、一、一、三、三、十、一、一、一、一、一。
其中首先为显示无二圆满而说'佛子'。佛子是指依如来教法力而从圣道中生，并非是持佛种姓，因为经中说：'声闻是世尊口生法生之子。'
如是虽非真实持有佛种姓，但从口生的角度来说，与菩萨无别同为佛子，因此称为无二圆满。
其后为显示极调伏圆满而说'心善解脱、慧善解脱'。其中心善解脱是指从三界贪欲方面的一切烦恼法中解脱。
慧善解脱是指从三界无明方面的一切烦恼法中解脱。如是因离贪欲故心解脱，称为心解脱。

།མ་རིག་པ་དང་རྣམ་པར་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྲེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་ མོངས་པ་སྤངས་པས་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པས་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ།།ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་ནི་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པའི་སྲེད་པའི་ཕྱོགས་དང་། མ་རིག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཤིན་ཏུ་མ་དུལ་བའི་མཚན་ཉིད་དག་ལས་སེམས་དང་ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་དུལ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བསྔགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཡན་ལག་དྲུག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་དང་། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་དང་། ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བསླབ་པའི་གཞི་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དག་ལ་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་ མཐའ་མ་ལོག་པ་དང་།ངག་གི་ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པར་གྱུར་ཅིང་མ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱོན་མེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྡེ་ཚན་བདུན་པོ་དག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་དགེ་སློང་ གི་སྡོམ་པ་ལས་བརྟེན་ནས།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྤྱོད་ལམ་མམ། འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་འམ། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ཞིང་འཇིག་རྟེན་དང་མི་འགལ་བ་དང་། འདུལ་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་ཞིང་། འདུལ་བ་དང་མི་འགལ་བའི་ཆོ་ག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སློང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྨད་པ་ལྔའོ། །ཤན་པའི་གནས་དང་། སྨད་འཚོང་མའི་གནས་དང་། ཆང་འཚོང་གི་གནས་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང དང་།གདོལ་པའི་ཁྱིམ་རྣམས་སྤངས་ནས་སྤྱོད་ཡུལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་གཞན་དག་ཏུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་དེར་ཡང་དུས་སུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། བསླབ་པའི་གཞི་ཕྲ་བ་གང་དག་ལ་ལྟུང་བ་འབྱུང་བ་དང་། ལྟུང་བ་འབྱུང་བ་དེ་ལ་ ཆེས་ཆུང་ངུས་ལྟུང་བར་འགྱུར་བའི་བསླབ་པའི་གཞི་ཕྲན་ཚེགས་ཕྲ་མོ་དེ་དག་ལ་ཡང་བདག་ལྟུང་བ་བྱུང་བར་གྱུར་ན་གཞི་དེས་བདག་ལ་མ་ལེགས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས།དེས་འཇིགས་པར་ལྟ་ཞིང་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་བསླབ་པའི་གཞི་ཕྲན་ཚེགས་ཕྲ་མོ་དེ་དག་ལ་བསམས་བཞིན་དུ་ལྟུང་བ་འབྱིན་པར་མི་བྱེད་ པ་ཡིན་ནོ།

由于远离无明，以智慧解脱而称为智慧极解脱。其中，由断除贪欲方面的烦恼和随烦恼，获得禅定和等至，称为心解脱。由断除一切烦恼而获得的阿罗汉道智，称为智慧解脱。其中获得心解脱者，从等至障碍中解脱。获得智慧解脱者，从烦恼障碍中解脱。从两者方面解脱者，称为心极解脱和智慧极解脱。
如是从三界贪欲方面和无明方面的极未调伏相的烦恼中，以心和智慧极解脱，因此称为极调伏圆满。其后为显示称赞圆满而说'极清净戒'。
'极清净戒'是指具足六支戒，六支是：住于具戒、别解脱律仪所防护、仪轨圆满、行境圆满、于微细罪亦见怖畏、受持学处而学。
其中云何为住于具戒？于如是受持学处，不违背身业边际和语业边际，不令毁坏，令无过失。云何为别解脱律仪所防护？七众戒为别解脱律仪，此处依比丘律仪而称为别解脱律仪所防护。
云何为仪轨圆满？依威仪或临时所作或善分修习，随顺世间而不违背世间，随顺律而不违背律的仪轨。云何为行境圆满？远离如来所呵责的五种非比丘行境：屠夫之处、妓女之处、酒肆之处、王宫、旃陀罗家，而于其他无过之处行，且于彼亦适时而行。
云何于微细罪亦见怖畏？于微细学处中所生罪，以极微小而成为罪的微细学处，亦作是念：'若我犯罪，以此因缘于我不善。'如是见怖畏，乃至为命亦不故意违犯微细学处。

།ཇི་ལྟར་ན་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སྔོན་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་ཚེ། གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ན་བསླབ་པའི་གཞི་ཆེ་ལོང་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཐོས་ཤིང་ དེ་ལས་གཞན་པ་བསླབ་པའི་ལྷག་མ་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་པོ་ལས་འཕྲལ་དུ་མ་ཐོས་པ་དག་ཀྱང་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཕྱེད་བཞིན་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་འདོན་པའི་ཚེའམ།གནས་སྐབས་གཞན་དག་ཏུ་མཁན་པོའམ། སློབ་དཔོན་ནམ། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་ གཏམ་འདྲེས་པའམ།ཕེབས་པར་སྨྲ་བའམ། སྨོས་འདྲིན་ནམ་། འགྲོགས་བཤེས་དག་ལས་ཐོས་ནས་ཐམས་ཅད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་དམ་བཅའ་བས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། དེ་ཕྱིན་ཆད་བསླབ་པའི་གཞི་དེ་དག་ལ་ལྷག་ཆད་མེད་པར་སློབ་ཅིང་། དོན་དང་ཚིག་འབྲུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཡན་ལག་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་མངོན་པར་རྟོགས་ནས་བཟུང་སྟེ། མི་སློབ་པའི་ལམ་ཐོབ་པའི་བར་ གྱི་གནས་སྐབས་ན་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཡན་ལག་དྲུག་དང་ལྡན་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་བསྔགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་དཀྱེལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཆོས་འདོད་པ་རྣམས་དང་བདེ་བར་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆོས་འདོད་པ་རྣམས་དང་བདེ་བར་ཕྲད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ཆོས་འདོད་པ་རྣམས་བདག་གི་དྲུང་དུ་ཉེ་བར་འོངས་ནས་བདག་ཉིད་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་ལོངས སྤྱོད་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ལ་ཚེགས་མི་ལྟ་ཞིང་འཛུམ་པ་སྔར་གཏོང་བ་དང་།ཚུར་ཤོག་འོངས་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསོང་པོར་སྨྲ་ཞིང་དེ་དག་བདག་ཉིད་དང་བདེ་བར་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན་བདག་ཉིད་ཆོས་འདོད་པས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པ་ན་ཀུན་ཤེས་པའི་ སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བའི་བསམ་པ་མེད་པ་དང་།སྤྱོད་ལམ་ངན་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པས་བདག་ཉིད་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་བདེ་བར་ཕྲད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་འཁོར་ཆོས་འདོད་པ་རྣམས་བདག་ཉིད་དང་བདེ་བར་སྤྲོས་པ་འམ། བདག་ཉིད་ཆོས་འདོད་པས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ དང་ཕྲད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་དཀྱེལ་ཆེ་བ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དཀྱེལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། མང་དུ་ཐོས་པ། ཐོས་པ་འཛིན་པ། ཐོས་པ་བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་མང་དུ་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་སྣོད་ གསུམ་ལས་བརྩམས་པ་སྟེ་གཞུང་དུ་མ་དག་མགོ་མཇུག་ཆུབ་པར་ཉན་ཅིང་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཐོས་པ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་དག་གི་དོན་འཛིན་པ་སྟེ། ཐོས་པའི་དོན་ཀུན་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོས་པ་བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉི་གའི་དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ ལས་བརྩམས་ཏེ།མང་དུ་ཐོས་པ་དང་། ཐོས་པ་འཛིན་པ་དང་། ཐོས་པ་བསགས་པའི་བློ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

如何正确受持学处并学习呢？首先在受持别解脱戒时，以一白三羯磨受具足戒时，听闻主要学处的性质，其余在别解脱经中所说的二百五十条学处，虽然当时未能听闻，但在每半月诵别解脱经时，或其他时候从和尚、阿阇黎、同梵行者、谈话者、善言者、亲教师或同伴处听闻后，发誓'我要学习一切'而正确受持。
此后对这些学处无有增减地学习，并且正确无误地受持其义理和文句。如是具足六支的戒律称为极为清净的戒律。或者为了获得无漏戒，从见道现证戒律开始直至获得无学道期间，即是具足圣者欢喜戒等。
如是具足六支及无漏的极清净戒是一切功德之基，因此称为圆满赞叹。其后为显示眷属圆满而说'与求法者安乐相遇'。'与求法者安乐相遇'是指当求法的眷属来到自身前时，不顾及现世安乐受用的损失，先露笑容，以'请来、善来'等语亲切言说，使他们与自己安乐相处。
或者自己因求法而遇到善知识时，具足了知之心，无寻过之意，远离不良威仪，使自己与善知识安乐相处。如是令求法眷属与自己欢喜，或自己因求法而与善知识相遇，是功德广大，因此称为眷属圆满。
其后为显示因圆满而说'多闻、持闻、积闻'。其中'多闻'是指从三藏开始，完整听闻并受持众多教典。'持闻'是指受持其义理，即受持所闻之义。'积闻'是指能宣说前二者的意义。
如是从三藏开始，具足多闻、持闻、积闻的广大智慧，因此称为因圆满。

།དེའི་འོག་ཏུ་མཐུན་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ལེགས་པར་བསམ་པ་སེམས་པ། ལེགས་པར་སྨྲ་ བ་བརྗོད་པ།ལེགས་པར་བྱ་བའི་ལས་བྱེད་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། བྱིས་པ་རྣམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་གསུམ་དང་། ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་བཞི་དང་། ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་དགག་པ་གསུམ་སྤྱོད་པས། ཉེས་པར་བསམ་པ་སེམས་པ། ཉེས་པར་སྨྲ་བ་བརྗོད་པ། ཉེས་པར་བྱེད་པའི་ལས་བྱེད་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངན་འགྲོ་དང་འཁོར་བའི་རྒྱུད་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་གྱི།འཕགས་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་། ངེས་པར་ལེགས་པའི་ལམ་དང་མཐུན་པར་གཤེགས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་མཐུན་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མྱུར་བ་ ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།ཤེས་རབ་མྱུར་བ། ཤེས་རབ་མགྱོགས་པ། ཤེས་རབ་རྣོ་བ། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཅན། ངེས་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཅན། ཤེས་རབ་ཆེ་བ། ཤེས་རབ་ཡངས་པ། ཤེས་རབ་ཟབ་པ། ཤེས་རབ་མཉམ་པ་མེད་པ། ཤེས་ རབ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་ཤེས་རབ་མྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བའི་དོན་ལ་མྱུར་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་མགྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དོན་མང་པོ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མང་པོ་ལ་འགྲོ་བ་ ནི་མགྱོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཤེས་རབ་རྣོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཆ་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཟག་པ་མེད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དགོས་ པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ངེས་པར་རྟོགས་པ་ནི་གཏན་ལ་བབ་པར་རྟོགས་པ་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། དེ་གང་ལ་ཡོད་པའི་གང་ཟག་ནི་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དྲིས་པ་ལན་གདབ་པ་ལ་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་ཡངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་གིས་གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་མཉམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དབང་པོ་རྟུལ་ པོ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་མཆོག་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་མྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་ཡིན་ པས་ན་དེའི་ཕྱིར་མྱུར་བ་ཉིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་རིང་དུ་འགྲོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། རིག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རིག་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ནི་མི་སློབ་པའི་རིག་པ་གསུམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མི་སློབ་པའི་རིག་པ་གསུམ་ ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རིག་པ་དང་།འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རིག་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་རིག་པའོ།

其后为显示随顺道圆满，说道：'善思所思，善言所说，善作所作'。凡夫由行三种意恶行、四种语恶行、三种身恶行，故恶思所思、恶言所说、恶作所作，因此趋向恶趣及轮回之道。圣者则与此相反，故随顺增上及决定善之道而行，因此称为随顺道圆满。
其后为显示迅速圆满，说道：'智慧迅速、智慧敏捷、智慧锐利、出离智慧者、决定通达智慧者、智慧广大、智慧广阔、智慧甚深、智慧无等、具足珍宝智慧'。其中，'智慧迅速'是指迅速趣入如来所说法律之义故。'智慧敏捷'是指趣入众多义理故，趣入众多即称为敏捷。'智慧锐利'是指趣入细微义理故。'出离智慧者'是指获得出离轮回之无漏智慧故。'决定通达智慧者'是指具足涅槃利益故，决定通达即是究竟通达，此即是涅槃。具足其利益之智慧即是决定通达智慧，具此者即称为决定通达智慧者。
'智慧广大'是指对问答无有穷尽故。'智慧广阔'是指圆满广大神通故。'智慧甚深'是指他人难以测度故。'智慧无等'是指超胜钝根声闻故。'具足珍宝智慧'是指能获最胜义利，故如珍宝。如是具足从智慧迅速等声闻圣者十种智慧者，即是神通迅速，因此称为迅速圆满。
其后为显示远行圆满，说道：'具足三明'。具足三明是指获得无学三明故。无学三明即是：宿住随念智现证神通明、死生智现证神通明、漏尽智现证神通明。

།དེ་ལྟར་མི་སློབ་པའི་རིག་པ་གསུམ་གྱིས་སྔོན་ དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཏིང་སླེབས་པར་འགྱུར་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་རིང་དུ་འགྲོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་འགྲོ་བ་བཟང་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་མཆོག་ ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་དག་གི་མཆོག་ཐོབ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་བསམ་གཏན་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་དང་འགོག་པའི་ སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་བགྲོད་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་བཟང་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡོན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཆེན་པོ་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་ཟག་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་ པ་ཡོན་ཏན་དང་མི་ལྡན་པས་དད་པས་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པ་ནི་བུ་ལོན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ།གང་ཟག་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནི་སྤྱོད་དུ་དབང་བ་ཡིན་ན་ཡང་འབྲས་བུ་མྱུར་དུ་སྐྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དགྲ་བཅོམ་པ་ རི་རབ་དང་འདྲ་བ་འདི་དག་ལ་ནི་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱི་བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ན་ཡང་།ཞིང་གཤིན་པ་དང་འདྲ་བར་འབྲས་བུ་བཟང་པོར་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་ལ་བུ་ལོན་དུ་མི་འགྱུར་ལ་སྦྱིན་བདག་ལ་ཡང་ འབྲས་བུ་མྱུར་ཞིང་བཟང་བའི་ཕྱིར།ཞིང་གཤིན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། སྤྱོད་ལམ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འགྲོ་བ་དང་། སྡོད་པ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤྱོད་ལམ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་ཚུལ་ཞི་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་འགྲོགས་ན་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཟོད་པ་དང་དེས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཇི་སྙེད་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་དང་། བཀའ་བློ་བདེ་བའི་དེས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ནི་བཟོད་པ་དང་ དེས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་བཟོད་པ་དང་དེས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ནི་བསྟེན་པར་བྱ་བའི་འོས་ཡིན་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་འགྲོགས་ན་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ བཀའ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།བསླབ་པ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་མི་འགལ་བར་སྤྱོད་པས་ན་བཀའ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་གྱི་ དབང་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བསླབ་པ་དག་ལ་བག་ཡངས་སུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་པས་ན།དེའི་ཕྱིར་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

如是以三种无学智慧通达前际、后际、有漏法和无漏法一切诸法的究竟，因此称为'远行圆满'。
其后为显示善行圆满而说'获得现法乐住之最胜'。现法乐住是安住于清净的根本禅定。获得其最胜是获得不退失的禅定和灭尽定。如是获得根本禅定和灭尽定是现法乐住之道，因此称为'善行圆满'。
其后为显示受用圆满而说'大净资粮'。破戒无功德者以信心受用布施则成为债务，具戒有功德者受用则有权受用，然不能速生果报。若以一切天人世间安乐资具供养如须弥山般的三界离欲阿罗汉，则如良田般速得善果，故为大净资粮。如是于自身不成债务，于施主速得善果，如良田故，因此称为'受用圆满'。
其后为显示寂静圆满而说'具足寂静威仪圆满'。于行住坐卧等一切威仪中正知而行即是具足寂静威仪。如是于一切威仪中正知而行是具足寂静行相，因此称为'寂静圆满'。
其后为显示同住安乐圆满而说'具足大忍及大柔和'。具足堪忍一切苦的大忍辱和随顺言教的大柔和即是具足大忍及大柔和。如是具足大忍及大柔和是堪能亲近之人，因此称为'同住安乐圆满'。
其后为显示自在圆满而说'善入如来教'。为圆满学处而不违如来教法而行故为善入教法。如是善入如来教法是不为其他烦恼所转而于学处自在而行，因此称为'自在圆满'。

།ཤ་སྟག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་གྲངས་ཚད་མེད་པ་ཤ་སྟག་དང་། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཡང་ཐབས་ཅིག་གོ་ཞེས་ཚིག་འོག་མ་དང་སྦྱར་རོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐ་དད་པ་ནས་འདུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གནས་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ནི་དེ་ དག་ལ་ཁ་ཅིག་བརྙས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཉན་ཐོས་ཡུན་རིང་དུ་ཚངས་པར་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་ལ་གདུང་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཁ་ཅིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་ཀྱང་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་ དགོས་སྙམ་དུ་དད་པ་བསྐྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཆེན་པོ་བརྗོད་དེ། གྲངས་ཆེན་པོ་དང་། ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་དང་། ལས་ཆེན་པོས་སོ། །དེ་ལ་གྲངས་ཆེན་པོ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐ་དད་པ་ ནས་འདུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐ་དད་པ་ནས་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ནི་དོན་དུ་མི་གཉེར་བས་ཆོས་ཉན་དུ་མི་འགྲོ་བ་དང་། ལེ་ལོས་ཆོས་ཉན་དུ་མི་འགྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་དབང་གིས་ཆོས་ཉན་དུ་མི་འགྲོ་བ་དེ་དག་ གི་གཉེན་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལ་དོན་དུ་མི་གཉེར་བས་ཆོས་ཉན་དུ་མི་འགྲོ་བ་དག་གི་གཉེན་པོར་ནི་དེ་དག་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཆོས་མཉན་པ་དོན་དུ་གཉེར་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐ་དད་པ་གཞན་དང་གཞན་ནས་འོངས་པ་ཡིན་གྱི་། གཞན་གྱི་དྲིང་འཇོག་པས་ནི་མ་ཡིན་པས་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་ ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་མཉན་པ་དོན་དུ་གཉེར་བར་མི་བྱ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལེ་ལོས་ཆོས་ཉན་དུ་མི་འགྲོ་བ་དག་གི་གཉེན་པོར་ནི་དེ་དག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐ་དད་པ་ཐག་རིང་པོ་དག་ནས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ཆེན་པོས་ཆོས་མཉན་པའི་ཕྱིར་འདིར་འོངས་པ་ཡིན་ན། གཞན་དག་ལེ་ ལོས་ཉན་དུ་མི་འགྲོ་བ་དེ་དག་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ང་རྒྱལ་གྱི་དབང་གིས་ཆོས་ཉན་དུ་མི་འགྲོ་བ་དག་གི་གཉེན་པོར་ནི་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐ་དད་པ་གཞན་དག་ནས་ཆོས་མཉན་པའི་ཕྱིར་འོངས་ན་གཞན་དག་ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་ པར་མི་བྱ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་ཏེ་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་སྟོབས་ དང་ལྡན་པ་ལ་བྱའོ།།དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བགྲང་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

'仅仅'一词是指声闻眷属圆满，具有如是无量功德，数量无限的声闻，以及菩萨眷属圆满也在一起，这是与下文相连。声闻眷属圆满的词义等已经解释完毕。
如是宣说声闻眷属圆满之后，随后为了显示菩萨眷属圆满，说道'从不同佛土而来的无量菩萨皆已真实入于大处'等。
其中宣说菩萨功德的必要是为了遮止某些人对他们的轻视，因为经中说'长期修习梵行的声闻们应当恭敬菩萨'，也为了使某些人生起信心，想到'如果菩萨都具有如是功德，更何况如来'。
其中菩萨圆满是以三种大来说明菩萨们的殊胜：数量大、功德大和事业大。
其中数量大是以'从不同佛土而来的无量菩萨'来显示。
其中说'从不同佛土而来'是为了对治那些不求法而不来听法的人、因懈怠而不来听法的人、因傲慢而不来听法的人。
为了对治不求法而不来听法的人，显示他们也是因为自己求法而从其他不同佛土而来，并非依赖他人，所以其他人为何不求法呢？
为了对治因懈怠而不来听法的人，显示他们也是从遥远的不同佛土以大精进力而来此听法，其他人因懈怠而不来听法是不应理的。
为了对治因傲慢而不来听法的人，显示具有大富贵的他们也从其他不同佛土来听法，其他人为何不愿意呢？
'菩萨'一词的含义是缘于无上菩提和一切众生而发心。或者说，'菩提'是具有证悟，'萨埵'是具有勇气。
'无量'是指超越计数，这就是显示数量大。

།ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་ནི་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་དགུས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་དང་། རྒྱུ་ཆེན་པོ་དང་། དམིགས་པ་ཆེན་པོ་དང་། དུས་ཆེན་པོ་དང་། འདོད་པ་མེད་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཆེན་པོ་དང་། རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་ཆེན་པོ་དང་། རྟོགས་པ་ཆེན་པོས་སོ། །དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གནས་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་གནས་ཐམས་ཅད་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་གནས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་གནས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་གནས་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཡང་དག་ པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པས་ན་དེས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་ཆེན་པོ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་པ་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ལ་སོགས་པས་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ལམ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་དེས་ནི་རྒྱུ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་ཆེན་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པའི་སེམས་ཐོབ་པས་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ལ་ ཚད་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པར་བྱེད་པས་ན་དེས་ནི་དམིགས་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དུས་ཆེན་པོ་ནི། བསྐལ་པ་དང་བསྐལ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བསྒྲུབ་པའི་ ཕྱིར་ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པའི་དུས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐད་ཅིག་གཅིག་དང་འདྲ་བར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།འདི་ནི་བསྐལ་པ་ཡིན་ཏེ། བསྐལ་པ་གཅིག་གི་ཡུད་ཙམ་ཞིག་ཏུ་སྤྱད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྙམ་པའམ་འདི་ནི་བསྐལ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྐལ་པ་བས་ཐུང་བའམ། བསྐལ་པ་ལས་ལྷག་པ་ཡིན་ པས་དེ་དག་གི་ཡུད་ཙམ་ཞིག་ཏུ་སྤྱད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དུས་ལས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གྲུབ་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དུ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་།དུས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་ན་དེས་ནི་ དུས་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ཚིག་གི་དོན་ནི་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་འདྲེན་ཏེ། དེའི་ཚིག་གི་དོན་དུ་ན་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་སྟེ། འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདི་ནི་ཚོར་བའོ། །འདི་ནི་ འདོད་ཆགས་སོ།།འདི་ནི་དད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོག་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། གཟུགས་འདི་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། ། འདི་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །ཚོར་བ་འདི་ནི་སྲེད་པས་བརླན་པའོ། །འདི་ནི་སྲེད་པས་མ་བརླན་པའོ། ། འདོད་ཆགས་འདི་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱའོ། །འདི་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱའོ།

大功德应当以九种大而了知：大精进、大因、大所缘、大时、大无欲、大作意、大证悟、大清净、大通达。
其中大精进，如说'一切皆入于大处'而说明，即为了救护一切众生而入于一切大处，应当如是理解。
其中所谓大处，即是诸大者之处所，也就是诸大菩萨之处所即是大乘。为此义而正入者，由具足精进，故此说明大精进。
大因，如说'由大乘法而出离'而说明，即由大乘及波罗蜜所摄之道之自性法等，以闻、思、修等次第而出离，应当如是理解。大乘法及波罗蜜是道之自性，道是出离之因，故此说明大因。
大所缘，如说'于一切众生心平等'而说明，即于一切众生获得自他平等心，以大慈等而修平等性，因为一切众生是菩萨所缘境，于彼等以无量心而缘平等性，故此说明大所缘。
大时，如说'远离一切劫与非劫之遍计'而说明，即为无上菩提及成办一切众生利益，乃至最后际之一切时，如同一刹那般趣入，应当如是理解。
远离'此是劫，应于一劫时间修行'之想，或'此非劫，较劫短或较劫长，应于彼等时间修行'之想，如是远离一切关于时间之遍计，故乃至究竟成就之间，令自身佛法圆满，乃至时际究竟之间，令外在众生成熟，故此说明大时。
复次，另一种解释词义为：远离一切分别、妄分别及遍计，如是引述。其词义中，所谓分别即本性分别，如'此是色，此是受，此是贪，此是信'等如是本性分别。
所谓妄分别即差别妄分别，如'此色是有漏，此是无漏，此受是爱所润，此非爱所润，此贪是见所断，此是修所断'。

།དད་པ་འདི་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའོ། །འདི་ནི་དཀོན་མཆོག་དང་བདེན་པ་ལ་སེམས་དད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ བྲག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་སྟེ།འདི་ནི་གཟུགས་ཏེ། གཟུགས་འདི་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །འདི་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །འདི་ནི་ཚོར་བ་སྟེ། ཚོར་བ་འདི་ནི་སྲེད་པས་བརླན་པའོ་། །འདི་ནི་སྲེད་པས་མ་བརླན་པའོ། །འདི་ནི་འདོད་ཆགས་ཏེ། འདོད་ཆགས་འདི་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱའོ། །འདི་ནི་ བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱའོ།།འདི་ནི་དད་པ་སྟེ། དད་པ་འདི་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའོ། །འདི་ནི་དཀོན་མཆོག་བདེན་པ་ལ་སེམས་དང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་བྲལ་བ་ནི་སྤྱོད་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། འཛིན་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཆགས་པ་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཐབས་མཁས་པས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་འགྲུབ་བོ། །ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཤེས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་འགྲུབ་བོ། །སྙིང་རྗེས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་འགྲུབ་ བོ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྤྱོད་པ་འགྲུབ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཤེས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉན་ཐོས་ལྟར་འགོག་ པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བཀག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གིས་སྐབས་གཞན་དུ་ནི་ཡོན་ཏན་གཞན་ཡང་སྟོན་ཏོ། །སྐབས་འདིར་ནི་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དུས་ཆེན་པོ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ལ་སོགས་པས་སྤྱོད་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྟོག་པ་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ནི་འཁོར་བ་ཡང་མི་སྤོང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མི་ལེན་པར་ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པའི་བར་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་དེས་ཀྱང་དུས་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ མེད་པ་ཆེན་པོ་ནི་བདུད་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་བཅོམ་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ།འདོད་པ་མེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བདུད་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་བཅོམ་པ་ཡིན་ཏེ་། ཇི་སྐད་དུ་བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོ་གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་མི་འདོད་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་བདུད་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་བཅོམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཏེ། བདུད་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ངེས་པར་བཅོམ་པ་ཉིད་འདོད་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་ན་དེས་ནི་འདོད་པ་མེད་པ་ཆེན་པོ་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

这个信心是对业和果报的深信。这是对三宝和真理生起净信的心，如此等类的分别思维。所谓遍计，是对自性和差别的遍计，即：这是色，这个色是有漏的，这个是无漏的；这是受，这个受是被贪爱所润湿的，这个是未被贪爱所润湿的；这是贪欲，这个贪欲是见所断，这个是修所断；这是信心，这个信心是对业果的深信，这是对三宝真理的净信等等，如是对自性和差别的遍计。
远离这一切是因为圆满四种行为：圆满无分别波罗蜜多的行为，圆满无烦恼的菩提分行为，无执著地成熟有情的行为，无贪著地成熟佛法的行为。
其中，以方便善巧成就波罗蜜多行，以熟练智成就菩提分行，以悲心成就成熟有情的行为，以智慧成就成熟佛法的行为。如是，菩萨具足方便善巧、熟练智、悲心和智慧，所说的远离一切分别，并非如声闻那样以灭尽定力所遮。
这些词义在其他场合也显示其他功德。在此处，这些也是显示大时，那又是如何呢？如是以方便善巧等圆满四种行为的菩萨，远离一切分别、妄分别和遍计，既不舍弃轮回，也不取涅槃，直至最后际，成办自他圆满利益，由此也显示大时。
所说的'大无欲即是必定降伏一切魔的对治'来显示大无欲，无欲即是断除一切执著，正因为此而必定降伏一切魔的对治。如《海慧经》所说：'海慧，当菩萨不欲一切执著时，即是必定降伏一切魔的对治。'
如是断除一切执著，必定降伏魔的对治即是无欲，因此这显示了大无欲。

།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཆེན་པོ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རིང་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་ཐེག་པ་དམན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐག་རིང་དུ་སྤངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ ལྟར་ཐེག་པ་དམན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐག་རིང་དུ་སྤངས་པ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་དེས་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་ནི། ཆོས་ཀྱི་རོའི་དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་ཆེན་པོས་བསྟན་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རོའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོས་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རོའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོས་བསྟན་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་དེས་ ནི་རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་དག་པ་ཆེན་པོ་ནི། འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ལྔ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། ལས་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་སྟེ། ངན་འགྲོས་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་ པའི་རྒྱུ་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིགས་པ་ལྔ་ནི་འཚོ་བ་མེད་པས་འཇིགས་པ་དང་། མི་བསྔགས་པས་འཇིགས་པ་དང་། འཆི་བས་འཇིགས་པ་དང་། ངན་འགྲོས་འཇིགས་པ་དང་། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་བག་ཚ་བས་འཇིགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ལྷག་པའི་ བསམ་པ་དག་པའི་ས་ཐོབ་ནས་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་འཇིགས་པ་ལྔ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ནི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་པས་ན་དེས་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་ནི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་བགྲོད་པ་ གཅིག་པར་གྱུར་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ལུང་བསྟན་པའི་ས་ཐོབ་པས་བགྲོད་པ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བདུན་པོ་དག་ལ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བགྲོད་པ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིར་ མི་ལྡོག་པའི་ས་ནི་ས་བརྒྱད་པའོ།།བགྲོད་པ་ནི་ལམ་སྟེ་ས་བརྒྱད་པ་དེ་ཐོབ་པ་དེ་མ་ཡིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པ་གཞན་དག་དང་བགྲོད་པ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། ས་བརྒྱད་པ་བགྲོད་པ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་ སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ཐོབ་ཅིང་དེ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དག་དང་བགྲོད་པ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་ཉིད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་ན། དེས་ནི་རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལས་ཆེན་པོ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཤ་སྟག་ཅེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་གི་མཚན་མ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ས་གང་གིས་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ས་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་ སྟེ།ས་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་བློ་མྱུར་དུ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། དབུལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'大作意'，如经中说'远离一切声闻缘觉的作意'，这是因为菩萨从初发心起就远离小乘的作意。因为远离小乘作意本身就是大乘的意乐作意，所以这表明了大作意。
所谓'大证悟'，如经中说'以法味的喜乐和大安乐来显示'，这是因为诸菩萨是以大乘法味的喜乐和大安乐来显示的。如是以大乘法味的喜乐和大安乐显示，正是安住菩萨位和佛位的因，所以这表明了大证悟。
所谓'大清净'，如经中说'完全超越五种大怖畏'，这是由于三种业和增上意乐清净的缘故，完全超越一切怖畏，因为清净了恶趣怖畏等的因——破戒等垢染。五种怖畏是：无生计怖畏、不称誉怖畏、死亡怖畏、恶趣怖畏、众中怯懦怖畏，这些在获得清净增上意乐地后就不复存在。如是完全超越五种怖畏是三种业清净和增上意乐清净，所以这表明了大清净。
所谓'大证悟'，如经中说'成为不退转地一道所趣'，是指获得受记一切智地，称为一道所趣。在七地以前的菩萨地中，因为是以加行而趣入，所以不是一道所趣。不退转地是第八地。道即是道路，获得第八地的菩萨与其他已得第八地的菩萨成为一道所趣。对于那些成为第八地一道所趣的人们，称之为如是。如是获得不退转地并与已得此地的其他菩萨成为一道所趣，即是获得无生法忍，所以这表明了大证悟。
其中'大事业'，如经中说'唯是现前能息灭一切有情一切损害之地'，是指对于一切有情内在的相等损害，以何地能息灭，现前彼地者即是如此所说。此地是什么呢？即大慈与大悲，由此二者能息灭速疾心生等一切损害，并能息灭贫穷等一切痛苦。

།དེ་ལྟར་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དེ་ གཉིས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་བདེ་བ་ལ་བཀོད་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྐྱབ་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བྱ་བ་ཕལ་ཆེར་བྱེད་ལ་དེའི་ས་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ན་དེས་ནི་ལས་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡིན་ནོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་མདོ་ལས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐ་དད་པ་ནས་འདུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གནས་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་བཞུགས་པ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གནས་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་བཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྐབས་འདིར་ནི་གནས་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་ པར་ཞུགས་པ་ཞེས་མི་བྱའི།འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དེ། འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་དེ་ནི་ལམ་གྱི་སྐྱོན་རྣམ་པ་དགུ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་ པས་འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཉིད་དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལམ་གྱི་སྐྱོན་རྣམ་པ་དགུ་གང་ཞེ་ན། འདི་སྐད་དུ། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མི་མཐུན་ལམ། །རྡུལ་བཅས་པ་དང་ཚེར་མར་བཅས། །ཆུད་ཟ་འཇིགས་དང་བདེ་མེད་དང་། །འཇིགས་བཅས་རིས་ མིན་ཕྱོགས་མིན་འགྲོ།།ཞེས་གསུངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྐྱོན་རྣམ་པ་དགུ་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་མི་མཐུན་པའི་ལམ་དང་། རྡུལ་དང་བཅས་པའི་ལམ་དང་། ཚེར་མ་དང་བཅས་པའི་ལམ་དང་། ཆུད་ཟ་བའི་ལམ་དང་། འཇིགས་པའི་ལམ་དང་། བདེ་བ་མེད་པའི་ ལམ་དང་།འཇིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ལམ་དང་། རིས་མ་ཡིན་པའི་ལམ་དང་། ཕྱོགས་མ་ཡིན་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བའོ། །ལས་ཀྱི་སྐྱོན་རྣམ་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པས་ནི་མདོ་ལས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཤ་སྟག་ཅེས་གསུངས་པའི་བར་གྱི་ཚིག་དགུ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་མི་མཐུན་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་མི་མཐུན་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ། །དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ལམ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་པ་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ས་དང་པོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནས།ས་བཅུ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་ལ་དབང་མ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཤེས་བྱ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་སོ།།ལམ་དེར་འགྲོ་བ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་མི་མཐུན་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ།

如是，以大慈大悲二者，安置众生于安乐，救护众生于痛苦等事，多作此等利益，现前彼地故，此说为大业。此乃暂时别数。
复次，另一别数，菩萨眷属圆满者，经中说：'从不同佛土而来的无量菩萨，皆安住于大处。'
此'安住于大处'一语，于此处不说为'安住于大处'，而说为'正入于大入'。'大入'即是大乘道之自性。
其中，正入于大入者，由正入于断除九种道过，故称为正入于大入，此即是其圆满。
其中，何为九种道过？如是说：'违背圆满菩提道，有尘与有刺，虚耗与怖畏，无乐与有惧，非类非方行。'
菩萨们的九种道过即是：违背圆满菩提之道、有尘之道、有刺之道、虚耗之道、怖畏之道、无乐之道、有惧之道、非类之道、趋向非方之道。
由正入于断除此九种业过，经中说：从'大乘法出离'乃至'现前能息灭一切众生一切损害之地'等九种语句，依次配合。
其中，正入于断除违背圆满菩提道，以'大乘法出离'之语表示。其中，所谓违背圆满菩提道等，菩提即是无上正等正觉。
与彼相违之道，即是大乘地及波罗蜜所摄道之自性诸法的违品，从'初地违品异生性'乃至'第十地违品未得法自在'，以及从'布施波罗蜜违品悭吝'乃至'智慧波罗蜜违品不知所知'等诸法。
趋入彼道时，行持彼等违品之法，此即是违背圆满菩提道，因非正入于大入，故为菩萨们之道过。

།དེ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་པ་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།རྡུལ་དང་བཅས་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་རྡུལ་དང་བཅས་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྡུལ་དང་བཅས་པའི་ ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཏེ།ཞེ་སྡང་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། མི་དགའ་བ་དང་། འདོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པའོ། །ལམ་དེར་འགྲོ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྡུལ་དང་བཅས་པའི་སེམས་དེ་དག་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཉོན་ མོངས་པའི་རྡུལ་དང་བཅས་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་འབྱུང་བར་འོས་པའི་ཁམས་དྲུག་པོ་གནོད་སེམས་ ལས་འབྱིན་པ་བྱམས་པ་དང་།རྣམ་པར་འཚེ་བ་ལས་འབྱིན་པ་སྙིང་རྗེ་དང་། མི་དགའ་བ་ལས་འབྱིན་པ་དགའ་བ་དང་། འདོད་པ་ལས་འབྱིན་པ་བཏང་སྙོམས་དང་། ཐེ་ཚོམ་ལས་འབྱིན་པ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པ་དང་། མཚན་མ་ལས་འབྱིན་པ་མཚན་མ་མེད་པ་དག་གིས་སེམས་ མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚེར་མ་དང་བཅས་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི། བསྐལ་པ་དང་བསྐལ་པ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཚེར་ མ་དང་བཅས་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཚེར་མ་དང་བཅས་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཏེ། བསྐལ་པ་དང་བསྐལ་པ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པའོ། །ལམ་དེར་འགྲོ་བ་ནི་རྟོག་པའི་ཚེར་མ་ དང་བཅས་པའི་སེམས་དེ་དག་ལ་གནས་པ་སྟེ།དེ་ནི་རྟོག་པའི་ཚེར་མ་དང་བཅས་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི་བསྐལ་པ་དང་ བསྐལ་པ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་བདུད་ཀྱི་ཚེར་མ་དཀྲུགས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆུད་ཟ་བའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི། བདུད་ ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་བཅོམ་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆུད་ཟ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་སེམས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་དང་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ སེམས་གང་ཡིན་པའོ།།ལམ་དེར་འགྲོ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཆུད་ཟ་བ་དང་བཅས་པའི་སེམས་དེ་དག་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་ཆུད་ཟ་བའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ།

为了完全断除这些而如实趣入，是以大乘地和波罗蜜多所摄的道之自性法的出离，因此称为如实趣入大入。
为了完全断除有尘垢之道而如实趣入，是以'思维一切有情'所说而显示。其中关于有尘垢之道，所谓有尘垢之道即是具有烦恼的心，也就是具有嗔恨、损害、不喜、贪欲、疑惑和相的心。趣入该道即是趣入具有烦恼尘垢的这些心，这是趣入具有烦恼尘垢之道，因为不是如实趣入大入，所以是菩萨道的过失。
为了完全断除这些而如实趣入，是以慈心令出离嗔恨、悲心令出离损害、喜心令出离不喜、舍心令出离贪欲、以正确摧毁我慢令出离疑惑、以无相令出离有相等六界，平等修习其心，因此也是如实趣入大入。
为了完全断除有刺之道而如实趣入，是以'远离一切劫与非劫的遍计'所说而显示。其中关于有刺之道，所谓有刺之道即是具有分别的心，也就是遍计劫与非劫、遍计自性与差别的心。趣入该道即是安住于具有分别刺的这些心，这是趣入具有分别刺之道，因为不是如实趣入大入，所以是菩萨道的过失。
为了完全断除这些而如实趣入，是以远离一切遍计劫与非劫、遍计自性差别而搅动魔刺，因此也是如实趣入大入。
为了完全断除损失之道而如实趣入，是以'必定降伏一切魔的反抗'所说而显示。其中关于损失之道，所谓损失之道即是退失的心，也就是执著身体受用和所取事物等的心。趣入该道即是未离开具有执著损失的这些心，这是趣入退失损失之道，因为不是如实趣入大入，所以是菩萨道的过失。

། དེ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་བདུད་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་ངེས་པར་བཅོམ་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིགས་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི་ཉན ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རིང་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་འཇིགས་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཇིགས་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསམ་པ་མ་ཐོབ་པར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སེམས་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ ལ་བྱེད་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པའོ།།ལམ་དེར་འགྲོ་བ་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་གནས་ཤིང་དེ་དག་གི་ཐེག་པར་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཐེག་པ་དམན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འཇིགས་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་ཞུགས་པ་ནི། དང་པོ་ཉིད་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིགས་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རིང་དུ་གྱུར་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བ་མེད་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་རོའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོས་བསྟན་པ་ཞེས་ གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་བདེ་བ་མེད་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདེ་བ་མེད་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རོའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བའི་སེམས་ཏེ། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་མ་ཐོབ་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པའོ། །ལམ་དེར་འགྲོ་བ་ནི་མངོན་ པར་རྟོགས་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་ལས་གཞན་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ།དེ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བདེ་བ་མེད་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ སྐྱོན་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། དད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་ རྟོགས་པ་དང་།མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་བདེན་པར་རྟོགས་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། བདག་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡན་ཆད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རོའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཆེན་པོས་བསྟན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།འཇིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི་འཇིགས་པ་ལྔ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་འཇིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིགས་པ་ལྔ་ལས་མ་འདས་པའི་སེམས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པའོ།

对于完全断除这些而真实趣入的，由于断除一切执著而确实降伏魔外道，因此是真实趣入大入。
对于断除趣入恐怖道路而真实趣入的，如经中说'远离一切声闻缘觉作意'来说明。
其中所谓恐怖道路者，恐怖道即是未获得大乘意乐而退失的心，也就是声闻和缘觉的作意心。
趣入该道者，即从最初安住于声闻缘觉种性并发起彼等乘的发心，由于小乘作意而趣入恐怖道路，因此非为真实趣入大入，是诸菩萨道路的过失。
对于完全断除这些而真实趣入的，即从最初具足无上菩提种性、发心以及证悟等，远离一切声闻缘觉作意，因此是真实趣入大入。
对于断除趣入无乐道路而真实趣入的，如经中说'以法味喜乐大乐来显示'。
其中所谓趣入无乐道路者，无乐道即是未曾体验大乘法味喜乐的心，也就是未获得现观道路的心。
趣入该道者，即除了获得现观的顺决择分道之外而行持世间道，由于现观无乐道路而趣入，因此非为真实趣入大入，是诸菩萨道路的过失。
对于完全断除这些而真实趣入的，即于现观道路中具足六种现观：意乐现观、信解现观、戒律现观、现观智慧谛现观、从现观边际所生智慧谛现观、究竟现观以及我现观等，以大乘法味喜乐大乐来显示，因此是真实趣入大入。
对于断除趣入具恐怖道路而真实趣入的，如经中说'完全超越五种恐怖'来说明。
其中所谓趣入具恐怖道路者，具恐怖道即是未超越五种恐怖的心，也就是凡夫世间的心。

།ལམ་དེར་འགྲོ་བ་ནི་འཇིགས་པ་ལྔ་པོ་དག་གི་རྒྱུ་སེར་སྣ་དང་། རིམ་གྲོ་ལ་ཆགས་པ་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་པ་དམན་པ་དག་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིགས པ་དང་མ་བྲལ་བས་འཇིགས་པ་དང་བཅས་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ གནས་སྐབས་ནི་འཇིགས་པ་ལྔའི་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་འཇིགས་པ་ལྔ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་བགྲོད་ པ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་རིགས་མ་ཡིན་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིགས་མ་ཡིན་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ལམ་དང་རིགས་མི་མཐུན་པའི་སེམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ ས་བདུན་པོ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་འཇུག་པ་དག་གི་སེམས་གང་ཡིན་པའོ།།ལམ་དེར་འགྲོ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་འཇུག་པའི་ལམ་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རིགས་མ་ཡིན་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་སྣང་བ་མེད་པའི་ས་ལྷུན་ གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ན་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དེ་ཡང་ས་གོང་མ་ལ་ལྟོས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ཐོབ་ཅིང་བགྲོད་པ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དེའི་ ཕྱིར་ཡང་འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཕྱོགས་མ་ཡིན་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཤ་སྟག་ཅེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཕྱོགས་མ་ ཡིན་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ལམ་གྱི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཏེ།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡལ་བར་འདོར་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པའོ། །ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ ཞི་བར་བགྲོད་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ།དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་དང་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ ལམ་གྱི་སྐྱོན་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱི་ནང་གི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་འཇུག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ སྦྱར་རོ།།ཐབས་ཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ན་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་དག་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།

行于彼道者，即是五种怖畏之因：悭吝、执著供养、我见、恶行、下劣意乐等，由于未离怖畏故，行于有怖畏之道，因此非为正入大趣，是故为菩萨道之过失。
正入断除彼等，即三种业及增上意乐清净之位，由于如实见到五种怖畏之因，故已超越五种怖畏，因此即是正入大趣。
正入断除行于非理道者，如经中所说'成为趣入不退转地之一道'。其中所谓行于非理道者，非理道即是与无相、无功用、任运成就之道不相应之心，即是以有功用而趣入七地菩萨之心。
行于彼道即是以有功用而趣入之道，由于是行于非无相任运成就之道故，对于无相任运成就地而言，非为正入大怖畏，因此对于上地而言，是为菩萨道之过失。
正入断除彼者，即是获得不退转地并成为一道所趣，因此即是正入大趣。
正入断除行于非方便道者，如经中所说'唯是现前能息灭一切有情一切损害之地'。其中所谓行于非方便道者，非方便道即是不住生死涅槃之道的非方便之心，即是舍弃有情利益而趣向涅槃之心。
行于道者，即是趣入一向寂静，由于是行于非菩萨法性与不住涅槃之方便道故，非为正入大趣，因此是菩萨道之过失。
正入断除彼者，即是以大慈大悲息灭一切有情内外损害之地现前，因此即是正入大趣。
所谓'俱'者，即是于彼圆满处所与圆满功德，与彼等圆满眷属俱住之义。菩萨圆满眷属等词义已说竟。

། །། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏེ། གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པས་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ལྟར་གླེང་གཞིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པས་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་ནས། ད་ནི་མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ པར་གཞག་པས་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་འདིའི་མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་མཐའ་དག་གིས་བདེན་པ་གཉིས་པོ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ལྔ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་ ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་དྲུག་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་གདགས་པ་ རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས།རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཐེག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་དང་། ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ལས་བརྩམས་ནས་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ་།མཚན་ཉིད་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་ནི་མདོ་ལས། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་བཞིན་ཀུན་འདྲིས་ཀྱིས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་ཟབ་དགོངས་ པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལ་དྲི་བ་དྲིས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་ལེའུ་བཅུ་འབྱུང་བ་ལས།དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་པོ་གཉིས་ནི་ལེའུ་དང་པོ་དང་སྦྱར་རོ། །མཚན་ཉིད་ལྷག་མ་དགུ་ནི་ལེའུ་ལྷག་མ་དགུ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འོག་ནས་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ ཏེ།དེ་ནི་མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པས་བསྡུས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལེའུ་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། མཚུངས་པ་མེད་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གྲངས་མེད་པ་དང་། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་ དོན་རྣམ་པ་ལྔ་གསུངས་པ་དང་།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་དེ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ལུང་རྟོག་པ་སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་པ་དང་། སྐུར་པ་མེད་པ་ལ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་རྨོངས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་བཞིན་ཀུན་འདྲིས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དོན་ཟབ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་བ་དྲི་བ་དྲིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་འཕགས་པ་དོན་ཟབ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་གྱི་ལེའུ་དང་པོ་འདི་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ལེའུ་དང་པོ་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

已经解说了不共同的缘起差别安立的词义等，已经解说了缘起差别安立所摄的义理。
如是已经宣说了缘起差别安立所摄的义理，现在将解说经典体性安立所摄义理的词义等。
其中，经典体性安立是此《圣解深密经》的一切经典体性安立，宣说了通达二谛即胜义谛和世俗谛的特征。
其中，应知胜义谛具有五种特征：不可言说相、无二相、超越寻思境界相、超越差别与无差别相、一味相。
应知世俗谛具有六种特征：心相、诸法相、诸法无自性相、法假立安立相、从瑜伽所摄止观差别、从乘安立而显示如实乘差别、唯从乘假立安立而显示如来事业差别。
这十一种特征在经中说：'尔时，正行菩萨从不可言说、无二相胜义开始，向菩萨甚深义解深密经请问'等，经典体性安立等十品中，
胜义相的前二相配第一品。余九相依次配余九品，下文广说。
这就是经典体性安立所摄的义理。
所说五种胜义相，应知与般若波罗蜜多品中所说五种义理：不可思议、无等、无量、无数、等无等，依次配合。
其中，首先应解说不可言说相和无二相的词义等，这是为对治于教理增益和损减的愚痴而宣说。
因此，针对此愚痴而说：'尔时，正行菩萨从不可言说、无二相胜义开始，向菩萨甚深义解深密经请问'等，宣说此《圣解深密经》第一品。
其中，此第一品所摄义理略说有二：显示不可言说相和无二相。

།དེ་ཡང་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་བཞི་ སྟེ།མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་དཔེའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་ན་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ ལ་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།རྒྱལ་བའི་སྲས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པ། ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན། འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་ གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཇི་ལྟར་ན་འདུས་བྱས་ནི། འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན། འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཇི་ལྟར་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་ན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་ཟབ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་གྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་དོན་མཛད་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ མཚན་ཉིད་དང་།གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་དང་པོར་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དོན་དམ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་གནས་སྐབས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་གྲུབ་པར་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཞར་ ལ་གྲུབ་པར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱིས་པའི་བློ་ཅན་དག་ནི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་བརྗོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་ཀྱི། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་བརྗོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་ དུ་མཛད་ནས།འདིར་འཕགས་པ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་ཀུན་འདྲིས་ཀྱིས། འཕགས་པ་དོན་ཟབ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་ལ། རྒྱལ་བའི་སྲས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དྲིས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་ དག་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་གྲུབ་པ་བསྟན་པ་དེ་འདིར་འཕགས་པ་ཚུལ་བཞིན་ཀུན་འདྲིས་རང་གི་བློ་ལ་གཞག་སྟེ།གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དྲི་བའི་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ན་ཞེས་ལན་གཉིས་སུ་བཟླས་ཏེ་དྲིས་སོ།

此外，若详细分析则有四种：以二种相状安立体性，依彼二者而安立三自性，为抉择彼等而安立譬喻事相，总摄彼等事相而安立。
其中，以二种相状安立体性者，即从'佛子，一切法无二，一切法无二'乃至'非有为，亦非无为'所说。
依彼二者而安立三自性者，即从'佛子，云何有为非有为亦非无为'乃至'为证悟不可言说法性故假立有为之名'所说。
为抉择彼等而安立譬喻事相者，即从'佛子，云何诸圣者之事相'乃至'为证悟不可言说法性故假立有为无为之名'所说。
总摄彼等事相而安立者，即从'尔时，菩萨甚深义密意解说者说此等偈颂'等二偈，说明不可言说相及无二相之义，与总摄彼等事相之说明相应。
其中，首先应解说以二种相状安立体性等文义。'以二种相状安立体性'者，即是说明胜义不可言说相及无二相二种相状摄于一处而安立。
且应知以成立无二相即已旁说成立不可言说相。
何以故？凡夫之人依二而执著言说，智者通达无二相故不执著言说。
是故依此宣说，于此圣者如理作意普亲问圣者甚深义密意解说：'佛子，一切法无二，一切法无二者'等而问。如来于诸经中说一切法无二之成就，于此圣者如理普亲安住自心，为发起问无二相之缘起而重复问'一切法无二，一切法无二者'。

། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྲུབ་པ་བསྟན་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་གང་གིས་གྲུབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མིང་གི་སྔ་རོལ་བློ་མེད་ཕྱིར། །མང་བའི་ཕྱིར་དང་མ་ངེས་ཕྱིར། །ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་གང་བརྗོད་པ། །དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྲུབ། །ཅེས་བྱ་བ བསྟན་ཏེ།བྱིས་པའི་བློ་ཅན་དག་གིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་དག་བརྗོད་པ་དེ་དག་ནི་མིང་གི་སྔ་རོལ་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མིང་མང་བའི་ཕྱིར་དང་། མིང་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་མིང་གིས་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་པས་ན་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་གཉིས་སུ་ མེད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་མིང་གི་སྔ་རོལ་ན་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ལ་འདུ་བྱས་ཤེའམ། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པའི་སྔ་རོལ་ཏེ། མིང་དུ་བཏགས་ པའི་ཚེ་ན་འདི་ནི་འདུས་བྱས་སོ།།འདི་ནི་འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའི་བློ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེའི་གནས་སྐབས་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་ཤེའམ། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་གང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་ན་གཉིས་སུ་མེད་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་ ཏེ།དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་མིང་མང་བའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ལ་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱིས་མིང་མང་པོ་དུ་མར་ བཏགས་པ་ཡོད་དེ།དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཡང་རྒྱལ་པོ་དང་། ས་བདག་དང་། མིའི་བདག་པོ་དང་། ས་སྐྱོང་དང་། དབང་ཕྱུག་དམ་པའི་མངའ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མིང་མང་པོར་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་རྒྱལ་པོ་དེའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཡིན་པར་གྱུར་ན།མིང་ལ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཐ་དད་པ་དུ་མ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྒྱལ་པོ་དེའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་དུ་མར་གྱུར་པའི་རིགས་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བས་དེའི་ཕྱིར་མིང་ནི་མང་ལ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་པས། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མིང་གིས་ཇི་སྐད་ བརྗོད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ན་གཉིས་སུ་མེད་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།

对此，如来在诸多经典中宣说一切法无二，这是以何种道理成立的呢？为此说：
'由于名前无有识，由于众多及不定，诸法所说之事物，即成就为无二性。'
凡夫智者所说诸法事物，由于名前无有识，由于名多，由于名不定，名称无法抵达事物的本性，因此如'有为'和'无为'等，成就为无二。如是成就无二故，是不可言说的。
其中，如何由于名前无有识而成就无二呢？在诸法被安立'有为'或'无为'等名称之前，即在安立名称时，不会生起'此是有为'、'此是无为'等分别识，因此在那个阶段，诸法事物的本性既非有为亦非无为等任何本性，故成就无二。如是无二故，不可说为有为和无为等。
如何由于名多而成就无二呢？对于诸法事物的同一本性，世俗言说安立众多不同名称，例如对同一个国王，称为'国王'、'地主'、'人主'、'护地'、'最胜自在主'等众多名称。若国王的事物本性即是名称的本性，则如名称有众多差别一样，国王的事物本性也应成为多种，然而事实并非如此。一切法亦复如是，因此名称虽多，事物本性唯一，事物本性并非如名称所说的那样，故成就无二。如是无二故，是不可言说的。

།ཇི་ལྟར་ན་མིང་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ནི་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གང་ཟག་གཅིག་ལ་ཡང་སྔར་ལྷ་སྦྱིན་ཞེས་ བྱ་བར་མིང་བཏགས་པ་ལས་བར་དུ་མེས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བར་མིང་སྤོས་པ་དང་།དེ་ཉིད་དུས་གཞན་ན་སངས་རྒྱས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བར་མིང་སྤོས་ནས། ཡང་དུས་གཞན་ན་ཡོན་ཏན་བཤེས་གཉེན་ཞེས་བྱ་བར་མིང་སྤོས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་གང་ཟག་དེའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ པར་གྱུར་ན་མིང་མ་ངེས་ཏེ།གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། གང་ཟག་དེའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་དེ་འདྲ་བས་དེའི་ཕྱིར་མིང་ནི་མ་ངེས་ལ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མིང་བཞིན་མ་ངེས་པ་མ་ཡིན་པས་དངོས་པོའི་ངོ་ བོ་ཉིད་དེ་ནི་མིང་གིས་ཇི་སྐད་བརྗོད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ན་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གང་ཇི་ལྟར་ན་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དྲི་བ་རྣམ་པ་གཉིས་དྲིས་པ་ཡིན་ཏེ།འོག་ནས་ལན་རྣམ་པ་གཉིས་འབྱུང་བས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྟོན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཇི་ཙམ་པ་སྟེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གང་ཞེས་ དྲིས་པའི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གཉིས་ཇི་ཙམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཉིས་སུ་ཐམས་ཅད་འདུས་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདུས་བྱས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན། འདུས་མ་བྱས་ ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན། འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྔར་ཇི་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་གཉིས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་ནི་ འདོགས་པའི་ཚིག་གིས་གློ་བུར་གྱི་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་བྱིས་པའི་བློ་ཅན་དག་གིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་དག་བརྗོད་པ་དེ་དག་ནི་མིང་གི་སྔ་རོལ་ན་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མིང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མིང་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་མིང་གིས་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཐོག་ ཏུ་མི་ཕེབས་པས་ན་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྲུབ་པ་བསྟན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡང་ཞར་ལ་གྲུབ་པར་བསྟན་པས་ན་དེ་ ནི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

如何由于名称不确定而成立无二性呢？诸事物的名称是不确定的。例如，同一个人，先前被命名为'天授'，中间改名为'火授'，之后又在另一时期改名为'佛授'，再后来又改名为'功德善知识'。
如果此人的事物本性就是名称的本性，那么当名称不确定，变化为其他名称时，此人的事物本性也应随之变化为其他本性。然而事实并非如此，一切法也是如此。因此，名称是不确定的，而事物的本性并非如名称般不确定，所以事物的本性并非如名称所说的那样，由此成立无二性。
如此，由于无二故，'不可言说'这一点也如前所述。
'一切法如何是无二'这一问题，实际上包含了'有多少'和'如何存在'两个方面的提问。下文将按顺序给出两个答案来说明。
'善男子，一切法一切法'是指有两种，即有为法和无为法。这是对前面'一切法是什么'这一问题的回答。'有两种'表明一切都包含在这两种之中。这两种是什么呢？就是有为法和无为法，这说明了'有多少'的问题。
其中，有为法既非有为法也非无为法；无为法也既非无为法也非有为法。这是对前面'如何是无二'这一问题的回答。
一切法是包含在有为法和无为法两者之中，这两者是由假立的词语暂时安立的名称，并非事物的真实本性。因为愚者所说的诸法实相在名称之前无有概念，且非名称本身，又因名称不确定，所以名称无法触及事物的真实本性，因此像有为法和无为法等这样的二元概念被证明为无二。
这就说明了'如何存在'的问题。如此通过证明无二性，也顺便证明了不可言说性，这就是通过两种特征建立的论述。

།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ གྲུབ་པར་བསྟན་པ་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཞར་ལ་གྲུབ་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདིར་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་།གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ གཉིས་སུ་མེད་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པ་གླེང་བསླང་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདིར་འཕགས་པ་ཚུལ་བཞིན་ཀུན་འདྲིས། འཕགས་པ་དོན་ཟབ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་ལ་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཇི་ལྟར་ན་འདུས་བྱས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ།འདུས་མ་བྱས་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དྲིས་ཏེ། སྔར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་ནི་འདོགས་པའི་ཚིག་གིས་གློ་བུར་གྱི་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ ཉིད་མ་ཡིན་པས་བྱིས་པའི་བློ་ཅན་དག་གིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་དག་བརྗོད་པ་དེ་དག་ནི་མིང་གི་སྔ་རོལ་ན་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།བློ་མང་བའི་ཕྱིར་དང་། བློ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་མིང་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་པས་ན་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་གཉིས་སུ་མེད་པར་ གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་དྲིས་སོ།།དེ་ནས་འཕགས་པ་དོན་ཟབ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་གྱིས་ཀྱང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉིས་སུ་མེད་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་རིགས་ཀྱི་བུ་འདུས་ བྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ཏོ།།བརྗོད་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ཏོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་པ་ལས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་གཙོ་བོར་བསྟན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི ཕྱིར་གཏན་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་བྱུང་བའི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡོད་དོ།

其后，依据彼义，当说三自性安立等文义。'依据彼义解说三自性'者，即是依据以无二相成立，并旁及以不可言说相成立之二相所作之科判，于此依据彼义，由遍计、依他起、圆成实三自性安立门中，显示一切法皆以无二故不可言说。
是故，为显示彼义而作引言，于此圣者如理问询圣者甚深意趣解了：'噫，胜者子，云何有为非有为亦非无为，无为非无为亦非有为？'前说一切法皆摄于有为与无为中，彼二者乃假立言词所施设之暂时名称，非事物之自性，故诸愚者所说诸法事物，因名前无心故，因心众多故，因心不定故，名之事物自性不能抵达，故如说'有为'、'无为'等，成立为无二。为抉择彼义故如是问。
尔时，圣者甚深意趣解了亦依彼义，由三自性安立门中显示一切法皆以无二故不可言说。其中'善男子，所谓有为者，是导师假立言词'，此显示遍计自性安立。'所说非无事'，此显示依他起自性安立。'不可言说圆满者'，此显示圆成实自性安立。当知此三种依二相而主要显示不可言说相。
彼复云何？由是导师假立自性故，彼因无相之自性故为全无。虽遍计自性由种种分别所生言说而不成立，然所说事物依他起自性生起无自性性之无自性，及胜义无自性性之无自性之缘起是有。

།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་ དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་དོན་དམ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་སྤྱིའི་དོན་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་ པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་དང་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཀའ་སྩལ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །བཏགས་པའི་ཚིག་དེ་ནི་དང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི་འདོགས་པའི་ཚིག་གིས་གློ་བུར་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་པས་དངོས་སུ་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པས་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་འདུས་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ལ་གླེངས་ ཏེ།འདི་བཤད་པས་སྟོན་པ་གཙོ་ཆེར་སྨོས་པར་ཟད་ཀྱི་འདིར་སྟོན་པ་འབའ་ཞིག་གཟུང་བ་མ་ཡིན་གྱི་། ཇི་ཙམ་དུ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་དང་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་གིས་སྨྲས་པའི་ཚིག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་གཟུང་བར་བྱའོ། །ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པས་ངག་ཀུན་ནས་སློང་ ཞིང་ངག་གི་ཐ་སྙད་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ཡང་ཤེས་བྱ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་དང་། སྒྲ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་གཞན་ནས་དེ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཚིག་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པའི་རྣམ་པ་དག་དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་སྟེ།ཐ་སྙད་ནི་རང་གི་བསམ་པ་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་བྱུང་བའི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པའོ། །གཏན་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པས་ཡོངས་སུ་ མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྒྲས་བསྐྱེད་པའི་འདུས་བྱས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་འདོགས་པའི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ན་འདུས་བྱས་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འོ་ན་དེ་དེ་ལྟར་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་རིགས་ཀྱི་བུ་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཡང་བརྗོད་པས་བསྐྱེད་ པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པས་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་དེ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སུ་མ་གཏོགས་པ་གང་ཅི་བརྗོད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་གཉིས་ ཀྱི་སྒྲ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་མིང་ཅི་བརྗོད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

他所依的自性之事物，圣者们以胜义智慧和见解证悟为不可言说的圆满佛果，是圆成实性以胜义无自性性而成为无自性。这是诸法的真如胜义，无二法我相，所以也是不可言说相。即是说，彼即具足胜义不可言说相和无二相。
如是宣说总义后，现在当解释彼等文字的含义。其中'是佛陀所假立的语言'是指佛陀为了对众生施设名言和令其了解而宣说的语言。此假立语言并非本初自性，而是由假立语言暂时增益，因为不是实有，所以是遍计所执性。由于是相无自性性的无自性，应知是完全不存在的。
'凡是佛陀所假立的语言'是指佛陀在诸经中假立有为等名称而言。此说明虽然主要提到佛陀，但此处不仅是指佛陀，凡是为了施设名言和令人了解而由其他人所说的语言也应当同样理解。
'从分别而生'是指由分别发起语言并以语言表达名言，这是因为于所知有所诠相，于声音有所诠相，从他处表达理解义的语言，而所诠和能诠相并非实有。
'是名言表述'即是为了施设名言而表述，名言是表达自己的意思。'种种分别的名言表述'即是从种种分别所生的名言表述。
'因为完全不成立'是指以表述不成立和自性不成立的缘故。因此，由有为之声所生的有为相完全不成立，所以凡是有为的假立语言都不是有为事物的自性，因此不是有为。
若问：如果这样不是有为，是否成为无为呢？答：不是。因此说'善男子，所谓无为也是属于名言范畴'。因为无为相也是由表述所生的相，故完全不成立，所以也不是无为。
如是，若问：那么它是否是非二者的其他方分呢？答：不是。因此说'凡是言说有为无为所不摄的任何'，意思是说不论说什么不摄于彼二者之声的名称。

།དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལན་གཉིས་སུ་བཟླས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཞེས་བརྣན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ བརྗོད་པའི་སྒྲ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཏན་མེད་པས་ན་འདུས་བྱས་ཞེས།སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། བརྗོད་པའི་སྒྲ་དང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀས་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་དེ། བརྗོད་པའི་སྒྲ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཏན་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བརྗོད་པ་ནི དངོས་པོ་མེད་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་ཅེས་སྔར་བསྟན་པ་སྟེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མེད་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཏན་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཀྱང་།བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་།དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དངོས་པོ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའི་སྒྲ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཏན་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །འཕགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་དོན་དམ་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་ རབ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དོན་དམ་པའི་ཤེས་པ་དང་།མཐོང་བས་རྟོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་གང་ཡིན་པའོ།

所谓'那也将成为如是'，是指将成为属于言说范畴。重复两次说'那也将成为如是'，是为了强调一切都如是。如此，言说之声是遍计所执性，因为它以相无自性而无自性，因为完全不存在，所以佛陀所假立的'有为'这一词，既非有为亦非无为，也不是除此二者之外的其他。
空离言说之声和所诠两者的这种情况是什么都没有。虽然言说之声遍计所执性完全不成立，但所诠事物依他起性并非不存在，因此依此而说'言说非无事'。'言说'如前所说是佛陀假立的词，是遍计所执性。'事'是指所诠事物，是依他起性。'非无'是说虽然言说之声遍计所执性完全不成立，但所诠事物依他起性并非不存在的意思。
如此，由遍计所执性离开能取所取的依他起性以生无自性而无自性，以及以胜义无自性而无自性的缘起是存在的，应当了知。若问'彼事复何'，是说虽然言说之声遍计所执性完全不成立，但所诠事物依他起性并非不存在，所说的依他起性之事是什么的意思。
此事即是依他起性，诸圣者以胜义智见现证菩提即是圆成实性。'诸圣者'是指佛陀的声闻。'圣'是与'胜义智见'相连。'智'是指缘杂染法的止观慧，因为它不是种种行相。'见'是指缘清净法的止观慧，因为它是种种行相。'不可言说现证菩提'是指以胜义智见所证悟。

།དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་དོན་དམ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འོ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འདུས་བྱས་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་གདགས་པ་མཛད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་འདོགས་པ་ཚིག་གིས་དེ་སྐད་མ་བརྗོད་ན་ཆོས་ཉིད་དེ་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཐབས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐབས་ལ་འཇུག་པ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ལ་མཁས་པའི་ དབང་དུ་མཛད་ནས་དེ་སྐད་གདགས་པ་མཛད་དོ།།རིགས་ཀྱི་བུ་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་སྟོན་པས་བཏགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཚར་ལ་ཡང་སྔ་མའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཞིང་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ ཡིན་ནོ།། འོག་ཏུ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་དཔེའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ བསྟན་པ་དེ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་རྟོག་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་མཐོང་བའི་དཔེ་དང་།མཁས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ རྟོགས་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཐོང་ཞིང་།གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་དཔེའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་དོན་དེ་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པ་གླེང་བསླང་བའི་དབང་དུ་མཛད་ ནས།འདིར་འཕགས་པ་ཚུལ་བཞིན་ཀུན་འདྲིས། འཕགས་པ་དོན་ཟབ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་ལ། རྒྱལ་བའི་སྲས་ཇི་ལྟར་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་འཕགས་པའི་ཤེས་པ་དང་། འཕགས་པའི་མཐོང་བས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དྲིས་ཏེ།དེ་ལ་དངོས་པོ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཐ་སྙད་དང་བྲལ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོའོ། །འཕགས་པའི་ ཤེས་པ་དང་འཕགས་པའི་མཐོང་བས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་འཕགས་པའི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་དོན་དམ་པའི་ཤེས་པ་དང་།མངོན་པར་རྟོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅེས་འདྲི་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་མཐོང་བར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

这就是以圆成实性无自性而成为无自性，诸法的真如胜义法无我不二相，是不可言说相。
彼即是胜义不可言说相与不二相具足者，应当如是配释。
那么，如来为何建立有为法呢？为此说道：为了现证悟入彼不可言说法性，而假立有为之名。
若不以世俗言说假立而说，则无有其他方便可以通达证悟彼法性，故如来以善巧方便而作是建立。
善男子，所谓无为亦是导师假立之语等，对于无为分，也应如前例配释，这是依彼义而建立三自性。
下当解说决择譬喻事建立文义等，所谓决择事建立者，为决择胜义不可言说相与不二相具足之所说，
为凡夫执著遍计所执性而不了解依他起性，因此不见圆成实性之譬喻，
以及智者无执著遍计所执性而了解依他起性，从而见到圆成实性，并为令他证悟圆成实性而随顺假名安立之譬喻事建立二种，广说彼义。
因此，为开示此而作引言，于此圣者如理请问，于《圣者甚深意趣解释》中：
王子啊！云何诸圣者以圣智与圣见不可言说地现证圆满菩提，并为证悟彼不可言说法性而假立有为无为之名？
其中'彼事'者，谓离遍计所执言说之所诠事，即依他起自性之事。
'以圣智与圣见不可言说地现证圆满菩提'者，是问诸圣者彼事如何为圣者相续中所具胜义智与现证所通达，
即是说如何见到圆成实性之意。

།བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འཕགས་པ་དོན་དམ་པའི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ གཟིགས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཉིད་གཞན་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་སུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་འདོགས་པར་མཛད་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་འདོགས་པར་མཛད་ཅེས་འདྲི་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་རྗེས་སུ་ ཐ་སྙད་འདོགས་པར་མཛད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ནས་འཕགས་པ་དོན་ཟབ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་གྱིས་ཀྱང་དོན་དེ་ཉིད་ངེས་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་ནམ་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱི་སློབ་མ་མཁས་པ་ཞིག་ལམ་པོ་ཆེའི་བཞི་མདོར་འདུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པས་དཔེའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་དཔེའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་དཔེའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་དཔེའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དཔེས་ མཚོན་པའི་དོན་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།བྱིས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་ཞེན་པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མི་རྟོགས་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མི་མཐོང་བ་དང་།མཁས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་རྟོགས་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མཐོང་ཞིང་།གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་དཔེའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ མདོ་ལས།དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་མདོ་ལས། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ ཅན་གང་དག་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པས་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

为了证悟不可言说的法性本身，而假立有为法和无为法等名称，这就是说圣者以胜义智慧和见解所证得的圆成实性，为了让他人能够了悟圆成实性本身，以世俗智慧和见解安立有为法和无为法等名称。如何安立呢？即是以世俗智慧和见解随顺安立名言的意思。
其后，圣者《解深密经》为了确定此义，说：'善男子，譬如幻师或善巧的幻师弟子，住于四衢道中'等等，以此显示譬喻的建立。
其中譬喻的建立有二种：随顺染污分的譬喻建立和随顺清净分的譬喻建立。所譬喻的义理也有二种：凡夫执著遍计所执性而不了知依他起性是生无自性，胜义无自性，因此不见圆成实性是胜义无自性；智者不执著遍计所执性，了知依他起性是生无自性和胜义无自性，因此能见圆成实性是胜义无自性，并为了让他人了悟圆成实性是胜义无自性而随顺安立名言。
其中二种譬喻的建立，经中说：'其中若有众生是凡夫性者'等，以及'其中若有众生非凡夫性者'等，应当如是次第配合。二种所譬喻的义理，经中说：'如是若有众生是凡夫性异生'等，以及'其中若有众生非凡夫性已见谛者'等，应当如是次第配合。

།སྐབས་འདིར་ནི་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་ཐ་མ་ཉིད་གཟུང་བར་བྱ་ སྟེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བས་རྟོགས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་འཕགས་པའི་ཤེས་པ་དང་འཕགས་པའི་མཐོང་བས་བརྗོད་ དུ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་སྤྱིའི་དོན་བསྟན་ནས། དེ་ནས་དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་ པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན། རྨོངས་པའི་རང་བཞིན་ཅན། ཤེས་རབ་འཆལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་བློ་མེད་པ་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཡོད་ དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མི་སླུ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་མི་ཤེས་ཤིང་།གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་དངོས་ཉིད་ཡིན་པར་འཛིན་པའོ། །ནན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་བློས་བྱེ་བྲག་པ་མེད་པར་གཟུ་ལུམས་སུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཆོག་ཏུ་གཟུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཀྱིས་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་གཟུང་ ནས་གནས་པའོ།།མངོན་པར་ཞེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དག་གིས་དེ་ལས་བཟློག་པ་ན་དེ་འཛིན་ཅིང་མི་འདོར་བའོ། །འདི་ནི་བདེན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་དེ་ལ་ཆགས་ནས་དེ་ཉིད་བདེན་པར་འཛིན་པའོ། །གཞན་ནི་བརྫུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལས་བདེན་པ་ལྷག་པ་ལོགས་ ཤིག་ན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ནི་དེ་ནི་དེ་དག་གི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་ན་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ། རྨོངས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ།།སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྔ་མ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་གྲངས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཡང་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཐ་དད་པ་དུ་མར་འདོགས་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བའོ། །སྒྱུ་མ་བྱས་པ་འདི་ནི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་ པའི་མཚན་མ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་མཚན་མ་སྟེ།དེས་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་ཡང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པར་མི་འཛིན་པ་བསྟན་ཏོ། །མི་སླུ་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྒྱུ་མའི་སྒྱུ་རྩལ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ལོག་པར་མི་འཛིན་པ་བསྟན་ཏོ། །རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་ མི་འདོགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་གྱི་འཇུག་ནས་འཕགས་པའི་ཤེས་པ་དང་།འཕགས་པའི་བདེན་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་ཞེས་འབྱུང་བའི་དོན་དེ་མཚོན་པར་བྱེད་དོ།

在此处应当理解最后的譬喻之义，即远离遍计所执自性的依他起自性之事物，通过智慧和见解而了悟，即是圆成实自性的现证圆满觉悟。因此，这是诸圣者之事物，以圣者的智慧和圣者的见解而不可言说地现证圆满成佛，这即是诸法的真如、胜义、无二法我的特征，所以也是不可言说的特征。
如是宣说总义之后，接着当解释这些词义。其中，'凡是愚童性的有情、愚痴性的有情、恶慧性的有情'是指不随顺教证、比量和现量等量的智慧，应当依次配对。
'认为所见之现象是实有'是指不知其非不欺惑因，执著大象等为实有。'强力'是指以自心无差别地强制，此为词义。'执为最胜'是指以最胜见解而安住。'深生执著'是指当他人劝其舍离时仍坚持不舍。'此乃真实'是指由执著力而贪著，执为真实。'余皆虚妄'是指除此之外再无更胜真实而言说，这就是他们应当观察的原因，因为当时是邪分别故。
'凡是非愚童性的有情、非愚痴性的有情、具慧性的有情'是与前者相反。'所见之现象是非有'也是与前者相反。'异名想'是指对一事物安立多种不同名称的认知。'幻化所作是有'是指大象等相唯是心生显现之相，这表明即使对幻化也不会错执为大象等。'能不欺惑是有'表明对幻术等也不会错执为外在实物。
'不作随后言说'是指以譬喻所表义趣，从'以圣者智慧和圣谛不可言说地现证圆满成佛'等文义中表示其所表义。

།འདི་ལྟར་དོན་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་ དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་གྱི་འཇུག་ནས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་དོན་དེ་མཚོན་པར་བྱེད་དེ།འདི་ལྟར་དོན་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གང་ཡིན་པ་ ཉིད་ལ་མིང་དེ་སྐད་བཏགས་པའི་དོན་དེ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིང་དེ་སྐད་ཅེས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ནི་དེ་དག་གིས་ཕྱིས་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱ་མི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་ན་གཏན་ལ་བབ་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་དཔེའི་དངོས་པོ་ རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གང་དག་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོར་གྱུར་པ་ཤེས་རབ་འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ ལས་འདས་པ་མ་ཐོབ་པ་སྟེ།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དེ་མཐོང་ངམ། ཐོས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་མ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དེ་མཐོང་ངམ་ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནི་དེ་དག་གི་ཕྱིས་ཉེ་བར་བརྟག་པར་བྱ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཐོང་བ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཤེས་རབ་འཕགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་མེད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་ན་རྫས་སུ་གྲུབ་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་མེད་པའོ། །འདིར་གང་ལ་བརྗོད་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ དག་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།།རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་འདོད་ན་གནོད་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ལ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་ཏེ།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མེད་དེ། འབྱུང་ན་ཡང་དེའི་མཚན་མ་ལ་འབྱུང་བས་དེ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལ་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ལྷག་པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་འདུ་ཤེས ཀྱི་མཚན་མ་ཁོ་ན་སྟེ།འདུས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།

为了使义理明了，故而随后安立名言，这是以比喻表示的义理，从而说明不可言说的法性即是为了现证圆满通达，而安立有为和无为等名称的意思。
所谓'为了使义理明了'，是指为了明了某一义理而安立该名称，为了明了所安立名称的义理而随后安立名言。
所说'他们不需要后来观察'，是指当时就要确定了解。
以上是以两种比喻的方式解释文义。
现在以两种比喻所表示的义理来解释文义：
其中，如是凡夫性的众生，即是异生，未得出世间圣慧，依次配合。
所说'见到或听到有为和无为'，是指仅仅了知有为相和无为相而见到或听到。
'认为所见即是存在'，这是显示对遍计所执性的执著。
'如其所见所闻'等，是显示对依他起性的颠倒执著。
'他们需要后来观察'，是显示未见圆成实性。
所说'非凡夫性的众生，见谛者，获得出世间圣慧，现证一切法不可言说法性'，是与前述相反。
'有为和无为显现皆是无'，是指作为外在实体的对境是不存在的。
此处是就能安立言说的对象而言，故说有为和无为等假立的存在是不存在的。
如真如等实有，若承许唯识所现，则无过失。
因此说'于彼生起有为和无为的想，以及有为和无为异名的想'。
于真如不会生起分别想，即使生起也是缘于其相，那也只是唯识性，因此说'从分别而生'。
所谓'有为相'，是指于事物增益色、声、香、味、触、男、女、生、老、病、死等，这即是唯识的相。
真如相也只是想的相，因为是有为的缘故。

།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་འདི་ནི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བློ་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་དག་གིས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། ། དེ་དག་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལྟར་དོན་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་སྟེ།འོག་ནས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ནི་དེ་དག་གིས་ཕྱིས་ཉེ་བར་ བརྟག་པར་བྱ་མི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ།།རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་དེ་ཤེས་པ་དང་མཐོང་ བས་རྟོགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཐོང་བ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་དཔེའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་སྔར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གི དངོས་པོ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་མདོར་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་ཟབ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་གྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་ཏེ།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ལས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོའི་རྩ་བ་གོང་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་བསྟན་ཏོ། །རྩ་བ་འོག་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་བསྟན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོའི་རྩ་བ་གོང་མ་གཉིས་ནི། ཟབ་མོའི་བྱིས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ། །བརྗོད་མེད་གཉིས་མེད་རྒྱལ་བས་བསྟན་མཛད་ཀྱང་། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་ཟབ་མོའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ ཡིན་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ། རྒྱལ་བ་སྟོབས་བཅུ་དང་ལྡན་པ། ཐུགས་རྗེ་དམ་པ་མངའ་བས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

'如幻这一说法，是指不是外在的实体，而仅仅是识而已'的意思。'这使心迷惑存在'的说法，是因为是非真实分别的本性。这些说明了对遍计所执性没有执著。
'如所见所闻'等说明了对依他起性没有颠倒执著。'为了了知义而随后安立名言'是指世俗智见，与下文'为了证悟不可言说的法性，而假立有为无为等名称'相呼应。
'他们之后不需要再观察'说明了圆成实性的成就。'善男子，如是'等是总结意义。
如是离遍计所执性的依他起性之事物，由智见所了悟，即是见到圆成实性，这就是诸法真如胜义无二相的无我性，也是不可言说相。这是建立观察譬喻的事相。
其后当解释彼等事物摄要建立的语义等。'彼等事物摄要建立'是指前述不可言说相和无二相的胜义语义之事物，以偈颂简要建立的相。
因此，为了显示这些，'尔时，菩萨甚深意趣解说即说此等偈颂'等宣说了两个偈颂。在两个偈颂中，第一个偈颂的上两句显示清净分，下两句显示杂染分。第二个偈颂显示住于杂染分者的过患。
其中第一个偈颂的上两句是：'甚深非愚行境界，无二不可说虽佛说。'这是显示胜义甚深非行境，具足不可言说相与无二相，具十力的胜者、具最胜大悲者所宣说的方式来显示二相的事物摄要，也显示了这两者的清净分。

།རྩ་བ་གོང་ མ་གཉིས་ནི།བྱིས་པ་གཏི་མུག་རྨོངས་པ་འདི་དག་ནི། །སྨྲ་བའི་སྤྲོས་ལ་དགའ་ཞིང་གཉིས་ལ་གནས། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་བྱིས་པ་གཏི་མུག་གིས་རྨོངས་པ་འདི་དག་ནི་དོན་དམ་པས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མི་ཤེས་པས་སྨྲ་བའི་སྤྲོས་པ་ལ་དགའ་བ་དང་། གཉིས་ སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མི་ཤེས་པས་གཉིས་ལ་གནས་པའི་སྒོ་ནས་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པོ་ནི། མ་རྟོགས་པའམ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ དག་།ལུག་དང་བ་ལང་དག་ཏུ་ཡང་སྐྱེ་ཞིང་། །དེ་དག་ཤེས་པའི་སྨྲ་བ་དེར་བོར་ནས། །ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་འཁོར་བ་འདིར་འཁོར་འགྱུར་། །ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། དེས་ནི་བྱིས་པ་གཏི་མུག་གིས་རྨོངས་པའི་དོན་དམ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་རྟོགས་པ་དང་། ལོག་པར་རྟོགས་པ་དེ་དག་ནི་ལུག་དང་བ་ལང་ལ་སོགས་པ་ངན་སོང་གསུམ་པོ་དག་ཏུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྐྱེ་ཞིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་དེ་བོར་ནས་ཡུན་རིང་པོར་འཁོར་བ་འདིར་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི ཉེས་དམིགས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ལེའུ་དང་པོའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ལྟར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་ནས། དེ་ནི་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་ འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་འཕགས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་ཆོས་འཕགས་ཀྱི་ལེའུ་གཉིས་པ་འདི་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ལེའུ་གཉིས་པ་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་རྟོག་གེ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་ བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དཔེའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ ལ་རྟོག་གེ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་སྔོན་གྱི་གདུགས་རྣམས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་སྔ་བ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ལེགས་སོ་སྙམ་བགྱིད་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་ པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་བ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་འཕགས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་འཕགས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚར་ཐ་མའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།

上面两个根本颂文说：'这些愚痴迷惑的凡夫，喜欢戏论言说而住于二边。'这是说明，这些被无明迷惑的凡夫，因为不知道胜义谛不可言说的特征，所以喜欢戏论言说；因为不知道无二的特征，所以住于二边，从而说明了与两种特征相违背的事物归纳，也说明了烦恼的方面。
第二个偈颂说：'未了解或邪解者，转生为羊和牛等，舍弃了解说彼等，长久轮回于此处。'这是说明，凡夫被无明迷惑，对胜义谛不可言说和无二的特征未了解或邪解者，会一再转生为羊和牛等三恶趣中，舍弃了'一切法唯识'的说法，将长久轮回于此处，这说明了住于烦恼方面者的过患。
第一品词义等已经解说完毕。如是说明了通过不可言说特征和无二特征来遍知胜义谛特征之后，现在要解说超越一切寻思境界特征的胜义谛特征的词义等。因此，为了说明这个，'尔时，圣者法上菩萨向世尊如是请问'等，宣说了这第二品法上菩萨品。
其中，这第二品的总义简要来说就是说明超越寻思境界的特征。这又分为四个方面：建立说明寻思者的特征、建立说明胜义谛的特征、建立说明譬喻的特征、建立说明彼等事物归纳的特征。
其中，建立说明寻思者的特征，是从'世尊，在过去很早以前的伞盖'开始，直到'认为稀有殊胜'之间所说明的。建立说明胜义谛的特征，是从'如是请问'开始，直到最后'法上，因此，以此理趣，你应当了知，超越一切寻思境界的特征即是胜义'之间所说明的。

།དཔེའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། ཆོས་འཕགས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་འཕགས་དེ་བཞིན་དུ་ རྟོག་གེ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟག་པའམ།རྗེས་སུ་དཔག་པའམ་མོས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ དང་པོ་རྟོག་གེ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།རྟོག་གེ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་རྟོག་གེ་པ་དང་ལྡན་པ་རྟོག་གེར་གཏོགས་པའི་ས་རང་གི་སྤོབས་པ་ ལས་བྱུང་བ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ས་སྤྱོད་པའི་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། གང་ཟག་ལ་སོགས་པར་མཐོང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་ལྟ་ཞིང་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེའི་ ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཅི་འདྲ་བ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། འདིར་འཕགས་པ་ཆོས་འཕགས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ སྔོན་གྱི་གདུགས་རྣམས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་སྔ་བ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསོལ་ཏེ།རྒྱས་པར་མདོ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ད་ནི་དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྔོན་གྱི་གདུགས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་ རྒྱས་པའི་དུས་དག་སྟེ།དེ་ཡང་དང་པོར་བྱང་ཆུབ་ལ་གཞོལ་བ་ནས་ཐ་མ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་བར་གྱི་དུས་རྣམས་ལ་ཕྱིར་བསྙགས་པའི་ཕྱིར་གདུགས་རྣམས་ཞེས་མང་པོའི་ཚིག་ཏུ་བྱས་སོ། །ཤིན་ཏུ་སྔ་བ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་པས་སྔར་ སངས་རྒྱས་གཞན་དག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ནའོ།།འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་དེ་ནས་སམ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མི་མཇེད་འདི་ནས་སོ། །དེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གྲགས་པ་ཅན་དེ་ནའོ། ། མུ་སྟེགས་པ་རང་རང་གི་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེ་པ་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་གཞུང་ལུགས་ཐ་དད་པ་རང་རང་གི་མཁན་པོ་དང་དགེ་འདུན་གྱི་ཚོགས་དང་བཅས་པ་དག་གོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་བསམ་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད གཏན་ལ་དབབ་པར་འདོད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མཆིས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་དངོས་པོ་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར་སྔར་དེར་འཁོད་པ་དག་གོ། །འདུས་ནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་དག་གིས་སྔ་མ་དེ་དག་མཐོང་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་དེར་ལྷགས་པ་རྣམས་སོ། །སེམས་པར་བགྱིད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།

关于譬喻性质显现成就方式的建立是：从'法上如是，譬如'开始，直至'法上，如是一切论师对于胜义超越一切诡辩之性质，既不能观察，也不能推理，更不能信解'之间的内容来说明。
关于彼等事物摄集性质显现成就方式的建立是：从'尔时，世尊宣说此偈'等一个偈颂，阐明胜义超越诡辩境界性质相应的语义，以及彼等事物的摄集。
其中，首先应当解释论师性质显现成就方式建立的语义等。'论师性质显现成就方式建立'是指：沙门和婆罗门具有论辩、属于论辩地、源于自信，随顺凡夫地而行，非一切智却自诩为一切智慢者，执著我、众生、命、补特伽罗等，视诸法为胜义，未能通达胜义超越诡辩境界之性质者，他们的性质如何显现成就的方式建立。
因此，为了说明这一点，此处圣者法上向世尊启问：'世尊，在往昔诸劫极为久远时'等内容，详细内容应当如经中所说般了知。
现在解释彼等语义：其中'往昔诸劫'是指世尊现证圆满正觉的时期，由于追溯从最初趋向菩提直至最后现证圆满菩提期间的时间，故用复数'诸劫'。'极为久远时'是指比世尊更早有其他佛陀现证圆满正觉的时期。
'此处'是指世尊先前所说的殊胜住处，或是指这个娑婆世界。'彼处'是指那个著名的世界。
'外道各自的导师等'是指论师不同宗派和教义体系的各自师长及其眷属。'缘诸法胜义性质思维'是指想要抉择诸事物的真实性的意思。
'居住'是指为了如实抉择彼事物而先前安住于彼处者。'集会'是指看见前者后随后来到彼处者。'思维'是表达的词语。

།འཇལ་བར་བགྱིད་དེ་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བགྱིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པའི་ཚིག་སྟེ། དེ་ཡང་རང་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་དང་བྲལ་བས་སེམས་པར་བྱེད་པ་ནི་འཇལ་བར་བགྱིད་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །རིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་པར་བྱེད་ པ་ནི་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བགྱིད་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཇི་ལྟར་སེམས་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་གིས་སེམས་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བགྱིད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པའི་ཚིག་དེ་དག་གཉིས་ཀྱིས་གཏན་ལ་ འབེབས་པར་བྱེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།མ་རྟོགས་ནས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ལ་མ་ཕེབས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བློ་གྲོས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློ་གྲོས་སོ་སོར་གྱུར་པའོ། །ཡིད་གཉིས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་སོམ་ཉི་ཟ་བ་དག་གོ། །བློ་གྲོས་ངན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་དག་ལས་གང་དག་ལོག་ པར་ངེས་པ་དེ་དག་གོ།།རྩོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱིས་སོ། །འགྱེད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གིས་སོ། །གཅིག་ལ་གཅིག་ཁ་སྟོབས་ཀྱིས་གནོད་པ་བགྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། །ཞེར་འདེབས་པར་བགྱིས། གབ་གབ་ཀྱིས་མནན་པ་བགྱིས། ཚར་ བཅད་པར་བགྱིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་བཤད་པའི་ཚིག་སྟེ།དེ་ཡང་མི་རིགས་པར་སྨྲས་ན་ངག་རྩུབ་པོ་འབྱིན་པས་གནོད་པར་བྱས་པ་ནི། ཞེར་འདེབས་པར་བགྱིས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །རིགས་པར་སྨྲས་ན་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པས་གནོད་པར་བྱས་པ་ནི། གབ་གབ་ཀྱིས་མནན་པ་བགྱིས་ ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།།དེ་གཉིས་ཀའི་དུས་ན་གཉིས་ཀས་གནོད་པ་བྱས་པ་ནི། ཚར་བཅད་པར་བགྱིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །སོ་སོར་མཆིས་པ་དག་ཅིག་མཐོང་ནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕྱོགས་སོ་སོར་དོང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གིས་ནི་རྟོག་གེ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་འདི་སྙམ་བགྱིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་རྟོག་གེ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལ་ལྟོས་ན། ཀྱེ་མ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བས་ཤིན་ཏུ་བདེ་ བ་ཆེ་བ་དང་།དེ་དག་བྱུང་བས་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་བསྟན་པ་ཤིན་ཏུ་ཕན་འདོགས་པ་ཆེ་བ་དང་། དེ་རྟོགས་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བགྱི་བའི་ཐབས་དང་གནས་སྐབས་མཆིས་པས་ཤིན་ཏུ་དལ་འབྱོར་ཆེ་བ་དང་། དེ་རྟོགས་པ་དང་མངོན་ སུམ་དུ་བགྱི་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་དག་མཆིས་པས་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཆེ་བའི་སླད་དུ་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ལགས་སོ་སྙམ་བགྱིད་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སོ། །མངོན་སུམ་དུ་བགྱི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སོ། །དེ་ དག་ནི་རྟོག་གེ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་དང་ཕན་འདོགས་པ་དང་། དལ་འབྱོར་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཞར་ལ་བསྟོད་པ་དང་། ཚིག་འོག་མའི་མགོ་འདྲེན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དངོས་ སུ་རྟོག་གེ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་ན་དེ་ནི་རྟོག་གེ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།

'衡量和观察'是解释的词语，即远离自宗派的增益和诽谤而思考，以'衡量'来表示。依靠正理而思考，以'观察'来表示。如此，这两者表示如何思考和以何思考，按顺序配合。
'虽然寻求'是指以上述显示和解释的词语二者来确定的意思。'未了解'即是未确定的意思。'智慧各异'是指智慧不同。'怀疑者'是指那些有疑惑的人。'恶慧'是指其中那些邪执的人。
'争论'是指心的。'斗争'是指语言的。'互相以言语伤害'是显示的词语。'诽谤'、'暗中压制'、'折服'等是解释的词语。其中，若说不合理而发出粗暴语言造成伤害，以'诽谤'来表示。若说合理而以回避等方式造成伤害，以'暗中压制'来表示。在这两种情况下双方造成伤害，以'折服'来表示。
'见到各自分散'是指分散各方。如此，以上述词义显示了论理者的特征成就之理的建立。
'世尊，我这样想'等，是对如上论理者特征成就之理的建立而言，'啊！如来出现于世间极为安乐，由于他们出现而宣说了这样超越一切戏论的胜义特征极为利益，由于有证悟和现证的方便与机会极为具足闲暇，由于有证悟和现证的瑜伽师们极为证悟'而感到稀有希有。
其中'证悟'是以见道。'现证'是以修道。这些是相对论理者的特征而言，如来出现于世间等极为安乐、利益、具足闲暇和证悟，故为稀有希有，这只是附带的赞叹和引出下文而已，因为是直接显示论理者特征的场合，所以这是论理者特征成就之理的建立。

།དེའི་འོག་ཏུ་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དོན་ དམ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཚུལ་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང་།ཐ་སྙད་རྣམ་པར་གཞག་ པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ལ་བསྙད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅི་འདྲ་བ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་འཕགས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ཆོས་འཕགས་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་རྟོག་གེའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ལྟོས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། དོན་དམ་པར་ རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་སྟོན་པ་དང་།དེ་རྟོགས་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཐབས་དང་གནས་སྐབས་ཡོད་པ་དང་། དེ་རྟོགས་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་ཡོད་པ་ནི། ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་ཆེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཕན་འདོགས་པ་ཆེ་བ་དང་ ཤིན་ཏུ་དལ་འབྱོར་ཆེ་བ་དང་།ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ལགས་སོ་སྙམ་བགྱིད་ལགས་སོ་ཞེས་གསོལ་པ་དེ་ཉིད་ངེས་པ་ཡིན་པར་མནན་པའི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟོན་ཏོ། །ངས་ནི་དོན་དམ་པར་ རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་དམིགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡང་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་ཡོད་ པས་ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་ཆེ་བ་ཡང་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐ་སྙད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ལ་བསྙད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅི་འདྲ་བ་ཉིད་དམིགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དོན་ དམ་པར་རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་སྟོན་པ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཕན་འདོགས་པ་ཆེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བསྙད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྙད་པའི་ཚིག་གོ། །གསལ་བར་བྱས། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ ནི་བཤད་པའི་ཚིག་གིས་གསལ་བར་བྱས་པ་དང་།རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་གཉིས་ཀྱིས་ན་བསྙད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གསལ་བར་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ལེགས་པར་གདགས་པ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཕྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དེ་དག་གི་དོན་རབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཚིག་དང་པོ་ནི་བར་མ་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་ལ། བར་མ་གཉིས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཐ་མ་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པ་ལྔས་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་ པར་གཞག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟོན་ཏེ།དེ་ཡང་རྟོག་གེ་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་དམ་པ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ལ་གང་གིས་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་ལྔ་ཡོད་པའི་གཉེན་པོར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

其后，应当解说胜义相现前成就之理安立语义等。所谓'胜义相现前成就之理安立'，是指胜义超越一切诤论之相，具足如来自证之理而现前圆满证悟，以及依世俗安立门而为他人宣说等相，如是现前成就之理安立。
因此，为显示此义而说'如是请问已，世尊告菩萨法上如是'等。其中，法上说'如是，如是'，是指相对于前述诤论相现前成就之理安立而言，如来出现于世间，并宣说如是胜义超越一切诤论之相，以及有证悟、现前彼等之方便与阶位，有证悟、现前修行之瑜伽师等，是极大安乐、极大利益、极大闲暇圆满、极大现观，故为稀有希有。
通过确认此请问，显示胜义相现前成就之理安立。'我于胜义中现前圆满证悟超越一切诤论之相'，此句特别显示胜义相现前成就之理安立，也应知显示如来出现于世间故为极大安乐。'现前圆满证悟已'等，特别显示依世俗安立门而为他人宣说等相，也应知显示有宣说如是胜义超越一切诤论之相等故为极大利益等。
'宣说'是宣说语。'显明'与'分别'二者，是以解说语而显明及分别二者故为宣说。其中'显明'是由法施设安立而善作施设故。'分别'是为显示彼等法之义故。如是，初语由中二语解说，中二语依次由后二语解说。
'何以故'等五种因相，显示胜义相现前成就之理安立五种渐次，此亦是对治依诤论而观察胜义的其他外道，由何而不能通达胜义之五种过失的对治，应当次第配合。

།ཉེས་པ་ལྔ་ནི་ཀུན་དུ་ཚོལ་བའི་ཉེས་པ་དང་། མངོན་ པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཉེས་པ་དང་།མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཉེས་པ་དང་། འདོགས་པའི་ཉེས་པ་དང་། རྩོད་པའི་ཉེས་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་རེ་བ་དང་ཞི་གནས་ཙམ་ཐོབ་ན་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་དམ་པ་རྟོགས་སོ་སྙམ་པའི་མངོན་ པའི་ང་རྒྱལ་དང་།རྣམ་པར་འཇིག་པའི་དབང་གིས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས་སྲོག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་འདོགས་པ་དང་། ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པར་འདོགས་པ་བདག་དང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་རྗེས་སུ་ ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བར་གྱུར་པ་རྩོད་པར་འགྱུར་བ་དང་།གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །རྟོག་གེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཉེས་པ་དེ་ལྔས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པ་ནི་འཕགས་ པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཡིན་པར་ངས་བཤད་ལ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་རིག་པར་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་རེ་བའི་ཀུན་དུ་ཚོལ་བའི་ཉེས་པས་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏེ། གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེ་ལས་བྱུང་བའི་དོན་གཅིག་ལ་གཅིག་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ཉིད་ཀུན་དུ་ཚོལ་བའི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་དངོས་པོ་དེ་འཕགས་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་བརྗོད་དུ་མེད པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་ཞེས་སྨོས་པ་སྟེ།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བཞེད་དོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་ རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཐ་མི་དད་པ་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་རིག་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེ་ལས་བྱུང་བའི་དོན་གཅིག་ལ་གཅིག་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །རྟོག་གེའི་ སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་ཚོལ་བའི་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་འཕགས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟོན་ཏོ་། །དེ་ལྟར་ཀུན་དུ་ཚོལ་བའི་ ཉེས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དམ་པའི་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།

五种过失是：遍求之过失、增上慢之过失、执著之过失、增益之过失、诤论之过失。
这些过失是：仅仅依靠他人教导就期望通达胜义，或仅仅获得止观就认为已经以执相而了悟胜义的增上慢；
由于毁坏的缘故，如言所说般执著；依止见等言说，安立有命等的增益；
由于互不相容的增益，对自他二方生起贪著与嗔恨而成为诤论；应当如是次第配合。
应当了知，由这五种依止寻思而有的过失，无法通达胜义，这正是具有超越寻思境界之特征的胜义。
其中，我说胜义是诸圣者各自证悟的境界，而凡夫之间互相了知的是寻思的境界。
因此，所说'仅仅依靠他人教导就期望通达胜义'的遍求过失，无法通达胜义。
'仅仅依靠他人教导'是指从寻思而来的互相教导，由此不能通达胜义，这就是遍求过失。
其中'胜义'即如前所说'圣者的智慧和见解无法言说而现证'，
意为依他起自性的事物无法圆满通达，是圆成实性和无颠倒圆成实自性。
'诸圣者各自证悟'是指与如是真实智慧本性无别的真实智慧自证，这是其含义。
'凡夫之间互相了知'是指从寻思而来的互相教导。
'因为是寻思的境界'是指具有遍求过失的缘故。
法胜，因此，以此种种方式显示胜义的特征，是逐渐建立的方式。
如是应知，由遍求过失而不能通达，即是具有超越寻思境界特征的胜义，其余诸过失也应当如理类推。

།ཆོས་འཕགས་གཞན་ཡང་དོན་དམ་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ པར་ངས་བཤད་ལ།རྟོག་གེའི་མཚན་མའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཞི་གནས་ཙམ་ཐོབ་ནས་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་དམ་པ་རྟོགས་སོ་སྙམ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཉེས་པས་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏེ། ཞི་གནས་ཙམ་ཐོབ་ ནས་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཙམ་ཐོབ་པ་ནས་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་མཚན་མར་འཛིན་པ་སྟེ།དེས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ཉིད་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའོ།།མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བྱིས་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་འཕགས་གཞན་ཡང་དོན་དམ་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་པར་ ངས་བཤད་ལ།རྟོག་གེ་ནི་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་དབང་གིས་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཉེས་པས་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པར་འཇོག་པའི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་ ནས་བརྗོད་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་སྟེ།བརྗོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ཉིད་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པས་ཐོག་ཏུ་མི་ཕེབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའི་སྒོ་ ནས་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་འཕགས་གཞན་ཡང་དོན་དམ་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་ཡིན་པར་ངས་བཤད་ལ། རྟོག་གེ་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས་སྲོག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་འདོགས་ པའི་ཉེས་པས་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏེ།མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས་ཟ་བ་པོ་དང་། བྱེད་པ་པོར་འཛིན་པའི་སྒོ་ནས་བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་འདོགས་པ་སྟེ། བདག་ཏུ་འདོགས་པ་དེས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ཉིད་འདོགས་པའི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའི་ཐ་སྙད་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཀྱི། བརྗོད་པ་ལས་གཞན པ་མིག་བརྡ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་ལ་མེད་པའོ།།ཐ་སྙད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་གདགས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

法胜，我还说了胜义谛是无相的行境，而说'是寻思相的行境'，是指仅得止观后，仅以执相而认为通达胜义谛的增上慢过失，而不能通达胜义谛。
'仅得止观后仅以执相'是指获得世间道的一心专注后，执相认为那就是胜义谛，以此也不能通达胜义谛，这就是增上慢的过失。
'无相的行境'是指无相三摩地的行境。'是无相的行境'是指具有无相的行境，因为那是凡夫智慧的境界。
法胜，我还说了胜义谛是不可言说的，而'寻思是言说的境界'，是指依靠安立的力量，如所说般执著的过失，而不能通达胜义谛。
'依靠安立的力量'是指通过名、句、文的聚合而安立言说，以执著言说也不能通达胜义谛，这就是执著的过失。
'不可言说'是指言说无法企及的缘故。'是言说的行境'是指通过言说而能了解意义的缘故。
法胜，我还说了胜义谛是一切言说永断，而'寻思是言说的行境'，是指依靠见闻等言说而安立有命等的增益过失，而不能通达胜义谛。
'依靠见闻等言说'是指依靠见、闻、分别、了知的言说，通过执著能食者和作者而增益有我、有情、命、补特伽罗等，以此增益我也不能通达胜义谛，这就是增益的过失。
'一切言说永断'是指不仅没有言说的言说，即使除言说之外的眼神示意等言说也都没有。'是言说的行境'是指是言说等言说所安立的境界的缘故。

།ཆོས་འཕགས་གཞན་ཡང་དོན་དམ་པ་ནི་རྩོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་ཡིན་པས་ངས་ བཤད་པ།རྟོག་གེ་ནི་རྩོད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པར་འདོགས་པའི་བདག་དང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བར་གྱུར་པའི་རྩོད་པའི་ཉེས་པས་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏེ། ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པར་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་གཞུང་ལུགས་མི་མཐུན་པར་འདོགས་ཤིང་གཞི་དེས་བདག་གི་ཕྱོགས་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་།གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བར་གྱུར་པས་རྩོད་པ་སྟེ། དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་ཤིང་རྩོད་པར་གྱུར་པ་དེས་ ཀྱང་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ཉིད་རྩོད་པའི་ཉེས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རྩོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རྟོགས་པའམ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་མི་མཐུན་པ་ལ་ནི་རྩོད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། འདི་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ ཆད་པ་ཡིན་ནོ།།རྩོད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གང་ལ་རྩོད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་དེར་རྟོགས་པ་སྟེ། དེའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་འཕགས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལྔ་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་ལྟར་རྩོད་པའི་ཉེས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དཔེའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དཔེའི་མཚན་ ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པ་ལྔ་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་རྟོག་གེ་པ་ཉེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་འགྱུར་བའི་དཔེ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཆོས་འཕགས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་དཔེ་ལྔ་ནི་མོས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ཡོད་པས་སེལ་བར་མོས་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་མོས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ མོས་པ་དང་།ཐ་སྙད་ལ་མོས་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་ལ་མོས་པ་རྣམ་པ་ལྔས་བརྩམས་ནས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྣམ་པ་ལྔས་བསྟན་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་སྐྱེས་ བུ་གང་ཟག་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡོད་པ་སེལ་བའི་མོས་པའི་དཔེ་སྟོན་ཏེ།ཡོད་པ་སེལ་བར་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུ་ཆེན་པོས་མཐུ་ཆུང་ངུ་ཡོད་བཞིན་དུ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་མོས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཁ་བ་དང་ཚ་བའི་རོ་ལ་བརྟེན་བརྟེན་པས། སྦྲང་ རྩི་ལ་སོགས་པའི་རོ་ཡོད་བཞིན་དུ་མི་རྟོགས་པའི་རོ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་ལྟ་བུའོ།

法胜，进一步说，胜义谛是一切诤论完全止息，因此我说：'诤论是寻思的对境'，这句话是说由于互相不相容的执著于自宗和他宗，以及因愤怒而产生的诤论过失，无法通达胜义谛。'互相不相容的执著'是指由于执著事物而产生不同的宗派和教义，由此对自宗产生贪著，对他宗产生愤怒而引起诤论。由于执著事物而对宗派产生贪著并引起诤论，也因此无法通达胜义谛，这就是诤论的过失。
关于'一切诤论完全止息'，是说诤论产生于未了解或邪解的不一致，而这里是与之相反，因此一切诤论完全止息。'是诤论的对境'是指产生诤论的对境即是寻思，因为这是它的对境。
法胜，因此通过这种方式，你应当了知：超越一切寻思的特征即是胜义谛。这句话是显示胜义谛特征逐步建立的第五种安立方式。如是由诤论过失而无法通达的胜义谛，应当了知具有超越寻思对境的特征，这是胜义谛特征显现建立的安立方式。
其后将解说譬喻特征显现建立的安立方式等文义。'譬喻特征显现建立的安立方式'是指前面所说的胜义谛特征逐步显现建立的五种方式，那些具有五种过失的寻思者无法通达，为此而建立五种譬喻特征显现的安立方式。
因此，为了显示这点，法胜说：'譬如'等等。其中五种譬喻是由于有五种胜解而安立：除遣胜解、欲望胜解、分别胜解、言说胜解和我执胜解五种。这些与前面所说的胜义谛特征逐步显现建立的五种安立方式相对应。
其中'某人终其一生'等句是显示除遣胜解的譬喻。'除遣胜解'是指以大力压制存在的小力的胜解，例如长期依赖苦味和辛味，虽有蜂蜜等味但不能感知，而对大味的胜解就是如此。

།དེ་ལྟར་རོ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་བརྟེན་པས་རོ་ཆུང་ངུ་མི་རྟོགས་པ་བཞིན་དུ་རྟོག་གེ་པ་ཀུན་དུ་ཚོལ་བའི་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་རིག་པ་ལ་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་སྦྱར་ རོ།།སྦྲང་རྩིའི་རོ་འམ་ཤ་ཀ་རའི་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་རོ་ནི་སོ་སོ་རང་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟག་པའམ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་འམ། མོས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་གེ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྟོབས་དང་། མོས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདོད་ པའི་འདོད་ཆགས་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འདོད་པ་ལ་མོས་པའི་དཔེ་སྟོན་ཏེ།འདོད་པ་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་མོས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་དང་། དངོས་པོའི་འདོད་པའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་སྟེ། དེས་ནང་ གི་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་བདེ་བ་ལ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་རྟོག་གེ་པ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ནང་གི་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་ གཞི་ཐོབ་པའི་བདེ་བའོ།།གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་གིས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཀུན་དུ་སྨྲ་བ་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་མོས་ པའི་དཔེ་སྟོན་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ངག་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་བརྗོད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྟེ། དེས་ནང་གི་མི་སྨྲ་བ་འཕགས་པའི་བདེ་བ་ལ་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ། རྟོག་གེ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཉེས་ པ་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལ་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ནང་གི་མི་སྨྲ་བ་འཕགས་པའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའོ། །ཡུན་རིང་པོ་ནས་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཐ་སྙད་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཐ་སྙད་ལ་མོས་པའི་དཔེ་སྟོན་ཏེ།ཐ་སྙད་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་མོས་པ་སྟེ། དེས་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་འཇིག་ཚོགས་འགོག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བརྟག་པ་ ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་རྟོག་གེ་པ་འདོགས་པའི་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་ལ་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འཇིག་ཚོགས་འགོག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སོ།།ཡུན་རིང་པོ་ནས་བདག་གིར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྩོད་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བདག་གིར་འཛིན་པ་ལ་མོས་པའི་དཔེས་སྟོན་ཏེ། བདག་གིར་འཛིན་པ་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བདག་གིར་འཛིན་པས་ བདག་གི་ཕྱོགས་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་།གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བས་རྩོད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེས་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་དག་གི་བདག་གིར་འཛིན་པ་མེད་པས་རྩོད་པ་མེད་པ་ལ་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་རྟོག་གེ་པ་རྩོད་པའི་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་རྩོད་པ་མེད་པ་ ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་ལ་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

如同依靠大味而不能了知小味一样，具有寻求诡辩过失的诡辩者也不能观察等圣者各自证知的胜义。蜂蜜味或砂糖味是各自证知的缘故。不能观察、推理或胜解，是说以诡辩和比量的力量，以及胜解的力量，如其次第。
以'长期贪著欲望'等说明贪欲的譬喻，所谓贪欲是长期以来对五欲功德的贪著，被烦恼欲和事欲的热恼所热恼，由此如同不能观察等内心远离的安乐一样，具有增上慢过失的诡辩者也不能趣入等无相行境的胜义。所谓内心远离的安乐是获得禅定正行的安乐。
所谓远离一切色、声、香、味、触相，是因为不是由五欲功德所生。以'长期好乐言说'等说明分别的譬喻，所谓分别是由自性和差别分别而发起的言说执著，由此如同不能观察等圣者内心寂默安乐一样，具有执著诡辩过失的诡辩者也不能观察等不可言说的胜义。所谓圣者内心寂默安乐是安住于无漏界。
以'长期好乐见闻分别了知言说'等说明言说的譬喻，所谓言说是长期好乐见等言说，由此如同不能观察等断绝一切言说、灭除我见的涅槃一样，具有增益过失的诡辩者也不能观察等断绝一切言说的胜义。所谓灭除我见的涅槃是无余涅槃界。
以'长期以我所执著而精进争论'等说明我所执著的譬喻，所谓我所执著是长期以来由我所执著而对自方贪著、对他方嗔恨而生争论，由此如同不能观察等北俱卢洲人无我所执而无诤的状态一样，具有诤论过失的诡辩者也不能观察等断绝一切诤论的胜义。

།བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་དག་གི་བདག་གིར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་རྩོད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ན་བདག་གིར་འཛིན་པ་མེད་པས་རྩོད་པ་མེད་དེ། རྩོད་པའི་གཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ འཕགས་དེ་བཞིན་དུ་རྟོག་གེ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟག་པའམ།རྗེས་སུ་དཔག་པའམ། མོས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་གང་ཟག་ཡོད་པ་སེལ་བར་མོས་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་མོས་པ་དང་། རྣམ་པར་ རྟོག་པ་ལ་མོས་པ་དང་།ཐ་སྙད་ལ་མོས་པ་དང་། བདག་གིར་འཛིན་པ་ལ་མོས་པ་དག་གིས་རང་རིག་པའི་རོ་དང་། ནང་གི་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་བདེ་བ་དང་། ནང་གི་མི་སྨྲ་བ་འཕགས་པའི་བདེ་བ་དང་། ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་འཇིག་ཚོགས་འགོག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་པ་དག་གི་བདག་གིར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། རྩོད་པ་མེད་པ་ལ་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་རྟོག་གེ་པ་ཀུན་དུ་ཚོལ་བའི་ཉེས་པ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཉེས་པ་དང་། འདོགས་པའི་ཉེས་པ་དང་། རྩོད་པའི་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་ཀྱང དོན་དམ་པ་སོ་སོ་རང་རིག་པ་དང་།མཚན་མ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་། ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་དང་། རྩོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་ལས་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་རྟོག་གེ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་སྔར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་མདོར་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སོ་སོ་རང་རིག་མཚན་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། །བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་ཐ་སྙད་ཡོངས་བཅད་པ། །རྩོད་ དང་བྲལ་བ་དོན་དམ་ཆོས་ཉིད་དེ།།དེ་ནི་རྟོག་གེ་ཀུན་ལས་འདས་མཚན་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ལྔ་དང་སྔར་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་གོང་ནས་གོང་དུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚུལ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་པར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དོན་དམ་པ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ལེའུ་གཉིས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེ་ལྟར་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་ དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་ གིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གི་ལེའུ་གསུམ་པ་འདི་གསུངས་སོ།

北俱卢洲人无有执著和无有争论，是说在那里因为无有执著所以无有争论，因为无有争论的基础。法胜，同样地一切论师对于胜义超越一切论理的特征，也不能推测、推理或信解。这是说，如同遣除补特伽罗存在的信解、欲望的信解、分别的信解、言说的信解、执著的信解等，不能推测等自证的味、内在寂静的安乐、内在圣默然的安乐、一切言说永断的我见寂灭涅槃、北俱卢洲人无有执著和无有争论一样，具有论师遍寻过失、增上慢过失、增益过失、诤论过失等的人，也不能推测等胜义自证、无相行境、不可言说、一切言说永断、一切诤论永断，这是以譬喻说明义理的总结。这是以譬喻特征成就的方式而建立的。
其后当解说彼等事物摄略特征成就方式建立的语义等，'彼等事物摄略特征成就方式建立'是说，前说胜义超越论师行境特征的语义等事物，以偈颂简略的特征成就方式建立。因此，为了显示这些，'尔时，世尊说此等偈颂'等说一偈颂。其中'自证无相行境性，不可言说言说断，远离诤论胜义性，彼乃超越诸理相'所说的五义，与前面胜义特征一层层成就方式所说的五种相次配合，应知是显示胜义超越论理行境的特征。第二品语义等解说已竟。
如是显示了解应知超越论理行境特征的胜义谛特征后，现在当解说超越差别、无差别特征的胜义谛特征应知的语义等。因此，为了显示这些，'尔时，菩萨极清净慧白世尊言'等说此第三品极清净慧品。

།དེ་ལ་ལེའུ་གསུམ་པ་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་ དབྱེ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ ལ་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་གི་སླད་དུ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་ཇི་ཙམ་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལེགས་པར་གསུངས་པ་དེ་ནི་ངོ་མཚར་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་མཚན་ ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ནི་བདག་གིས་ས་ཕྱོགས་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚར་ཐ་མའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་འདི་ལྟ་སྟེ་ དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་བསྙད་པའི་གསལ་བར་བྱས།རྣམ་པར་ཕྱེ། གདགས་པ་བྱས། རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་དང་པོར་དོན་དམ་པའི་མཚན་ ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་དོན་དམ་པ་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕྲ་བ། ཟབ་པ། རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་རང་བཞིན་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་བཀའ་སྩལ་པ་ཉིད་འདིར་མདོར་སྨོས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། འདིར་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་གི་སླད་དུ་འདི་སྐད་ཅེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསོལ་ཏོ།།དེ་ལ་གང་གི་སླད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཕྲ་བ། ཟབ་པ། རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ངོ་མཚར་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཟབ་པའི་སྒོ་ ནས་བསྟོད་པའི་ཚིག་སྟེ།དེ་ནི་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ངེས་པའི་དོན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། སར་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དང་པོའི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ན་བདག་གིས་ས་ཕྱོགས་ཤིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

关于此第三品的总义，简而言之，是宣说超越差别与无差别性的特征。若详细分别，则有四种：即胜义特征的建立、对此极为迷惑的特征建立、彼等譬喻特征的建立、以及彼等事物摄要特征的建立。
其中，胜义特征的建立，是从'世尊，世尊为何如是说'乃至'世尊善说此法，实为稀有'之间所说。
对此极为迷惑的特征建立，是从'世尊，我于某处'乃至最后'应知非如理趣入'之间所说。
彼等譬喻特征的建立，是从'极清净慧，譬如'乃至'现证圆满菩提后亦宣说、分别、施设、显示'之间所说。
彼等事物摄要特征的建立，是从'尔时，世尊即说此等偈颂'等两个偈颂，说明胜义超越差别与无差别性的特征义理摄要。
首先解释胜义特征建立等文义。所谓胜义特征建立，是指此处世尊于诸经中所宣说的胜义超越差别与无差别性的特征，以及微细、甚深、难解的自性，此处略说。
因此，为显示此义，此处圣者极清净慧向世尊请问：'世尊，世尊为何如是说'等。其中'为何'是指为显示胜义特征。'微细、甚深、难解'是逐渐详细显示。'稀有'是从广大和甚深方面赞叹之语，这就是胜义特征的建立。
其后解释对此极为迷惑的特征建立等文义。所谓对此极为迷惑的特征建立，是指如是胜义超越差别与无差别性的特征，是就了义而建立，是入地菩萨的境界，对此，执著于最初义理建立的信解行地菩萨们极为迷惑的特征建立。
因此，为显示此义，说'世尊，我于某处'等。

།དེ་ཡང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་ནས་དོན་དམ་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་སེམས་ཏེ།གདགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། རིགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པས་སོ། །དེ་ལ་གདགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པས་དོན་དམ་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ པས་སེམས་པ་ནི།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་དོན་དམ་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །རིགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པས་དོན་དམ་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་སེམས་པ་ནི། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་ཤིན་ ཏུ་རྣམ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བཞུགས་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚར་ཐ་མའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་གདགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ གདགས་པ་མཛད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་པས་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་གདགས་པ་མཛད་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་ཤིང་ང་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་དོན་དམ་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་པར་སེམས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདུ་ བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་།དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་མཆི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐ་དད་པ་ལགས་སོ་ཞེས་མཆི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཇིག་པའོ། ། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་གཉིས་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཙམ་དང་། ངོ་བོ་མེད་པ་ཙམ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་གསུངས་ན་།དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལས་ཁ་ཅིག་ཏུ་འདུ་བྱེད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། དོན་དམ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ ནས་ཐ་དད་པ་སྐད་ཀྱང་བཀའ་སྩལ།ཁ་ཅིག་ཏུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་རང་བཞིན་གཅིག་པའི་སྒོ་ནས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་སྐད་ཀྱང་བཀའ་སྩལ་པའི་མདོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་འཛིན་པས་ཁ་ཅིག་ནི་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ ཏེ།དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་གདགས་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་རྨོངས་པ་དོན་དམ་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་སེམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པའི་བློ་གྲོས་ཅན་ཡིད་གཉིས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ནི་མེད་པར་མཆི་བ་ལགས་གང་ནི་ཤོ་བེ་ མཆི་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་བསམ་པའི་སྐབས་སུ་གཉིས་ཀ་ཡང་བརྫུན་པ་ཡིན་པར་བྱའོ།།གང་ནི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པ་ལགས། གང་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ལགས་པར་ཞུགས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གཉི་ག་ངེས་པའི་དོན་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ པར་སྦྱར་རོ།།བདག་འདི་སྙམ་བགྱིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་དག་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་དངོས་སུ་སྟོན་ཏོ།

此外，住于胜解行地的菩萨，由两种极度愚痴而对胜义谛作非如理作意：一是对假名极度愚痴，二是对正理极度愚痴。其中，由对假名极度愚痴而对胜义谛作非如理作意者，如经中所说：'有些菩萨如是说'乃至'因为不能现证胜义谛'等文所示。由对正理极度愚痴而对胜义谛作非如理作意者，如经中所说：'何以故？极清净慧'乃至'应知非如理安住'等最后一段文所示。
所谓'对假名极度愚痴'，是指远离了了义经的缘故。他们随顺世尊所说的不了义经中的假名安立，对了义经中的假名安立极度愚痴，而对离开了义经的胜义谛作非如理作意。
这是如何呢？因此经中说：'有说有为法相与胜义谛相无别'，又说'有说有别'等。所谓'有为法相'，是指蕴等依他起自性的生、住、灭。所谓'胜义谛相'，是指诸法法无我圆成实自性。
在了义经中说这二者是诸有为法的无我性及无自性性即是胜义谛相，超越了异不异的特征。然而他们因远离了义经故，随顺不了义经中某些经文说有为法是依他起自性，胜义谛是圆成实自性，从自性安立的角度说是有别；某些经文说依他起自性清净即是圆成实自性，从同一自性的角度说是无别。随文执着这些经典的人，有些说是无别。
这两种见解都是由于对假名极度愚痴而对胜义谛作非如理作意。具有怀疑心态、犹豫不决的人也属于此类。
经中说'何者为无？何者为有？'，在此了义经的意趣中，两者都是虚妄的。'何者为如理趣入？何者为非如理趣入？'也都是对了义非如理趣入。
'我作是念'等文，明显显示他们远离了义经。

།བྱིས་པ་རྨོངས་པ་མི་གསལ་བ། མི་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །རྟོགས་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ཏེ་དེ་ དག་ནི་གདགས་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རིགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་ཡན་ལག་མངོན་པར་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཡན་ལག་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ ཡོད་པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པ་དང་། དཔེའི་ཡན་ལག་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་དང་། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་དག་མི་ཤེས་པས་ན་གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་སྐྱོན་འདིར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་སྐྱོན་འདིར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་རིགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་ རྨོངས་པས་དོན་དམ་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་སེམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་གཏན་ཚིགས་སྟོན་ཏེ། བསྒྲིམ་ མི་དགོས་པར་ཤེས་པ་དང་།བསྒྲིམས་ཀྱང་མི་ཤེས་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཉེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སར་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྔོན་གོམས་པའི་དབང་གིས་བསྒྲིམ་མི་དགོས་ པ་དོན་འདི་ཤེས་པས་དེ་དག་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་འདི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ལ།མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་མི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྔོན་མ་གོམས་པའི་ཕྱིར་བསྒྲིམས་ཀྱང་དོན་འདི་མི་ཤེས་ཏེ་མི་ཤེས་པ་ནི་དེ་ དག་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པ་ཡིན་གྱི།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཉེས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་ཡང་། ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་པས་གཏན་ཚིགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་གཏན་ཚིགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་འདིས་བརྟགས་ན་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་གྱུར་ ན་ཡང་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ལ།ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ཡང་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བར་སྣང་བ་ལགས་ན། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་དེ་དག་གིས་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་མ་རྟོགས་ན་མཐའ་གཉིས་སུ་སོ་སོར་སྨྲ་བ་ནི་རིགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པས་དོན་ དམ་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚར་གྱིས་ནི་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་མ་བྲལ་བར་གྱུར་ པ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་སྟོན་ཏོ།།ད་ནི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཡིན་པར་ཡང་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་མཚན་མ་དང་བྲལ་བར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་རྟོགས་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་མ་བརྩམས་པ་ཁོ་ནར་རོ།།གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལམ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པ་ནི་གྲུབ་པའོ། །ཐོབ་པ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ནི་བདེ་བའོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་མ་བྲལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མཐོང་བས་གཞན་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

愚昧、迷惑、不明了、无知这些都是同义词。了悟和现证如前所说，这些是从安立中解释极度愚痴的词义。
其中'对于理趣极度愚痴'是指因为不明显知道因和喻的支分。因的支分是在所推知中存在、在同品中存在、从异品中返遮，喻的支分是同法喻和异法喻都不知道，所以如果成为无差别就会有这个过失，如果成为有差别就会有这个过失，由于对这样的理趣极度愚痴，所以是对胜义不如理作意。
那么是怎样的呢？因此为什么呢？以'智慧极为清净'等说明超越差别和无差别的正因。不需勤勉而了知和虽勤勉也不了知，因为没有因的过失所以是因。
那么是怎样的呢？已入地的菩萨通达胜义相的智者们，由于往昔串习的力量，不需勤勉就了知此义，对他们来说这个因也没有过失，所以是完全清净的因。
处于胜解行地不通达胜义相的人们，因为往昔未串习，所以虽然勤勉也不了知此义。不了知是他们自己的过失，而不是因的过失，所以对他们来说因也没有过失，因此是完全清净的因，这是结语。
如此以这个完全清净的因观察时，如果成为差别也有过失，如果成为无差别也有过失，然而处于胜解行地的那些人们若不了知差别和无差别的过失，而分别说二边，就是由于对理趣极度愚痴而对胜义不如理作意。
其中'如果诸行相和胜义相成为无差别'等文句，是说明如果成为无差别，则会有见真谛者未离诸行相等过失。
现在解释词义：其中'一切凡夫异生也将成为见真谛者'是因为他们了悟离相的缘故。'仅仅成为异生'是指尚未开始为了证悟真谛而修行。'成就和安乐'中，获得未得到的道是成就，所得不失是安乐。'未离诸行相'是因为见到一个就不会离开另一个的缘故。

།མཚན་མའི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་ མ་གྲོལ་བར་ཡང་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ལས་རྣམ་པར་མི་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་ལས་ཀྱང་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་མ་སྤངས་པས་དེ་ཡང་མ་སྤངས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། འདི་ནི་སྤོང་བ་ནི་དེ་ལ་སྤོང་བ་ལ་རག་ལས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་རིགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་སྔ་མ་དག་གོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན། དཔེ་གཟུགས་དྲི་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་གྲགས་པ་མེད་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བའོ། །བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱིར་ཁྱབ་པའོ།།གོང་དུ་དོན་དམ་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་རྟོགས་ནས་དེའི་གོང་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་ཙམ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཙམ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་མི་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་བརྒྱུད་ན་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་དུས་གཅིག་ཏུ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་ལ་མཚན་མ་ལས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པ་དེ་ལ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་འགྲུབ་ པར་བརྟག་མི་ནུས་སོ།།ཡང་ན་མཚན་མ་རྣམ་པར་གཞིག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་མཚན་མའི་དུས་ན་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་མེད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་ཡང་མཚན་མ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་དུས་གཅིག་ཏུ་འགྲུབ་ཏུ་མི་རུང་བ་དེ་དུས་གཅིག་ཏུ་འགྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པ་མ་ ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་།རིགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པས་ངེས་པའི་དོན་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ནི་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་ པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་སྔར་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གདུལ་བའི་བསམ་པ་དང་། མོས་པ་ཐ་དད་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་རྣམས་རྨོངས་སོ། །དེ་ལ་དུང་དང་གསེར་ནི་གཟུགས་སོ། །པི་ཝང་གི་སྒྲ་ནི་སྒྲའོ། ། ཀ་རུ་ནག་པོའི་དྲི་ནི་དྲིའོ། ། ན་ལེ་ཤམ་གྱི་ཚ་བ་དང་ཨ་རུ་རའི་མངར་བ་ནི་རོའོ། །ཤིང་བལ་གྱི་འདབ་མའི་འཇམ་པ་ནི་རེག་བྱའོ།

所谓'不能从相的束缚中解脱'是指因为未脱离有为法的相，故不能从色等相中解脱。
所谓'也不能从随眠的束缚中解脱'是指因为未断除相，故推知彼亦未断。此非依彼断而断，因为是相反的缘故。
'某些'是指在胜解行地中对于道理极为愚痴的前者。
'了知有为法的特征为杂染特征'是指因为非真实，故具有遍计特征的意思。
'将不成为共相'是指若有差别，则如色香等他法的共相所知般不存在。
'无差别'是指真如遍及一切有为法。
'也不能向上寻求胜义'是指了知相后，不能向上寻求真如。
'有为法的无我性及无自性性也不会成为胜义相'是指若其相异，则如是意趣。
'杂染相与清净相也将同时成立为不同相'是指对于相与真如无别者，则不能观察同时成立。
或者，若相的破除是真如，则相时无真如，真如时亦无相，故不应同时成立者将成同时成立之过。
'应知非如理趣入'是指由于极为愚痴于假立及极为愚痴于道理，故非如理趣入了义，此即是建立其极为愚痴的特征。
其后当说彼等譬喻相建立的词义等，'彼等譬喻相建立'是指前说因相具足超越胜义差别与无差别性的彼等因相的譬喻相建立。
因此，为显示彼而说'极为清净的智慧，譬如'等。
其中譬喻相建立是依所化意乐差别而作，对于世间所知的色、声、香、味、触、法的所相与能相差别与无差别性超越的特征具足者愚痴。
其中，螺与金是色，琵琶声是声，黑栴檀香是香，诃子甜味与石榴辛味是味，棉花叶的柔软是触。

།མར་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་། གཟུགས་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི ཆོས་རྣམས་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་ནི་དུང་གི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཀར་པོ་ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དུང་གི་རྫས་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཁ་དོག་ཙམ་དུ་ཟད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་ནི་གཏན་ཚིགས་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་ངས་ནི་དོན་དམ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད རྣམ་པར་གཞག་པ་སྔར་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།།ཕྲ་བ། མཆོག་ཏུ་ཕྲ་བ། ཟབ་པ། མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ། རྟོགས་པར་དཀའ་བ། མཆོག་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྲ་བ་དང་། ཟབ་པ་དང་། རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གསུམ་ནི་ཕྲ་བ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་ བའི་ཕྱིར་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ལ།ཟབ་པ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཆོག་ཏུ་ཕྲ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གསུམ་ ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་གཅིག་ལས་གཅིག་ཏུ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བསྙད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་ནི་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ ཞར་ལ་བཟླས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།གཙོ་ཆེར་དཔེར་བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་ན་དེ་ནི་དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་ བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ཐ་དད་པ་དང་།ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་སྔར་བསྟན་པ་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་མདོར་བསྡུས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་ ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ། འདུ་བྱེད་ཁམས་དང་དོན་དམ་མཚན་ཉིད་ནི། །གཅིག་དང་ཐ་དད་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོའི་རྩ་བ་གོང་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་དོན་དམ་པའི་ཐ་དད་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྔར་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ། དེས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་དང་ཐ་དད་ཉིད་དུ་གང་རྟོག་པ། །དེ་དག་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཞུགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་རྩ་བ་འོག་མ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་ནས་དོན་དམ་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་སེམས་པའི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་ མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ།དེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

余下的诸如酥油等是法，这些法也与色、心、心所、烦恼和清净诸法相应地配合。
这些词义是海螺的大种和所造色聚合的特征，因此既非与白色相异也非不异。因此，海螺的实体不仅仅是所造色的颜色而已。其余诸法也如是相应地配合。
'极清净慧如是'等譬喻所表达的意义，是如前所说的理由来配合。
'极清净慧，我于胜义'等是总结前面所说的胜义特征的安立。
关于'细微、极细微、甚深、极甚深、难解、极难解'，'细微、甚深、难解'这三个词，为了区分细微而说'甚深'，为了区分甚深而说'难解'，应知这些是与声闻等共同的。
'极细微、极甚深、极难解'这三个词也如前一样逐层区分，应知这些是与声闻等不共的。
'宣说'等词义如前所说配合。这些只是为总结譬喻义而附带重复，主要是作为譬喻显示的场合，所以这是它们的譬喻特征的安立。
其后当解释这些事物摄要特征安立的词义等。'这些事物摄要特征安立'是指前面所说的超越胜义一异性的特征相应的词义，这些事物以偈颂简要表达的特征安立。
因此，为了显示这些，'尔时，世尊说此等偈颂'等说了两个偈颂。其中，'有为界与胜义相，离一异性为其相'这第一个偈颂的上两句，显示了前面所说的超越胜义一异性特征相应的特征安立的事物摄要，由此也显示了一切清净分的事物摄要。
'若执一异性，彼入非正理'这下面两句显示了以两种极愚痴而极愚痴，以非正理思维胜义的极愚痴特征安立的事物摄要，由此也显示了一切杂染分的事物摄要。

།སྐྱེ་བོའི་ས་ལ་ལྷག་མཐོང་དང་། །ཞི་གནས་གོམས་པར་བྱས་པས་ནི། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པའི་རྩ་བ་གོང་མ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་དེ་ ལྟར་བསྡུ།ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་པའོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་དང་། །མཚན་མའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་རྩ་བ་འོག་མ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་དེ་ལྟར་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དེའི་ཕན་ཡོན་གྱི་དངོས་པོ་ བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ།དེ་ནི་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །ལེའུ་གསུམ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ལྟར་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ བསྟན་ནས།ད་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་ འབྱོར་ལ་བཀའ་སྩལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་བཞི་པ་འདི་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ལེའུ་བཞི་པ་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་ པ་ནི།རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་གང་དག་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ནས་སླད་རོལ་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྨོས་ཀྱང་ཅི་འཚལ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚར་ཐར་མའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། དེ་ནས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་དང་པོར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པར་ཕུང་པོ་ ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་རེ་རེའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་རྟོགས་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས།དོན་དམ་པ་རྟོགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་རང་གི་ཤེས་པ་གཞན་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།

'在凡夫地上修习止观'这两句根本颂词上半部分，说明了对治烦恼方面的修行法要的总摄。
'从习气束缚和相的束缚中解脱'这两句根本颂词下半部分，说明了如是修习对治所得利益的总摄。
这就是对它们的总摄性质的建立。
第三品文义等已经解说完毕。
如是已经宣说了超越差别和无差别性质的胜义性质的遍知，现在将解说以一味性质来遍知胜义谛性质的文义等。
因此，为了宣说这个，世尊对具寿善现说等，宣说了这第四品圣善现品。
其中这第四品的总义，简要来说就是宣说一味性质。
若详细分析则有四种：建立增上慢的性质、建立增上慢对治的性质、建立它们的譬喻性质、建立它们的事物总摄性质。
其中建立增上慢的性质，是从'善现，你于有情界中所谓增上慢者'乃至'更何况此后的外道'所说。
建立增上慢对治的性质，是从世尊说：'善现，如是如是'乃至'善现，由此理趣，你当了知一切一味性质即是胜义'的最后所说。
建立它们的譬喻性质，是从'善现，譬如虚空'乃至'应当观见是一味性质'所说。
建立它们的事物总摄性质，是从'尔时世尊说此偈颂'等一个偈颂，说明了胜义一切一味性质的文义等事物的总摄。
其中首先解说建立增上慢性质的文义等。建立增上慢性质是指某些补特伽罗不了解诸法真如胜义无我性一味性质，仅仅通过了解蕴等事物各别性质，就认为已经通达胜义，并且向他人传授这种见解。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། རབ་འབྱོར་ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་གང་དག་ མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་མངོན་དུ་ཟིན་ཅིང་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་ནི་ཇི་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་འདིར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་གཟུང་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ དང་།འཛིན་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །དེ་ལ་གཟུང་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སྣ་ཚོགས་དམིགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟོན་པས། དོན་དམ་པ་རྟོགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་རང་ གི་ཤེས་པ་གཞན་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པའོ།།འཛིན་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གཅིག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་ནས་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་སོ་སོ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པའོ། ། མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་སེམས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་འོག་ནས་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དམིགས་པའི་མངོན་པར རྟོགས་པ་སྟོན་པས་ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བགྱིད་དེ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།

因此，为了宣说此义，佛说：'须菩提，你知道在有情界中，有多少被增上慢所执持，以增上慢而现前，并且宣说其所知的有情？'等等。
此处，增上慢的特征可分为三种：所取的增上慢、能取的增上慢、以及分别特征的增上慢。
其中，所取的增上慢是指：对蕴等所取诸法种种所缘的现观宣说时，认为已经通达了胜义，并且向他人传授自己的见解。
能取的增上慢是指：对蕴等某一法的真如胜义无我性完全通达后，又在其他各别诸法中寻求真如胜义无我性。
分别特征的增上慢是指：认为如同蕴等诸法彼此特征各异一样，这些法的真如胜义无我性也是特征各异的。
这些内容可以根据下文'宣说种种法所缘的现观时传授见解'等相关段落适当配合理解。

།དེ་ལྟར་སྤྱིའི་དོན་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་དང་། དུད་འགྲོ་རྣམས་དང་། ཡི་དགས་རྣམས་དང་། ལྷ་རྣམས་དང་། མི་རྣམས་དང་། རྒྱལ་རིགས་རྣམས་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་དང་། རྗེའུ་རིགས་རྣམས་དང་། དམངས་རིགས་རྣམས་དང་། སྐྱེས་ པ་རྣམས་དང་།བུད་མེད་རྣམས་དང་། མ་ནིང་རྣམས་དང་། ངན་པ་རྣམས་དང་། འབྲིང་རྣམས་དང་། བཟང་པོ་རྣམས་དང་། ཁྱིམ་པ་རྣམས་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་ཅན་རྣམས་དང་། དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། སྡོམ་པ་ཅན་རྣམས་དང་། སྡོམ་པ་ ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་།སྡོམ་པ་ཅན་ཡང་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ལོག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚོགས་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚོགས་རྣམས་དང་། མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚོགས་རྣམས་དང་། དགེ་སློང་རྣམས་དང་། དགེ་སློང་མ་རྣམས་དང་། དགེ་ཚུལ་རྣམས་དང་། དགེ་ཚུལ་མ་རྣམས་དང་། དགེ་བསྙེན་རྣམས་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་རྣམས་དང་། སྤངས་པ་རྣམས་དང་། ཁ་ཐོན་པ་རྣམས་དང་། ཞལ་ཏ་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། གནས བརྟན་རྣམས་དང་།བར་མ་རྣམས་དང་། གསར་བུ་རྣམས་དང་། སློབ་དཔོན་རྣམས་དང་། མཁན་པོ་རྣམས་དང་། ལྷན་ཅིག་གནས་པ་རྣམས་དང་། ཉེ་གནས་རྣམས་དང་། གློ་བུར་དུ་ལྷགས་པ་རྣམས་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་ལས་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། རྙེད་པ་འདོད་པ་རྣམས་དང་། བཀུར་ སྟི་འདོད་པ་རྣམས་དང་།ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་རྣམས་དང་། མང་དུ་ཐོས་པ་རྣམས་དང་། མཁས་ཤིང་བསོད་ནམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། མདོ་སྡེ་འཛིན་པ་རྣམས་དང་། འདུལ་བ་འཛིན་པ་རྣམས་དང་། མ་མོ་འཛིན་པ་རྣམས་ དང་།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་། བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་དང་། སློབ་པ་རྣམས་དང་། མི་སློབ་པ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་རྣམས་སོ། །སེམས་ཅན་ གྱི་རིགས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་བྱེ་བྲག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་ཏུ་རུང་བ་རྣམས་དང་། དེ་དག་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་བརྩམས་ཏེ་གཞག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་འགྲོ་ བ་དང་།རིགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། ཚིག་ལྔ་དང་། བཞི་དང་། གསུམ་དང་། གསུམ་སྟེ་བཅོ་ལྔས་བསྟན་ཏོ། །གཉིས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དང་། བྱ་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ། འབྲས་བུ་དང་། བསྡུ་བ་བསྟན་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། ཚིག་གཉིས་དང་། གཉིས་དང་། གསུམ་དང་། གཉིས་དང་། གསུམ་དང་། བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །གསུམ་པ་ནི་སྡོམ་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། སྡོམ་པ རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་ཚིག་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྡོམ་པ་ཅན་མཆོག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ།

如是已说总义，今当解说词义。其中'有情界中'者，谓无量有情界，即此六十四种有情类，即：
地狱众生、畜生众、饿鬼众、天众、人众、刹帝利众、婆罗门众、吠舍众、首陀罗众、男众、女众、黄门众、下等众、中等众、上等众、在家众、出家众、苦行者众、非苦行者众、持戒众、非持戒众、非持戒亦非非持戒众、离欲众、未离欲众、邪定聚众、正定聚众、不定聚众、比丘众、比丘尼众、沙弥众、沙弥尼众、优婆塞众、优婆夷众、断除众、诵经众、执事众、上座众、中座众、新学众、阿阇黎众、和尚众、同住众、近住众、客众、僧团执事众、求利众、求恭敬众、少欲众、多闻众、具智具福众、随法行众、持经众、持律众、持论众、凡夫众、见谛众、有学众、无学众、声闻众、独觉众、菩萨众、如来众、转轮王众。
此等六十四种有情类，应当依据烦恼、清净及趣入彼等、唯趣入清净三种差别而建立。
其中，第一由趣类、种姓建立、有情假立、业差别建立，以五句、四句、三句、三句等十五句而说。
第二由烦恼清净之所依、所作、所受、摄持差别而建立，以二句、二句、三句、二句、三句等十二句而说。
第三由戒律差别而建立，为八种戒律故以七句而说。余者显示持戒者殊胜差别。

།དེ་ཡང་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་ལྔའི་ཕྱིར་ཏེ། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། འདུག་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་། བསྟན་པ་ལ་གནོད་པ་དང་། ཕན་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། མིའི་ལུས་ཐོབ་ནས་འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མཆོག་བརྙེས་པའི་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཚིག་གསུམ་དང་། དགུ་དང་། དྲུག་དང་། བཅུ་དང་། གཉིས་ཏེ་སུམ་ཅུས་བསྟན་ཏོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་ཞེས བྱ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།སྤྱིར་ན་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་རྟོགས་པར་རྟོགས་སོ་སྙམ་དུ་ཁས་འཆེ་བའོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་མངོན་དུ་ཟིན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་དེའི་དབང་དུ་སོང་བའོ། །ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གིས་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པའོ།།མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ལས་བཟློག་པའོ། །ཉུང་ཤས་ཤིག་ཤེས་པར་འཚལ་ལགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ སོགས་པ་ཉི་ཚེར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པའོ།།ཚད་མ་མཆིས་གྲངས་མ་མཆིས་བརྗོད་དུ་མ་མཆིས་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་མཆིས་པར་འཚལ་ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་དེ་དག་ལས་གཞན་ཐམས་ཅད་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ རེ་ཞིག་དེ་དག་མང་བ་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་དུས་གཅིག་ཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་མང་བ་དེ་ཡང་ཁ་ཅིག་རང་གི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དམིགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་ པའི་སྟོན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་མཚན་མ་ཐ་དད་པ་དམིགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟོན་པས་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་མཚན་མ་ཐ་དད་པ་དམིགས་པས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའམ།ཡང་ན་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཕུང་པོ་དམིགས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ཇི་ལྟར་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཚིག་འོག་མ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོན་པས། འོག་མ་རྣམས་ནི་བཤད་པའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕུང་པོའི་མཚན་མ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །ཕུང་པོའི་སྐྱེ་བ་དམིགས་པ་དང་། ཕུང་པོའི་འཇིག་པ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ་། དེ་གཉིས་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་སྟོན་ཏོ། །ཕུང་པོའི་འགོག་པ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་སྟོན་ཏོ། །ཕུང་པོའི་འགོག་པ་མངོན་དུ བགྱི་བ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཕུང་པོའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གཟུང་བའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་དམིགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟོན་པས་དོན་དམ་པ་རྟོགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་རང་གི་ཤེས་པས་ གཞན་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པ་ནི་གཟུང་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ནོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་ཕུང་པོ་གཅིག་གི་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་ནས་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕུང་པོ་སོ་སོ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ནི་འཛིན་པའི་མངོན་ པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཡིན་ནོ།

此复次由五种差别而安立，即：善品之差别、所住处之差别、于教法有损益之差别、教证与证悟之差别、获得人身后获得世间与出世间圆满之差别而安立。以三句、九句、六句、十句、二句共三十句而说。
'增上慢者'即具前所说三种增上慢者。总之，未证一切胜义同一味相而自认为已证。
'为增上慢所执'即完全为其所控。
'宣说知见'即将自己所证知见向他人宣说。
'无增上慢'即与前者相反。
'知少分'即于六十四种有情种类中，仅知如来、菩萨等少数。
'知无量无数不可说'即思维除前述有情种类外，其余一切皆如是。此是暂时总说其多。
'世尊，我于一时'等，是说如是众多中，有些通过自己现证而对他人作推度。
'以种种法相现证教示'即以不同法相为所缘而教示现证，或者说以不同法相为所缘而作现证教示，或者说教示所缘即是现证。
'缘蕴'是能诠语。
如何缘取彼等，以下诸句显示，故下文是所诠语。
'缘蕴相'即通过遍计自相。
'缘蕴生与缘蕴灭'二者是通过遍计共相，此二显示蕴之集谛与苦谛之行相。
'缘蕴灭'显示灭谛之行相。
'缘蕴灭现证'显示道谛之行相。
如是，以蕴之自相、共相及集等行相为所取法，缘种种法相而现证教示，认为已证胜义，并以自知见向他人宣说，此是所取增上慢。
于诸蕴中，证悟一蕴之胜义无我后，复于其余诸蕴各别寻求如是胜义无我性，此是能取增上慢。

།ཕུང་པོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་སེམས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དབྱེ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ སྦྱར་རོ།།བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྤང་བ་དང་། མངོན་དུ་བགྱི་བ་དང་། སྒོམ་པ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིས་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། བསྒོམ་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་ཏོ། །ཁམས་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ལ་གནས་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཉན་ཐོས་དང་ རང་སངས་རྒྱས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་རྣམས་དང་།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲིའི་བར་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དམིགས་པའོ། །ཁམས་དུ་མ་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་སྣ་ ཚོགས་དེ་དག་ལ་ཡང་ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཁམས་དང་། སྔོན་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར་དག་པར་བྱར་རུང་བའི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་བྱར་མི་རུང་བའི་ཁམས་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། གཞན་ཡང་ཁམས་དེ་དག་ རེ་རེ་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་དུ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་གཙང་བ་དང་དངོས་པོར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་དག་ གི་གཉེན་པོར་ལུས་ལ་མི་གཙང་བ་དང་།རང་བཞིན་མེད་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་བསྟན་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསྒོམ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཐོབ་པ་བསྒོམ་པ་དང་། བརྟེན་པ་བསྒོམ་པའོ། །དེ་ལ་འཐོབ་པ་བསྒོམ་ པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བའོ།།བརྟེན་པ་བསྒོམ་པ་ནི་སྐྱེས་པ་གནས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །མཐོང་ནས་ཀྱང་བདག་འདི་སྙམ་བགྱིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་ མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་རྟོགས་པར་རྟོགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་རང་གི་ཤེས་པ་གཞན་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་གི་སླད་ དུ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡང་དམིགས་ཀྱིས་སྟོན་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་མངོན་དུ་ཟིན་ཀྱང་།ཤེས་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་རང་གི་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ ཡང་མང་བར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡང་སྟོན་ཏེ།དེ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ གཉེན་པོའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོར་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་ བཞིན་ནོ།

如同诸蕴相互之间有着不同的特征，同样地，认为它们的真如胜义法无我也有不同特征的想法，就是分别特征的增上慢。对于处等其余的也同样适用。
以遍知谛、断除、现证、修习所缘这四种，显示诸谛的本性和修习的行相。
种种界所缘是指，安住于种种种姓中的声闻、缘觉、如来种姓，以及以贪等差别的方式，乃至八万种众生行为的种种界，如前所说对此所缘。
多界所缘是指，对于那些种种界，简要而言界的差别有四种：本性住种姓界、串习所生界、可清净界、不可清净界等，此外，对于每一界又有无量差别，称为多种三界，对此所缘也如前所说。
念住违品及对治所缘是指，对治身净见等违品，宣说身不净观、无自性见等念住所缘。
关于修习念住见，修习有两种：获得修习和依止修习。其中获得修习是指未生令生，依止修习是指已生令住等。对于正断等其余的也同样适当运用。
见已作是念等，是指不了解一切胜义同一味相而认为已经了解，并向他人传授自己的知见，这些都具有三种增上慢，这是特别指出的。
世尊，世尊为何如是说等，不仅特别指出一切胜义同一味相，而且对于被增上慢所执而以知见传授他人的某些众生，也通过自己的现量推及其他众多的总结来显示，这是增上慢的特征安立。
其后当解释增上慢对治特征安立的文义等，增上慢对治特征安立是指作为三种增上慢的对治而显示一切胜义同一味相。因此，为了显示这一点，世尊开示道：'须菩提，正是如此。'

།དེ་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ནི་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་དང་། འཛིན་པའི་དངོས་པོ་དང་། མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་དམིགས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ངས་ནི་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཕྲ་བ། མཆོག་ཏུ་ཕྲ་བ། ཟབ་པ། མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ། རྟོགས་པར་དཀའ་བ། མཆོག་ ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ།མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། སྐབས་དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་འདི་ཡང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་ པོར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་གཟུང་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། འཛིན་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །དེ་ལ་གཟུང་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་རབ་འབྱོར་ཕུང་པོ་རྣམས་ ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངས་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་རོ།།འཛིན་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་རོ། ། མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་དེ་དག་གིས་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུང་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བའི་ཆོས རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དམིགས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟོན་པས་དོན་དམ་པ་རྟོགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་རང་གི་ཤེས་པ་གཞན་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེའི་གཉེན་པོར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངས་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་མཐོང་བ་སྟེ།དེ་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ ཉིད་མེད་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་ལྟ་བུར་སྣང་ བའི་སྒོ་ནས་གཟུང་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བར་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་དེ།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཕགས་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མཐོང་བར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་ གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་།དེ་ནི་གཟུང་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོ་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

如是等等所说，其中胜义一切同一味之相具足者，即是圆成实性之真如胜义法无我，于所取事物、能取事物及相之差别事物一切无差别，一切同一味所显示者。
因此，为了明确显示彼义而说：'我于胜义一切同一味之相细微、最极细微、甚深、最极甚深、难解、最极难解，现证圆满菩提'等。彼等语义如前所说配合。
如是显示胜义一切同一味之相具足者，亦是为对治三种增上慢而说。三种增上慢即所取增上慢、能取增上慢及相差别增上慢。
其中为对治所取增上慢而说：'何以故？须菩提，于诸蕴清净所缘，我说是胜义'等配合。为对治能取增上慢而说：'须菩提，复次，比丘瑜伽行者'等配合。为对治相差别增上慢而说：'须菩提，复次，如蕴'等配合。
今当解释彼等语义。其中所取增上慢者，即于蕴等所取诸法种种所缘之现证，认为已证胜义，并向他人传授自己的知见。
为对治此，说'于诸蕴清净所缘，我说是胜义'等。'于诸蕴清净所缘'即于五蕴中真如胜义法无我一切同一味相具足，以正智所见。即是显示胜义一切同一味相无所有。
此复云何？诸蕴是依他起自性之事物，虽然离开识相之外无外境事物成立，然识之自性似境事物显现门中，假名说为所取法。
依他起自性为诸圣者以圣智见为不可说所见，即是圆成实性真如胜义法无我一切同一味相具足。
此即是所取增上慢之对治胜义一切同一味相具足。于处等余者亦当如是配合。

།དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་དེ་ བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་མཐོང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པ་སྟེ།མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་ བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་ནི་གཟུང་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོ་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་ གི་དོན་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འཛིན་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གཅིག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་ནས་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་སོ་སོ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་གཉེན་ པོར་རབ་འབྱོར་གཞན་ཡང་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལས་དང་པོ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལ་ལས་ དང་པོ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལས་དང་པོ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ལས་དང་པོ་པའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལས་དང་པོ་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་གཞི་བདུན་པོ་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་དང་། མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རབ་ཏུ་དབེན་ པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།དགའ་བ་སྡུད་པ་དང་། སྤྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་མཐར་ཐུག་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ལས། ད་དུང་མཚན་ཉིད་སོ་སོ་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཐོབ་ཅིང་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་མ་རེག་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ལས་དང་པོ་པ་ནི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་ཅིང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་འདོད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་བྱས་པ་ ནི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་གཏོགས་པ།མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡན་ཆད་ནས་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བར་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྔ་པོ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འདས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་ བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་སྦྱོར་བའི་སྒོམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ནས་གཟུང་སྟེ། རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན། ཇི་སྲིད་དུ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་ལས་དང་པོ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། །དེའི་ཚེ་ན་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།

如是，对于诸蕴见到如是性胜义无法我，具有一味相，为何明显？对此，为诸蕴清净所缘亦是一味，非有异相。因遍计所执性空如是性无差别故。
如同诸蕴，对于处等余法亦当如是配合。此是所取增上慢对治胜义一味相文义解说。
其中能取增上慢者，即是于蕴等一法如是性胜义无法我善巧通达后，复于其余各别法中寻求如是性胜义无法我。为对治此，说'须菩提，复次比丘瑜伽行者'等。
关于'比丘瑜伽行者'，瑜伽行有三种：初业、已修治、超作意。
其中初业有二种：作意初业及烦恼清净初业。
其中作意初业者，于瑜伽七种作意事：了相作意、胜解作意、远离作意、摄乐作意、观察作意、加行究竟作意、加行究竟果作意中，尚未获得了相作意，亦未触及心一境性者。
烦恼清净初业者，已得了相作意，欲令心从诸烦恼中清净，而烦恼清净所缘尚未现前者。
其中已修治者，除了相作意外，从胜解作意乃至加行究竟作意等五种作意中已修治者。
其中超作意者，即已获得加行究竟果作意者，彼已超越加行修作意，安住修果，故名超作意。
复次，从欲求善法乃至精进时，乃至未生顺决择分善根之间，是为初业。
若时生起四种顺决择分善根，尔时即为已修治。

།གང་གི་ཚེ་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྐྱོན མེད་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ།གཞན་གྱི་དྲིང་འཇོག་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ཤིང་། གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྐབས་འདིར་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འདས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཉིད་གཟུང་བར་བྱའོ། །ཕུང་པོ་གཅིག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དག་ལས་ཕུང་པོ་གཅིག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཐ་མི་དད་པ་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་སོ་སོར་རིག་པའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཀྱི་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཆོས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་སོ་སོའི་གཞི་ལ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་གྱུར་ན་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཆོས་གཅིག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་ནས་གཞི་གཞན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྩོམ་པར་བྱེད་པའི་རིགས་ན་རྩོམ་པར་ཡང་མི་བྱེད་དེ།ཆོས་གཅིག་གི་དེ་བཞིན་ ཉིད་རྟོགས་པའི་དུས་ཉིད་ན་ཆོས་གཞན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་དུ་ཕྱི་མར་གོམས་པར་བྱེད་པར་ཟད་ཀྱི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་གཟོད་རྟོགས་པར་ བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་གཟུང་བ་ དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་གཉིས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བརྟེན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་ཡང་འགྱུར་བ་ མེད་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི། དངོས་སུ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ལྟར་གཉིས་སུ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་སོ་སོར་རང་ རིག་པའི་རྣམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།

当进入无过失的真实性，现证诸谛理时，于导师教法中不依赖他人，彼时即超越作意。依赖他人而超越作意，安住于不依赖他人，因此称为超越作意。此处应当理解为超越作意的瑜伽士。
'通达一蕴真如胜义无法我'是指，于色等五蕴中，通达一蕴的真如与真实智慧本性无别，以真实智慧各别了知的方式证悟之意。
'复于其余诸蕴等各别寻求真如胜义无法我'是说，若因诸法差别而法性于各别所依有不同特征，则瑜伽士证悟一法真如后，为证悟其他所依而精进是合理的，然而并不精进。因为证悟一法真如时，即已证悟其他诸法真如。
'依随顺真如无二智慧'等文，是说仅仅依前所证悟的方式后续修习，而非重新证悟未曾证得之义。其中'随顺真如'是指真实智慧即属于真如之意。'无二智慧'是指随顺真如的真实智慧中无能取所取二者之义。'依彼'是指依无二智慧之意。
'胜义一味相'之义如前所说，即是为显明无变异圆成及无颠倒圆成之名言义，而说真实智慧及真如而已，实际并非如境与有境般二相安立。即真如各别自证之相现证，即具足胜义一味相。

།ངེས་པར་འཛིན་པ་དང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། དེ་ཡང་དངོས་པོ་གཅིག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན་དངོས་ པོ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས།དངོས་པོ་རེ་རེ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རེ་རེ་ཡོངས་སུ་མ་ཚོལ་བའི་དོན་ཏེ། དེ་ནི་འཛིན་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོ་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་སེམས་པ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་རབ་འབྱོར་ གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་འདི་དག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་ནས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་པ་ལྟར་དེ་དག་གི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་གནས་སྐབས་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཡང་གལ་ཏེ་ཐ་དད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཚར་གཅིག་དང་སྐྱོན་ལས་བཟློག་པ་ཚར་གཅིག་གིས་ཐ་མི་དད་པར་སྟོན་ཏེ་དོན་དེ་ཉིད་ལ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། ། དེས་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཞིང་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་ལས་རྐྱེན་གྱི་རྗེས་སུ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བར་སྣང་བས་ན་འདི་ཡང་གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན གདོན་མི་ཟ་བར་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ནི་རྒྱུའི་ལུས་དང་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་བྱས་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་མི་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ཙམ་དུ་བརྫུན་པ་ཡིན་ལ།ཇི་ཙམ་དུ་འདུས་མ་བྱས་པ་དེ་ཙམ་དུ་བརྫུན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་དོན་དམ་པ་གཞན་ཞིག་ཡོངས་སུ་བཙལ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རབ་འབྱོར་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་ལས་བཟློག་པའི་ཚིག་གི་དོན་རྣམས་ནི་སྔ་མ་ལས་བཟློག་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་དབྱིངས་ནི་འཛིན་པའི་དོན་ཡིན་པས་ཆོས་རྣམས་ ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་སྟེ། ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཆོས་ཉིད་དབྱིངས་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ་ཆོས་ཉིད་དོ།

'确定执持和现前通达'是同义词。当以真实智慧现前通达一法的真如时，也必定现前通达一切诸法的真如，
因此不必对每一事物分别寻求现观，这是为了对治执著的增上慢而宣说胜义谛一味相的句义。
所谓'相分别的增上慢'，是指如同蕴等诸法彼此相异，认为它们的真如胜义法无我的体性也是相异的。
为对治此执，对'须菩提，复次如蕴'等作如是说：如同蕴等依他起自性诸法在世俗谛安立时有各自不同的体性，
但它们的圆成实真如、胜义法无我在胜义谛未安立时是共相无别的。
这是以一次说明过失及一次遮遣过失来显示无别，如实际所显那样配合。
因此，'真如胜义法无我也将成为有因及从因所生'的意思是：相异的诸法是从因缘所生，故显现不同相，若此也是相异，
则必定有'成为有因'的过失，这是其含义。
'若是从因所生则成为有为法'是说有为法安住于因的本质和果的相状。
'若是有为法则不成为胜义'是因为经中说'凡是虚妄的即是有为，凡是无为的即非虚妄'。
'若非胜义则应另寻求胜义'意味着将有诸法无真如胜义的过失。
'须菩提，由于'等遮遣过失的句义，应从前文的相反意义来理解。
'为安住诸法'是说法界即是执持义，由于诸法为法性所执持，故称为法。
'诸法的'是指依他起自性的事物，即诸法。'彼法界'是指圆成实自性的法界，即法性。

།རྣམ་པར་ གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ།རྟག་པ་རྟག་པའི་དུས་ན་ཐེར་ཟུག་ཐེར་ཟུག་གི་དུས་སུ་ཞེས་སྨོས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ་།།རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོ་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ བཤད་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་སྔར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ ནམ་མཁའི་དཔེས་ནི་ཅི་སྟོན་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ནི། དེ་དག་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་དུ་དབྱེར་མེད་དོ། །དོན་དམ་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ མས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཐ་དད་པ་སྟེ། དེ་མེད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །འགྱུར་བ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ནི་ དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གི་དོན་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་དག་གི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་ པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་སྔར་བསྟན་ པའི་ཚིག་གི་དོན་དེ་དག་གི་དངོས་པོའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་མདོར་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་གཅིག་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ། དོན་དམ་དེ་ནི་ཐ་དད་མ་ཡིན་ཏེ། །ཀུན་དུ་རོ་གཅིག་མཚན་ཉིད་སངས་རྒྱས་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་རྩ་བ་གོང་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོ་དོན་དམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དངོས་ པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ།དེ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

所说的'唯独安住'是指，不论如来们出现与否，在恒常的时候，在永恒的时候，这与前文相连。因为胜过有为法的缘故，所以胜义谛并非不存在，这是其意义。
须菩提，以此法门，你应当如是了知：一切皆是一味相，此即是胜义谛。这是对胜义谛一切一味相具足的语义解释的总结，这是对治增上慢的特征安立。
其后当解释彼等譬喻特征安立的语义等。所谓'彼等譬喻特征安立'，即是前述胜义谛一切一味相具足的语义中譬喻特征的安立。
因此，为显示此义，说'须菩提，譬如虚空'等。其中，以虚空为喻表示什么呢？如是虚空以无色性为相，彼等无自性，以彼等差别而无差别分。胜义谛亦复如是，此为其义。
'无相'是指离开色等相故。'无分别'中，分别即是差别，无彼故为无分别。'无变异'是指具有常住相故。'一切一味相'是说虚空是诸法的共相，此为其意。
'须菩提，如是胜义谛于差别相诸法中应视为一味相'，此语义如前所说，这是彼等譬喻特征的安立。
其后当解释彼等事物摄要特征安立的语义等。所谓'彼等事物摄要特征安立'，即是前述胜义谛一切一味相具足的语义中以偈颂简要摄持的特征安立。
因此，为显示此义，说'尔时，世尊说此偈'等一偈。其中，'胜义谛无有差别，佛说一切皆一味'，以上首两句显示对治三种增上慢的胜义谛一切一味相具足的安立摄要，这也显示了清净分一切事物的摄要。

།དེ་ལ་གང་དག་ཐ་དད་ཀུན་རྟོག་པ། །དེ་དག་ང་རྒྱལ་གནས་པ་རྨོངས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་རྩ་བ་འོག་མ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་ པར་གཞག་པའི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ།དེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །ལེའུ་བཞི་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། དོན་དམ་ པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བས་མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བས་མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ནས་ད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བས་མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་དྲུག་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས། ཐེག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན དུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་དང་།ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ལས་བརྩམས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་ལྟར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་མདོ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། དགོས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་དང་ལྡན་པ་འདི་ལ་རྣལ་འབྱོར་དམ་པ། བདག་ལ་ཕན་པར་འདོད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གི་གཙོ་བོར་བྱེད་པ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དད་པ་མཆོག་གི་གནས་ཡིན་པར་མོས་པ་བསྐྱེད་ཅིང་མི་གཡེལ་བར་ནན་ཏན སྙིང་པོ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ན།དང་པོ་ཁོ་ནར་སེམས་ཀྱི་གསང་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་སེམས་དང་ཡིད་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པར་བྱ་དགོས་པས་འདིར་དང་པོར་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་ པོར་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་བྱ་དགོས་པས་འདིར་དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་ མཁས་པར་བྱ་དགོས་པས་འདིར་དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དོན་དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱ་བའི་ཐབས་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་གནས་དང་། རྟེན་གྱི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པར་བྱ་དགོས་པས་འདིར་དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ།

对于那些分别妄想的人，他们住于我慢之中是愚痴的。这两个下面的根本偈颂说明了三种增上我慢的性相安立摄义，由此也说明了一切烦恼分的摄义，这就是它们的摄义性相安立。
第四品的词义等已经解释完毕。已经解释完了以胜义谛性相遍知而安立经典体性的词义等。
如是以胜义性相遍知而安立经典体性后，现在将解释以世俗谛性相遍知而安立经典体性的词义等。
其中，应知世俗谛具有六种性相：心的性相、诸法性相、诸法无自性性相、依法施设安立而摄于瑜伽的止观道分别、依乘安立而如实分别显示、唯依乘施设安立而显示如来事业的分别。
这些次第安立是这样的：对于具有胜义谛性相的经典所说的义、所需果及获得方便的这些，殊胜瑜伽者、欲自利者及一切众生中欲求无上菩提果的最胜者，应生起最胜信解之处的胜解，不放逸精进修习要义。
首先，为对治极为迷惑心秘密的对治，需通达心、意及识的秘密，因此此处首先显示心的性相。
其后，为对治极为迷惑诸法性相的对治，需通达遍计、依他起及圆成实性相，因此此处其后显示诸法性相。
其后，为对治极为迷惑诸法无自性的性相、生及胜义无自性，需通达此等，因此此处其后显示诸法无自性性相。
其后，为对治极为迷惑于彼无自性义的瑜伽方便的对治，需通达最初发心、法施设安立处及所依因缘的止观，因此此处其后依法施设安立而显示瑜伽所摄止观道的分别。

།དེའི་འོག་ཏུ་ཞི་གནས་དང་ལྷག མཐོང་གི་ཐེག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་།རྟོག་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ངེས་པའི་དོན་ལ་མཁས་པར་བྱ་དགོས་པས་འདིར་དེའི་འོག་ཏུ་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཐེག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ས་དང་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཐེག་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་བྱ་དགོས་པས་འདིར་དེའི་འོག་ཏུ་ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ལས་བརྩམས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏེ།བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་བདེ་བར་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཐའ་དག་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོར་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་ བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་ཡངས་པས་ཞུ་བ་ཞུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཡངས་པའི་ལེའུ་ལྔ་པ་འདི་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལེའུ་ལྔ་པ་ འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཇི་ཙམ་གྱིས་འདོགས་ལགས་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལེའུ་ འདི་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་དང་པོར་ཡོངས་སུ་ཞུས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་གསང་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་ མཁས་པ་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་དང་པོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཡངས་པས་ཞུ་བ་ཞུས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། འགགས་མ་ཐག་པ་དང་གནས་སུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གོ། །གསང་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་དང་།གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་། གྲོགས་དང་། ལས་དང་། དེའི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་དག་དང་། ཆོས་འདི་དག་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་མི་ཤེས་པ་དག་དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ ལུགས་ཤེས་པ།སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །ལན་གཉིས་སུ་བཟླས་པ་ནི་གྲགས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བགྱི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

其后，为对治对止观二乘之行为和分别极为愚昧，应当精通地和波罗蜜多之了义，因此此处其后从乘之建立开始，如实宣说诸乘之分类。
其后，为对治对地和波罗蜜多乘之果极为烦恼，应当精通如来身语意之性相，因此此处其后唯从乘之安立建立开始，宣说如来事业成就之分类。
于善逝教法中应当了知之善趣法，仅此而已。应知由此摄集一切大乘。
其中首先应当解说遍知心性相之世俗谛等文义，因此为显示此义，'尔时，广慧菩萨向世尊请问'等，宣说此第五广慧品。
其中此第五品之摄义，略说即是显示心性相。其中若分类则有二种：请问与广说。
其中请问即从'世尊，菩萨善巧心意识秘密'乃至'以几许而安立'所说。广说即从'如是请已，世尊告广慧菩萨言'等，以此品余下一切正文所说。
其中首先应解说请问文义等。所谓请问，即为对治于心秘密极为愚昧，为引发善巧心意识秘密之论述，故首先圣者广慧向世尊所作请问。
因此为显示此义，说'世尊，菩萨善巧心意识秘密'等。其中所谓心即阿赖耶识。所谓意即染污意以及灭已即住之识。所谓识即转识六聚。
所谓秘密，即彼等之体性、处所、所缘、助伴、作用、其存在性及分类，于外道等及此法中一些不知者，对此自然隐蔽。所谓善巧，即通达法理，以无分别智善巧于其境界之秘密。
重复两次是为显示名闻义。'若谓'即于诸经中如是说之语词。

།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་། གྲོགས་དང་། ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ པ་དེ་ལ།དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པ། གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པ། ལེན་པར་བྱེད་པ། རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྡུས་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མ་རིག་པ་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། སྲེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་རྟག་ཏུ་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འགགས་མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་ ན་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།གནས་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ས་བོན་གྱི་གནས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །འབྱུང་བའི་སྒོ་འབྱེད་པའི་གནས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འགགས་མ་ཐག་པའོ། །འཆིང་བའི་གནས་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ་། དེ་ མ་འགགས་ན་རྣམ་པར་རིག་པའི་འཆིང་བ་ནི་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་གནས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་གོ། །དེ་དག་གི་གནས་གང་ཞེ་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ནི་གཉིས་ཏེ། ས་བོན་གྱི་གནས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་ནི་ཡིད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་མ་འགགས་ན་རྣམ་པར་རིག་ པའི་འཆིང་བ་མི་འགྲོལ་ལ།འགགས་ན་དེ་འགྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ནི་གསུམ་སྟེ། དབང་པོ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བའི་གནས་སོ། །ཡིད་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་སོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བསྡུས་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ནི་ས་བོན་གྱི་གནས་སོ།།དེ་དག་གི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནང་གི་ལེན་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་སྣོད་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་བདག་གོ་སྙམ་དུ་དམིགས་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ།དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱི་ཡུལ་དང་། རང་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། དུས་གསུམ་དང་སྐད་ཅིག་གི་རྒྱུན་གྱིས་བསྡུས་པ་དག་གོ། །སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་དང་། སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་བསྡུས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཤ་སྟག་སྟེ། དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་བསྟན་དུ་ཡོད་ལ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་བསྟན་དུ་མེད་ལ ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དག་གོ།

如是，所谓菩萨善巧于心、意、识之秘密，即是善巧于彼等之体性、所依、所缘、助伴及业用之相，以及善巧于阿赖耶识之存在性及差别。对此，何为彼等之体性？即心、意、识。其中，所谓心，即具一切种子，成为所依事，住于所依事，执取，摄属异熟之阿赖耶识。
所谓意，即染污意，常与无明、我见、我慢、贪爱等四种烦恼相应，以及诸识灭已之无间。或者，所谓意，即成为所依之识。所依亦有四种：种子所依即阿赖耶识；开启生起之门所依即诸识灭已之无间；系缚所依即染污意，以若未灭则不解脱分别之系缚故；杂染及清净所依即意识，以是贪等及信等之所依故。如是，以'意'之声亦显示摄一切识。
所谓识，即依根缘境而了别，近住，转起之六识聚。彼等之所依为何？阿赖耶识、染污意及意识之所依有二：种子所依即阿赖耶识；等无间所依即意。意识之所依亦是染污意，以若未灭则不解脱分别之系缚，若灭则得解脱故。
五门识之所依有三：根是俱有所依；意是等无间所依；具一切种子、执取身、摄属异熟之阿赖耶识是种子所依。彼等之所缘为何？阿赖耶识之所缘有二：内执受及外器世间无间。染污意之所缘即缘阿赖耶为我。意识之所缘即一切法，彼复摄属自性境、自相、共相、三世及刹那相续。
五门识之所缘皆是现在时、一刹那所摄、唯自相。其中，眼识之所缘是有见有对色。耳、鼻、舌、身识之所缘是无见有对之声、香、味、触。

།དེ་དག་གི་གྲོགས་གང་ཞེ་ན། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དེ་དག་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གི་ལས་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྣོད་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། གནས་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། བདག་གོ་ སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་།ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་གཉིས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལས་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྟག་ཏུ་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣོད་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་དང་། ནང་གི་ལེན་པ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ནི་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་འཆིང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐ་མ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ལས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ དབྱེ་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལས་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་གྱི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་།རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་། དུས་གསུམ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐད་ཅིག་གི་རྒྱུན་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ ཆོས་རྣམས་དང་ལས་རྣམ་པར་འཇུག་ཅིང་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ གཞན་དག་དང་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཡིན་ནོ།།ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ལས་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་སྟེ། དམིགས་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་སེམས་པ་དང་། ར་རོ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྨྱོ་བར་བྱེད་པ་དང་། གཉིད་ལོག་པར་བྱེད་པ་དང་། སད་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྒྱལ་བར་བྱེད་པ་དང་། བརྒྱལ་བ་ལས་སངས་པར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལས་བྲལ་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའོ། །སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རང་གི་ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་། རང་གི་མཚན ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་།ད་ལྟར་གྱི་དུས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐད་ཅིག་གཅིག་གི་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་སྟེ། དགེ་བའི་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། ལས་ཀུན་ནས་སློང་བའི་རྗེས་ སུ་འཇུག་པ་དང་།སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱས་ལ། དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ འཇུག་པ་དང་།ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་རིག་པར་བྱའོ།

什么是它们的伴侣呢？是与那些心所法同时生起并相应的诸法。什么是它们的作用呢？简而言之有四种：即器世间的了别、住处的了别、我执的了别和境界的了别。
其中前两种是阿赖耶识的作用，因为它恒常缘取两种境界：外在的器世间无有间断的了别，以及内在的执取的了别。第三种是染污意的作用，因为它是能系缚的。最后一种是六转识的作用，因为它们是以了别所缘境而安住的。
若详细分析转识的作用，意识的作用是了别自境和他境的所缘、了别自相和共相、了别三世、了别刹那相续、善法与不善法的运行和随行，以及执取其他识聚的可爱与不可爱果报，因为它能从因生起并引发同类因。这些是与其他识聚共同和不共同的作用。
其他识聚完全殊胜的作用有十四种：即对所缘的分别、对所缘的思维、醉醺、发狂、入睡、醒觉、昏厥、从昏厥中苏醒、发起身语业、从离贪退失、令善根相续不断、令善根相连、死亡和投生。
五根识的作用简而言之应当观察为六种：了别自境、了别自相、了别现在时、了别单一刹那、以两种方式随顺意识即随顺善与染污以及随顺业的发起、执取可爱与不可爱果报。
其中，如何了知阿赖耶识的存在性和差别呢？应当通过八种方式理解阿赖耶识的存在性，而其差别应当通过趣入和退出的安立来了知。

།དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ལུས་ལེན་པ་མི་སྲིད་པ་དང་། དང་པོ་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པ་དང་། གསལ་ བར་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པ་དང་།ས་བོན་ཉིད་མི་སྲིད་པ་དང་། ལས་མི་སྲིད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་མི་སྲིད་པ་དང་། སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཆི་འཕོ་མི་སྲིད་པས་སོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ལུས་ལེན་པ་མི་ སྲིད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི། སྔོན་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་དེས་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་ལུས་ལེན་ པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་རྒྱུ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་དེས་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བར་སྣང་བས་དེ་དག་ནི་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྡུས་པའི་རིགས་ཡིན་པས་དེས་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྡུས་པའི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ དམིགས་པས།དེ་དག་ནི་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་གནས་པས། དེས་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་གནས་ངེས་པ་ལས་སོ་སོར་ འབྱུང་སྟེ།དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གང་དང་གང་ནས་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་དེས་ཟིན་པར་འགྱུར་གྱི། གནས་གང་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་བྱུང་བའི་གནས་དེ་མ་ཟིན་པས། དེ་དག་ནི་ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དང་ པོའི་ལེན་པའི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་ལུས་ཅིག་ཅར་ལེན་པ་ཡིན་གྱི།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ལན་འགའ་འབྱུང་ཞིང་ལན་འགའ་མི་འབྱུང་བས་གལ་ཏེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ཡང་དང་ཡང་དུ་ལུས་ལེན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ད་ ལྟར་གྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་དང་།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རིགས་མ་ཡིན་པ་དང་། གནས་ངེས་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་ལུས་ལེན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་ཀྱང་གལ་ཏེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ལུས་ལེན་པ་མི་སྲིད་པས་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

那么，应当以八种方式理解阿赖耶识的存在性是什么呢？就是说，若无阿赖耶识，则不可能有：执受身体、最初趣入、明显趣入、种子性、业、身受、无心等至、以及识的死亡转移。
其中，为何若无阿赖耶识则不可能有执受身体呢？有五种原因：即阿赖耶识是由往昔业所造作的因而生起，故由它执受身体；而转识是由现在缘所生起，故彼等不能执受身体，这是第一个原因。
复次，阿赖耶识是无记性，故能执受身体；而转识显现为善或不善，故彼等不能执受身体，这是第二个原因。
复次，阿赖耶识是无记性异熟所摄的种类，故能执受身体；而转识中无记性异熟所摄的种类是所缘，故彼等不能执受身体，这是第三个原因。
复次，阿赖耶识遍住一切身体，故能执受身体；而转识从各别确定处所生起，识从某处所生起则执持彼处，未从某处所生起识之处所则不执持，故彼等不能执受身体，这是第四个原因。
复次，阿赖耶识以最初执受刹那相续而顿时执受身体；而转识有时生起有时不生起，若无阿赖耶识则有反复执受身体的过失，这是第五个原因。
如是，由现在缘所生起、是善不善性、非异熟种类、处所确定、及有反复执受身体过失等原因，若无阿赖耶识则不可能有执受身体而成过失，因此应当了知有阿赖耶识。

།ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་དང་པོར་འཇུག་པར་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འཇུག་ཅིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གཉིས་སམ་གསུམ་མམ།བརྒྱད་ཅར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་མི་འདོད་པས་ཀུན་གཞི་ཡང་མེད་ལ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་ཞིང་གང་ཡང་རུང་བ་སྔ་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་མི་རུང་སྟེ། གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཅར་ གྱི་རྐྱེན་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་པའི་ཚེ།དང་པོ་གཅིག་འབྱུང་ཞིང་གཞན་ཡང་རིམ་གྱིས་འབྱུང་ཞེས་བྱར་རྐྱེན་ཚོགས་པར་འདྲ་བས་མི་རུང་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཇི་ ལྟར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་གསལ་བར་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།ཀུན་གཞི་མེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འཇུག་པ་ཡང་མེད་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་ལ་གསལ་བར་འཇུག་ཅེས་བྱའོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་ལ་ གསལ་བར་འཇུག་པ་དང་།དུས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བས་མི་རུང་བའི་རིགས་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ད་ལྟར་གྱི་ཡུལ་ལ་གསལ་བར་འཇུག་པས་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འཇུག་པ་ཡོད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཀུན་ གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ས་བོན་ཉིད་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཅིག་གི་ས་བོན་གཅིག་ཡིན་པར་མི་རུང་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་ རྒྱུན་ཡུན་རིང་པོར་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡང་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མེད་པས་དེ་དག་མི་འབྱུང་བའི་རིགས་ན་འབྱུང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་དག་གི་ས་བོན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ལས་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལས་ནི་མདོར་ བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།སྣོད་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། གནས་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། བདག་གོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་སྣང་སྟེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འབྱུང་བ་མེད་པས།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གི་སྐད་ཅིག་ལ་ནི་ལས་ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་དག་མི་རུང་བས་མི་འབྱུང་བའི་རིགས་ན། འབྱུང་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འཇུག་པ་ཡོད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཀུན་ གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།ཇི་ལྟར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ཚུལ་བཞིན་ནམ། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་སེམས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའམ་ སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པའམ།སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་གཅིག་གི་ལུས་ལ་ཚོར་བ་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་གང་དག་འབྱུང་བ་དེ་དག་མི་འབྱུང་བའི་རིགས་ན་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ པར་བྱའོ།

如果没有阿赖耶识，最初就不可能生起，对此问题，如果有阿赖耶识，转识诸识与之同时俱起，二识或三识或八识同时生起，这是不被认可的，因此阿赖耶识也不存在，六转识也不同时生起，而是任何一识前后次第生起，这种说法是不合理的。当六识的缘同时具足时，首先生起一识而其他次第生起的说法是不合理的，因为缘起相同。由于诸识同时生起，因此应当了知阿赖耶识是存在的。
如果没有阿赖耶识，怎么会不可能明显生起呢？若无阿赖耶识，诸识也不会同时俱起，意识对现在境明显生起。眼等对现在境明显生起，同时生起是不合理的，由此推理，意识对现在境明显生起时同时俱起是存在的，因此也应当了知阿赖耶识是存在的。
如果没有阿赖耶识，种子如何不可能存在呢？若无阿赖耶识，转识在善法之后生起善或不善等，一个种子不可能产生一个，心相续长时间断绝也无因而生起，这些本不应生起却生起，因此也应当了知这些种子的阿赖耶识是存在的。
如果没有阿赖耶识，业如何不可能存在呢？业略说有四种：器世间了别、住处了别、我执了别和境界了别。这些了别也在刹那刹那同时显现，若无阿赖耶识，诸识不会同时俱起，在一识刹那中如此极其差别的业是不合理的，本不应生起却生起，由于诸识同时俱起存在，因此也应当了知阿赖耶识是存在的。
如果没有阿赖耶识，身受如何不可能存在呢？若无阿赖耶识，无论是如理作意还是不如理作意，或者寻思、等持心或不等持心，任何一个身体所生起的多种多样的诸受，这些本不应生起却生起，因此也应当了知阿赖耶识是存在的。

།ཇི་ལྟར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའམ། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ལུས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ བྲལ་བས་ཤི་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ལུས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ འཆི་འཕོ་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཤི་བའི་བར་དུ་རྟག་པར་འབྱུང་བ་ཁོ་ནར་འདོད་པས། འཆི་ཀའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ལུས་རོ་སྟོད་དམ་རོ་སྨད་དུ་དྲོད་ཡལ་བར་བྱེད་ཅིང་སྤང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ལྟར་སྣང་བས་ ལུས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་དང་བྲལ་བས་དྲོད་ཡལ་བ་དང་ཚོར་བ་མེད་པར་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་བས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དེའི་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་རྣམ་ པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན།མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་རྣམ་པར་གཞག་ལ། ལྡོག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དམིགས་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པས་འཇུག་ པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དམིགས་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇུག་སྟེ། ནང་གི་ལེན་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣོད་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །དེ་ལ་ ནང་གི་ལེན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་དང་། རྟེན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ནོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནའོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཁམས་ན་ནི་བག་ཆགས་ལེན་པ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣོད་རྣམ་ པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པར་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནང་གི་ལེན་པའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཇིག་རྟེན་དང་། སྣོད་ཀྱི་རྒྱུན་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་འབྱེད་པར་རྣམ་པར་རིག་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་མར་མེ་འབར་བ་ནི་སྙིང་ པོ་དང་།སྣུམ་གྱི་རྒྱུས་ནི་ནང་འཇུག་པར་འགྱུར་ལ། ཕྱི་རོལ་དུ་ནི་འོད་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ནང་གི་ལེན་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་འདི་ལ་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚུལ་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དམིགས་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཕྲ་བ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ལན་འགའ་གཞན་དུ་འགྱུར་ལ། ལན་འགའ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། དང་པོའི་ལེན་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ རྣམ་པར་རིག་པ་རོ་གཅིག་པས་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།

如果没有阿赖耶识，为何无心等至就不可能存在呢？若无阿赖耶识，入无想定或灭尽定时，身体离开了识就只会成为死亡，然而世尊说过'他的身体并非离开识'，因此应当了知阿赖耶识是存在的。
如果没有阿赖耶识，为何识的死亡迁移就不可能存在呢？若无阿赖耶识，意识就会被认为一直存在直到死亡，临死时的识使身体上半部或下半部失去温暖而不会舍弃，然而现见执取身体的阿赖耶识离开才会失去温暖和感受，并非是离开意识的缘故，因此也应当了知阿赖耶识是存在的。
其中，它的趣入和还灭的建立是什么呢？简而言之，应当了知阿赖耶识的趣入以四种方式建立，还灭以一种方式建立，即：所缘趣入的建立、相应趣入的建立、一因一果趣入的建立、俱有事趣入的建立，以这四种方式建立趣入。应当了知烦恼还灭的建立。
其中，所缘趣入的建立是什么呢？简而言之，阿赖耶识以两种所缘趣入：内执受了别和外器世间无间断了别。其中内执受有两种：遍计所执性的执著习气和有所依的色根。这是在色界中。在无色界中则仅有习气执受而已。
其中，外器世间无间断了别是：阿赖耶识依于内执受所缘，恒常相续不断地了别世间和器世间的相续而不加分别，譬如燃烧的灯火由灯芯和油的缘故向内趣入，向外则放光，同样地，对于内执受所缘和外所缘，也应当如是观察阿赖耶识的方式。
此所缘即使是世间的智者也难以观察，所以是微细的。此所缘是恒常存在的，有时转变，有时不转变，依靠最初的执受刹那，乃至活着期间都以同一了别方式趣入。

།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ལ་སྐད་ཅིག་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྐད་ཅིག་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི། གཅིག་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ ན་ནི་རྒྱུ་ཆུང་ངུའི་དམིགས་པ་ཅན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ནི་རྒྱུ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་དམིགས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྒྱུ་ཚད་མེད་པའི་དམིགས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཅི་ ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ན་ནི་རྒྱུ་ཕྲ་བའི་དམིགས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ།། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ན་ནི་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་དམིགས་པ་ཅན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ཕྲ་བ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། འདྲ་བ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། རྒྱུ་ཆུང་ངུའི་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། རྒྱུ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། རྒྱུ་ཚད་མེད་པའི་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། རྒྱུ་ཕྲ་བའི་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་དམིགས་པའི་རྣམ པར་རིག་པས་ཀྱང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ན་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཀུན་དུ་ འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ། །ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བསྡུས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཕྲ་བ་དང་། གཏན་དུ་དམིགས་ པ་གཅིག་ལ་མཚུངས་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་ལས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། གཅིག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ལས་ གཞན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་སེམས་ལས་འབྱུང་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པར་རིགས་འདྲ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། འཇུག་པ་ཕྲ་བ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། དམིགས་པ་གཅིག་ལ་མཚུངས་པར་འཇུག་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཀྱང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་འཇུག་པ རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པས། འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དེ། ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་དང་རྟེན་བྱེད་པས་སོ། ། དེ་ལ་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྟེན་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས པས་ཟིན་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི།མ་ཟིན་པ་དག་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

阿赖耶识对所缘是刹那性的，应当观察为以刹那相续流转，而非一体性。阿赖耶识在欲界中应说是小因所缘。
在色界中是大因所缘。在无色界空无边处和识无边处是无量因所缘。在无所有处是细因所缘。
在非想非非想处应观察为极细因所缘。如是，应当了知阿赖耶识以所缘而转的建立，是通过二种所缘的了别、细的了别、相似的了别、刹那的了别、小因所缘的了别、大因所缘的了别、无量因所缘的了别、细因所缘的了别、极细因所缘的了别。
其中，何为相应而转的建立？此中，阿赖耶识相应时，与心相应的五遍行——作意、触、受、想、思相应。这些法是摄属于异熟，因为是世间智者难以了知的缘故是细微的，恒时缘于一境而相应而转。
在这些心所中，与阿赖耶识相应的受，既非苦也非乐，是无记的。由此，其余心所法也同样可以解释。如是，应当了知阿赖耶识相应而转的建立，是通过与五遍行心所相应、与异熟同类相应、与细行相应、与一所缘相应而转、与非苦非乐相应、与无记相应。
其中，何为一为缘性一的建立？此中，阿赖耶识以二种方式作为转识的缘的作用，即以种子体性和作为所依。
其中，种子体性是指一切转识，无论是善、不善还是无记所生起的，这一切都具有阿赖耶识的种子。
其中，作为所依是指依托阿赖耶识所执受的有色根，五识身得以生起，而非依托非执受的。

།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་གི་གནས་མིག་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན།ཡིད་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་མེད་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གཉིས་ཀྱི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དེ། ཚེ་འདི་ལ་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་ དེ་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་སོ།།དེ་ལ་ཚེ་འདི་ལ་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་བྱེད་པ་ནི། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་འབྱུང་ བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་རང་གི་རྟེན་ལ་བརྟེན་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་།འགགས་པས་བག་ཆགས་བསྒོ་བར་བྱེད་དོ། །རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱིར་ཞིང་ཕྱིར་ཞིང་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་ཤིན་ཏུ་བརྟས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་འོད་གསལ་བ་དག་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཕྱི་མ་ལ་དེ་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཕྱི་མ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད པ་སྟེ་དེ་ལྟར་ན་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་དང་།རྟེན་བྱེད་པ་དང་། ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་བྱེད་པ་དང་། ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ཀྱང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉིད་གཅིག་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་གི་ དངོས་པོས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རེས་འགའ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ན་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་པོའོ། །རེས་འགའ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་གཉིས་དང་གསུམ་ལྷན་ཅིག་འཇུག་གོ།།རེས་འགའ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་དང་གསུམ་དང་ངོ་། །རེས་འགའ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་ལས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་བཞི་དང་ངོ་། །རེས་འགའ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ ལྔ་པོ་ལྔ་ཆར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་།བདུན་ཆར་གྱི་བར་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་གོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རེས་འགའ་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་གློ་བུར་བ་རྣམས་དང་ཡང་འདྲེས་མར་འཇུག་སྟེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོར་བ་གང་དག་འབྱུང་བ་དག་ཀྱང་དེ་ལས་འབྱུང་བ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མི་རྣམས་དང་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་ཁ་ཅིག་གི་ནང་ན་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བདེ་བ་ཡང མ་ཡིན་པ་དེ་དང་།འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ཚོར་བ་བདེ་བའམ། སྡུག་བསྔལ་བའམ། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་རྒྱུན་འདྲེན་པར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་གོ།

如同五识身的所依为眼等，意识与意的所依为阿赖耶识。若有阿赖耶识，则意与意识得以生起，若无则不然。其中转识亦以二种方式作为阿赖耶识的缘：于今生令种子增长，于后世令其现行种子得以摄持。
其中于今生令种子增长者，即依阿赖耶识所生起的善、不善及无记转识，如是如是于自所依及与之俱生俱灭而熏习习气。由此因缘，转识亦复次第增长，于善等事极为坚固、极为清净、极为明显。
于后世令其现行种子得以摄持者，即由转识境界习气于后世令阿赖耶识异熟得以摄持。如是，由种子体性、作为所依、令种子增长及摄持种子，应当安立阿赖耶识与转识互为缘起。
其中，何为俱有安立？阿赖耶识有时与一转识俱行，即染污意。有时与染污意及意识二者或三者俱行。有时与五识身中任一及三者俱行。有时与五识身中二者及四者俱行。有时与五识身五者俱行，乃至与七识俱行。
阿赖耶识有时与暂时性的乐受、苦受及不苦不乐受相杂而行，因依转识所生诸受亦依此而生故。其中，于人、欲界天、部分旁生及饿鬼中，俱生不苦不乐受与转识身的乐受、苦受或不苦不乐受相续俱行。

།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ན་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དེ་འཇུག་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུན་འབའ་ཞིག་མ་འདྲེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་སྟེ། དེ་ཡང་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཡིན་པར་བལྟའོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་ བ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པོ་དག་གི་ས་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་ནི་བདེ་བ་དང་ངོ་། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དག་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ངོ་། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རེས་འགའ་ ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟོགས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གློ་བུར་བ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་གོ། །དེ་ལྟར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། གློ་བུར་གྱི་ཚོར་བ་རྣམས་དང་། གློ་བུར་གྱི་ཆོས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་དང་། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་ཀྱང་། དེ་ནི་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མི་བརྗོད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམིགས་པ་མི་མཚུངས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང ཡང་དེ་ནི་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་དང་། ཚོར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་དང་། དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་ཀྱང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་འཇུག་པ་ རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མདོར་བསྡུ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འགྲུབ་ པར་བྱེད་པ་དང་།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པའི་རྩ་བ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམས་པས་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམས་པ་དེ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་འཇུག་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་རྟོགས་པ་དང་། དེའི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་གོམས་པར་བྱ་བ་དང་། དེའི་མཐར་ཐུག་ པའི་ལམ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།རྒྱུ་དེས་གནས་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ། །གནས་སུ་གྱུར་མ་ཐག་ཏུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤང་བར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྤང་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཀུན་གཞིའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་གནས་ནི་གཉེན་པོར་བསྒྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། གནས་གྱུར་པ་ནི་རྟག་པ་དང་། ལེན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། གནས་གྱུར་ པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་གཏན་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་། ལམ་གྱི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ། གནས་གྱུར་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཞིང་ལམ་གྱི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

在地狱众生中，俱生受被识蕴的不苦不乐受所压制，唯有纯粹的痛苦相续与之俱生而转，由于被压制的缘故，应当了知这是难以觉察的。如同地狱众生是苦受，同样地，第三禅天的诸天是乐受。从第四禅以上乃至有顶，则是不苦不乐受。
阿赖耶识有时与转识所生的善、不善及无记等暂时的心所法俱生而转。虽然如此与转识、暂时的受、暂时的善法、不善法及无记法俱生而转，但不说它与这些相应。为什么呢？因为所缘不同的缘故，就像眼识虽与眼根俱生，但不与之相应一样。
如是应当了知阿赖耶识以转识俱有性、受俱有性、善等俱有性而安立俱有性运转。
其中，杂染还灭的安立是什么呢？简要来说，阿赖耶识是一切杂染的根本，因为它能成就有情世间、器世间，是现在苦谛的自性，能成就未来苦谛，能成就现在集谛。
如是应当了知杂染根本的阿赖耶识通过修习善法而还灭。这种修习善法应当了知是在入见道、修道加行的证悟、其殊胜道的修习、其究竟道作意的阶段，由此因缘而转依。
一旦转依，即说断除阿赖耶识，由于断除它，也说断除一切杂染。应当了知阿赖耶识的所依转为对治，阿赖耶识是无常且有取，转依则是常且无取。
阿赖耶识具有随眠，转依则完全远离一切随眠。阿赖耶识是烦恼生起的因，而非道生起的因，转依则不是烦恼生起的因，而是道生起的因。

།ཀུན་གཞིའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་མི་བྱེད་ལ།གནས་གྱུར་པ་ནི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་སྤངས་མ་ཐག་ཏུ་ལེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤོང་བ་དང་། སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཀུན་དུ་གནས་པ་སྟེ། ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ལེན་པ་སྤོང་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཚེ་འདིའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་སྲོག་གི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ཙམ་ཀུན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡོད་ན་ལུས་ཀྱི་མཐའ་པ་དང་། སྲོག་གི་མཐའ་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ཀྱང་། འདིའི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། འཇུག་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། གོམས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གནས་གྱུར་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཀྱང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་ཡང་དག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་། ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་འདིས་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པའི་ཚུལ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཚུལ་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚུལ་གཞན་དག་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གདུལ་བའི་རིམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གདུལ་བ་བྱིས་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་དག་གི་དབང་དུ་ མཛད་ནས་ཐབས་བླ་བས་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་། གྲོགས་དང་། ལས་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་ པ་དག་དང་།ཆོས་འདི་པ་དག་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་གིས་མི་ཤེས་པས་དེ་དག་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པས་ན་གསང་བ་ཞེས་བྱའོ། །མཁས་པ་ཞེས་བགྱི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། ། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལན་གཉིས་སུ་བཟླས་པ་ནི་གྲགས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་ཇི་སྐད་ཅེས་གསུངས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ཙམ་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་ཇི་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་མཁས་ན་མཁས་པ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་ཤེས་པ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ ཡེ་ཤེས་སོ།།དེའི་སྒོ་ནས་མཁས་ན་མཁས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གསང་བ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་། གྲོགས་དང་། ལས་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། འཇུག་པ་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ལ་མཁས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་མཁས་པ་ཡིན་ནོ།

阿赖耶识对善法和有记法不起作用，而转依则对善法和有记法起作用。阿赖耶识的断除特征是：一旦断除就能断除两种执取，并且如幻身普遍安住。由于断除后世苦的因，所以断除引生后世的执取；由于断除今生一切烦恼的因，所以断除今生一切烦恼随眠；远离一切随眠，仅作为命根缘而普遍安住。
有此时，即能感受身体最后和生命最后的感受。因此经中也广说：'此中一切感受仅此而尽。'如是，应当了知阿赖耶识的烦恼还灭安立是通过烦恼根本的安立、趣入、证悟、串习、作意的安立以及转依的安立而建立的。
如是，这是心、意、识安立的正确方式。应当以此所说三界心、意、识的方式，理解一切烦恼方式和清净方式。其他所宣说的心、意、识的方式，是为了调伏次第，即为了引导具有愚者智慧的所化众生而以方便宣说的。
如是，这些心、意、识的自性、所依、所缘、助伴、作用以及阿赖耶识的存在和差别，外道和一些内教徒都不了知，因为对他们来说本性隐蔽，所以称为秘密。所谓'智者'是指通达法理，以分别智慧通达其境界秘密的智者。
关于'通达心、意、识秘密的智者'重复两次，是为了显示其重要性。'如是说'是指在诸经中如何宣说的结语。'以何为菩萨通达心、意、识秘密的智者'是在询问通过何种法理的通达而成为智者。
所谓通达法理，是指通达缘起法安住性的分别智慧。通过这种方式而成为智者，即是通达心、意、识的自性、所依、所缘、助伴、作用以及阿赖耶识的存在和趣入安立等秘密的智者。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པར་འདོགས་ན་ཡང་ཇི་ཙམ་གྱིས་འདོགས་ལགས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཇི་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་མཁས་ན་ མཁས་པར་འདོགས་པ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གྱུར་པས་བསྡུས་པ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །དེའི་སྒོ་ནས་མཁས་ན་མཁས་པར་འདོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གསང་བ་ ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་མཁས་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་མཁས་པར་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་ཞུས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་ལྟར་ ཡོངས་སུ་ཞུས་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ཁྱོད་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་འདིས་ནི་སེམས་ཀྱི་གསང་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་ རྨོངས་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོར་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏེ།ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། བརྒལ་བའི་ལན་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ འགྲོ་བ་དྲུག་གི་འཁོར་བ་འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཁམས་ནི་ལེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། བློ་གྲོས་ཡངས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཙམ་གྱིས་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །བརྒལ་བའི་ལན་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ ཏོ།།དེ་ལ་དང་པོར་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནང་ གི་ལེན་པར་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྐྱེ་གནས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་འཁོར་བར་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་འཁོར་བ་འདི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལུས་མངོན་ པར་གྲུབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བས་བཤད་དེ།དང་པོ་སྐྱེ་གནས་སུ་ཕུང་པོའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ལེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁོར་བར་འཇུག་ཅིང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་གཉིས་ཏེ། ནང་གི་ ལེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་རྟེན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལེན་པ་དང་།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །རྟེན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྟེན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྟེན་ དེ་ཟིན་པའི་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་གང་ཡིན་པའོ།

如果说如来菩萨精通心、意、识的秘密，那么以何种程度称为精通？这是在询问以何种程度的无分别智而称为精通。所谓无分别智，是指由转依所摄的出世间的真实智慧。
以此门而精通称为精通，是指通达无分别智境界的秘密、阿赖耶识的差别安立，以此程度称为精通。
已经解释了请问的词义等。接下来解释广说的词义等。即是这样请问之后，世尊广说了心、意、识秘密的精通。因此说'广慧，如是'等。
此广说是为对治三种极为愚痴的心的秘密而广说。三种极为愚痴是：对自性极为愚痴、对差别极为愚痴、对诘难答复极为愚痴。
其中，为对治对自性极为愚痴而说的是从'广慧，在此六道轮回中'直到'无色界是无二取'。为对治对差别极为愚痴而说的是从'广慧，彼识亦名取识'直到'以此称为'。为对治对诘难答复极为愚痴而说的是从'尔时世尊即说此偈'等一偈而说。
其中，首先解释对治对自性极为愚痴的词义等。所谓自性，即是心、意、识。对此极为愚痴，是指不知彼等的特征。为对治此，安立阿赖耶识以内二取结生入轮回的安立，称为对治对自性极为愚痴。
因此说'广慧，在此六道轮回中'等。其中'身已成就'即是'将生起'的意思，是与最初结生蕴的阶段相应。所谓'二种取'，是指阿赖耶识入轮回结生的两种因：
内二取即是'有依诸根色取'和'遍计所执性执著习气取'。'有依诸根色取'中的'依'是指有色根的所依，即计为色蕴的所摄持的。

།དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྔ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ས་བོན་གྱི་སྒོ་ནས་ནི་ལྔ་ཆར་ཡོད་དོ། །མངོན་པར་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ནི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་འབའ་ཞིག་གཟུང་ངོ་། །དེ་ཡང་མངལ་ནས་སྐྱེས་ པའི་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ནི་གནས་གསུམ་པོ་མ་ཉམས་བདེ་ཞིང་ཟླ་མཚན་དང་ལྡན་པ་དང་།ཕ་མ་ཆགས་པར་གྱུར་ཅིང་ཕྲད་པ་དང་། དྲི་ཟ་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་མངོན་དུ་གྱུར་ལ། བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་ཉེས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ས་བོན་གྱི་ཉེས་པ་ལས་གྱུར་པ་ དང་།ལས་ཀྱི་ཉེས་པ་ལས་གྱུར་པ་རྣམས་མེད་ཅིང་ཕ་མ་གཉིས་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་དར་ལ་བབ་པ་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་ཁུ་བ་སྐྱེ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྗེས་ཁོ་ན་ལ་ཕ་ལས་ཁུ་བ་ཐིགས་པ་གཅིག་དང་། མ་ལས་ཁྲག་ཐིགས་པ་གཅིག་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གཉི་གའི་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་གི་ཐིགས་པ་དེ་གཉིས་མའི་སྐྱེ་གནས་སུ་འདྲེས་པར་གྱུར་ནས། དཔེར་ན་འོ་མ་བསྐོལ་བ་གྲངས་པའི་སྤྲིས་མ་བཞིན་དུ་ཆགས་ཤིང་འདུག་པ་དེ་ནི་རྟེན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེར་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བསྡུས་པ་ལུས་ལེན པར་བྱེད་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་གཟུགས་དེ་སྔར་ཆགས་ལ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཕྱིས་འཇུག་པ་འདྲ་བས་དེར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཞུགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་གཟུགས་དེ་ལ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ གཉིས་ནི་སྔ་ཕྱི་མེད་དེ།ཁུ་བ་དང་ཁྲག་འདུས་ནས་སྤྲིས་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དམིགས་པ་བར་མ་དོའི་སྲིད་པའི་གཟུགས་དེ་འགག་ལ། དེ་འགག་པ་དང་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་དེ་དེར་འཇུག་ཅིང་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་འདུས་པ་དེ་ཡང་ ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟིན་པས་དེའི་ཚེ་ན་རྟེན་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཁུ་བ་དང་ཁྲག་འདུས་པ་དེ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཕོ་ཞིང་འཇུག་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གི་གནས་སྐབས་ཁོ་ནར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བས་དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་འཁོར་བར་འཇུག་ཅིང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེའི་གནས་སྐབས་སུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པར་གྱུར་པ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་མེར་མེར་པོའི་དུས་ཡིན་ནོ། །མངལ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ ཚུལ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ།།རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་སྐྱེ་གནས་ཅན་ཡིན་པས་དེ་ལ་ནི་འདི་མེད་དོ། །སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་གཉིས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ལ་ཡང་སྒོ་ངའི་སྦུབས་ཆགས་པ་དང་། དྲོད་གཤེར་དུས་ལ་བབ་པས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྟེན་ཟིན་པའི་ ཕུང་པོ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པ་གང་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་རྟེན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལེན་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

所谓有色根，即五种有色根。在此处从种子的角度而言五根皆具足。从现行的角度而言，仅取身根。
在胎生众生结生时，需具备三处完好安适且具有月经，父母生起贪欲并交合，以及中阴身近住并现前。三种障碍：由生处过失所生、由种子过失所生、由业过失所生等皆不存在，父母二者行淫适时，随即精液即将生起。
其后，必定从父出现一滴精液，从母出现一滴血液，父母二者的精血二滴在母胎中和合后，如同煮沸的牛奶冷却后形成的凝乳般凝结存在，这即称为具依处的有色根。此时，含摄一切种子异熟的执持身体的阿赖耶识趣入其中。
如是，色先形成，阿赖耶识似后趣入，因此在阿赖耶识未趣入的阶段，为何称彼色为有色根呢？此二者无先后，精血和合成如凝乳的刹那，颠倒所缘的中有身即灭，与此同时，具一切种子的识即趣入其中，精血和合为阿赖耶识所执持，此时称为具依处的身根有色。
彼精血和合与阿赖耶识转趣，唯于一刹那同时生起，此即是阿赖耶识趣入轮回结生的同时生起因。
此时阿赖耶识安住的阶段称为结生，此即是羯罗蓝位。胎生众生结生的方式即是如此。
化生是业生处，故无此过程。卵生和湿生二生处的结生，也是在卵壳形成和湿热时节成熟时，有色根所依的蕴成为众生数的阶段，阿赖耶识趣入其中，即称为执持具依处的有色根。

།མཚན་མ་དང་མིང་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ལེན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཏེ།འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་མིང་དང་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་སྤྲོས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཕྱི་མར་ཉིང་མཚམས་ སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁོར་བར་འཇུག་ཅིང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དེ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁུ་ བ་དང་ཁྲག་འདུས་པའི་ནང་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུར་འགྲུབ་པའོ།།འཇུག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དེ་ན་ཕ་མའི་ཁུ་བ་དང་། ཁྲག་འདུས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མངལ་དུ་འཕོ་ཞིང་གྲུབ་པ་ དང་བདེ་བ་གཅིག་པར་འགྱུར་བའོ།།རྒྱས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ཕྱིན་ཆད་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བའི་དུས་ནའོ། །ཡངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་གིས་བག་ཆགས་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་ན་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་ནི་ལེན་པ་གཉི་ག་ཡོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་གང་ན་མངལ་དང་། སྒོ་ང་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་སྔར་སྨོས་པ་གཉིས་ཀ་ཡོད་པའོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི ཁམས་ན་ནི་ལེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པ་གཅིག་ཡོད་པ་སྟེ།དེ་ན་གཟུགས་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟེན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ནི་མེད་ཀྱི། བག་ཆགས་འབའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱེའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་གཟུགས་ཅན་ཡིན་ཡང་དེ་ན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བས། དེ་ན་ཡང་ དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་མེད་དོ།།སྔར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ནང་གི་ལེན་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣོད་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ལ་ནང་གི་ལེན་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྟེན་དང་བཅས་པའི་ དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྐབས་འདིར་རྟེན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལེན་པ་དང་། མཚན་མ་དང་། མིང་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་རོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣོད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནང་གི་ལེན་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་དམིགས པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཇིག་རྟེན་དང་སྣོད་ཀྱི་རྒྱུན་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་འབྱེད་པར་རྣམ་པར་རིག་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བས། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དམིགས་ པ་དེས་ཕྱི་མར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་བག་ཆགས་ལེན་པ་ཡང་སོགས་པར་བྱེད་དོ།

所谓'执取相、名和分别的戏论习气'，是指对遍计所执自性的执著习气。由具有迷乱因缘的分别，对诸行相而安立名称和言说的戏论是遍计所执自性。对此的执著习气能引发后世结生，因此它是阿赖耶识轮回和结生的所依因。
所谓'一切种子心'，是指阿赖耶识，因为一切种子都存在于此。'异熟'是指当其在精血和合中结生时，成为前世业的果报。
'趣入'是指在此时父母的精血和合的色相，与阿赖耶识通过生处门入胎而形成，成为一味。
'增长'是指从此之后相续趣入的缘故。'增广'是指转识生起之时。'扩大'是指被这些转识熏习的缘故。或者说是从一处相续传至另一处生起的缘故。
'在有色界中有两种执取'是指在欲界中，凡是从胎生、卵生、湿生而生的，都具有前述两种因。'在无色界中无二执取'是指只有一种执取，因为彼处无色，所以没有具有所依的色根，仅依赖习气而生。色界虽有色，但彼处是化生，所以彼处也无色根。
前面已说阿赖耶识的所缘有二种相：内执受识和外器世间相续不断识。内执受识有二种：具有所依的色根和对遍计所执自性执著的习气。这二者既是阿赖耶识结生的因，也是所缘。这就是此处所说的具有所依的色根执取和相、名、分别言说戏论习气执取这两种执取的对应。
外器世间相续不断识，是指阿赖耶识依于内执受识的所缘，恒常相续不断地、不加分别地了别世间和器世间的相续。应知这是阿赖耶识由结生所成的异熟自性的所缘，此所缘也能增长后世结生的习气执取。

།དེ་ལྟར་ན་ནང་གི་ལེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁོར་བར་འཇུག་ཅིང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་བསྟན་པ་འདི་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་སེམས་ ཀྱི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྔར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དེའི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་དམིགས་པའི་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པ་སྐབས་འདིར་བསྟན་པར་སྦྱར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་།ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། འཇུག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་ བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི།བློ་གྲོས་ཡངས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །ལས་ཀྱི་རབ་ ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི།འདི་ལྟ་སྟེ་ལུས་འདི་གཟུང་ཞིང་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ་ལུས་འདི་གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་གཅིག་པའི་དོན་གྱིས་ཀུན་སྦྱོར་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ་དེ་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསགས་པ་དང་། ཉེ་བར་བསགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །འཇུག་པའི་རབ་དུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས ཞེས་བྱ་བ་ནས།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ཆར་གྱི་བར་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ཆར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། བློ་གྲོས་ ཡངས་པ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ཙམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འདོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དོན་དམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པ་ནི། བློ་གྲོས་ཡངས་པ་གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནང་གི་ལེན་པ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཙམ་གྱིས་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།

如是依于内在的二种取，阿赖耶识轮回转生的方式此说是对本性极为愚痴的对治，称为通达心秘密者。前说阿赖耶识的本性、其存在性及所缘行相的建立，此处所说相应。已说本性极为愚痴对治的文义等。
其后当说分别极为愚痴对治的文义等，即是对阿赖耶识五种分别极为愚痴的五种对治。对五种分别极为愚痴是：对相分别极为愚痴、对业分别极为愚痴、对趣入分别极为愚痴、对世俗分别极为愚痴、对胜义分别极为愚痴。
其中对相分别极为愚痴的对治所说是：'广慧，彼识亦名取识'、'亦名阿赖耶识'、'亦名心'，以此三句显示。对业分别极为愚痴的对治所说是：'谓执持此身故'、'谓成就此身及以一乐义系缚、极系缚故'、'谓为色、声、香、味、触、法所积集、近积集故'，以此三句显示。
对趣入分别极为愚痴的对治所说是：从'广慧，依止安住于彼取识'乃至'若五识身俱有依近住缘现前，则五识身俱时转起'。对世俗分别极为愚痴的对治所说是：从'广慧，如是菩萨依止知法理'乃至'不以彼量于一切处一切时假立'。
对胜义分别极为愚痴的对治所说是：从'广慧，由何因缘菩萨不见内取'乃至'以彼量假立'。

། དེ་ལ་དང་པོར་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ་ཞེས་རྣམ་གྲངས་གསུམ་གསུངས་པ་དེ་དག་གི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མི་ཤེས་པ་དེའི་གཉེན་པོར་དེ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་ བ་ལ་མཁས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སྔར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ པའི་སྐབས་སུ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པ་ལ་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་བཞི་སྨོས་པ་ཡང་སྐབས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་གི་དོན་ནི་ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་འོག་ནས་ འཆད་དོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་མཚན་ཉིད་སྔར་བསྟན་པ་དེའི་གཏན་ཚིགས་མི་ཤེས་པའི་གཉེན་པོར་ལས་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་གཞིའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།སེམས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སྔ་མའི་གཏན་ཚིགས་སུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཅིའི་ཕྱིར་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་འདིས་ལུས་འདི་གཟུང་ཞིང་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་བཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉེ་བར་ལེན་ཅིང་མདུང་ཁྱིམ་གྱི་ཚུལ་དུ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཅིང་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པའོ། །བླངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ཟིན་ན་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་འདི་སེམས་ཅན་ གྱི་དངོས་པོ་བགྲང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་བདག་གིར་བྱས་པ་སྟེ།དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པར་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་སྔར་སྨོས་པའི་ཚིག་དེ་གཉིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་དེ་ལུས་འདི་ལ་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པའི་དོན་གྱིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལུས་འདི་ལ་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པའི་དོན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་ཀྱང་ལུས་འདི་རུལ་བ་ལ་སོགས་ པར་མི་འགྱུར་ལ།ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཕན་པ་དང་། གནོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བར་འབྲེལ་པའི་དོན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་སྨོས་པས་བསྟན་ཏོ།

首先，为对治极度迷惑于特征分类的对治，将解说词义等。即对阿赖耶识说为取识，也称为阿赖耶识，也称为心，如是宣说三种异名。对于不了知阿赖耶识特征分类者，为其对治而善巧分别此三者特征。
因此，广大智者说：'彼识亦称为取识'，'亦称为阿赖耶识'，'亦称为心'。前面在说明阿赖耶识体性时所说的'具足一切种子'、'成为所依事'、'住于所依事'、'能取'等四个词语，也是由此处来阐明。这些含义将在下文业的分类中极度迷惑的对治处详细解说。
其后，将解说业的分类中极度迷惑的对治之词义等。为对治不知前述特征之理由，说明由于作如是如是业，故称为取识、阿赖耶识及心，即阿赖耶识业的分类作为前者之理由而宣说。
首先，为何称为取识？为此说道：'由其执持摄取此身故'。其中'执持'是指此识执持色、受、想、行蕴，如同椽子相互依靠而住于所依事。'摄取'是指若为其所执持，则此色身成为有情数法而为己所有。这两者分别对应前文所说'住于所依事'与'能取'两个词语。因此称为取识。
为何称为阿赖耶识？为此说道：'由其于此身以成就与安乐一义而普遍系属及极系属故'。'以成就与安乐一义'应知是指由心力故此身不致腐败等，由身之四大及所造之利益、损害等力故，心与心所亦转为乐、苦等，表达相互关联之义。'普遍系属'即前文说明阿赖耶识体性时所说的'具足一切种子'、'成为所依事'。

།རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པ་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་སྨོས་ པས་བསྟན་ཏེ།ཚིག་དེ་བཞི་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཚིག་སྔ་མ་ཕྱི་མས་བཤད་དེ། རྣམ་པར་སྨིན་པས་བསྡུས་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།ཡང་དོན་གཞན་དུ་ན་ཕུང་པོ་ལྔས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྔར་གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དེ།ས་བོན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། རྟེན་བྱེད་པས་ཞེས་སྨོས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེས་ཟིན་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཉིད་ལེན་པའི་ཕྱིར་ནི་ གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པ་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་དག་མདུང་ཁྱིམ་གྱི་ཚུལ་དུ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ཅིང་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེས་ཟིན་ན་གཟུགས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་བགྲང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་རོ།།ཡང་དོན་གཞན་དུ་ན་ཚིག་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་མཐོང་བ་དང་། གནས་དང་། འཕེལ་བ་དང་། ཆུད་མི་ཟ་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཡང་དོན་གཞན་དུ་ན་ཚིག་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་ཀུན་གཞིའི་དོན་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ། འབྱུང་བ་དང་ ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དེ་ལ་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་།དེ་དག་ལ་དེའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་ལ་བདག་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་དང་པོ་ཁོ་ནར་མེར་མེར་པོར་ཞུགས་པ་ན་གྲུབ་པ་དང་ བདེ་བ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དེས་ལུས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ལེན་པར་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཚིག་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་ཀུན་གཞིའི་དོན་གསལ་བ་ཁོ་ནར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་དེ་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསགས་པ་དང་ཉེ་བར་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་དུ་བསགས་པ་དང་ཉེ་བར་བསགས་པ་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དེ།ཚེ་འདི་ལ་ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་དེ་མངོན་པར་ འགྲུབ་པའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་སོ་ཞེས་སྨོས་པས་བསྟན་ཏོ།། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་གྱིས་ཀུན་དུ་བསགས་པ་དང་། དེ་དག་དམིགས་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཉེ་བར་བསགས་པ་ཡིན་པས་ན་སེམས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

以'极为相应'这一词，是在之前阿赖耶识的自性阐述时，说到'住处事物而执取'来表示的。
如果问这四个词语如何具有一切种子，是因为成为住处事物的缘故。如果问如何成为住处事物，是因为是执取者的缘故，以后面的词语解释前面的词语。应当配合异熟所摄的阿赖耶识自性。
另一种含义是，因为是五蕴所摄诸法习气的所依，所以说'具有一切种子成为住处事物'。这与之前在'一因一缘建立转识'章节中所说的'阿赖耶识以二种方式作为转识的缘的作用，即以种子事和作为所依'相配合。
因为执取眼等所依处事，所以说'住处事物而执取'。因为识与名色如同芦束相互依存而住于处所，以及由其执持色法也被计为有情事物的缘故。
另一种含义是，这四个词语表示见、住、增长、不失四种差别的四种因，依次对应。
另一种含义是，这四个词语表示阿赖耶四种含义：因为诸有为法在其中结合为果事，及其对彼等结合为因事，故称阿赖耶；因为诸有情执著其为我，故称阿赖耶；因为最初入胎时成就及安乐一味，故称阿赖耶；因为执持身体，执取义即阿赖耶。依次配合。
如是，这四个词语明确显示阿赖耶的含义，因此称为阿赖耶识。
若问为何称为心，为此说'由于为色、声、香、味、触、法所积集和近积集的缘故'。'积集和近积集'这两个词，是在之前'一因一缘建立转识'章节中所说的'转识也以二种方式作为阿赖耶识的缘的作用，即于此世增长种子，及于后世执持现行种子'来表示的。
由于被那些转识的种子所积集，以及被它们所缘的色等习气所近积集，故称为心。

།དེ་ལྟར་ ན་ལུས་འདི་འཛིན་ཅིང་ལེན་པར་བྱེད་པ་དང་།ལུས་འདི་ལ་གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་གཅིག་པའི་དོན་གྱིས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་ཀུན་དུ་བསགས་པ་དང་། ཉེ་བར་བསགས་པའི་བག་ཆགས་སོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དེའི་ལས་ཡིན་ཏེ། སྔར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལས་ནི་སྣོད་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་། གནས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་སྨོས་པ་ཡང་སྐབས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འཇུག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི གཉེན་པོ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནང་གི་ལེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་གནས་སུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བས། དེ་ཕྱིན་ཆད་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྣོད་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་རྣམ་པར་རིག་པས་འཇུག་པ་ན་ལེན་པའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་དག་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞིང་།ཡུལ་རྣམས་ལ་རེག་པའི་རིམ་གྱིས་འཁོར་བར་འཇུག་ཅིང་མི་ཤེས་པའི་གཉེན་པོར་དེ་དག་གི་ཚུལ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། འདིས་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་། གྲོགས་དང་། ལས་དང་། ཡོད་པ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དག་གིས་ཅི་རིགས་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་མིག་ཅེས་བྱ་བས་ནི་དེ་དག་དང་མཚུངས་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པར་མཚུངས་པའི་མིག་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་མིག་གི རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་གནས་བསྟན་ཏོ།།གཟུགས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཟུགས་བསྟན་དུ་མེད་ལ། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་བསྟན་དུ་ཡོད་ལ། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་དམིགས་པ་བསྟན་ཏོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མིག་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་སོ་སོར་རིག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་བསྟན་ཏོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དུས་མཚུངས་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་སྟེ། དེས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷན་ཅིག་གི དངོས་པོས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ཏོ།།དུས་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྐད་ཅིག་ཁོ་ན་ལ་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། དེས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ ཏོ།།སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་བར་དུ་མ་ཆོད་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། དེས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ།

如是，执持此身并摄取，以及于此身成就与安乐一味之义而普遍相应，极为相应，以及积集色等种子，近积习气等，此即是其业用。前说阿赖耶识之业用是了别器世间及了别住处，此处亦以此示现，此是对业用差别极为愚痴之对治。
其后，当解说对转识差别极为愚痴之对治之词义等。即是如是阿赖耶识依于内在二种执取，以结生相续于生处，此后由无间断了别外器世间而转起时，依于彼取识而生起六种转识聚，以触对境之次第而流转轮回，为对治不知而广说彼等之理。
是故广大智者，依止安住于彼取识，生起此六识聚，即：眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意识等。
此中显示转识之自性、所依、所缘、助伴、作业、存在性及差别等。其中'具识之眼'即显示同分眼等，不包括不同分眼等，此显示眼识之俱生所依。'诸色'即显示非不可见、有对碍等色，此显示眼识之所缘。
'眼识生起'即显示依眼而了别色之识，此显示眼识之自性。'与彼眼识俱行同时同境之分别意识亦生'中，'俱行'即与眼识同生，此显示眼识与分别意识以俱有事而转起之安立。
'同时'即唯于刹那无前后而生，此显示眼识与分别意识以一缘性而转起之安立。'同境'即唯于一所缘相无间断而生，此显示眼识与分别意识以所缘而转起之安立。

།གྲོགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རེག་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་དག་གོ། །ཀུན་ དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་གང་གི་ཚེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་ན།གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་ན་གྲོགས་ཀྱང་ཡིན་ལ་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་འཇུག་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མིག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་ལ། གཟུགས་ ཀྱང་སྣང་བར་འགྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་དང་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་མ་གྱུར་ན།དེ་དང་འབྱུང་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འདི་ལྟར་མིག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་ལ་གཟུགས་ཀྱང་སྣང་བར་གྱུར་ཅིང་དེ་དང་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ཉེ་བར་གནས་པར་ གྱུར་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་དང་འབྱུང་གི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ། གསུམ་འདུས་པའི་རེག་པའོ། །རེག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ལྔ་ཁོ་ནར་ངེས་ཤེ་ན། དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མེད་ན་ཡུལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ནི་ཉུང་བ་མ་ཡིན་ལ། འདུན་པ་དང་མོས་པ་ལ སོགས་པས་གཞན་དག་གི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡིན་པས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་མང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་སེམས་པ་མེད་ན་མ་བསྒྲུབས་ཤིང་མངོན་པར་འདུས་མ་བྱས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་ལ། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་མེད་ན་ ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་།མྱོང་བ་མེད་པར་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ནི་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །རེག་པ་མེད་ན་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་པ་དག་ཀྱང་རྟེན་མེད་པས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ལྔ་ལས་ཉུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། འདུན་པ་ནི་འདོད་པའི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ ལས་བྱུང་གི་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ལ།མོས་པ་ཡང་ངེས་པའི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ལས་བྱུང་ཞིང་གཞན་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་འཁྲུལ་པ་ཡོད་པས་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ལྔ་ལས་མང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་ལྔ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཀུན་དུ་ འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དང་།དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐབས་འདིར་ཡང་གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་། གནས་པ་དང་། རྫས་དང་། དུས་མཚུངས་ པས་འཇུག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབང་གིས་དགེ་བའམ། མི་དགེ་བའི་རྒྱུད་དུ་འབྱུང་བར་ཟད་ཀྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ རྟོག་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས།དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

应当如理了知与伴类相应而转的安立，即眼识与其俱生相应的心所法遍行五法：作意、触、受、想、思。这五种遍行，当眼识生起时必定生起，故既是伴类又是相应而转。
为何必定生起？世尊说：'虽然眼根未坏，色尘亦现前，若无其所生作意现前，则不生其所生眼识。如是，眼根未坏，色尘现前，其所生作意亦现前，故生其所生眼识。依眼及色生眼识，三和合触。与触俱生者，即受、想、思。'因此，当眼识生起时，彼等必定生起。
若问：为何唯定为五？因为若缺其中任一，则无法圆满领受境界之作用，故不应少；欲、胜解等各别决定于其境，非遍行故不应多。世尊亦说：'若无作意及思，则不修习、不造作而识不生；若无想及受，则无取相及领纳，识生即成无义。若无触，则受、想、思亦无所依而不生，故不应少于五。'
欲唯从所欲事生，非从他生；胜解亦唯从决定事生，非从他生。彼等及其他法皆有错乱故不定，因此不应多于五。故说遍行唯有五。
此五遍行与一切识聚及一切善、不善、无记法俱生，故于此眼识时亦应知依处、所缘、行相、事、时相应而转。
虽然如此，五根识相应诸法唯依意识力而成善或不善相续，自性则是无记，因为五根识无分别故自性无记，与彼相应诸法亦是无记。

།སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་གང་དག་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་དག་ནི་དམིགས་ པ་གཅིག་ལ་རྣམ་པ་དུ་མ་རེ་རེ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ལྔ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་དང་། ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མང་པོ་དག་ནི་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་ པ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡང་དུ་མ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡུལ་དྲུག་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་གི་སྤྱི་ལ་དམིགས་པས་ན་དམིགས་པ་ཅན་གཅིག་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ད་ལྟར་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་གཅིག་ཡིན་པས་དམིགས་པར་མཚུངས་ཀྱང་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཡང་ རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་དེ།དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པས་དེ་འཛིན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དུ་མ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དམིགས་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་སྡེ་ཚན་གཅིག་ལས་རྫས་གཅིག་ཁོ་ནར་འབྱུང་གི་།གཉིས་པ་མི་འབྱུང་བས་རེ་རེ་ འབྱུང་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེ་དག་གི་ཚུལ་ནི་ཞིབ་ཏུ་འོག་ནས་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་འཇུག་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཚོར་བ་དང་ངེས་པའོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ། དམིགས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ ནོ།།ཚོར་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སྔ་མའི་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ལ་ཡུལ་ངེས་པར་གཅོད་པ་ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐབས་འདིར་ནི་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་དག་གི་ཚུལ་བཞིན་དུ་བཤད་ན། དེ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན ནོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ལ་ཡང་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལན་འགའ་ནི་རང་གི་ཡུལ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འབའ་ཞིག་ལ་གནས་སོ། །ལན་འགའ་ནི་རང་དང་གཞན་གཉིས་ཀའི་ཡུལ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དུས་གཅིག་ཁོ་ན་དམིགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་རང་གི་ཡུལ་གྱི་ རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སམ།གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་ཡང་། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་ཡུལ་ཉེ་བར་གནས་པར་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་རང་གི་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་པོ་དག་ལས་གང་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་པ་དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ ཡུལ་དང་།དུས་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མ་བསྐལ་བས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་འབྱུང་ཞིང་ཡུལ་དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པ་ནི་མི་བྱེད་པར་དེའི་དོན་ཙམ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

从心所生的其他法，凡是与眼识同时生起并相应的那些，即是所缘一而行相多的各别生起。那是什么呢？欲等五种境各别决定，信等十一种善法，贪等六种烦恼，以及忿等诸多随烦恼，虽有多种行相，但它们的所缘并非多种。因为缘取六境中任一总相，故说是同一所缘。
虽然现在所缘事物是一，所缘相同，但在一个所缘事物上也有多种行相。由于所缘行相不同，能取的心所也有不同行相，故说是多种行相。在一个所缘行相上，心所也是从一类中只生起一个实法，不会生起第二个，故说是各别生起。这些道理将在下文详细阐述。
'分别意识也生起'是说与眼识同时的事物运行是分别意识的本体。意识有三种：从近住所生、领受和决定。其中，从近住所生是在第一刹那，依靠所缘近住，与五识同时生起，缘自相。领受是在第二刹那，随前者而行，缘共相。决定是在第三刹那，决定境，缘共相。此处应知是从近住所生。
如实解释这些的方式是：其中，所谓从近住所生，是从生起的缘近住所生的分别意识，它只缘自相，不缘共相。在缘自相时，也是随缘而有时只住于自境的自相，有时则同时缘取自他二者境的自相。
其中，首先缘自境自相是在无色界或色界中，当五识他境不近住时，于七法界中任何近住者的自相，由境、时、自性无隔所摄，与其在一刹那同时生起，不作差别抉择而只缘其义，那就是境影像的本体。

།རང་དང་གཞན་ གཉིས་ཀའི་ཡུལ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་དམིགས་པ་ནི་རང་གི་ཡུལ་དང་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ།ཡུལ་གཅིག་གམ་གཉིས་སམ། ལྔ་ཆར་གྱི་བར་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་གམ་གཉིས་སམ། ལྔ་ཆར་གྱི་བར་དག་ཉེ་བར་ གནས་པར་གྱུར་མ་ཐག་ཏུ་རང་གི་ཡུལ་ཉེ་བར་གནས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་དམིགས་བཞིན་དུ་སྒོ་ལྔའི་ཡུལ་དེ་དག་ལ་ཡང་།སྒོ་ལྔའི་དབང་པོ་གང་གི་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་པའི་དབང་པོ་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་གམ། ལྔ་ཆར་གྱི་བར་དང་དེ་དང་འབྱུང་བ་ སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གང་གི་ཡུལ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་གམ་ལྔ་ཆར་གྱི་བར་གྱི་ཡུལ་དང་།དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་དང་། སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་། ཡུལ་དེ་ལ་བྱེ་ བྲག་ཏུ་གཅོད་པར་ནི་མི་བྱེད་པར་དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཙམ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཉེ་བར་གནས་ པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དེ་དང་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་རང་གི་ཡུལ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པར་མི་ བྱེད་པར་དོན་ཙམ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ན་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་གི་ཡུལ་གྱི་རང་ གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་ཏེ་སྐྱེས་ཀྱང་རུང་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་ཏེ།སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེར་སྐྱེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་འབྱུང་ཞིང་། སྔར་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རང་གི་ ཡུལ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཡུལ་དེ་འདས་པ་དེ་ཡང་རུང་།སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་ཡུལ་འདས་པ་དེ་ཡང་རུང་སྟེ། དེས་ཡུལ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཙམ་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡུལ་འདས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་མངོན་པར་གསལ་ བར་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་དོན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་མཚན་མ་ལ་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་སྔར་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་གཞན་གྱི་ཡུལ་ཉེ་བར་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་རང་གི་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་པོ་དག་ལས་གང་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་པ་དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡུལ་འདས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་རང་གི་ཡུལ་གྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།

对于自己和他人两者境界的自相，在同一时刻所缘时，如同自己的境界和五识的境界缘一样，从一个、两个乃至五个境界中的任何一个、两个或全部五个近住之时，对于自己近住境界的自相所缘时，对于五识的境界也是如此。五根中任何一根的境界近住时，一根或全部五根，以及与之俱生的五识中任何一识的境界近住时，一识或全部五识的境界、根和识等，在第一刹那同时俱生，对于该境界并不作分别，而是仅缘取其自相之义。这也是境界影像的本性。
与近住所生的意识俱生的五识也称为近住所生，这是因为它们也是从根、境和作意等生起缘近住而生的缘故。它们也不缘共相，对各自境界的自相不作分别而仅缘取义，是境界影像的本性。特别是它们本性上是无分别的。
其中'寻求'是指：如是在第一刹那，近住所生的意识缘自境自相而生，或缘五识境界与五识俱生，在其生起之后第二刹那即刻生起，对于先前近住所生意识所缘的自境自相的已过去境界，或其他五识所缘的已过去境界，以显明的方式寻求已过去的仅仅了知自相义的境界的共相。这是有分别的、随观境界影像相的。
当先前近住所生意识在五识他境未近住的情况下，对于自境七法界中任何近住者的自相了知的已过去境界的共相，以显明的方式寻求时，则是唯缘自境共相。

།གང་གི་ཚེ་སྔར་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས་རང་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། དུས་གཅིག་ཏུ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་པ་དེ་གཉིས་ཀའི་རང་ གི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡུལ་འདས་པ་དེ་གཉིས་ཀའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་རང་དང་གཞན་གཉིས་ཀའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ངེས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་ཚོལ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་སྐད་ཅིག་མ་གསུམ་པ་ལས་འབྱུང་ཞིང་སྔར་ཚོལ་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རང་གི་ཡུལ་གྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རུང་།རང་དང་གཞན་གཉིས་ཀའི་ཡུལ་གྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རུང་སྟེ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱས་པའི་ཡུལ་འདས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དེ་ནི་སྔོན་པོའོ། །དེ་ནི་སེར་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་དང་འབྲེལ་བའི་དྲན་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ། དེ་ནི་དོན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དོན་དེའི་མིང ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་རང་གི་ཡུལ་གྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་པ་དང་། རང་དང་གཞན་གཉིས་ཀའི་ཡུལ་གྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་དམིགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཉེ་བར་ གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ།ཚོལ་བ་པ་དང་ངེས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སེམས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་སེམས་མེད་ པའི་གནས་སྐབས་དྲུག་པོ་གཉིད་ལོག་པ་སེམས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་དང་།བརྒྱལ་བ་སེམས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་བཟློག་པའི་གནས་སྐབས་དྲུག་པོ་དག་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་ལ་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་རིམ་པ་དེ་ལྟར་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་སྔར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལམ་ནི་རང་དང་གཞན་ གྱི་ཡུལ་གྱི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་།རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་། དུས་གསུམ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐད་ཅིག་གི་རྒྱུན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་ཡུལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ནོ། །གཞན་ གྱི་ཡུལ་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྔའོ།དེ་གཉི་ག་ཡང་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། དུས་གསུམ་དང་། སྐད་ཅིག་གི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་དང་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་བསྡུས་པ་དག་གོ། ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དང་། སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱིའི་རྒྱུན་གྱིས་བསྡུས་པ་དག་ཡིན་ཏེ། རང་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་དང་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་བསྡུས་པ་ཡུལ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་བསྐལ་པ་དེ་དག་ནི་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།

当先前由近住所生的意识，对自己和他人的境缘如实地，在同一时间近住时，对于这两者的自相各别了知的境已过去时，对于这两者的共相，以明显显现的方式进行寻求时，那时即称为同时缘取自他二者的共相。
其中所谓的决定，即是如此在第二刹那寻求的意识生起之后，紧接着在第三刹那中生起，而先前寻求的意识对自己境的共相也好，自他二者境的共相也好，对于已显现共相的过去境，以'这是蓝色'、'这是黄色'等想相相应的具念意识，对境作出区分，这即是对义的分别，也是缘取该义的名称。
它对自己境的共相单独缘取，以及对自他二者境的共相同时缘取的差别，也如前所述相应配合。如是在一切时位中，由近住所生的意识和五识是缘取自相，寻求识和决定识二者是缘取共相，应当了知。
如是彼三心，除去六种无心位——睡眠无心位、昏厥无心位、无想定、无想、灭尽定、无余涅槃界之外，在相反的六种有心位中，意识对自他境生起的一切时位中，都应了知是如此次第生起。
其中先前所说意识之道是了别自他境的所缘、了别自相和共相、了别三时、了别刹那相续，其中意识的自境是七法界。他境是五识的境即色等五境。
这二者都包含自相和共相、三时和一切刹那相续。其中自相是现在时和单一刹那所摄。共相是过去和未来时，以及前后刹那相续所摄。对于自他境的自相现在时和单一刹那所摄，未被境和体性所隔绝者，是近住所生意识和五识的所缘。

།དེ་དག་གི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་དང་། སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱིའི་རྒྱུན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡུལ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐལ་པ་དག་ནི་འཚོ་བ་དང་ངེས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་ཅེ་ན། རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་སེམས་དེ་ཡང་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་མ་ནོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཚོལ་བ་པ་དང་། ངེས་པ་གཉིས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་ཅེ་ན། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཚོལ་བ་པ་དང་། ངེས་པའི་སེམས་དེ་གཉིས་ཀྱང་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་སྒོ ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ནི་རང་གི་ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་།ད་ལྟར་གྱི་དུས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐད་ཅིག་གཅིག་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ན་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ཡིན་ལ། སྒོ་ལྔའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས།མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དམིགས་པ་མཚུངས་ཤིང་ཆ་མཐུན་པ་ཡིན་པས་ན་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དེ་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གྱུར་ན་ཡང་གཅིག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ལ།ལྔ་ཆར་གྱི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གྱུར་ན་ཡང་ལྔ་ཆར་དང་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ལུང་ལས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གིས་ནི་ཅིག་ཅར་དུ་ཡུལ་གཅིག་གམ། གཉིས་ སམ།རབ་ཏུ་མང་པོ་དང་། རང་གི་ཡུལ་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་འཇུག་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ཉིད་ལས་དགོངས་པ་ ཡིན་གྱི་ཚོལ་བ་པ་དང་།ངེས་པ་གཉིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་མི་སྲིད་པ་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དུས་གཅིག་ཏུ་རང་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་ གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཐ་དད་པ་འཛིན་པ་འདི་ལ་ནི་འགལ་བ་ཡང་མེད་ལ།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྫས་གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་པ་རིགས་མཐུན་པའི་སེམས་གཉིས་སམ། གསུམ་མམ། མང་པོ་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དངོས་པོ་གཅིག་ ལ་རྣམ་པའི་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ།རེས་འགའ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིགས་གཅིག་པར་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པ་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་ལ། རེས་འགའ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དུ་མ་ཅིག་ཅར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ལ། འགལ་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྫས་གཅིག་ ཁོ་ནར་ཟད་པས་རིགས་མཐུན་པའི་སེམས་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།

这些的共相超越过去和未来时间，以及前后刹那相续所摄的境和自性远离的，是寻求和决定意识的所缘。
对此，为何近住所生意识趣入自相呢？因为自相是现量境，缘于彼的近住所生心无分别且无错乱的缘故。
为何寻求和决定二者趣入共相呢？因为共相是比量境，缘于彼的寻求和决定二心具有分别且能推度的缘故。
前说五识了别自境、了别现在时、了别一刹那，这一切皆唯是自相所摄，故是现量境。一切五识唯是近住所生，趣入现量境的缘故，彼等与近住所生意识所缘相同且相顺，故近住所生意识若遇一识之缘亦与一识俱生，若遇五识之缘亦与五识同时俱生。
因此经中说：'一个意识能同时思维一个、二个或众多境，以及自境和他境，故说意识的运行不可思议。'此说正是针对近住所生意识而言，并非指寻求和决定二者。因为彼二者不能趣入自相，且于共相亦是异时生起的缘故。
如是，近住所生意识同时执取自他境相所摄的差别，于此既无相违，又非识体唯一的同类二、三或多心俱生。
譬如，眼识对一事物随相缘如实地，有时执取无差别的一类色相，有时同时执取多种差别相，于此无相违且识体唯一，非同类二心俱生。

།དེ་ལ་དང་པོ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་གྲོགས་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་དག་ཁོ་ ནར་ཟད་དེ།འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་ན་ཡུལ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པར་མི་བྱེད་པས་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་ན་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པར་མི་བྱེད་ན་ཅིའི་ ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།དེ་ནི་དེའི་ཚེ་རྟོག་པ་ཤས་ཆུང་བས་དམིགས་པའི་ཡུལ་གང་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་སྐྱེ་ཞིང་ཡུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་འཛིན་པ་ཡིན་ ལ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཚོལ་བ་པ་དང་། ངེས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རགས་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ཀྱང་བསྐྱེད་ཅིང་དེ་དག་གིས་ཡུལ་གྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཚོལ་བ་པའི་སེམས་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་གྲོགས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་འདུན་པ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདུན་པ་ནི་འདོད་པའི་དངོས་པོ་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་ལ། ཚོལ་བ་ལ་ཡང་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་ བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡུལ་འདས་པ་དེ་ཉིད་ལ།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་འདུན་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་སྐབས་ན་མོས་པ་ལ་སོགས་པ་ སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ལྷག་མ་གཞན་ནི་མི་འབྱུང་སྟེ།དེའི་ཚེ་ན་ཡུལ་མ་ངེས་པས་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པའི་སེམས་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་གྲོགས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་རྣམ་པ་དུ་མ་རེ་རེ་འབྱུང་བ་ དེ་དག་ཀྱང་རང་རང་གི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པའི་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་འབྱུང་ངོ་།།ངེས་པའི་སེམས་དེ་ཚུན་ཆད་ནི་ཡུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཅད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའམ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་མ་ཐག་ ཏུ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་དག་འཕེན་པར་བྱེད་པས་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྒྱུ་མཐུན་པ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།རང་གི་རྟོག་པའི་དབང་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

首先，在生起近住心的阶段，只有与之相应的五遍行心所法伴随生起，而欲等其他心所则不会生起。为什么呢？因为此时不对境作分别，所以它们没有所缘。
此时，如果近住所生的意识不对境作分别，为什么称为分别呢？因为此时分别力微弱，以所缘境生起识的行相，仅以其自相而生起识，不对境作分别，所以是现量取境；
虽不像眼识等本性无分别，但也不是紧接着寻求和决定意识相续具有粗分别，由它们缘取境的共相本性，所以称为分别。
在寻求心生起的阶段，伴随五遍行以及欲心所生起。欲仅从所欲事物生起，寻求也是对近住所生识所缘的自相各别了知的过去境，以显现共相的方式遍寻求，所以这就是欲的所缘。
在此阶段，胜解等其余心所法不会生起，因为此时境未决定，所以它们没有所缘。
在决定心生起的阶段，伴随五遍行以及对一所缘有多种行相的心所法，它们各自随其所缘和行相的缘而生起。
从决定心以后，由于已经对境作了分别，所以由自身的贪等或信等相应，而成为染污或清净，并且紧接着引发五识的善或不善，由此因所生的同类五识也成为善或不善之因，而不是由自身的分别力。

།དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་གི་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་།སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་ཡུལ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་ཏེ། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ན་གྲོགས་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་མཚུངས་ པར་ལྡན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་དག་ཁོ་ནར་ཟད་དེ།འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་མི་འབྱུང་ན་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་སེམས་ལས་འབྱུང་བའི་ཆོས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་རྣམ་པ་དུ་མ་རེ་རེ་འབྱུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་ཞིང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་བྱུང་མ་ཐག་ཏུ་གཏན་འགག་ཅིང་དུས་ཕྱི་མར་སྡོད་པ་མེད་པས་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན།དེ་ནི་སྔར་དེ་དག་གི་ལས་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་འཇུག་ཅིང་རྗེས་ སུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྔར་སྐད་ཅིག་གསུམ་པ་ལ་ངེས་པའི་སེམས་སྐྱེས་པའི་གནས་སྐབས་ན་གྲོགས་ སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་དང་ལྡན་ཞིང་དགེ་བ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་རྣམ་པ་དུ་མ་རེ་རེ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལས་ཀྱང་དགེ་བའམ། ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པའམ། ཡང་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་གི་ཡུལ་ཉེ་ བར་གནས་པ་ངེས་པར་གྱུར་པ་ན།སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངེས་པ་དེ་ཉིད་ཇི་སྲིད་དུ་གཞན་དུ་མ་ཡེངས་ཀྱི་བར་དུ་དམིགས་པ་མཚུངས་པ་དེ་ཉིད་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བའམ། ཉོན་མོངས་པའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་ཡང་རུང་བ་པ་མང་པོ་པ་དེ་དག་དང་གནས་ དང་།དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་། རྫས་དང་། དུས་མཚུངས་པས་མཚུངས་པར་ལྡན་ཞིང་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཚེ་ན་ངེས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཉིད་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་གིས་ཡང་ན་ནི་དགེ་བར་འགྱུར། ཡང་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར། ཡང་ན་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཞིང་། ངེས་པའི་སེམས་དགེ་བའམ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་དང་། ས་མང་པོ་པ་དགེ་བའམ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་དག་དང་མཚུངས་པར ལྡན་པ་དེ་དག་གི་དབང་གིས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བའི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཕེན་པར་བྱེད་དེ།དེས་འཕངས་ནས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་དེ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔར་བསྟན་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་རང་གི་ཡུལ་ལ་ དབང་པོ་དང་།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་དེ། དེ་ཉིད་འཕེན་ཅིང་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ངེས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་ལྡན་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཡིན་ན་ནི་དགེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།

如是，从第一刹那所依而生的意识缘于自境相而生起，五识缘于他境自相，与五识同时生起的阶段中，与彼等伴侣俱生及相应的心所遍行五法而已。
若无欲等其他法，五识亦与善、不善、无记法之心所法，缘于一境而生起多种行相，俱生及相应。
若问：五识于彼刹那生已即灭，后时不住，如何可能？此于前说彼等业用时，意识趣入并随趣善不善法，五识亦随顺意识之善及烦恼，由此说明可知。
其复云何？前于第三刹那所生决定心之阶段中，具足心所遍行五法之伴侣，于善、烦恼及无记中缘一境而生多种行相，其中或善或烦恼或无记任一之境近住决定时，
于彼刹那中，彼决定意识乃至未散乱他处之间，于彼同分所缘中，与诸善或烦恼或无记任一之多地心所法，由处、所缘、行相、事物、时间相同故相应而生。
尔时，彼等决定意识以任何相应心所之力，或成善，或成烦恼，或成无记。决定心若善或具烦恼或无记，则以作意等五遍行及多地善或烦恼或无记诸法相应之力，
于其后生刹那近住所生之五识，彼所引发后刹那近住所生五识，如前所说，于自境中，与根及彼俱生近住所生意识同时而生。
彼即由引发及等起决定意识，若与善相应所等起者，即名具善。

། ཉོན་མོངས་པ་ དང་ལྡན་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཡིན་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་ལྡན་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་ཡིན་ན་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ནི་ཆོས་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་གི་རྫས་དངོས་ དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་གྱི།འཕེན་པ་དང་ངེས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བའམ། ཉོན་མོངས་པའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་དང་ལྡན་པས་འཕངས་པ་དེའི་དབང་ཁོ་ནས་དགེ་བའམ། ཉོན་མོངས་པའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྒྱུད་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཁོ་ནས་འཇུག་ པ་ཞེས་བྱའོ།།སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་མཚུངས་པར་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འཕེན་པ་ངེས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆོས་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེས་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་ཏེ་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ ནས་དེ་སྐད་གདགས་པར་ཟད་ཀྱི་དངོས་སུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་འབྱུང་བ་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་གང་ ཡང་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ལུང་ལས་ཀྱང་།སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་། བདག་ཉིད་གང་གིས་ འཕངས་པའི་ངེས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་འཕངས་ཤིང་བསྐྱེད་པ་དེ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པར་དགེ་བའམ།མི་དགེ་བའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྒྱུད་དུ་འབྱུང་བར་ཟད་ཀྱི། དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་དངོས་པོ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ས་བོན་གྱི་གནས་དང་དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་མ་གཏོགས་པར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་། རྫས་དང་། དུས་རྣམས་ལས་གང་ཡང་མི་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཞུང་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་ ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྩོལ་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་གཡེངས་པ་དང་།མ་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པ་ལ་ནི་འདུན་པ་ལ་སོགས་འཇུག་པ་མེད་དེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་འཕེན་པས་ངེས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ལ་བྱུང་བ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་རྒྱུས་ཀུན་ནས་བསླང་བ་དང་། དེའི་སྐད་ཅིག་མས་ཀུན་ནས་བསླང་ བས་དགེ་བའམ།མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་འཇུག་ཅིང་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

如果是由烦恼相应而引发，则称为与烦恼相应。如果是由无记相应而引发，则称为与无记相应。如是，五识本身并非与善法、不善法等实质相应，而是由于推动和决定的意识是善或烦恼或无记相应所推动的缘故，唯由其力而生起善或烦恼或无记相续，因此称为唯由他力而转。
所谓五识与彼等同时生起及相应的说法，是因为由推动决定的意识与这些法相应而生起五识，故将因果关系比喻为相应，仅是就间接而假立此说，并非实际同时生起及相应。
因此，五识依近住而生起的刹那，除了遍行五心所外，别无其他心所，所以经中也说：'五识的自性是无记'，应当了知。
与五识同时生起的近住所生意识，也仅仅是随顺于推动它的决定意识善等相应而生起善或不善或无记相续，并非与善等法实质相应。因为除了种子位和等无间缘位外，在同时生起、所缘、行相、事物和时间等方面都不相应的缘故。
因此，其他论典中也如是说：'意识无功用、散乱及缘不相杂时，无欲等转起，此意识应称为近住所生。'
如是，由推动决定意识的善与不善等力，在其后刹那生起的近住所生意识和五识，由因所引发及由其刹那所引发而善或不善等相续不断生起，这就是所谓意识令善与不善诸法生起及相续。

།ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཉིད་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་ དེས་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཡིད་བདེ་བའམ།ཡིད་མི་བདེ་བའི་གནས་དང་མཐུན་པ་གང་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་པ་དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཙམ་སོ་སོར་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས། དེའི་རྗེས་ལ་ཚོལ་བ་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡུལ་འདས་པ་དེའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མངོན་པར་གསལ་ བར་བྱས་པ་ལ་ངེས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཅོད་པ་ན།སྔར་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡུལ་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་དང་མཐུན་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཅད་ན་ནི་ངེས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དགེ་ བར་འགྱུར་ལ།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་དབང་གཉིས་ཀས་འཇུག་ལ། སྒོ་ལྔའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཁོ་ནས་སོ།།སྔར་དེ་དག་གི་ལས་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལམ་རྣམས་འཇུག་ཅིང་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ ཡོངས་སུ་འཛིན་ཏེ།དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་དག་ཀྱང་དགེ་ བ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཚུལ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་ནི་སྤྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། སྐབས་འདིར་མདོ་ལས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཉི་ཚེར་གཟུང་བར་བྱའོ།།འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ནི་མདོར་ན་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བའི་མིག་གི་དབང་པོ་དང་། དམིགས་པ་གཟུགས་དང་། དེ་དང་བྱུང་བ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་ཁོ་ན་ལ་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བར་བཞེད་དོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་གི་དབང་པོ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་གནས་ཡིན་ལ། གཟུགས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་གང་གི་རྣམ་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་ ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པ་དུས་མཚུངས་པ། སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་དུས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

虽然从近住所生起的五识本身是无分别的，但依靠它所缘取的对境是适合于悦意或不悦意的所依，而成为近住的那个自相的义理，
其后，寻求的意识对已过去的境界的共相明显显现后，决定的意识作出分别时，如果对先前从近住所生起的识对适合于悦意的境界的自相各别了知的共相作出分别，则那个决定的意识成为善，
与此相反则成为染污，这就是称为五识随顺意识的善与染污。
如是，意识是依靠自力与他力二者而转，五识唯依他力而转。
前面在解说它们的业用时说：'意识趋入诸道并随之趋入'，以及'也能遍取其他诸识聚的可爱与不可爱果报，因为从其因所生起，引发同类因的缘故'，
以及'五识也随顺于意识的引发，并能遍取可爱与不可爱果报'等所说的内容，也都应当如前所说的善与染污的方式来理解。
这些是总的说明识生起的方式，而在此处经中所说'分别意识也生起'，应当仅仅理解为从近住所生起的意识。
此处所说识转起的差别，简言之，同时生起的眼根、所缘色法、由此所生的眼识，以及与此同时生起的从近住所生的意识，认为是在刹那之中无有前后而同时生起。
为什么呢？因为眼根是眼识同时生起的所依，色法是眼识所生起的色相的自相，
与此同时生起的从近住所生的意识，是与那个眼识同时转起、时间相等、境界相同，即是经中所说'分别意识也生起'的内容，因为它们不是时间各异的缘故。

།དེ་ལ་ལ་ལ་དག་འདི་སྙམ་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་ན། བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་མིག་དང་གཟུགས་ཕྲད་ པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ལ།སྐད་ཅིག་གསུམ་པ་ལ་དེས་དྲངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བས་དེ་དག་ནི་དུས་ཐ་དད་དོ་སྙམ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ཏེ། འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་ཚུལ་བསྟན་པར་ཟད་ཀྱི། དུས་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མདུང་ཁྱིམ་དང་འདྲའོ། །དེ་ཡང་ཅིས་མངོན་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ། འདི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། དབང་པོ་དང་། ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྒྱུ་དང་འབྲས བུ་མགོ་མཉམ་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་དེ་གསུངས་པ་ཡིན་པས།འདིར་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་གཉིས་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྲས་བུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི་དངོས་ སུ་ན་དེ་དག་ནི་དུས་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་མིག་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་གནས་ཡིན་ལ། གཟུགས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུགས་གང་གི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་དག་ནི་སྔ་ཕྱི་མེད་དེ། དཔེར་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡིན་ཡང་དུས་མཚུངས་པ་དང་འདྲའོ།།དེ་ལ་འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དུས་སྔ་ཕྱིར་བྱུང་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་སྔ་ལ། འབྲས་བུ་ནི་འཕྱི་བ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་དེ་གསུངས་པ་ ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་ནི་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པས་རྟག་ཏུ་རུང་གི་།མིག་དང་། གཟུགས་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་སྔ་ཕྱི་མེད་དེ། དུས་གཅིག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དྲངས་ནས་སྐད་ཅིག་གསུམ་པ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ བ་དེ་ཡང་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱར་ནི་མི་རུང་སྟེ།དེ་ནི་མདོ་འདི་ཉིད་ལས་ཀྱང་། མིག་གི་རྣམ་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དུས་མཚུངས་པ། སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ པ་ཡིན་ནོ།

对此，有些人这样想：世尊说'依靠眼根和色法，生起眼识'时，'依靠'这个词的含义是：在第一刹那眼根和色法相遇，依此在第二刹那生起眼识，在第三刹那生起由此引生的意识，所以这些是不同时间。
但这种理解是不正确的。'依靠'这个词只是表明缘起的道理，即依靠因而生果的方式，并非表示有先后时间差别，就像茅屋的椽子一样。
这从何而知呢？世尊说明缘起的含义有十二种，即'此有故彼生，此生故彼生'。其中'此有故彼生'是就心和心所、根和境、识等同时生起的缘起，因果同时的情况而说的。
因此，这里说'依靠眼根和色法'时，这两者是因，而识是果，只是表明因果的道理，实际上它们是同时的。
这样，眼根是眼识的俱有所依，色法是眼识所生起的相状，所以它们没有先后。就像心和心所虽是因果却同时存在一样。
'此生故彼生'是就种子和芽等前后相续的缘起，因在前而果在后的情况而说的。对于这些确实有先后次第。
但是眼根、色法和眼识是没有先后的，应当知道是同时的。
所说的'由眼识引生在第三刹那生起意识'这种说法，也不能理解为是从近住缘所生的意识，因为在这部经中也说：'与眼识同时相应，时间相同，境界相同的分别意识也会生起。'

།དུས་དང་དམིགས་པ་ཐ་དད་ཅེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་ལ། གཞུང་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་འབྱུང་བས། མིག་གི་ཡུལ་ལ་ཡང་འཇུག་པར་ནི་ངེས་ན། དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་རྣམ་པར་རིག་ པ་ཡིན་པས་རང་གི་ཡུལ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་སོ་སོར་རིག་ནས་ཡུལ་དང་བཅས་ཏེ་འགགས་པས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ཙམ་ན་སྔ་མའི་མིག་དང་།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིག་གི་ཡུལ་དེ་ཉིད་ལ་འགགས་ཟིན་པས། མིག་ གི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ལ་བྱུང་བ་དེ་མིག་གི་ཡུལ་ལ་དམིགས་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་།།མིག་གི་ཡུལ་ལ་ནི་མི་འཇུག་གི་།མིག་གི་ཡུལ་འགགས་པའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ལ་བྱའོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཚོལ་ བའམ།ངེས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་ཡུལ་གྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་བརྩད་དུ་མེད་དེ། །དེ་ལྟ་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་གནས་མིག་གི་དབང་པོ་དང་། དམིགས་པ་གཟུགས་དང་། དེ་དང་འབྱུང་བ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ འབྱུང་བ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།གྲོགས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་ལ་སོགས་པས་མང་པོ་དག་ནི་སྐད་ཅིག་ཁོ་ན་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚུལ་དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ནི་ཐེག་པ་ ཆེན་པོའི་ངེས་པའི་དོན་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པའི་སྐབས་འདིར་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་ཁ་ཅིག་དང་ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་གཞན་གྱི་ལུང་དག་ལས་ཚུལ་གཞན་དུ་བསྟན་པ་ནི་གདུལ་བ་བྱིས་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་དག་གི་དབང་དུ་མཛད་ པ་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་མི་བྱའོ།།ཆོས་འདི་པ་དང་གཞན་དག་གི་གང་ཟག་དག་གི་གཞུང་ལུགས་ཁ་ཅིག་ལས་གཞན་དུ་བཤད་པ་ནི་རྟོག་གེ་སྐམ་པོ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་དེ་དག་དང་ལུང་འདི་ནི་བརྫུན་པར་ཡང་མི་བྱའོ། །བློ་གྲོས་ཡངས་པ་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་བཞིའི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་སྦྱར་རོ། །ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར ཤེས་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དུས་མཚུངས་པ།སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་བཞི་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་ པོས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དམིགས་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གྲོགས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་གི་ངོ་བོས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་ རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏེ་།དེ་དག་ཀྱང་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་སྔ་ཕྱི་མེད་པར་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།

说'时间和所缘不同'也是不合理的。从其他论典中也说到：'意识趣入自境和他境'，既然确定也趣入眼境，那么对于此，眼识是刹那了别，对自境刹那临近的那个相分别了知后，连同境一起灭去，在后刹那意识生起时，前面的眼根、眼识和眼境已经灭去，因为没有任何称为眼境的自相，所以不能说后刹那生起的意识缘取眼境。
如果说：'不趣入眼境，而是随顺趣入眼境已灭的共相'，这是寻求或决定的意识缘取他境的共相，所以无需争论。如是，同时生起的处所眼根、所缘色、与之俱生的眼识、与之俱生的等无间缘所生的意识、伴随与之俱生且相应的遍行五心所等众多法，应知唯在一刹那同时生起。
如此宣说的方式，是在这大乘决定义抉择的场合中，正确宣说心的趣入方式。某些不了义经和其他声闻部派的教典中以其他方式宣说，是针对所化机愚者智慧者而作，不应随顺彼等。内外教派某些论典中的其他解释仅仅是干瘪的推理而已，不应与此教典相违背。
广大智慧者，依于具有识的耳、鼻、舌、身和触，生起身识等，这是说明余下四种耳识等的俱生处、所缘和体性，应如前类推。与彼身识同时随行、时分相同、行境相同的分别意识也生起，这是宣说耳识等余下四识与分别意识俱有体性的趣入安立、一缘性趣入安立、所缘趣入安立、伴随相应趣入安立，以及与彼等俱有体性趣入的分别意识体性，彼等也应知唯在一刹那无有前后而生起，如前随理类推。

།གལ་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ལན་ཅིག་བྱུང་ན་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་ལན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གཉིས་སམ། གསུམ་མམ། བཞི་ལན་ཅིག་གམ་ལྔ་ཆར་ལན་ཅིག་བྱུང་ན་ཡང་དེར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་ལན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚར་གྱིས་ནི་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དེ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཅིག་གམ།གཉིས་སམ། ལྔ་ཆར་གྱི་བར་ དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་སྟོན་ཏེ།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་པས་འབྱུང་བའི་རིམ་པ་དང་དུས་ངེས་པ་མེད་དེ་གང་གི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་འབྱུང་ཞིང་གཞན་ནི་མི་འབྱུང་ངོ་། །རྐྱེན་རྣམས་ལ་ ཡང་ངེས་པ་མེད་དེ།ལན་འགའ་ནི་གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་སོ། །ལན་འགའ་ནི་གཉིས་དང་གསུམ་དང་བཞིའམ། ལྔ་ཆར་གྱི་རྐྱེན་དུས་གཅིག་ཏུ་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་ཡང་གང་གི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གཅིག་ཁོ་ན་རང་གི་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་ངོ་།།རྐྱེན་གཉིས་དང་གསུམ་དང་བཞིའམ་ལྔ་ཆར་དུས་གཅིག་ཏུ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་ཡང་། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཆར་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་རང་རང་གི་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་ངོ་། །སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ནི་རང་རང་གི་ ཡུལ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་སྟེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པའི་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཡང་རེས་འགའ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་གཅིག་པ་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པ་འཛིན་པར་བྱེད་ལ། རེས་འགའ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ དུ་མ་ཅིག་ཅར་འཛིན་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དུ་མ་ཅིག་ཅར་འཛིན་ཀྱང་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་ཟད་པས་རིགས་མཐུན་པའི་སེམས་གཉིས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་གི་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལན་འགའ་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་དང་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་རྐྱེན་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་ངོ་། །ལན་འགའ་ ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་དང་གསུམ་དང་བཞིའམ་ལྔ་ཆར་གྱི་བར་དང་དྲུག་དུས་གཅིག་ཏུ་རང་རང་གི་རྐྱེན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་ངོ་།།དེ་དེ་ལྟར་དུས་གཅིག་ཏུ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཆར་གྱི་བར་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཡང་། སྐྱེས་བུ་སྐར་ཁུང་ཐ་དད་པ་ནས་འཇུག་པ་དག་ བཞིན་དུ་རྫས་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་ཟད་པར་རིགས་མཐུན་པའི་སེམས་གཉིས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་ཟད་ཀྱང་རང་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཐ་དད་པ་ལ་ཡང་དུས་གཅིག་ཏུ་དམིགས་སོ།

如果一个眼识生起的时候，与眼识境界相应的分别意识也是同时唯一生起。如果二、三、四或五识聚同时生起的时候，与五识聚境界相应的分别意识也是同时唯一生起。这段话是说明依近住而生起的意识，缘自己和他人境界的自相，如同五识的缘一样，与一、二乃至五识同时生起的情况。这是怎样的呢？五识依赖外境的缘，所以生起的次第和时间是不确定的，哪个缘近住了，那个就生起，其他的则不生起。缘也是不确定的，有时是一个缘近住，有时是二、三、四或五个缘同时近住。
如是，当一个缘近住时，依靠其缘，唯一生起那个识。当二、三、四或五个缘同时近住时，五识也都同时依靠各自的缘而生起。那些五识都是缘各自境界的自相，如眼识也是随着境界的相缘，对于一个色法，有时取一个非杂多的色相，有时同时取多种杂多相。如是虽然同时取多种杂多相，但识的本性唯一，所以同类的心也不会同时生起。耳识等其余诸识也是如此，这是说明五识生起的方式。
因此，依近住而生起的意识，也是如同五识的缘一样，有时与一个或两个五识同时依彼缘而生起。有时与二、三、四或五个五识同时依各自的缘而生起。如是虽然与五识同时生起，但如同从不同窗户进入的人一样，也不是实体各异，因为识的本性唯一，所以同类的心也不会同时生起。虽然识的本性唯一，但也能同时缘自己和他人境界所摄的不同自相。

། དེ་ལྟར་དུས་གཅིག་ཏུ་དམིགས་ཀྱང་དེའི་གནས་སྐབས་ན་གྲོགས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ཟད་ཀྱི་ཡུལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་གཅོད་པས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རང་གི་ས་པ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་སེམས་མི་མཐུན་པ་གཉིས་དུས་གཅིག ཏུ་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་དོ།།དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་གནས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ངེས་པ་མེད་ལ་དམིགས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འདྲ་བས་རང་དང་གཞན་གྱི་གནས་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་གྱི། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ནི་གནས་པ་ དང་དམིགས་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མདོར་བསྡུ་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་དང་། རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ནི་རང་གི་ཡུལ་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ ཡིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་དབྱེ་ན་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་ཡིན་མོད་ཀྱི། རང་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ནི་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རང་དང་གཞན་ གྱི་ཡུལ་གྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཚོལ་བ་པ་དང་ཉེས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་རང་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་ཡིན་མོད་ཀྱི། རང་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་དང་གཞན་གྱི་ཡུལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒོ་ ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་འདི་ལ་ ཡང་ས་བོན་གྱི་གནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་འགགས་མ་ཐག་པ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཐུན་མོང་ཡིན་ནོ།།དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྐབས་སུ་ ནི།དྲུག་པོ་འགགས་མ་ཐག་པ་ཡི་། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡི་དེའི་། །ཞེས་གསུངས་པས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་ཉི་ཚེ་ལ་གཞག་གོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞག་པའི་སྐབས་སུ་ནི་འབྱུང་བའི་གོ་འབྱེད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་ པ་རྣམས་འགགས་མ་ཐག་པའོ་ཞེས་གསུངས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཅར་ལ་གཞག་གོ།།གནས་དེ་ནི་ངེས་པ་མེད་དེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཀུན་གཞི་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུན་རྟག་ཏུ་འཇུག་པས་ རང་གི་སྔ་མ་འགགས་མ་ཐག་པ་རང་གི་རྒྱུན་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བའི་དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་ཡིན་ནོ།།སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་རང་ཀ་འགགས་མ་ཐག་པར་རང་རང་གི་དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་ཡིན་ནོ། །ལྔ་ཆར་དུས་གཅིག་ཏུ་འགག་ པ་ནི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བཞི་ནི་མི་སྐྱེ་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་སྐྱེ་ན་ནི་ལྔ་ཆར་ནི་འགགས་མ་ཐག་པ་ནི་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་སྐྱེ་བ་དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་ཡིན་ནོ།།བཞི་ནི་མ་སྐྱེས་ལ་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་སྐྱེས་པ་དེ་འགགས་མ་ཐག་ཏུ་ལྔ་ཆར་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེས་ན་ཡང་གཅིག་པོའི་ འགགས་མ་ཐག་པ་དེ་ལྔ་ཆར་སྐྱེ་བའི་དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་ཡིན་ནོ།

虽然在同一时间作意，但在那个时候只是与遍行五心所相应而已，并不能对境界作特殊分别，因为没有善心所和烦恼心所各自的本性，所以善心与不善心这两种相违的心不会同时生起。
由于它与俱生处所的有色根无有决定，所缘是自相，相似于此，是遍于自他处所所缘的，而五识由于处所和所缘各别决定的缘故，不是遍行的。
其中总之，意识的所缘是自他境界和自共相，五识的所缘唯是自境界和自相。
若别别分析，等无间生起的意识的一切所缘虽是自他境界，但并非一切自他境界都是等无间生起的意识的所缘，因为是自他境界的共相。
寻求意识和染污意识的一切所缘虽是自他境界，但并非一切自他境界都是这二者的所缘，因为是自他境界的相。
同样，虽然五识的一切所缘是自相，但并非一切自相都是五识的所缘，因为是法界的自相。
如是宣说诸识活动的差别中，种子处的阿赖耶识和等无间处的诸识灭已，是一切转识的共同处所。
彼等无间处，在建立阿赖耶识的场合中说：'六识灭无间，彼识即是彼'，故唯安立于转识六识。
在建立阿赖耶识的场合中，于生起开导的阶段说：'诸识灭无间'，故安立于八识。
彼处所无决定，其中且于有情有心的阶段，阿赖耶识、染污意和意识恒常相续运行，故自前灭无间是自相续后生的等无间处。
五识若是同时生起的阶段，则各自灭无间是各自的等无间处。
五识同时灭时，随后四识不生而任一识生起时，五识灭无间是任一识生起的等无间处。
四识未生而任一识生起，彼灭无间五识同时生起时，彼一识灭无间是五识生起的等无间处。

།གཉིད་ལོག་པ་དང་བརྒྱལ་བ་སེམས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རེ་ཞིག་འགགས་ཏེ། རྒྱུན་ཆད་པ་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་མ་ཆད་ པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་ལས་སྐྱེས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་སེམས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་རེ་ཞིག་འགགས་ཏེ། རྒྱུན་ཆད་པ་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྒྱུན་མ་ཆད་ པའི་དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་ལས་སྐྱེས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་སེམས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་སོགས་པ་བདུན་པོ་རེ་ཞིག་འགགས་ཏེ། རྒྱུན་ཆད་པ་ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་མ་ཆད་པའི་དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་སྐབས་ ལས་སྐྱེའོ།།ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སེམས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཀུན་གཞི་སྤངས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་མེད་དེ་གནས་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ ལྡན་པ་དེ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡང་ལྡན་ལ།གང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མུ་བཞི་སྟེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་ལ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མི་ ལྡན་པ་ནི་གཉིད་ལོག་པའི་སེམས་མེད་པ་དང་།བརྒྱལ་བ་སེམས་མེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །འཇུག་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་ལ།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་སེམས་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ། །གཉིས་ཀ་དང་ལྡན་པ་ནི་སེམས་ཡོད་པའི་གནས་ སྐབས་ན་དེ་དག་ལས་གཞན་པ་རྣམས་སོ།།གཉིས་ཀ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ནའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཚུལ་བཤད་པའི་སྐབས་འདི་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་སེམས་རིགས་མི་མཐུན་པ་གཉིས་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་མེད་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ནི་བྱིས་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་མི་བྱའོ། །དེ་བས་ན རྣམ་པར་ཤེས་པ་རིགས་མཐུན་པ་ནི་གཉིས་ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་གི་རིགས་མི་མཐུན་པ་ནི་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཅིག་ནས་གཉིས་རབ་ཏུ་མང་པོ་ཡང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་སྟེ།རྣལ་འབྱོར་པ་དག་གི་སེམས་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གིས་ཀྱང་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པས་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་འཇུག་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བློ་གྲོས་ཡངས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ས་བོན་གྱི་གནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བའི་ དོན་སྔར་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་སྟོན་ཏོ།

在睡眠和昏迷无意识的状态下，五识暂时停止，其间断后再生起是从阿赖耶识、染污意识和意识相续不断的等无间缘中生起。
同样，在无想定和无想天无意识的状态下，六种转识暂时停止，其间断后再生起是从阿赖耶识和染污意识相续不断的等无间缘中生起。
同样，在灭尽定无意识的状态下，染污意等七识暂时停止，其间断后再生起是从阿赖耶识相续不断的等无间缘中生起。
在无余涅槃无意识的状态下，由于已断除阿赖耶识，一切识的等无间缘都不存在，应当了知转依的本性是相续不断的。
关于此，具有阿赖耶识者是否也具有转识，具有转识者是否也具有阿赖耶识？有四种情况：
具有阿赖耶识而不具有转识的是睡眠无心位、昏迷无心位、无想定、入灭尽定者以及生于无想天者。
具有转识而不具有阿赖耶识的是有心位的阿罗汉、辟支佛、不退转菩萨和如来。
二者都具有的是有心位中除上述以外的其他有情。
二者都不具有的是入灭尽定的阿罗汉、辟支佛、不退转菩萨、如来，以及无余涅槃界中的圣者。
关于诸识俱起的方式，某些声闻部派认为即使不同类的心识也不会同时生起，这些人是随信行的愚者智慧，不应随从他们。
因此，同类识不会同时生起，而不同类识则随缘可以从一个到二个乃至多个同时生起。瑜伽师的心识，即使是一个五识也能执行其他所有识的作用，应当了知识的运行是不可思议的。
广慧，如是等两个比喻说明了种子依止阿赖耶识，转识随缘生起的道理，这是对前述义理的譬喻说明。

།དེ་ཡང་ཆུའི་ཀླུང་ཆེན་པོ་འབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་ལྟ་བུ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །རླབས་དང་གཟུགས་བརྙན་གྱི་གནས་ལྟ་བུ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ སོ།།འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་སྟེ། རྐྱེན་དེ་དག་གི་གནས་ལྟ་བུ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་འགགས་མ་ཐག་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་པའི་གནས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་། དམིགས་པ་ཡུལ་དང་དེ་དང་འབྱུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ཡིན་པར་བལྟའོ།།འོ་ན་དཔེའི་དངོས་པོ་གཅིག་བསྟན་པས་ཆོག་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སྨྲས་པ་ལ་དགོས་པ་ལྷག་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དོན་གྱི་གནས་མཚོན་པ་ལ་ནི་དཔེ་གཅིག་དང་ཆོག་མོད་ཀྱི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གཞན་དག་ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམ་པ་ གཉིས་ཡོད་དེ།རྒྱུའི་རྒྱུན་སྔ་མ་ཟད་ནས་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་དང་རྒྱུ་ཉིད་འབྲས་བུའི་གནས་སུ་འཕོ་བར་བལྟ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དཔེ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གསུངས་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཆུའི་ཀླུང་དེ་རང་གི་རྒྱུན་གྱིས་རྒྱུན་ཆད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ཡོངས་སུ་ ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་རྒྱུན་སྔ་མ་ཟད་ནས་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་ལྟ་བ་སེལ་ཏོ།།དེ་ལྟར་ལྟ་བ་སུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ནི་དགེ་སྦྱོང་བྲམ་ཟེ་རྟག་པ་རྟག་པའི་དུས་དང་། ཐེར་ཟུག་ཐེར་ཟུག་གི་དུས་སུ་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཅིའི་ ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ལ་ཡོངས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེ་ན།འདི་ལྟར་ལུང་དང་རིགས་པས་བྱེད་དེ། ལུང་གང་ཞེ་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་དེ་དང་ལྡན་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་དང་། སྡེ་སྣོད་བྱིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་དག་ལ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ།

复次，如大河流水之处所，及如清净圆镜之处所，即是阿赖耶识。
如波浪及影像之处所，即是诸转识。
所谓生起缘者，即是风及色等事物，如是诸缘之处所，即是等无间缘之灭已处所，及俱有缘之有色根，所缘缘之境及其生起作意等，应当了知。
若问：以一种譬喻即可，何故说二种譬喻有何殊胜意义？虽然为显示义理之处所一种譬喻即可，然为遣除他人对缘起道理二种邪执：
谓前因相续已尽而后果无因生起，及因体转变为果处所，为遣除此二种邪执而说二种譬喻，依次配合。
其中说'彼水流不因自相续而断绝，亦不穷尽'者，是为遣除前因相续已尽而后果无因生起之见。
若问：持如是见者为谁？即是某些沙门婆罗门，说于恒常之时及永恒之时无因论者。
若问：彼等何故如是见解并作安立宣说？以教证及理证而作。何为教证？即是无因论者相传一代至一代，以传授典籍之方式而来。

།རིགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ དགེ་སློང་དང་བྲམ་ཟེ་རྟོག་གེ་པ་སྤྱོད་པ་ཅན་རྟོག་གེར་གཏོགས་པའི་རང་གི་སྤོབས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ས་དཔྱོད་པའི་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པ་ལ་གནས་པ་དེ་དག་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་པ་དང་།རྟོག་གེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་སྟེ། དེ་ལ་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་པ་ ནི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་སྔོན་གྱི་མཐར་རྟོག་པ་ཁ་ཅིག་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོག་པ་ན་ཚེ་རབས་གཅིག་གམ་གཉིས་སམ་མང་ པོ་ཞིག་གམ་བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཅིག་གམ་གཉིས་སམ་མང་པོ་ཞིག་གམ་།བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཚུན་ཆད་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ན་དེ་དག་གི་སྔོན་རོལ་གྱི་རྒྱུའི་རྒྱུན་འབྲེལ་བ་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། སེམས་ཅན་དང་འཇིག་རྟེན་འདི་དག་དང་པོར་གྲུབ་པའི་རྒྱུའི་སྔ་མ་ནི་རྒྱུན་ཆད་ དེ་མེད་པ་ཡིན་པས་དེས་ནི་མ་བསྐྱེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་འདི་དག་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་སྟེ།དེ་དག་ལ་ཡང་ལྟ་བར་གྱུར་པ་འདི་འབྱུང་ངོ་། །རྟོག་གེ་བརྟེན་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་དེ་དག་གིས་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་འདི་དག་སུས་ཀྱང་བསམ་པ་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བར་རྣམ་པ་སྣ་ ཚོགས་སུ་སྣང་བ་དང་།རེས་འགའ་རྒྱུ་རྣམས་འབྲས་བུ་མེད་པར་སྣང་བ་དང་། རེས་འགའ་གློ་བུར་དུ་རླུང་ལྡང་ལ་རེས་འགའ་མི་ལྡང་བ་དང་། རེས་འགའ་གློ་བུར་དུ་ཆུ་ཀླུང་འབབ་ལ་རེས་འགའ་མི་འབབ་པ་དང་། རེས་འགའ་གློ་བུར་དུ་ཤིང་ལྗོན་པ་དག་ལས་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་འབྱུང་ལ། རེས་འགའ་མི་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ན་དེ་དག་གི་སྔོན་རོལ་གྱི་རྒྱུའི་རྒྱུན་འབྲེལ་པ་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་འདི་དང་པོ་གྲུབ་པའི་རྒྱུའི་རྒྱུན་སྔ་མའི་རྒྱུན་ཆད་དེ་མེད་པ་ཡིན་པས་དེས་ནི་མ་བསྐྱེད་ཀྱི། འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་འདི་དག་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བ ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་སྟེ།དེ་དག་ལ་ཡང་ལྟ་བར་གྱུར་པ་འདི་འབྱུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་ཅིང་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྨྲས་པ་མང་དུ་བརྗོད་པས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དཔེ་བསྟན་པའི་སྐབས་འདིར་ དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ།

什么是道理呢？是这样的，比丘和婆罗门中有些人是辩论者，从事辩论，依靠自己的智慧，作为凡夫随顺观察，他们依靠禅定和依靠辩论两种方式来宣说。
其中依靠禅定的是这样的：有些沙门和婆罗门思维前际，依靠小、中、大等世间禅定，以忆念前世的智慧观察众生和世间的前际时，能忆念一世或二世或多世，或一中劫或二中劫或多中劫，或一大劫以来的事情。由于未见到更前的因的相续关系，便这样想：'这些众生和世间最初形成的因的前面已断绝，不存在，所以不是由它产生的，这些后面的果是无因而生的。'他们生起这样的见解。
依靠辩论的简而言之是这样的：他们见到内外诸法在无人预先思维的情况下显现种种相，有时因无果而显，有时突然风起而有时不起，有时突然河流奔流而有时不流，有时突然树木开花结果而有时不开花结果等。由于未见到更前的因的相续关系，便这样想：'这内外诸法最初形成的因的相续前面已断绝，不存在，所以不是由它产生的，这些后面的果是无因而生的。'他们生起这样的见解。
因此，他们对缘起非如理思维，说了许多不是由正理所生的言论，为了破除这些，世尊在此显示比喻的场合中如是宣说。

།འདིར་རིགས་པ་བརྗོད་པ་ནི་རྟོག་གེ་པ་བསམ་གཏན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྨྲ་བ་དེ་དག་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞིག་རྗེས་སུ་དྲན་ནམ་འོན་ཏེ་སེམས་ཅན་དང་འཇིག་རྟེན་རྗེས་སུ་དྲན་པར་འདོད། གལ་ཏེ་དངོས་ པོ་མེད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་ཞེས་བྱར་ནི་དངོས་པོ་མེད་ན་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་དང་འཇིག་རྟེན་རྗེས་སུ་དྲན་ན་ནི་དེས་ན་འབྲས་བུ་འདི་དག་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །རྟོག་གེ་པ་རྟོག་གེ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྨྲ་བ་དེ་དག་ལ་ ནི་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཇུག་པ་དང་། གློ་བུར་དུ་འཇུག་པར་སྣང་བ་དེ་རྒྱུ་མེད་པའམ། འོན་ཏེ་རྒྱུ་ཡོད་པར་འདོད། གལ་ཏེ་རྒྱུ་མེད་ཅེས་བྱར་ནི་རྒྱུ་མེད་ན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཇུག་པ་དང་། གློ་བུར་དུ་འཇུག་པར་སྣང་ཞེས་བྱར་མི་ རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་རྒྱུ་ཡོད་ན་ནི་དེས་ན་འབྲས་བུ་འདི་དག་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། སེམས་ཅན་དང་འཇིག་རྟེན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་རྒྱུ་མེད་པར་འཇུག་པ་དང་རྒྱུ་ཡོད་པར་འཇུག་པས་ཀྱང་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་སྨྲ་བ་དེ་ནི་རིགས་པས་ བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། རྒྱུའི་རྒྱུན་སྔ་མ་ཟད་ནས་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྲོ་ བར་ཡང་མི་མངོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་འབྲས་བུའི་གནས་སུ་འཕོ་བར་ལྟ་བ་སེལ་ཏོ།།དེ་ལྟར་ལྟ་བ་སུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདི་ནི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་ཁ་ཅིག་དང་། ཆོས་འདི་ལ་ཁ་ཅིག་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་རྗེས་སུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དག་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་རྣམ་པར་ འཇོག་པ་ལ་ཡོངས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེ་ན་འདི་ལྟར་ལུང་དང་རིགས་པས་བྱེད་དེ།དེ་ལ་རྟོག་གེ་དག་གི་ལུང་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཆོས་འདི་པ་དག་གི་ལུང་གི་མདོ་སྡེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་།འདས་པའི་ལས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་། ཁམས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པའོ། །རིགས་པ་གང་ཞེ་ན་རྟོག་གེ་པ་ཅན་རྟོག་གེར་གཏོགས་པའི་ས་རང་ གི་སྤོབས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་དཔྱོད་པའི་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པ་ལ་གནས་པ་དེ་དག་དང་།ཆོས་འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཐོག་མ་དང་བར་དང་ཐ་མར་དགེ་བ། གསེར་བཟང་པོ་ལྟ་བུར་བསྲེག་པ་དང་བཅད་པ་དང་བདར་བ་དང་འདྲ་ བའི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་།ལུང་གི་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་མིག་བཀབ་སྟེ་ལག་ནོམ་བྱེད་པ་དང་འདྲ་བ་དེ་དག་གི་ལུགས་མཐུན་ཏེ། དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་ཆོས་གང་རང་གི་མཚན་ཉིད་གང་གིས་རྣམ་པར་གནས་པ་དེ་ནི་དེས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་མ་འོངས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ནི་དེས་ནི་དེའི་ཚེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཟིན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འདས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ནི་དེས་ན་དེའི་ཚེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ།

此处阐述道理，对于以禅修者方式宣说的论理者们应当如此说：是忆念前世时，是忆念无实之事，还是认为忆念有情和世间？若说忆念无实之事，则无实时就不应说忆念前世。若说忆念有情和世间，则不应说这些果无因而生。
对于以论理者方式宣说的论理者们应当如此说：为何内在诸法显现为种种形态和突然生起，是认为无因还是有因？若说无因，则无因时就不应说显现为种种形态和突然生起。若说有因，则不应说这些果无因而生。
如是，无论是忆念无实之事，还是忆念有情和世间，无论是无因生起还是有因生起都不应理。因此，此说非由正理所生。
所以应当了知：一切法皆依因缘而生，并非前因相续灭尽后，后果从无因中生起。
所谓'既非转变为镜面圆轮和影像之实体，也不显现为遍满'，这是为了遣除认为因本身转移至果位的见解。
何人持此见解？即某些沙门、婆罗门以及此法中某些主张过去、未来随之存在的人。他们为何如此见解并作如是安立呢？他们是依据教证和理证而作。
其中论理者的教证如前所述。此法诸人对经典教证作非如理思维，即对世尊所说的'十二处皆以相而有'、'过去业存在'以及'过去、未来、现在诸行和界存在'等作非如理思维。
何为理证？即依止论理学派论理之地，从自信生起的凡夫观察随观而住的那些人，以及于此法中对如来教法初善、中善、后善，如同精金经受烧、割、磨而极为清净的现量、比量和教言诸句，如同蒙眼摸物般的那些人的宗义相顺。
他们作如是思维：任何法以任何自相而安住，即由彼而成就。若说未来不存在，则彼时将失其自相。若说过去不存在，则彼时将离其自相。

།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་རང་ གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་དེས་ན་དེ་དག་འདས་པ་ཡང་ཡོད།མ་འོངས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྒྱུ་དེ་ཉིད་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འབྲས་བུའི་གནས་སུ་འཕོ་ལ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་འོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྒྱུ་ དེ་ཉིད་མ་འོངས་པའི་འབྲས་བུའི་གནས་སུ་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་ཅིང་རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྨྲ་བ་མང་དུ་བརྗོད་པས་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དཔེ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་སྐབས་འདིར་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་སོ།

如果这样的话，就会成为自相不成立的过失。因此，自相不成立这样说是不合理的，这样想着，所以说过去也有，未来也有。一切过去是现在的因，因此，那个因转为现在果的位置，一切现在是未来的因，因此，那个因将转为未来果的位置，如是见解并如是宣说。
因此，他们对缘起不如理作意，说出许多非理所生的言论，为了遣除这些，世尊为了显示比喻而在此处如是宣说。

།འདིར་རིགས་པ་བརྗོད་པ་རེ་ཞིག་རྟོག་གེ་པ་དང་ཆོས་འདི་པ་དེ་དག་གཉིས་ཀ་ལ་སྤྱིར་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་གཅིག་པར་འདོད་དམ། འོན་ཏེ་མཚན་ ཉིད་ཐ་དད་པར་འདོད།གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པར་འདོད་ན་ནི་དེས་མཚན་ཉིད་དུས་གསུམ་དུ་གཞག་པར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་ན་ནི་དེས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་ བྱ་སྟེ།ཅི་དུས་སུ་རྟོགས་པའི་ཆོས་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་དམ། འོན་ཏེ་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད། གལ་ཏེ་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེས་དུས་གསུམ་དུ་རྟོགས་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེས་ན་དུས་གསུམ་དུ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཡོད་ དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་།།དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་མ་འོངས་པའི་ཆོས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་དེ་འཕོ་ཞིང་འབྱུང་སྟེ། མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་ཡུལ་ནས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་འཕོ་ཞིང་འབྱུང་བར་ འགྱུར་རམ་འཆི་འཕོ་ཞིང་འབྱུང་སྟེ་མ་འོངས་པའི་དུས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ།བརྟེན་ནས་འབྱུང་སྟེ་མ་འོངས་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་བར་འདུག་ལ། དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཞན་ཁོ་ན་ཞིག་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ། ལས་དང་བཅས་ པར་འབྱུང་སྟེ།མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ལས་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ལས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ལས་བྱེད་པ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ། མཚན་ཉིད་རྫོགས་པར་འབྱུང་སྟེ། མ་འོངས་པའི་དུས་མཚན་ཉིད་མ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་ལས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་མཚན་ཉིད་རྫོགས་པ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ རམ།མཚན་ཉིད་འདྲ་བར་འབྱུང་སྟེ། མ་འོངས་པའི་དུས་ན། མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་དང་། འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དེ་གཉིས་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བར་གྱུར་པ་ལས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདྲ་བ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྲང་ན། དེ་ཡོད་ ཅིང་འབྱུང་བར་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་རུང་ངོ་།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འབྱུང་བར་གྱུར་ན་དེས་མ་འོངས་པ་ཡུལ་ན་མི་གནས་ཕྱོགས་ན་མི་གནས་པ་ཡུལ་ན་གནས་མི་སྲིད་པ་དེ་ཡུལ་ན་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མ་འོངས་པ་ཉིད་ཉམས་པས་ད་ལྟར་དང་ཡང་བྱེ་བྲག་ མེད་དེ་ཐེར་ཟུག་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་འཆི་འཕོ་ཞིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན། ཡང་དེས་ན་མ་འོངས་པ་དེ་ཤི་འཕོས་ཏེ་ཞིག་པར་གྱུར་པས་མ་འོངས་པ་དངོས་འདིར་མ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མ་འོངས་པ་ནི་སྔོན་མ་བྱུང་བ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་མ་བྱུང་བ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ སྐྱེ་བ་དང་འཆི་འཕོ་མི་སྲིད་པ་དེ་འདིར་སྐྱེས་པ་དང་།མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཤི་འཕོས་པར་འགྱུར་བས་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ཡང་དེས་ན་མ་འོངས་པ་དེ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་བར་འདུག་པས་ཐེར་ཟུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ ལ་བརྟེན་པ་དེ་ཡང་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ཡིན་པས་མ་བྱུང་བ་ལ་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པས་དེ་འདིར་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བ་དང་།དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཞན་ཁོ་ན་ཞིག་འདིར་སྐྱེས་པས་མ་འོངས་པ་དང་། དངོས་འདིར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །

在此，对于论理学家和佛教徒二者，首先应当普遍地这样说：过去、未来和现在的特征，是认为是同一特征呢？还是认为是不同特征？如果认为是同一特征，则不应将特征安立为三时。如果特征不同，则过去和未来不应以其自相而成立。
对他们还应当这样说：是认为在时间中所了知的法是常住的特征呢？还是认为是无常的特征？如果是常住的特征，则不应说在三时中了知。如果是无常的特征，则不应说在三时中如是存在。
对他们还应当这样说：如果未来法以有为的特征存在，从而出现于现在时，那么它是转移而出现，即从未来时的境转移到现在时的境而出现呢？还是死亡转生而出现，即从未来时死亡转生到现在时而出现呢？还是依托而出现，即未来如是不变而住，依托于它而另有一法出现于现在时呢？还是带业而出现，即从未来时不造业转变为现在时造业而出现呢？还是特征圆满而出现，即从未来时特征未圆满转变为现在时特征圆满而出现呢？还是特征相似而出现，即从未来时未来事物与果事物二者特征不相似，转变为现在时现在事物与果事物二者特征相似而出现呢？以上六种情况都不应理。
为什么呢？如果是转移而出现，则未来不住于境、不住于方位、不可能住于境的法将住于境，且由于失去未来性而与现在无别，将成为恒常，这是不应理的。如果是死亡转生而出现，则未来死亡毁灭，未来事物将不生于此，而且未来是先前未生未起的，对于未生未起者不可能有生与死亡转生，而在此将有生，且将于未来时死亡转生，这也不应理。如果是依托而出现，则未来如是不变而住，将成为恒常，且所依托者也是先前未生的，对未生者不可能有生，而在此将有生，且依托它而另有一法生于此，由于未来事物未生于此，这也不应理。

དངོས་འདིར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ལས་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ཡང་དེས་མ་འོངས་ པའི་དུས་ན་ལས་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ལས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ལས་བྱེད་པར་གྱུར་པས་ལས་དེ་ཡང་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ཡིན་པས་མ་བྱུང་བ་ལ་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པ་དེ་ད་ལྟར་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་དང་།ལས་ཤིག་འདིར་སྐྱེས་པས་མ་འོངས་པ་དངོས་འདིར་མ་སྐྱེས་པ་དང་། ཅི་ལས་དེ་ཡང་མ་འོངས་པའི་ཆོས་དེ་དང་ མཚན་ཉིད་གཅིག་གམ།འོན་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་འདོད་གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་གཅིག་ན་ནི་དེ་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ལས་མི་བྱེད་པར་གྱུར་པ་ལས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ལས་བྱེད་པ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་ན་ནི་དེས་ན་ལས་དེ་ལ་མ་ འོངས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་འདིར་མ་བྱུང་བས་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་རྫོགས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ཡང་དེས་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་མཚན་ཉིད་མ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་ལས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་མཚན་ཉིད་རྫོགས་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་ ཅི་མ་འོངས་པའི་ཆོས་དེ་དང་མཚན་ཉིད་གཅིག་གམ།འོན་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་འདོད། གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་གཅིག་ན་ནི་དེས་མ་འོངས་པ་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་པས་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་གཉིས་རང་བཞིན་འདྲེས་པར་གྱུར་པས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་ན་དེས་ན་ མ་འོངས་པའི་དུས་ན་མཚན་ཉིད་མ་རྫོགས་པ་དེ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་མཚན་ཉིད་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་བས་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་འདྲ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ཡང་དེས་ན་མ་འོངས་པའི་དུས་ན། མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་དང་། འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དེ་གཉིས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བར་གྱུར་པ་ལས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདྲ་བར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་ཅི་མ་འོངས་པའི་ཆོས་དེ་དང་མཚན་ཉིད་གཅིག་གམ།འོན་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་འདོད། གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ གཅིག་ན་ནི་དེས་ན་མ་འོངས་པ་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་པས་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་གཉིས་རང་བཞིན་འདྲེས་པའི་སྐྱོན་སྔ་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་པས་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་ན་ནི་དེས་ན་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་དེ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་མཚན་ཉིད་ཅི་འདྲ་བར་ འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མི་རུང་བས་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་མ་འོངས་པའི་ཆོས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་ཀྱང་མི་རུང་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་བྱའོ། །མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་བ་དང་ འདས་པ་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་འདི་དག་ཉིད་དང་།ལན་གྱི་ལམ་འདི་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་རིགས་པར་སྐྱོན་དང་ལྡན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་འཕོ་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་དང་། ལས་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བ་དང་། མཚན་ཉིད་ རྫོགས་པར་འབྱུང་བ་དང་།མཚན་ཉིད་འདྲ་བར་འབྱུང་བས་ཀྱང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་མི་རུང་བས་འདས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ད་ལྟར་གྱི་འབྲས་བུའི་གནས་སུ་འཕོ་བ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་རྒྱུ་ཉིད་མ་འོངས་པའི་འབྲས་བུའི་གནས་སུ་འཕོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་རིགས་པས་བསྐྱེད་ པ་མ་ཡིན་ནོ།

由于此事物在此处未生，所以那也不合理。如果说是伴随业而生起，那么它在未来时不造业而在现在时造业，因为那个业也是先前未生的，对于未生之法不可能生起，而现在已生起，
由于某业在此处生起，未来事物在此处未生起，那么此业与未来法是同一相还是异相？如果是同一相，则不应说它在未来时不造业而在现在时造业。如果是异相，则由于该业不具有未来相，未来在此处未生起，所以那也不合理。
如果说是圆满相而生起，那么它在未来时相不圆满而在现在时相圆满生起，那么此相是与未来法同一相还是异相？如果是同一相，则未来即是现在，未来与现在二者自性混杂，故不合理。如果是异相，则不应说未来时不圆满相在现在时成为圆满相，所以那也不合理。
如果说是相似相而生起，那么在未来时，未来事物与果事物二者之相不相似，而在现在时，现在事物与果事物二者之相相似生起，那么此相是与未来法同一相还是异相？如果是同一相，则未来即是现在，未来与现在二者自性混杂，如前过失，故不合理。如果是异相，则如前所说，不应说未来时不相似相在现在时怎能成为相似相，所以那也不合理。
如是，应当了知未来法有为之相无论以何种方式都不可能在现在时生起。如同未来与现在的关系一样，现在与过去之间也应当以这些理由和回答方式观察其过失。
如是，以自相、共相、迁移生起、依缘生起、伴随业生起、圆满相生起、相似相生起等方式，过去与未来实有皆不合理，所以说过去因迁移至现在果位，现在因迁移至未来果位，此说非理。

།དེ་ལྟར་འཐད་པས་བསྒྲུབས་ཀྱང་ཆོས་འདི་པ་དག་འདི་སྐད་ཅེས་གལ་ཏེ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ན་དམིགས་པ་མེད་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བློ་འཇུག་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་འཇུག་ན་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་།འདས་པའི་ལས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་ཁམས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ལུང་དང་ཇི་ལྟར་འགལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་འཇིག་རྟེན་ན་མེད་པ་ལ་འཛིན་པའི་བློ་མི་འཇུག་གམ་ འོན་ཏེ་འཇུག་པར་འདོད།གལ་ཏེ་མི་འཇུག་ཅེས་བྱར་ནི་དེས་ན་བདག་མེད་པར་འཛིན་པ་དང་། རི་བོང་གི་རྭ་དང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་འཛིན་པའི་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མེད་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་གཡོ་མེད་པ་ནི་ ངས་གདམས་ངག་བྱིན་ཏེ།ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་ན་ཡོད་པ་ལ་ཡོད་པར་ཤེས་མེད་པ་ལ་ཡང་མེད་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ལུང་དང་ཡང་འགལ་བས་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་འཇུག་ན་ནི་དེས་དམིགས་པ་མེད་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བློ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་ལ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དང་།མེད་པ་ལ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ལས་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་ཡོད་པའི་མཚན་ ཉིད་འཛིན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྣལ་འབྱོར་པས་ཡོད་པ་མི་ཤེས་པ་དང་། མེད་པ་མི་ཤེས་པས་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ལ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བས་མི་རུང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་འདས་པའི་ལས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་འདས་པའི་ཚེ་རབས་རྣམས་སུ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བསྐྱེད་ཅིང་འགགས་པ་དེའི་ས་བོན་གྱི་ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་།མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་བག་ཆགས་ལས་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མི་མཐུན་པར་ རྒྱུར་སྨྲ་བ་དང་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དག་གི་ལུགས་དགག་པའི་དོན་གྱི་དབང་གཉིས་གཟིགས་པས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ བ་ཉིད་ལས་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་ནི་འདས་པའི་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ལས་དགོངས་ནས་དེའི་རྒྱུ་འདས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མ་འོངས་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ལས་དགོངས་ནས་དེའི་འབྲས་བུ་མ་ འོངས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ད་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་ལས་དགོངས་ནས། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དང་། འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདས་ པའི་འདུ་བྱེད་གང་ཞེ་ན།རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་ཞིགས་ཤིང་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་གང་ཞེ་ན། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་མ་ཞིགས་ཤིང་མ་ཉམས་པར་སྐྱེ་བ་ཙམ་གྱིས་དུས་ལ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ ཡིན་པའོ།

虽然以正理成立，但此宗之人说道：'如果过去和未来不存在，则于无所缘之境如何能生起心识？如果能生起，则与世尊所说十二处皆以相而有，过去业存在，现在想蕴和界存在等教证岂不相违？'
对此应如是回答：于世间，对不存在之境是否不能生起执取之心识，还是认为能生起？如果说不能生起，则执无我、兔角、石女儿等不存在之心识也应不存在，这与世尊对不动听闻者所说：'我授予教诫，如实修行时，于有知有，于无知无'之教证相违，故不应理。
如果说能生起，则说'于无所缘境如何能生起心识'是不应理的。世尊所说十二处皆以相而有者，是依于有法具有有相，无法具有无相而说。如是，有相之法执取有相，无相之法执取无相，故称为诸法。
若非如此，则瑜伽行者不知有、不知无，于所知法不能相续了知，故不应理。世尊说过去业存在者，是依过去世所生起并已灭尽的善不善业，其种子于后世感得可意果报及现前成就的习气而说。
这是为了遮破非因说者和无因说者的观点，观待二种所化根机而宣说。世尊说过去、未来、现在诸行存在，及现在诸行以自相差别而说者，是依现在诸行为过去果之事物，从果相而说其因过去存在。
因为是未来因之事物，从因相而说其果未来存在。依现在自相执取而说现在存在。如是，诸行三相即因相、果相及自相而说。
其中，何为过去诸行？即从自体事物中已坏灭衰败之相。何为现在诸行？即从自相事物中未坏未败，仅以生起而住于时间之相。

།མ་འོངས་པའི་འདུ་བྱེད་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་ནི་ཡོད་ཅིང་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། རང་གི་མཚན་ཉིད་མ་བྱུང་ཞིང་བདག་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་ནི་མེད་ལ། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་ཅེས་གསུངས་ ཏེ།དེ་ཡང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་དབང་དེ་གཉིས་གཟིགས་པས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་ བྱུང་བའི་ཁམས་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ཟིན་པའི་འདས་པ་ཡིན་ལ།ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་འབྱུང་བ་འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པ་ནི་ཁམས་མ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་གྱི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི་ཁམས་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དགོངས་པ་ནི་ དེ་ཡིན་པས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རྫས་སུ་ཡོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་མ་རྟོགས་པར་གྱ་ཚོམ་དུ་སྨྲ་བ་ནི་བདག་ཕུང་བར་བྱེད་ལ། གཞན་ཡང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་དཔྱང་ཐག་ལ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སྒྲིབ་པའི་རྒྱུ་བྱེད་ཅིང་། བསྟན་པའི་ཚེར་མ་བསྐྱེད་ པའི་ལྟ་བ་ངན་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་ཐག་བསྲིང་བར་བྱ་བའི་རིགས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་བས་ན་མུ་སྟེགས་བྱེད་གླང་པོའི་རིགས་ཅན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་དྲེགས་པས་སྨྱོས་པ། འཁོར་བ་དང་ངན་འགྲོའི་གཡང་ས་དང་གཅོང་རོང་གིས་མི་འཛེམ་པ་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་ལ་བསླུ་ཞིང་ བསྟན་པའི་དགྲར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སེང་གེའི་སྒྲའི་ཤུགས་ཀྱིས་སྤ་བཀོང་སྟེ།རིགས་པའི་ལྕགས་ཀྱུས་རྟག་ཏུ་སྣ་ནས་གཟུང་ཞིང་གདུལ་བར་བྱའོ། །བདེ་བར་གཤེགས་པའི་དགོངས་པ་མ་རྟོགས་བཞིན་དུ་རང་གི་རྟོག་པའི་དྲ་བས་གླགས་ ཤིང་རང་གི་ཡུལ་གྱི་གཟེབ་ལ་ཐོགས་ནས།རྟ་ལོང་བ་བོང་བའི་ཕྱི་བཞིན་འབྲང་བ་དང་འདྲ་བར་ཆོས་འདི་པར་ཁས་འཆེ་ཞིང་། གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེ་དག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་སྟོན་པ་ཡིན་པས་སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་ཉེ་བར་གཞག་ སྟེ།ལུང་གི་སྲབ་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་ཁ་ནས་གཟུང་ཞིང་བཀྲི་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ཉིད་འབྲས་བུའི་གནས་སུ་འཕོ་བ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ཆར་ལན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཐར་ཐུག་ པའི་བར་གྱི་དཔེས་མཚོན་པའི་དོན་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ལུགས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་འཇུག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་ སྟེ།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡན་ཆད་དུ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་། གྲོགས་དང་། ལས་དང་། དེའི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། དམིགས་པས་འཇུག་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ འཇུག་པ་དང་།གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པས་འཇུག་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་འཇུག་པ་དག་གིས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།

什么是未来的有为法？就是有因而非无，自相未生且自体未得者。因此，世尊说过去和未来的事物是无，现在的事物是有。
这是为了断除执著过去和未来实有的妄念，以及断除认为现在也无的妄念，基于这两种情况而作如是宣说。
世尊说过去、未来、现在界是有，是指种子因已生果的是过去，种子相续未生果的是未来界，现在种子相续正在生果的是现在界。
其意趣是如此，所以过去和未来并非实有。因此，不了解世尊意趣而妄加揣测者不仅自害，也使他人陷入疑惑之网，成为障碍之因，应当远离这种生起教法荆棘的恶见。
因此，外道如同发狂的大象，为不如理的傲慢所醉，不惧轮回恶趣深渊险坑，他们欺诳世间且成为教法之敌，应当以如来狮子吼之力使其畏缩，常以正理钩牵其鼻而调伏之。
虽未了解善逝意趣，却为自己分别网所缚，困于自境之网，如盲马随驴而行，自称为此法之徒，却随从其他外道的宗规者，他们是显示伪装的正法，应以悲悯心常以经教之缰引导调伏。
因此应知一切法皆依因缘而生，因本身并非转变为果。
以五识聚同时生起为终的譬喻所表达的义理，应如前所说方式配合，这是显示对入门分类极为愚痴的对治。
其后当解说世俗分类极为愚痴的对治等文义。所谓世俗分类极为愚痴的对治，是指在此之前所说的心、意、识等的自性、所依、所缘、助伴、作业、其存在性、所缘而转、相应而转、一缘性一而转、同时事物而转等安立，这些是烦恼分类，故称为世俗分类。

།མི་ཤེས་པའི་གཉེན་ པོར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་བསྟན་པ་ནི་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བློ་གྲོས་ཡངས་པ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་ལ་བསྟན་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ ཤེས་པ་ལ་གནས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ ལྟ་བུར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་སོ་སོར་ངེས་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཐ་སྙད་གདགས་པར་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ན།མདོ་གཞན་ལས་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་བཅས་རྐྱེན་དང་བཅས་པ་ལ་བྱའི་རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་མེད་པ་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མདོ་གཞན་ལས་ཀྱང་དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གནས་པ་གང་ཡིན་ པས་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་དང་།ཆོས་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མཐུན་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་། བདེན་པ་ཁོ་ན་དང་། མ་ནོར་བ་ཉིད་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ ཀྱི་བར་དུ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་གནས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་གི་རྒྱུ་མེད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་མཚན་ཉིད་ལྔ་པོ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ལས་འབྱུང བའི་མཚན་ཉིད་དང་།མི་རྟག་པའི་དུ་མའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ནུས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། བྱེད་པ་མེད་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པའོ། །བརྟེན་ཅིང་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་སོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གནས་དང་དམིགས་པ་དང་། གྲོགས་དང་། ལས་དང་། དེའི་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་མཁས་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། མཚུངས་པར་ལྡན་པས་འཇུག་པ་དང་། གཅིག་གི་རྐྱེན་ཉིད་གཅིག་ཡིན་པས་འཇུག་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོས་འཇུག་པ་དག་གིས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པས་ན དེ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

为对治无知，宣说了解缘起法之理，这称为对治极度愚痴，因此为了宣说这个，广大智慧者如是了解菩萨法理并住于法理等等。
关于所谓了解法理，了解法理即是缘起法的安住性。虽然它胜义谛中无生，但在世俗谛中如幻化、影像般，依赖各种因缘决定而有言说施设。
因此在其他经中也说：'为何称为缘起？因为有因有缘而非无因无缘，所以称为缘起。'
因此在世俗谛中称为法住性，所以在其他经中也说：'对此，世尊说：无论如来出世与否，此缘起性即是诸法之法性安住，即是法住性、法决定性、缘起随顺性、真如性、无错真如性、不异真如性、真实性、唯谛性、无错性乃至无颠倒性之所安住，这是缘起相的略说。'
因此，世俗谛中缘起法的安住性即称为法理。所谓了解，即是对于如是缘起法安住性，不同于外道所计无因或不相应因所生之相，而是在世俗谛中如实通达缘起建立之五相：有因所生相、无常多因所生相、功能缘所生相、无作者缘所生相的分别智慧。
所谓依止安住，即依止安住于如是了解法理的分别智慧。
如是依止安住于了解法理后，通达心、意、识之秘密，即通达它们的自性、所依、所缘、助伴、作用及其存在性，通达缘所趣入、相应趣入、一缘性一性趣入、俱有事趣入等安立，因此即通达对治世俗谛差别极度愚痴。

།དེས་ནི་སྔར་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཡངས་པས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་བཏབ་པ་ ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པར་འདོགས་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འདོགས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡང་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི།ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་མཁས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཙམ་ལ་མཁས་པར་མི་འདོགས་ཀྱི་ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་མཁས་པ་ལ་ནི་མཁས་པར་འདོགས་ སོ་ཞེས་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་མིག་འདྲེན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པས་བསྡུས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་མི་ཤེས་པའི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གསང་བ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བློ་གྲོས་ཡངས་པ་གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནང་གི་སོ་སོ་ལེན་པ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པས་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པས་རྣམ་པར་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་ བ་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་གྲུབ་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྩ་བ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པས་ལྡོག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་དེ་ཡང་འཇུག་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། གོམས་པ་དང་། ཡིད་ལ་ བྱེད་པའི་གནས་རྣམས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ་།།དེ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་པོ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ནས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་བདེན་པ་མཐོང་བ་བདེན་པ་རྣམས་ལ་མིག་མ་ཐོབ་པས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པས་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པས་དེའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སེམས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན་དང་པོ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།རྣམ་པར་གཞག་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་འཇུག་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་ནི་འཇུག་པའི་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ།

这是对之前圣者广慧所问'何以称菩萨通达心意识秘密'的回答。这是说明通达法理行境秘密。虽然如来称菩萨通达心意识秘密，但不仅仅因此而称其为一切通达。
这是说虽然通达法理行境秘密也是通达趣入安立，但因为不通达还灭安立，所以不仅仅因此称为通达，而是对通达还灭安立者称为通达，这是下文的引导。对此，为对治极为迷惑世俗差别而宣说词义等。
所谓'对治极为迷惑胜义差别'，是指由烦恼还灭安立，阿赖耶识转依所摄圆成实性，称为胜义差别。为对治不了知此，以具足无分别智力，以心意识不可得方式，宣说无分别智行境秘密，称为对治极为迷惑的教法。
因此，依此宣说的意趣，说'广慧，何以故，菩萨不见内之能取'等。
其中，何为烦恼还灭安立？阿赖耶识是一切烦恼之根本，应知由修习善法而还灭。云何是一切烦恼之根本？因为它能成就有情世间、器世间、现在苦谛体性、未来苦谛、现在集谛，故是一切烦恼之根本。
如是烦恼根本阿赖耶识，应知由修习善法而还灭。此善法修习，应知有趣入、证悟、串习、作意诸位。
其中，所谓趣入，为证悟阿赖耶识，最初从凡夫地趣入现证谛理。因为未得见谛法眼者，不能证悟一切种子阿赖耶识，故为令凡夫心住，以缘趣入识的作意精进时，首先安立及现证安立谛理，为此修习见道所摄善法，是为趣入修习。

།རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚུལ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་ལྟར་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ཤིང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ ཞུགས་སམ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ན། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བས་བསྡུས་པའི་དགེ་ བའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་ནི་རྟོགས་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ།།གོམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་ལན་མང་དུ་བྱེད། གོམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚུལ་རྟོགས་པའི་འོག་ཏུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པ་སྤྲོས་པར་བསྡུས་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་སྡུད་པ་དང་།གཅིག་ཏུ་སྤུང་བ་དང་། གཅིག་ཏུ་སོགས་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པ་དང་། ལན་མང་དུ་བྱ་བ་དང་། གོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་བསྡུས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་ནི་ གོམས་པར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མ་ཐོབ་པ་མཐར་ཐུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསོགས་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པས་ཀུན་དུ་བསྟེན་ ཅིང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པས་བསྡུས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་དེས་གནས་པར་བྱེད་དོ། །གནས་གྱུར་མ་ཐག་ཏུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤང་བར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྤང་བར་ བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་གནས་ནི་གཉེན་པོས་བསྒྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། གནས་གྱུར་པ་ནི་རྟག་པ་དང་། ལེན་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གནས་ངན་ ལེན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ།གནས་གྱུར་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་དང་གཏན་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་ལམ་གྱི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ། གནས་གྱུར་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཞིང་ལམ་གྱི་ འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་མི་བྱེད་ལ། གནས་གྱུར་པ་ནི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་སྤངས་མ་ ཐག་ཏུ་ལེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤོང་བ་དང་།སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཀུན་དུ་གནས་པ་སྟེ། ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྤངས་པའི་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ལེན་པ་སྤོང་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཚེ་འདིའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པའི་གནས་ངན་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་དང་།གནས་ངན་ལེན་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་སྲོག་གི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་ཙམ་ཀུན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡོད་ན་ལུས་ཀྱི་མཐའ་པ་དང་། སྲོག་གི་མཐའ་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་བྱེད་དེ་། དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ཀྱང་འདི་ན་དེའི་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་དེ་ཙམ་གྱིས་ ན་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

'证悟'是指了知阿赖耶识的方式，即如是现证真理，或者趣入无过失的声闻正性，或者趣入无过失的菩萨正性。当证悟一切法之法界时，为了证知具有一切种子的阿赖耶识，以修道之加行所摄的善法修习即是修习证悟。
'串习'是指反复依止并多次实践证悟，即如是了知阿赖耶识的方式之后，由于阿赖耶识具有一切戏论行相所摄的界，为了将一切戏论归一、积聚为一、汇集为一，并且为了反复依止、多次实践、串习，以修道差别所摄的善法修习即是修习串习。
'作意'是指为了究竟获得殊胜道而作意真如，即如是将阿赖耶识中一切戏论汇集为一后，以缘真如的智慧反复依止，以修道究竟所摄的善法修习即是修习作意，以此因而安住。
一旦转依，即说阿赖耶识断除，由于断除它，也说一切烦恼都断除。应当了知阿赖耶识的所依由对治力而转变。阿赖耶识是无常且有取，转依则是常住且无取。阿赖耶识具有随眠，转依则完全远离一切随眠。阿赖耶识是烦恼生起之因而非道生起之因，转依则非烦恼生起之因而是道生起之因。阿赖耶识对善法和无记法无有主权，转依则对善法和无记法有主权。
阿赖耶识断除的特征是，一旦断除即断除两种取著，并且安住如幻之身，即断除未来引生苦因的后有取，以及由于断除今生一切烦恼因而断除今生一切烦恼随眠，远离一切随眠而仅安住维持生命的缘。此时唯有身边际和命边际的感受，因此经中所说'此中彼一切感受仅以此而究竟'即是如此。

།དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྩ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། འཇུག་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། གོམས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གནས་གྱུར་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པས་བསྡུས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་ཉིད་འདིར་དོན་དམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་མི་ཤེས་པའི་གཉེན་པོར་འདིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་སེམས་དང་།ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གསང་བ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྔར་ཇི་ ཙམ་དུ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་དང་།ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པས་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་ བར་གཏན་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་བརྟགས་པའི་ཐ་སྙད་དགལ་བའི་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་རང་བཞིན་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་དང་ འདྲ་བར་ཡོད་པ་ཡིན་ཡང་དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པས་ན་དོན་དམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་རང་བཞིན་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དམིགས་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གསང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ གང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གསང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་མཁས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པས་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པར་འདོགས་ན་ཡང་དེ་ཙམ་གྱིས་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟར་སྤྱིའི་དོན་བསྟན་ནས་ད་ནི་དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ནང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། དེས་ནི་རྣམ་ པར་ཤེས་པས་ཟིན་པའི་རྒྱུད་དུ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བར་བསྟན་ཏོ།།སོ་སོ་རང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། དེས་ནི་ལུང་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་མ་ཡིན་གྱི། བདག་ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པ་ཚད་མར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །ལེན་པ་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གང་གིས་ལེན་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་གདགས་པ་མི་མཐོང་བ་སྟེ།སྔར་ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་འདི་ལྟར་དེས་ལུས་འདི་གཟུང་ཞིང་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་པ་དང་སྦྱར་རོ།

如是已经安立了一切烦恼的根本，以及安立了趣入、了悟、串习、作意，以及安立转依，宣说了阿赖耶识的一切烦恼还灭的安立，这就是阿赖耶识转依所摄的圆成实性，应当了知这就是此处胜义的差别。
为对治不了知此义，此处以具足无分别智力，以不缘心、意、识的方式所宣说的无分别智行境秘密，应当了知是为对治极为愚痴的教法。那么这是什么呢？
先前为随顺施设而说心、意、识，以及安立体性和差别的，那是遍计所执性，由相无自性故是无自性，如同虚空花一样完全不存在。
遍计所执言说的心、意、识缘起，那是依他起性，由生无自性故是无自性的自性，虽如幻化而有，但因为不是清净所缘，故非胜义自性，因此不是胜义的差别。
心、意、识缘起依他起性的真如，那是圆成实性，由胜义无自性故是无自性的自性，如同虚空，是无分别所缘的法无我性，这就称为无分别智行境秘密。
因此，菩萨若以具足无分别智力，以不缘心、意、识的方式而通达如是无分别智行境秘密者，即是通达胜义差别，所以如来说菩萨通达心、意、识秘密，也仅仅是如此安立。
如是已说总义，现在当解释彼等文义。其中'内'是相对于外在事物而言，这表示摄集一切识所执受相续。'各自'是相对于其他补特伽罗相续而言，这表示不随顺教言，而是以自己的证悟为量。'不见执取'是说不见由何义而施设为执取识，这是与前面业的差别中所说'由其执持摄取此身故'相连。

།དེ་ཡང་གང་གི་ཚེ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་མཐོང་བའི་ཚེ་ན་མི་མཐོང་སྟེ། དེ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་།འགྱུར་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་དེ་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཞེས་སྨོས་པ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཐོང་བ་ལ་ བྱའི།དམུས་མོང་གིས་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཀུན་གཞི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གང་གིས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གདགས་པ་སྟེ། སྔར་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་འདི་ལྟར་དེ་ལུས་འདི་ལ་གྲུབ་པ་ དང་བདེ་བ་གཅིག་པའི་དོན་གྱི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་།རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཞེས་སྨོས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །བསགས་པ་ཡང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གང་གིས་སེམས་ཞེས་བྱ་བར་གདགས་པ་སྟེ།སྔར་ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་འདི་ལྟར་དེ་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་བསགས་པ་དང་། ཉེ་བར་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །སེམས་ ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ་ཞེས་སྨོས་པ་དང་སྦྱར་རོ།།དམིགས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་དང་དམིགས་པ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། སྔར་འཇུག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་ གནས་དང་།དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གྲོགས་དང་། ལས་དང་། འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གསང་བ་ལ་མཁས་ པ་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དོན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཙམ་གྱིས་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ཡངས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་། ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་ བ་ལ་མཁས་པར་འདོགས་ན་ཡང་ཇི་ཙམ་གྱིས་འདོགས་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་།འཇུག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།

又当以正确的智慧见到真如之时不见，因为这是无颠倒圆成实性和无变异圆成实性的胜义自性之故。
'不见'这一词义，对其余一切也应当如是观察。
'取识亦'是指前面在相的广分别中所说'彼亦名为取识'相连。
'如实而有'是指如实无颠倒地见到诸法圆成实性胜义无我法，而非如盲人不见色等，其余诸法也应如是配释。
'阿赖耶亦'是指由何义而假立阿赖耶识之名，与前面业果差别中所说'如是于此身中成就及安乐一义相应故'相连。
'阿赖耶识亦'是指前面相的广分别中所说'亦名阿赖耶识'相连。
'积集亦'是指由何义而假立心之名，与前面业的广分别中所说'如是彼为色、声、香、味、触、法所积集、近积集故'相连。
'心亦'是指前面相的广分别中所说'亦名为心'相连。
'所缘亦'等是显示诸识的处所、所缘及自性，与前面趣入广分别中所说的处所、所缘、自性、助伴、业用、趣入相等一切相应配释。
'此名菩萨善巧胜义'是指通达无分别智境界秘密者即是善巧胜义差别，此为义理总结。
'以尔许假立'是对前面圣广慧问'如来说菩萨善巧心、意、识秘密时，以几许而假立'的回答。
这些是显示善巧无分别智境界秘密，即是显示对胜义差别极为愚痴的对治。
如是已显示相的广分别极为愚痴、趣入广分别极为愚痴、世俗广分别极为愚痴、胜义广分别极为愚痴的五种对治，这些即是对广分别极为愚痴的对治。
已说完对广分别极为愚痴的对治等文义。

། །།དེའི་འོག་ཏུ་བརྒལ་བའི་ལན་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བརྒལ་བའི་ལན་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བའི་ཚུལ་བསྟན་པ་འདི་ལ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུའང་གསང་བ་ཡིན་པར་འདྲ་ལ།དོན་དམ་པར་གནས་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ཡང་གསང་བ་ཡིན་པར་འདྲ་བ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་བསྟན་ལ།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཡོད་པ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཐེག་པ་གཞན་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་མ་བསྟན་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་པ་དང་།ཇི་ལྟར་ན་དེའི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱ་ཞེས། ཞིབ་མོ་མཁས་པ་མཛངས་པ། རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་དག་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པའི་བསམ་པ་དང་། རིགས་པས་བསྐྱེད་པའི་སྨྲ་བས་རྒོལ་བ་དེ་དག་ལ་ལན་གདབ་པ་མི་ཤེས་པས་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར། དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསང་སྟེ་བསྟན་ཅིང་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་སུ་དེའི ཡོད་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་ཞིང་བསྟན་པ་ནི་བརྒལ་བའི་ལན་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསང་སྟེ་བསྟན་ཅིང་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་མ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་ཀླུང་ལྟར་འབབ། །བདག་ཏུ་རྟོག་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས། །བྱིས་པ་རྣམས་ ལ་ངས་ནི་དེ་མ་བསྟན།།ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གསང་བ་རྣམ་པར་གནས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་ནང་ནས་དེ་ནི་བསྟན་པའི་འོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པར་དཀའ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་གསང་སྟེ་བསྟན་ཅིང་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ལན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། སྔར་འདི་ལྟར་དེས་ལུས་འདི་གཟུང་ཞིང་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པས་བཤད་དོ། །ཟབ་ ཅིང་ཕྲ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟབ་པ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཆ་ཕྲ་བའི་ཕྱིར་ཟབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་གྱིས་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ། གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པ། གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་གནས་པ། ལེན་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྔར་བསྟན་པས་བཤད་དོ།

其后，对于辩论的回答，将解说极为愚痴对治的词义等。'辩论的回答极为愚痴对治'是指在此所说的心、意、识的秘密道理中，心、意、识三者在世俗谛中作为了知法理的分别智慧的对境也同样是秘密，在胜义谛中作为转依智的无分别智慧的对境也同样是秘密。世尊在建立乘的安立教说时，对于转识等是通过存在性和分类的方式在一切乘中都宣说了，而阿赖耶识的存在性和分类在其他乘的情况下未作宣说，为何未说以及如何了知其存在性和分类？
对于那些细致、智慧、聪慧、具有通达智慧，以如理趋入的思维和以理生起的言论而质疑的人们，因为不知如何回答而愚痴的对治是：'这是世尊秘密宣说并安立的，因此未作宣说'，以及'在大乘安立的情况下，也宣说了它的存在性和分类'，这样明确指出并宣说的即是辩论回答极为愚痴的对治。
因此，以此宣说为主，'尔时，世尊宣说此等偈颂'等如是宣说。为了说明'这是世尊秘密宣说并安立的，因此未作宣说'，故说：'取识甚深细，如瀑流注种，恐彼分别我，是故不为说。'
这是因为它是一切种子，故为秘密安住。在其中，因为它不适合对他们宣说，因为它是转识等的种子性相，因为它以自相不住，所以难以了知，因此秘密宣说并安立。
'取识'是指阿赖耶识，如前所说'由其执持摄取此身故'而解说。'甚深细'是为了区分甚深性而说'细'。或者说，因为它本性细微故称甚深，因为他人难以通达故称细微。'一切种子'是指具足一切种子、成为所依事、安住所依事、能取，如前所说四种安立而解说。

།ཆུ་བོའི་ཀླུང་ལྟར་འབབ་ཅེས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆུ་རླབས་ལྟ་བུ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོས་ཆུ་བོའི་ཀླུང་ལྟར་རྟག་ཏུ་འཇུག་པ་སྟེ། ཇི་སྐད དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་གྱི་རླུང་གིས་བསྐྱོད་དེ།དེ་དག་གིས་སེམས་འབྱུང་བར་གཟིགས་ནས་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་མཛད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །བདག་ཏུ་རྟོག་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བོན་ཐམས་ ཅད་པ་དེ་ལ་སྟེ།སྔར་གནས་པའི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་དེ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་བདག་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ན། དེ་ལ་བདག་ཏུ་རྟོག་པར་གྱུར་ན་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ངས་ནི་དེ་མ་ བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་བདག་ཏུ་རྟོག་པར་གྱུར་ན་དེ་དག་ནི་བྱིས་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པས་བྱིས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ལ་ངས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེ་མ་བསྟན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གསང་སྟེ་བསྟན་ཅིང་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། དེའི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་བརྒལ་བའི་ལན་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ལེའུ་ལྔ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར བྱ་བ་བསྟན་ནས།ད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་ ཀྱིས་ཞུ་བ་ཞུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་ཀྱི་ལེའུ་དྲུག་པ་འདི་གསུངས་སོ།། དེ་ལ་ལེའུ་དྲུག་པ་འདི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ པའོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཇི་ཙམ་གྱིས་འདོགས་ལགས་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་བ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོན་ ཏན་འབྱུང་གནས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལེའུ་འདི་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་དང་པོར་ཡོངས་སུ་ཞུས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་ གཉེན་པོར་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པ་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་འདིར་དང་པོར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཕགས་པ་ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་ཞུ་བ་ཞུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ།

如同河流般流淌，即阿赖耶识本身作为转识如同水波一般，以所依之体性如河流般恒常流转。如经中所说：'阿赖耶识大海中，转识为境风所动，由此见到心生起，而作如是详细宣说。'
若执为我则不应，是说一切种子识，即前述所依之体性，由于众生执著为我，故称阿赖耶。若对此执为我，则将如外道一般不应理。
'我未对凡夫说此'，即若执为我者，彼等如同凡夫，故称凡夫。我未对彼等宣说阿赖耶识的存在及其差别，因此是秘密宣说建立。
其存在及差别应如前所说了知，此是对质难的回答，是对极度愚痴的对治。
第五品文义等已说完。
如是已说由心性了知世俗谛相后，今当说由诸法相了知世俗谛相之文义等。为此，世尊为说此义，功德源菩萨向世尊请问，即说此第六功德源品。
此第六品总义略说即是宣说诸法相。此复分二：请问及广说。其中请问，从'世尊，菩萨于诸法相善巧'乃至'以几何而安立'为止。'如是请已，世尊告功德源菩萨言'等，以此品余下全部经文宣说。
首先解说请问文义等。为对治于诸法相极度愚痴，示现于相善巧，为引起此话题，此处首先由圣者功德源向世尊作如是请问。为此，为说此义，说'世尊，菩萨于诸法相善巧'等。其中'诸法'即无相法、杂染相法及清净相法等一切法。

།མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་གཞིའི་ཆོས་དེ་དག་གི་དོན་མཚོན་པར་ བྱེད་པ་སྟེ།ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཡིན་ནོ། །མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལུང་གི་སྒོ་ནས་སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་པ་དང་། སྐུར་པ་མེད་པར་ཤེས་པའོ། །ལན་གཉིས་སུ་བཟླས་པ་ནི་གྲགས་པའི་དོན་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བགྱི་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་དེ་སྐད་ཅེས་གསུངས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་ཇི་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་མཁས་ན་མཁས་པ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན་ཏེ། ལུང་ཞེས་བྱ་བས་ ནི་མཉན་པའི་རྣམ་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།དེའི་སྒོ་ནས་མཁས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ཙམ་གྱིས་འདོགས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་ཇི་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་མཁས་པར་འདོགས་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་ ཡིན་ཏེ།རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་བྱ་བ་མེད་པའོ། །དེའི་སྒོ་ནས་མཁས་པར་འདོགས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤངས་ནས། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་མཁས་པར་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་ཞུས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་ ཞུས་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་ཁྱོད་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་འདིས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་ པ་བསྟན་པ་དང་།བཤད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་བསྟན་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་པས། མཚན་ཉིད་གསུམ་མདོར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡོན་ ཏན་འབྱུང་གནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ།གསུམ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་གཞན་གྱི་དབང་དང་།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། མིང་དང་བརྡར་བཏགས་པ་དང་། ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པས་ངོ་བོ་ཉིད་དམ།བྱེ་བྲག་ཏུ་ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་གཟུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན། འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་བར་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉི་གར་གཏན་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ།

所谓相，即是能显示所相法之义，即是遍计所执相、依他起相、圆成实相这三相。
所谓通达，即是通过教理而无增益无损减地了知这三相。
重复两次是为了显示广为人知之义，即是说在诸经中如是宣说的意思。
何谓菩萨通达诸法之相，即是问通过多少教理而称为通达，教理是指通过闻法的方式而了知。
由此通达是对遍计所执增益，对依他起和圆成实损减。
何谓安立，即是问通过多少证悟而安立为通达，证悟是指通过修行方式而了知及其无作之果。
由此安立为通达，即是如实通达无相法后，断除烦恼相法，获得清净相法，以此程度而安立为通达。
已说完遍问词义等。
其后当说广说词义等，所谓广说即是如是请问后，世尊对通达诸法之相广为宣说。
因此依此宣说而言'功德源，如是'等。
此广说显示通达诸法之相的宣说和解说两种，其中宣说是诸法之相应当通过教理和证悟了知无相亦无，故略说三相。
因此依此宣说而言：'功德源，诸法有此三相，何为三相？即遍计所执相、依他起相、圆成实相。'
其中遍计所执相即是三界心心所的非如实分别，对依他起和圆成实的体性或差别所遍计执，以及名言假立和言说。
此唯是三界心心所的非如实分别所遍计执的体性或差别而已，既非所取体性，亦非能取体性，故称遍计所执相。
应知如同虚空花一样，以相无自性故，于世俗谛和胜义谛二谛中皆完全不存在。
所谓依他起相，即是内外诸事物的体性依靠他缘而缘起的。

།དེ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ གཞན་གྱི་དབང་གིས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་ན་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།སྒྱུ་མ་བྱས་པ་དང་འདྲ་བར་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་གནས་གྱུར་པ་དང་།དངོས་པོའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་གནས་གྱུར་པ་ཡང་དག་པའི་ ཤེས་པ་དང་།དེའི་ཡུལ་གཞན་གྱི་དབང་གི་དངོས་པོའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ལ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་མདོར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་བཤད་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་གསུམ་མདོར་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།བཤད་པ་འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དགོས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་དགོས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ དགོས་པ་དང་།དཔེའི་དགོས་པ་དང་། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་དགོས་པ་དང་། ཐབས་ཀྱི་དགོས་པ་དང་། རྟོགས་པའི་དགོས་པ་དང་། ཕན་ཡོན་གྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་གཉེན་པོའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དཔེའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གསེར་དུ་ལོག་པར་འཛིན་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ རྣམས་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤེལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཚོན་དང་ཕྲད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།ཐབས་ཀྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་དེ་ལ་མཚན་མ་དང་འབྲེལ་པའི་མིང་ལ་བརྟན་ནས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་ གྱིས་བསྟན་ཏོ།།རྟོགས་པའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།

这是所取和能取的事物自性，由其他因缘的力量而产生，所以称为依他起相，如同幻化一般，以生无自性和胜义无自性而无自性，应当了知在世俗谛中是存在的。
圆成实相是指转依和事物的真如所分别的正确智慧和真如。这是在依他起相上没有遍计所执相的执著，非真实的遍计转依为正确智慧，以及以此为境的依他起事物的真如清净所缘圆成实，所以称为圆成实相。应当了知如同虚空一般，以胜义无自性而无自性，在胜义谛中是存在的。
如是诸法三相略说即是'说'。已说'说'之词义等。
其后当说'释'之词义等。'释'是指如是诸法三相略说之广释。
此释有二种：具足六种作用之法相说示，及彼等事摄说示。
其中具足六种作用之法相说示即是：对治作用、譬喻作用、现证作用、方便作用、了悟作用、利益作用。
其中具足对治作用者，从'功德生，于此诸法遍计所执相为何'起，至'乃至于无上正等正觉之现证'所说而示。
具足譬喻作用者，从'功德生，譬如'起，至'以金之错误执著而令诸有情迷惑'所说差别而示。
具足现证作用者，从'功德生，譬如极为清净之水晶与染料相遇'起，至'应观圆成实相'所说而示。
具足方便作用者，从'功德生，于此依相关之名而了知遍计所执相'起，至'了知圆成实相'所说而示。
具足了悟作用者，从'功德生，于此菩萨如实了知诸法依他起相上之遍计所执相'起，至'如实了知清净相之法'所说而示。

།ཕན་ཡོན་གྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྣམ་ པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་ནི། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་རྫོགས་པའི་བར་གྱི་གཞུང་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་དང་པོར་གཉེན་པོའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གཉེན་པོའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ རྣམ་པ་བཞིའི་གཉེན་པོའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་མེད་པའི་དོན་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་དང་། ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྒྱུ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དེ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དེ་འཇིག་པའི་རྒྱུའོ།།དེ་ལ་དང་པོར་མེད་པའི་དོན་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྒྱུའི་གཉེན་པོའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མེད་པའི་ དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པས་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་མིང་དང་བརྡར་བཏགས་པ་དང་།ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པར་ཟད་ཀྱི་གཟུང་ བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་བར་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉི་གར་གཏན་མེད་པས་ན་མེད་པའི་དོན་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དོན་ལ་ཡོད་པར་ མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ།།སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མེད་པའི་དོན་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དེ་ཉིད་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། མེད་པའི་དོན་ལ་མེད་པར་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དེས་མེད་པའི་དོན་དེ་ལ་ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་གཉེན་པོའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་ པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་དེ་རྣམ་པར་སེལ་བའི་གཉེན་པོའི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་བ་བདེན་པ་གཉི་གར་གཏན་མེད་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཇི་ཙམ་དུ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མིང་དང་བརྡར་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཇི་ཙམ་དུ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིའོ།

具有利益之必要性是：功德源处，如果菩萨如实通达了他力相之无相法，从'如是'乃至'获得清净相之法'所说之间来显示。
彼等事物之摄集是：功德源处，因为菩萨如是如实通达诸法遍计相，从'如是'乃至完整偈颂之间的所有剩余正文来显示。
其中首先应当解说对治必要性相应之法相所说文义等：所谓显示对治必要性相应诸法之相，即是显示四种极愚痴之对治必要性相应之三种法相。
其中四种极愚痴是：对无义极愚痴增益之因，对有义极愚痴诽谤之因，对杂染极愚痴彼灭之因，及对清净极愚痴彼灭之因。
其中首先应当解说对无义极愚痴增益因之对治必要性相应法相所说文义等：其中所谓'无义'即是遍计相，是三界心心所不真实分别，于依他起性和圆成实性之事物上遍计为自性或差别，仅仅是名言安立和言说而已，并非能取所取之自性，如同虚空花一般，以相无自性故于世俗谛和胜义谛二者中皆无所有，故称'无义'。
所谓'极愚痴'即是于无遍计相之义上执著为有。
所谓'增益之因'即是如是对无义极愚痴即是增益之因，因为以对无义执著为无之极愚痴，而于彼无义上增益为有之故。
所谓'显示彼对治必要性相应之法相'即是如是显示能遣除增益因之对治义相应，显示遍计法相如同虚空花一般于二谛中皆无所有。
因此，依此显示之力而说：'功德源处，诸法之遍计相为何？即是为随顺施设名言，而安立诸法之自性或差别之名言者。'
其中'为随顺施设名言'即是增益之意。'诸法'即是依他起相之法和圆成实相之诸法。

།ངོ་བོ་ཉིད་དམ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མིང་དང་བརྡར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མིང་དང་བརྡར་བཏགས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མིང་དང་བརྡར་བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། བཏགས་པ་དང་། བརྗོད་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་གཟུགས་སོ། །འདི་ནི་ཚོར་བའོ། །འདི་ནི་འདོད་ཆགས་སོ། །འདི་ནི་དད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ ལྟ་བུར་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།བྱེ་བྲག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་འདི་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །འདི་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །ཚོར་བ་འདི་ནི་སྲེད་པས་བརླན་པའོ། །འདི་ནི་སྲེད་པས་མ་བརླན་པའོ། །འདོད་ཆགས་འདི་ནི་མཐོང་བས་སྤོང་བར་བྱ་བའོ་། །འདི་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་ བྱ་བའོ་།།དད་པ་འདི་ནི་ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའོ། །འདི་ནི་དཀོན་མཆོག་དང་བདེན་པ་ལ་སེམས་དང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་གཞན་དུ་མི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་སྟེ། གཟུགས་ཤེའམ། ཚོར་བ་ཞེའམ་། འདོད་ཆགས་ཤེ་འམ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་ཚིག་གིས་གདགས་པ་ཡིན་ནོ། །བརྡ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་གོ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ། འདིར་འདུག་ཤིག་པའམ། ཕར་སོང་ཤིག་པའམ། བྱོས་ཤིག་པའམ། མ་བྱེད་ཅིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའི་ཐ་སྙད་ཚིག་གམ། ལག་བརྡའམ། མིག་ཟུར་ལ་སོགས་པས་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པས་གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། མིང་དང་བརྡར བཏགས་པ་དང་།ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། དེ་ནི་དངོས་པོ་ལ་གློ་བུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ཤེས་ན་མེད་པའི་དོན་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་ཤིང་ཡོད་པ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ ཕྱིར་དེ་ནི་མེད་པའི་དོན་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྒྱུའི་གཉེན་པོར་དགོས་པ་དང་ལྡན་པར་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྒྱུའི་གཉེན་པོའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་ གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཡོད་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། སྒྱུ་མ་བྱས་པ་དང་འདྲ་བར་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་ པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པའི་དོན་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་དོན་ལ་མེད་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ། །སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དེ་ཉིད་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་ པའི་དོན་ལ་མེད་པར་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དེས་ཡོད་པའི་དོན་ལ་མེད་པར་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'自性或差别的名称和表示的建立'，是指以自性特征而施设名称和表示，以及以差别特征而施设名称和表示的意思，即遍计、施设和言说的意义。
其中'自性'是指如'这是色'、'这是受'、'这是贪欲'、'这是信心'等如是遍计为自性者。
'差别'是指如'此色是有漏'、'此色是无漏'、'此受是被爱润'、'此受是未被爱润'、'此贪欲是见所断'、'此贪欲是修所断'、'此信心是对业果的信解'、'此信心是对三宝和谛理的净信'等如是遍计为差别者。
'名称'是指不混淆于其他言说的因，如'色'、'受'、'贪欲'、'信心'等以词语施设。
'表示'是指令人理解言说的因，如'请坐此处'、'往彼处去'、'做'、'不要做'等言说词语，或手势，或眼神等使人理解。
'建立'是指三界的心和心所的非如实遍计，对依他起和圆成实事物的自性和差别进行遍计、名称和表示的施设，以及言说的建立，这是事物的客尘。
如是，遍计相仅是遍计而已，非是所取能取的自性，如是了知则对无义极为迷惑且增益有，因此为对治极为迷惑无义且增益的因，故宣说具有必要的遍计相。
其后，为对治极为迷惑有义且诽谤的因，具有必要的法相的文义等当解说：
其中'有义'是指依他起相，即内外事物的自性以他缘为依而缘起，如幻化般生起，以无自性性而为无自性，因为是世俗谛中存在，故称为有义。
其中'极为迷惑'是指对依他起相有义执著为无。
'诽谤因'是指如是极为迷惑有义即是诽谤因，因为由于对有义执著为无而极为迷惑，从而对有义诽谤为无的缘故。

།དེའི་གཉེན་པོར་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྒྱུ་དེ་རྣམ་པར་སེལ་བའི་གཉེན་པོའི་དོན་དང་ལྡན་པ་གཞན་གྱི་ དབང་གི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་དང་འདྲ་བར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ཡོད་པས་འདི འབྱུང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་།དབང་པོ་དང་། ཡུལ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མགོ་མཉམ་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་དེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དུས་སྔ་ཕྱི་འབྱུང་བའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་སྔ་ལ་འབྲས་བུ་ནི་འཕྱི་བ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་དེ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ པས་དེ་ལྟར་ཤེས་ན།ཡོད་པའི་དོན་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་ཤིང་སྐུར་པ་མི་འདེབས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྒྱུའི་གཉེན་པོའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དེ་འཇིག་པའི་རྒྱུའི་གཉེན་པོའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་བསྡུས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ ལྡན་པའི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་ལ་མེད་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་དོ། །འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུད་གསོན་པ་སྟེ་དེ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། ། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་ལ་མེད་པར་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དེས་ཡོད་པའི་དོན་དེ་ཆུད་གསོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་གཉེན་པོའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད བསྟན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དེ་རྣམ་པར་སེལ་བའི་དོན་དང་ལྡན་པ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་འདྲ་བར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་ མཛད་ནས།འདི་ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་པ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

为对治这些，具有必要性的法相之宣说，即是为了遣除如是诽谤之因，具有对治之义，宣说如幻化般的依他起法相于世俗谛中存在。因此，为了宣说此义，功德生问：'诸法的依他起相是什么？'答：'即是诸法的缘起性。也就是说，此有故彼生，此生故彼生。'
其中'诸法的缘起性'是指内外诸事物的自性皆依他缘而起的一切缘起。'此有故彼生'是就心与心所、根与境、识等同时生起的缘起，因果同时的情况而说。'此生故彼生'是就种子与芽等前后相续的缘起，因在前果在后的情况而说。
如是，依他起相即是内外诸事物的自性依他缘而起，若如是了知，则于存在之义不会极其愚痴而诽谤，因此这是具有对治极其愚痴诽谤存在之义的因的必要性的依他起相之宣说。
其后，当解说具有对治极其愚痴染污坏灭之因的必要性的法相宣说等文义。其中'染污'是指缘起所摄的烦恼、业和生的染污相应的依他起相。'极其愚痴'是指于存在执著为不存在。
关于'世间坏灭之因'，'彼'字指染污本身。'坏灭'是指损害，即是诽谤。'因'是指如是对染污极其愚痴即是染污坏灭之因，因为由于对存在执著为不存在的极其愚痴而损害存在之义。
'具有对治必要性的法相宣说'是指为了遣除如是坏灭之因而具有意义，宣说如幻化般的染污分依他起法相于世俗谛中存在。因此，为了宣说此义而说：'即如无明缘行'乃至'如是唯有此大苦蕴生起'。

།དེ་དག་གིས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལུགས་སུ་འབྱུང་བས་ བསྡུས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་། དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཞན་གྱི་དབང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ཤེས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་ཤིང་དེ་ འཇིག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་སྟེ།འཇིག་པའི་རྒྱུའི་གཉེན་པོའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དེ་འཇིག་པའི་རྒྱུའི་གཉེན་པོའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ནི་གནས་གྱུར་པ་དང་དངོས་པོའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་ རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་ལ་མེད་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཉིད་དོ། །འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུད་གསོན་པ་སྟེ། དེ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པའོ། །རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཉིད་རྣམ་ པར་བྱང་བ་དེ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།ཡོད་པ་ལ་མེད་པར་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དེས་ཡོད་པའི་དོན་དེ་ཆུད་གསོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་གཉེན་པོའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དེ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དེ་རྣམ་པར་སེལ་བའི་གཉེན་པོའི་དོན་དང་ ལྡན་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ ཡིན་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བརྟུན་པའི་རྒྱུ་དང་ལེགས་པར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུས་དེ་རྟོགས་ཤིང་དེ་རྟོགས་པ་གོམས་པར་བྱས་པ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་ གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་བརྟུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བའོ། །ལེགས་པར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གུས་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་རྟོགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སོ། །དེ་རྟོགས་པ་གོམས་པར་བྱས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་སོ།།ཡང་དག་པར་གྲུབ་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བཟོད་པ་དང་། གནས་གྱུར་པ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པས་སོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་བསྟན་ཏོ།

由此等显示了以缘起顺序所摄的烦恼。如是，随烦恼分相应的依他起相，也是以事物自性的依他起缘起，如是了知则对烦恼极为愚痴而不能破除，故此也是对烦恼极为愚痴，是具有破除因对治作用的依他起相的教示。
其后当解说对清净极为愚痴之破除因对治作用的法相教示等文义。其中'清净'即是圆成实相，由于是转依和事物真如所分别的正智与真如，故称为清净。'极为愚痴'即是对实有执著为无。
其中'破除因'中，'彼'字即指清净。'破除'即是损坏，即是诽谤。'因'即是如是对清净极为愚痴即是破除彼清净之因，因为以对实有执著为无的极度愚痴而损坏实有义故。
'具有彼对治作用的法相教示'即是如是显示能遣除彼破除因的对治义，具有圆成实法相如虚空般胜义谛实有的教示。因此，依此教示而说：'功德源泉，诸法圆成实相为何？即是诸法真如，由菩萨们精进因及善巧如理作意因而证悟，以修习彼证悟圆满成就，乃至无上正等正觉皆得成就。'
其中'诸法真如'即是事物真如清净所缘，此显示真如圆成实。'诸菩萨'等显示正智圆成实。'精进'即是恒常修行。'善巧如理作意'即是恭敬修行。'证悟'即是以见道。'修习彼证悟'即是以修道。'圆满成就'即是以真如忍及转依圆满成就。'乃至无上正等正觉皆得成就'显示正智圆成实究竟位。

།དེ་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གནས་གྱུར་པ་དང་དངོས་པོའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་དོན་དམ་པའི་ བདེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ཤེས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་ཤིང་དེ་འཇིག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་དེ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་དེ་གཉེན་པོ་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།གཉེན་པོའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་དཔེའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དཔེའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའི་དོན་རྣམ་པ་བཞི་དང ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་དཔེའི་དགོས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་དོན་གྱི་དཔེ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དང་། ནང་གི་དཔེ་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་དཔེའོ། །དེ་ལ་དང་པོར་དོན་གྱི་དཔེའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་ དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་དོན་གྱི་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་མིག་ལ་རབ་རིབ་ཀྱི་སྐྱོན་ཆགས་པའི་མིག་དངོས་དོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་དོན་གྱི་དཔེའོ། །དཔེའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་དེའི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་མིག་ལ་རབ་རིབ་ཀྱི་སྐྱོན་ཆགས་པ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འདིར་ ནི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྟོན་ཏེ།དཔེར་ན་མིག་ལ་རབ་རིབ་ཀྱི་སྐྱོན་ཆགས་པ་ནི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་དེས་འཁྲུལ་པར་འགྱུར་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དང་འདྲ་བར་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་སེམས་འཁྲུལ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལ་གློ་བུར་བར་གནས་པ་དེ་ནི་འདིར་མིག་ལ་རབ་རིབ་ཀྱི་སྐྱོན་ཆགས་པ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་ཏེ།དེ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དེས་དངོས་པོ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མིང་དང་བརྡར་བཏགས་པ་དངོས་པོ་ལ་གློ་བུར་བར་གནས་པ་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་གཉི་ག་ཀུན་བརྟགས་པའི་ མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འདྲ་བ་ལས་འབྲས་བུ་དེ་ནི་དངོས་སུ་འདིར་མ་བསྟན་པས་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུས་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བཤད་དེ།དེ་ནི་དོན་གྱི་དཔེའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དཔེའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་མིག་ལ་རབ་རིབ་ཀྱི་སྐྱོན་ཆགས་པའི་རྒྱུ་དེ་ལས་འབྲས་བུ་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མ་སྣང་བ་ཉིད་དཔེའོ།

如是，圆成实相即是转依和事物真如所分别的真实智圆成实，以及如虚空般真如圆成实作为胜义谛而存在，如是了知则于清净极为迷惑且不能破除，因此这是破除极为迷惑清净之因对治所具圆成实相的宣说。
已说具对治所需法相宣说之句义等。
其后当说具譬喻所需法相宣说之句义等，具譬喻所需法相宣说者，即是具四种譬喻义之三种法相宣说。
其中四种譬喻所需者，即义之譬喻、外之譬喻、内之譬喻及非等持地之譬喻。
其中首先当说具义之譬喻所需法相宣说之句义等，其中义之譬喻者，即内眼有翳障过患之眼实义，此即义之譬喻。
具譬喻所需法相宣说者，即具彼譬喻义之遍计所执法相宣说，因此依彼宣说而言，功德根源如是譬如有情眼翳者眼有翳障过患，如是当视遍计所执相，如是宣说。
此中以因示果，譬如眼有翳障过患是迷乱之因，由此因而生迷乱是果，如是无始以来于事物执著习气令心迷乱之因，阿赖耶识中暂时安住，此处如同眼有翳障过患而示，此是增益之因。
由此因于事物增益自性或差别名言假立，于事物暂时安住是果，彼二者同为遍计所执相，由相似而此处未直接宣说果，为由因门令知故以因示果而说。
此是具义之譬喻所需遍计所执相宣说。
其后当说具外之譬喻所需法相宣说之句义等，其中外之譬喻者，即由内眼有翳障过患之因，从彼果外相显现即是譬喻。

།དཔེ་དེའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་ དེའི་དོན་དང་ལྡན་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། དེ་ཉིད་ལ་རབ་རིབ་ཀྱི་མཚན་མ་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་སྣང་བར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ གི་མཚན་ཉིད་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དཔེར་ན་མིག་འཁྲུལ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རབ་རིབ་གང་གི་མིག་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་འབྲས་བུ་སྐྲ་ཤད་འཛིངས་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་དག་སྣང་བ་དང་འདྲ་བར་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་སེམས་འཁྲུལ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཀུན་ བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་འབྲས་བུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་འཁྲུལ་པའི་དངོས་པོ་དག་སྣང་བ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།སྔར་ཀུན་བརྟགས་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྟོན་ཏེ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུས་ངོ་བོ་ ཉིད་དམ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མིང་དང་བརྡར་བཏགས་པ་སྟེ།གཉི་ག་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དོ། །འབྲས་བུ་འདི་ནི་འཁྲུལ་པའི་དངོས་པོར་སྣང་བ་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དཔེའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནང་གི་དཔེའི་དགོས་ པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ནང་གི་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་མིག་ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ནོར་བ་ཉིད་དཔེའོ། །དཔེ་དེའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་དེའི་དོན་དང་ལྡན་པ་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་དེ་ཉིད་ཀྱི་མིག་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་མིག་ལ་རབ་རིབ་ཀྱི་སྐྱོན་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་ན། མིག་དེ་ཉིད་ ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ནོར་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དཔེར་ན་མིག་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་རབ་རིབ་ཀྱི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་མིག་མ་འཁྲུལ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ནོར་བ་དང་འདྲ་བར་སེམས་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་གནས་གྱུར་པ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ནང་གི་དཔེའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་དཔེའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་ པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེལ་དང་། ཚོན་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཉིད་དཔེའོ།

所说的'具有该比喻意义的法相说明'是指具有该比喻意义的依他起法相说明。因此，为了说明这一点，功德藏说道：'譬如，在彼处显现眩翳之相、发丝缠结等相，如是应当观察依他起相。'
就像有眼病因缘眩翳的人眼中会显现发丝缠结等相一样，执著事物的习气作为令心迷乱的因，凡是相续中具有遍计所执相的人，在其中显现色等迷乱事物的形相，这就是依他起相。
前面在遍计所执处所说的'因显果'是指由迷乱因而假立自性或差别的名言，这两者都是遍计所执性。此果是显现为迷乱事物的依他起，这是具有外在比喻意义的依他起相说明。
其后应当解说具有内在比喻意义的法相说明的词义等。其中'内在比喻'是指内在清净眼根的无误行境为喻。所说的'具有该比喻意义的法相说明'是指具有该比喻意义的圆成实法相说明。
因此，为了说明这一点，功德藏说道：'譬如，当彼补特伽罗眼根完全清净、远离眩翳过患时，即是眼根本性的无误行境，如是应当观察圆成实相。'
就像远离眼病因缘眩翳过患的无迷乱眼根的无误行境一样，远离令心迷乱因缘的遍计所执相的转依、正确智慧的境界真如，就是圆成实相。这是具有内在比喻意义的圆成实相说明。
其后应当解说具有非等持地比喻意义的法相说明的词义等。其中'非等持地比喻'是指水晶、颜料等非情物，因为不计入有情数中，所以是外在事物为喻。

།དཔེ་དེའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་དེའི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་།གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤེལ་བཞིན་དུ་གསལ་ བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས།གསེར་དུ་ལོག་པར་འཛིན་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་རྨོངས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། དཔེ་དེ་དག་གིས་མཚོན་པའི་དོན་ནི་འོག་ནས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། ། དཔེ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་གཞན་མེད་མོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་དཔེ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་དཔེའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དཔེའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་པོ་དག་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་པོ་དག་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལ་བརྟེན་ ནས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་། །ཡོངས་ སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་ལ་དང་པོར་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་ བཤད་པར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་བདག་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ན། དེས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤེལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཚོན་དང་ཕྲད་པ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བག་ཆགས་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཤེལ་ ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཨན་ད་རྙིལ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པར་འཛིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འཛིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་ཚིག་དང་པོས་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ ཆགས་སེམས་འཁྲུལ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གློ་བུར་བར་གནས་པ་བསྟན་ཏོ།

所谓'具有譬喻意义的法相'，是指具有譬喻意义的遍计所执、依他起、圆成实三种法相的阐述。为此，依此而说，功德源如是说：'譬如水晶般明净'乃至'以错执为金而令众生迷惑'等。以这些譬喻所表达的意义，即是下文所说的具有现证意义的法相，应当如是理解。
虽然这些譬喻除了唯识之外并无其他外在事物，但是依世间共识而说为非等持地的譬喻。这就是具有非等持地譬喻意义的法相阐述。
以上已经解释了具有譬喻意义的法相阐述的词义等。
其后当解释具有现证意义的法相阐述的词义等。所谓'具有现证意义的法相阐述'，是指具有三解脱门现证意义的三种法相阐述。
其中，三解脱门的现证是依据三种法相而建立：依遍计所执相而建立空解脱门的现证；依依他起相而建立无愿解脱门的现证；依圆成实相而建立无相解脱门的现证。
其中，首先应当解释具有空解脱门现证意义的遍计所执相阐述的词义等。空解脱门是指遍计所执法无我的分别，而遍计所执相也是以无自性相而空，因此由此建立空解脱门的现证。
为此，依此而说，功德源如是说：'譬如极其明净的水晶遇到颜色，如是应当观察依他起相中遍计所执相的言说习气。譬如极其明净的水晶被错误执著为琉璃等珍宝，如是应当观察对依他起相执著为遍计所执相。'
其中，第一句说明了从无始以来对事物执著的习气令心迷乱的因——阿赖耶识中暂时存在的状态。

།ཚིག་འོག་མས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་མ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མིང་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་བསྟན་ཏེ། རྟོག་པ་དེ་དངོས་ནི་གཞན་གྱི་ དབང་ཡིན་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་སྐབས་འདིར་མི་སྦྱར་གྱི་།དེས་གཟུང་ཞིང་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱ་བ་དངོས་པོ་ལ་གློ་བུར་བའི་མིང་དུ་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདིར་གཟུང་སྟེ། དེ་གཉིས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་དང་འཁྲུལ་པའི་རང་བཞིན་ ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡང་མ་ཡིན་པ་གློ་བུར་བ་ཡིན་པས་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་ལ་མི་སྨོན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་དེས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤེལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་དེ་ཉིད་ལྟ་བུར་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་བལྟ་བར་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།གཞན་གྱི་དབང་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་འདུ་བྱེད་མཚན་མ་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྡུག་བསྔལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྨོན་པ་མེད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ པའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ མཚན་མ་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་བསལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོན་དམ་པ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་བསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་དེས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤེལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་དེ་ཉིད་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ཨན་ད་རྙིལ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེར་རྟག་པ་རྟག་པའི་དུས་དང་། ཐེར་ཟུག་ཐེར་ཟུག་གི་དུས་སུ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཅིང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུར་ ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེར་རྟག་པ་རྟག་པའི་དུས་དང་།ཐེར་ཟུག་ཐེར་ཟུག་གི་དུས་སུ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཅིང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་དེ་ཉིད་དེར་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཅིང་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཁོ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་ན་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་མཚན་མ་མེད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་དགོས་པ་དང ལྡན་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

下面的文句说明了对他缘相的遍计所执名而起的妄执分别，即虽然这种分别的体性是他缘，但在此遍计所执的场合并不适用，而是应当取其所执著的对事物暂时安立的名称，这两者是遍计所执的体性。这仅仅是迷乱的因和迷乱的自性而已，并非内外事物的本性，是暂时的，因此这是具有成就空性解脱门之作用的遍计所执相的阐述。
其后应当解说具有成就无愿解脱门之作用的他缘相的文义等。无愿解脱门是以不希求三界而区分的，他缘相也是三界心心所的本性，因此由此建立成就无愿解脱门。为此，以此为所说的缘故，功德源如是说：'譬如极为明净的水晶，应当如是观察他缘相。'他缘是分别行境、遍计所执相的所依、有为之相、三界心心所、苦的本性，因此这是具有成就无愿解脱门之作用的他缘相的阐述。
其后应当解说具有成就无相解脱门之作用的圆成实相的文义等。无相解脱门是以涅槃远离一切相而区分的，圆成实相也是诸法真如胜义远离一切相的本性，因此由此建立成就无相解脱门。为此，以此为所说的缘故，如是说：'譬如极为明净的水晶本身永远恒常、永久不变地未曾成为琉璃等宝石的体性而无有自性，应当如是观察他缘相永远恒常、永久不变地未曾成为遍计所执相而无有自性，即是圆成实相。'圆成实是分别行境、遍计所执相的有为之相本身于彼未曾成就，以及以彼体性无自性、法无我、真如、清净所缘，因此这是具有成就无相解脱门之作用的圆成实相的阐述。

།མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་ཐབས་ཀྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།ཐབས་ཀྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཀྱི་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་ནི་དངོས་པོ་ ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ།མཚན་མ་དང་མིང་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།དེ་ལ་དང་པོར་མཚན་མ་དང་མིང་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཀྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་དེ་ལ་མཚན་ མ་དང་འབྲེལ་པའི་མིང་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།མཚན་མ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མིང་ནི་མཚན་མ་དེ་ལ་ཇི་ ཙམ་དུ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མིང་དང་བརྡར་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ།ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གནས་མེད་པ་ལ་མིང་དང་གདགས་སུ་མི་རུང་བས་མཚན་མའི་གནས་ལ་མིང་དུ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་མཚན་མ་དང་འབྲེལ་པའི་མིང་ ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཇི་ཙམ་དུ་མིང་དང་མཚན་མ་ལ་མིང་དུ་གདགས་པ་དེ་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མིང་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་མཚན་མ་དང་མིང་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ ཀྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཐབས་ཀྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་ དུ་མཛད་ནས།གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་མ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མིང་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་མངོན་པར་ཞེན་པ་ནི་ཡང་ དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ།ཇི་སྲིད་དུ་མཚན་མ་ལ་མིང་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་སྲིད་དུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་ སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཀྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

已经解说了具有现前成就之必要的法相显示之词义等。
其后当解说具有方便之必要的法相显示之词义等。
所谓具有方便之必要的法相显示，是依于五事而能善知的具有方便义的三种法相显示。
其中三种法相依于五事而能善知：依于相及名而善知遍计所执相，依于分别而善知依他起相，依于真实智及真如而善知圆成实相。
其中首先当解说依于相及名而能善知的具有方便之必要的遍计所执相显示之词义等。
因此，为显示此义而说：'功德生，依于与相关联之名而善知遍计所执相'。
相是分别行境遍计所执相之所依的有为之相，即依他起相。
名是为随顺施设彼相而安立为自性或差别的名言，即遍计所执相。
又因无所依处不可安立名言，故于相之所依处施设名言，称为'与相关联之名'。
凡是于名和相施设为名者即是遍计所执相，因此说'依于名而善知遍计所执相'。
这就是依于相及名而能善知的具有方便之必要的遍计所执相显示。
其后当解说依于分别而能善知的具有方便之必要的依他起相显示之词义等。
因此，为显示此义而说：'依于对依他起相执著为遍计所执相而善知依他起相'。
对依他起相执著为遍计所执名的分别即是非真实遍计，即三界心心所。
凡是由分别对相执著为名者即是依他起相，因此说'依于执著而善知依他起相'。
这就是依于分别而能善知的具有方便之必要的依他起相显示。

།དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཀྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་ པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་མ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མིང་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ནི་གནས་གྱུར་པས་བསྡུས་པ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་མ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མིང་དུ་ཡང་ དག་པར་ཤེས་པས་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་ཤེས་ པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཀྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཐབས་ཀྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་རྟོགས་པའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།རྟོགས་པའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་རྟོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཕན་ཡོན་གྱི་དགོས་པ་ཐོབ་ ཅིང་མཁས་པར་འདོགས་པར་འགྱུར་བའི་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་དོ།།དེ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་དང་པོར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་རྟོགས་པར་གྱུར་པའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་ པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ན་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ ཏེ།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མའོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ཙམ་དུ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་ པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མིང་དང་བརྡ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་གློ་བུར་བར་ཤེས་ནའོ།

其后，应当解说依于正确的智慧和如是性而得以通达的具有方便之必要的圆成实相的词义等。为此，为了显示此义，说道：'依于对依他起相无有遍计所执相的执著，通达圆成实相'。
对依他起相无有遍计所执名的执著，是由转依所摄的正确智慧具有如是性的境界。当以正确智慧对依他起相无有遍计所执名的执著时，即是圆成实相，因此说依于无执著而通达圆成实相。这是显示依于正确智慧和如是性而得以通达的具有方便之必要的圆成实相。
已经解说了具有方便之必要的法相的词义等。
其后，应当解说具有证悟之必要的法相的词义等。所谓显示具有证悟之必要的法相，是指依于通达三相而通达一切所知事物的自性，并获得通达之果利益的必要，而得以称为智者的具有此义的三种法相的显示。
其中，一切所知事物包括无相法、杂染相法和清净相法等一切。依于通达遍计所执相而通达无相法。依于通达依他起相而通达杂染相法。依于通达圆成实相而通达清净相法。
其中，首先应当解说具有通达无相法之必要的遍计所执相的词义等。为此，为了显示此义，说道：'功德源，若菩萨如实通达诸法依他起相上的遍计所执相，则如实通达无相法。'
所谓'诸法依他起相'，是指分别行境中遍计所执相的所依的有为之相。所谓'如实通达遍计所执相'，是指了知为随顺施设而安立的自性或差别的名言和表示是暂时的。

།མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་ འདྲ་བར་བདེན་པ་གཉི་གར་གཏན་མེད་པར་ཤེས་ཤིང་ཆོས་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།དེ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་ནའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ཉིད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་ལུགས་སུ་འབྱུང་བས་བསྡུས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ལས་དང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་དང་འདྲ་བར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་ཤེས་ཤིང་གཞན་གྱི་དབང་ཐམས་ ཅད་སྡུག་བསྔལ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་དགོས་པ་ དང་ལྡན་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ ན་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ། གནས་གྱུར་པས་ རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་ནའོ།།རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཉིད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལུགས་ལས་བཟློག་པས་བསྡུས་པའི་ཤེས་ རབ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་།སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་ཤེས་ཤིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐམས་ཅད་བདེ་བར་རྟོགས་ པར་འགྱུར་བ་སྟེ།དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

'所谓如实了知无相法'是指遍计所执相以无自性性而无自性故，如同虚空花一般于二谛中皆无所有，由于观察诸法故而通达法无我，这是具有通达无相法之意义的遍计所执相的教示。
其后当解说具有通达杂染相法之意义的依他起相教示的词义等，为此，以宣说此而言：'功德源，若菩萨如实了知依他起相，则如实了知杂染相法。'
'如实了知依他起相'是指了知于诸行相上执著遍计所执相的非如实分别即是三界心心所。'如实了知杂染相法'是指了知依他起相即是缘起顺行所摄的烦恼、业和生的杂染相，具有生无自性和胜义无自性，如同幻化般唯于世俗谛中存在，并通达一切依他起皆是苦。这是具有通达杂染相法之意义的依他起相教示。
其后当解说具有通达清净相法之意义的圆成实相教示的词义等，为此，以宣说此而言：'功德源，若菩萨如实了知圆成实相，则如实了知清净相法。'
'如实了知圆成实相'是指了知于诸行相上无有执著遍计所执相，由转依所显的如实智具有真如境界。'如实了知清净相法'是指了知圆成实相即是缘起逆行所摄的般若等一切菩提分法，以及十力等一切殊胜功德之因，是胜义无自性，如同虚空般于胜义谛中存在，并通达一切解脱皆是乐。这是具有通达清净相法之意义的圆成实相教示。

།དེ་ལྟར་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཕན་ཡོན་གྱི་དགོས་པ་ཐོབ་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་ པར་འདོགས་ན་ནི་འོག་ནས་སྟོན་ཏོ།།རྟོགས་པའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་ཕན་ཡོན་གྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཕན་ཡོན་ གྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་རྟོགས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་ཅིང་མཁས་པར་འདོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་གྱི་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི མཚན་ཉིད་གསུམ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ནི་འབྲས་བུའི་གནས་ཏེ། དེ་ཡང་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ གཞན་གྱི་དབང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་བོ།།གཞན་གྱི་དབང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྤངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་འཐོབ་ པས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་བོ།།དེ་ལ་དང་པོར་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་ཏེ།གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མིང་མེད་པར་ཤེས་སོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་ཉིད་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་ གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤངས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤངས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་གནས་གྱུར་ནའོ།

如是了知一切所知事物而获得果利益之必要时，若称为通达相之智者，则如下所说。已说完具足了知必要之法相所诠词义等。
其后当说具足利益必要之法相所诠词义等。所谓具足利益必要之法相所诠者，即如是现前圆满了知一切所知事物之果，获得一切种智而称为智者之利益义，具足彼等之三种法相。
其中一切种智是果位，彼复由断德圆满及智德圆满所分别。其中依止通达遍计所执无相之法，断除依他起杂染相法而圆满，获得以断德圆满所分别之果。依止断除依他起杂染相法，获得圆成实清净相法，即获得以智德圆满所分别之果。
其中首先当说具足以断德圆满所分别之果利益必要，遍计所执及依他起相所诠词义等。故为显示彼义，功德根源中说：'若菩萨于依他起相如实善知无相法，则能断除杂染相法。'
所谓'如实善知依他起相无相法'者，即知有为之相无遍计所执名。所谓'断除杂染相法'者，即断除非真实分别，如是断除非真实分别即是断德圆满，故彼是具足以断德圆满所分别之果利益必要之遍计所执及依他起相所诠。
其后当说具足以智德圆满所分别之果利益必要之依他起及圆成实相所诠词义等。故为显示彼义说：'若断除杂染相法，则能获得清净相法。'所谓'若断除杂染相法'者，即非真实分别转依时。

།རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གྱུར་པས་བསྡུས་པ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པ་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཕན་ཡོན་གྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དགོས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་བཤད་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དོན་དེ་དག་གིས་དངོས་པོ་བསྡུས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡན་ཆད་དུ་དགོས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན ཉིད་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་ཞིང་སྒོ་དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་དང་།མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་འདོགས་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་དེ་གང་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་འདི་ནི་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་ཏེ། མཉན་པའི་རྣམ་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུས་བྱ་བ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོར་མཉན་པའི་རྣམ་ པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ད་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་སྔར་གཉེན་པོའི་དགོས་པ་དང་། དཔེའི་དགོས་པ་ དང་།ཐབས་ཀྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ལུང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱར་རུང་བ་ཡིན་པས་ན་མཉན་པའི་རྣམ་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་ཡོངས་ སུ་ཤེས་པ་ནི།མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་སྔར་རྟོགས་པའི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ།དེ་དག་གི་ལམ་བསྒོམ་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་སྒོམ་པའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེའི་འབྲས་བུས་བྱ་བ་མེད་པ་ནི། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤོང་ཞིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤངས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་འཐོབ་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ།དེས་ནི་སྔར་ཕན་ཡོན་གྱི་དགོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་ བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ་དེ་དག་ནི་སྔར་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པར་བྱ་བ་བྱས་ཟིན་པའི་འབྲས་བུའི་འགྲེལ་པ་སྦྱར་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།གཟོད་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་པས་ན་དེའི་འབྲས་བུ་བྱ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

'所谓获得清净相之法'是指通过转依所摄的获得真实智慧，如是获得真实智慧即是圆满智慧，因此这是以圆满智慧所分别的获得果位之利益的必要，具足依他起相和圆成实相的教示。
已经解说了具足利益必要之法相教示的文义等。
已经解说了具足六种必要之法相教示的广大教示的文义等。
以上述义理将解说事物摄要的文义等，所谓'彼等事物摄要'即是总结前文所说的具足六种必要之法相，并由此门中显示菩萨通达诸法相及安立通达法相。
因此，依此教示而说'功德源泉，由于菩萨'等。
其中，此等事物摄要显示三种意义：以闻的方式遍知、以修的方式遍知及其果无所作。
其中，首先以闻的方式遍知是指'如实通达诸法的遍计所执相、依他起相及圆成实相'所显示的，这是总结前文所说的具足对治必要、譬喻必要及方便必要之三种法相，由于这些通过教法也可以了知，故称为以闻的方式遍知。
其后，以修的方式遍知是指'如实通达无相、杂染相及清净相'所显示的，这是总结前文所说的具足证悟必要之三种法相，由于这些是通过修道而了知的，故称为以修的方式遍知。
其后，其果无所作是指'如实通达无相法已，断除杂染相法，断除杂染相法已，获得清净相法'所显示的，这是总结前文所说的具足利益必要之三种法相，这些仅是前述修习方式所作已办的果位解释而已，并非重新成办所作，故称为其果无所作。

།དེ་ཙམ་གྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་མཉན་པའི་རྣམ་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་མཁས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ།དེས་ནི་སྔར་ཡོངས་སུ་ཞུས་པའི་སྐབས་སུ་འཕགས་པ་ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་བཏབ་པ་ ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་འདོགས་ན་ཡང་དེ་ཙམ་གྱིས་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་བྱ་བ་མེད་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་མཁས་པར་འདོགས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་སྔར་ཡོངས་སུ་ཞུས་པའི་སྐབས་སུ་འཕགས་པ་ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་འདོགས་ན་ཡང་ཇི་ཙམ་གྱིས་འདོགས་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིགས་སུ བཅད་པ་དང་པོས་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་དགོས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།།གཉིས་པས་ནི་དེ་ལྟར་མི་སྒྲུབ་པའི་ཉེས་དམིགས་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། ལེའུ་དྲུག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་ནས།ད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ ནས།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཀྱི་ལེའུ་བདུན་པ་འདི་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་ལེའུ་བདུན་པ་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཆོས་རྣམས་ ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ན་བདག་གཅིག་པུ་དབེན་པ་ཞིག་ན་མཆིས་པའི་ཚེ་སེམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་འདི་ལྟ་བུ་སྐྱེས་ ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།བཀའ་སྩལ་པའི་དོན་དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བདག་ཡོངས་སུ་ཞུ་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་ནི་དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལེའུ་འདི་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་དང་པོར་ཡོངས་སུ་ཞུས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་ གཉེན་པོར་མཚན་ཉིད་དང་།སྐྱེ་བ་དང་། དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པ་གླེང་བསླང་བའི་ཕྱིར་འདིར་དང་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཕགས་པ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཀྱིས་ཞུ་བ་ཞུས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

仅仅以此，菩萨即是通达诸法相的智者这句话，是说通过听闻的方式完全了知，仅仅以此就是智者。这是对之前在请问时圣功德生问'以何为菩萨通达诸法相的智者'的回答。
如来称菩萨为通达诸法相的智者也是仅仅以此而称的这句话，是说通过修习的方式完全了知，以及其无作为的果，仅仅以此而称为智者。这是对之前在请问时圣功德生问'如来称菩萨为通达诸法相的智者也是以何而称'的回答。
第一偈颂说明了利益的必要性之事物摄集。第二偈颂说明了不如是修行的过患，这是通过事物摄集广说了彼等。
第六品词义等已说完毕。
如是说明了应当完全了知诸法相的世俗谛相之后，现在将说明应当完全了知诸法无自性相的世俗谛相的词义等，为此而说，'尔时，胜义生菩萨如是白世尊言'等，宣说了此第七品圣胜义生品。
其中，此第七品的摄义，略说即是宣说诸法无自性相。若分别则有二种：请问和广说。其中请问是从'世尊，我独自一人在寂静处时，生起如是心的思惟'乃至'我于世尊请问所说之义'所说。广说是从'如是请问已，世尊告胜义生菩萨言'等，以此品其余一切正文所说。
其中首先应说请问的词义等。所谓请问，是为对治极为迷惑诸法无自性的对治，显示通达相、生及胜义无自性而在此首先由圣胜义生向世尊所作的请问。

།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཞུས་པའི་སྐབས་འདིར་ནི་འཕགས་པ་དོན་དམ་ ཡང་དག་འཕགས་ཀྱིས་འདི་སྙམ་དུ།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་དཔལ་གྱི་མགུར་ནས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིའི་མཁྱེན་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་བཀའ་སྩལ་ལ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཡང་བཀའ་སྩལ་པ་འདི་ལ།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་པ་མ་བརྗོད་ན། གཞན་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བསྟན་པ་ལ་དོན་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པས་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་ གཉེན་པོ་བསྟན་པར་དགོངས་ནས།འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་ཕུང་པོ་རྣམས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡང་བཀའ་སྩལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བཀའ་སྩལ་ལགས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་ཅི་ལ་དགོངས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ལ་སོགས་པ།བཀའ་སྩལ་པའི་དོན་དེ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བདག་ཡོངས་སུ་ཞུ་ལགས་སོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཞུས་པར་སྦྱར་རོ། །སྐབས་འདི་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་གཞན་ནི་སྔར་འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུར་བཤད་པ་བཞིན་ དུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་ཞུས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཞུས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་དགེ་བ་ཚུལ་བཞིན་སྐྱེས་པ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་འདིས་ནི་དོན་རྣམ་པ་ གསུམ་སྟོན་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བསྟན་པ་དང་། དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་དང་། མདོ་སྡེའི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བསྟན་པ་ནི། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ དེའི་ཕྱིར་ཉོན་ཅིག་དང་ངས་ཅི་ལ་དགོངས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལ་སོགས་ཞེས་གསུངས་པ་ཁྱོད་ལ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚར་ཐ་མའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་གང་ ཟག་གི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་ནི།དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ངས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་བཞིན་ཏེ། གཞན་དུ་མ་ཡིན་གྱིས་དེས་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཟུང་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །མདོ་སྡེའི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། དེ་ནས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཀྱིས་ཡང་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞུང་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་དང་པོར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་ སྟེ།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བསྟན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་གཉེན་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གསུམ་བསྟན་པ་འདི་མ་བརྗོད་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བསྟན་པ་ལ་དོན་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞིས་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་ བ་དེའི་གཉེན་པོར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གསུམ་བསྟན་པའོ།

在此详细请问的场合中，圣者胜义正觉这样想道：'世尊以证悟真如之威德之语，以四种无碍解智宣说诸法的异名、性相、词义和分类，为对治极度迷惑诸法无自性者，也宣说一切法无自性。对此，若不宣说三种无自性，其他人对无自性的密意教法会产生错误理解而堕落，为了对治这种情况，'
世尊以多种方式宣说了蕴等自相等，世尊也宣说了一切法无自性等。世尊依何密意宣说一切法无自性等？我今详细请问世尊此义。
此处其他文句的含义，应如前圣者须菩提品中所说般理解。已说完详细请问的文句含义等。
其后当说广说文句含义等。'广说'是指如是详细请问后，世尊广泛宣说诸法无自性性的含义。因此，依此宣说的意趣，说道：'胜义正觉，你善巧生起的心之理解极为善哉善哉'等。
此广说显示三种含义：显示无自性性的密意、显示修行者的差别、显示经典的殊胜性。
其中显示无自性性的密意，是从'胜义正觉，因此谛听，我将为你解说依何密意说一切法无自性等'直至最后说'自性般涅槃'之间的内容。
显示修行者的差别，是从'胜义正觉，我于有情界'直至'胜义正觉，正是如此，不应异此，你当如是受持'之间的内容。
显示经典的殊胜性，是从'尔时，菩萨胜义正觉又如是白世尊言'等余下的所有经文。
首先当说显示无自性性密意的文句含义等。'显示无自性性的密意'是指若不宣说作为四种错误理解的对治的三种无自性性，则对无自性性密意教法会以四种错误理解而堕落，为对治此过失而宣说三种无自性。

།དེ་ལ་དོན་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་གནས་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པ་དང་། དགོངས་པ་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པ་དང་། དོན་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པ་དང་། ལྟོས་པ་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་གནས་མེད་ པར་ལོག་པར་རྟོག་པས་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་གཉེན་པོ་ནི།དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ངས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དགོངས་པ་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པས་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་གཉེན་པོ་ནི། དོན་དམ་ཡང་དག་ འཕགས་དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ།།དོན་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པས་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་གཉེན་པོ་ནི། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ།།ལྟོས་པ་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པས་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་གཉེན་པོ་ནི། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དང་པོར་གནས་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པས་ཆུད་ཟ་བར་ འགྱུར་བའི་གཉེན་པོའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།གནས་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པས་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལ་མ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་གནས་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་གནས་ཡོད་པ་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་མི་ཤེས་ཤིང་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལ་མ་བརྟེན་པར་གསུངས་སོ་སྙམ་དུ་གནས་ མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པ་སྟེ།དེས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཉམས་ཤིང་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་གཉེན་པོར། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ངས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་ པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལས་དགོངས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གསུམ་ལས་ དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་པས་གནས་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཚིག་གི་དོན་ནི་འོག་ནས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ནི་གནས་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པས་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་གཉེན་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ལ་བསྟན་པ་ ཡིན་ནོ།

其中，对于义理的四种颠倒分别是：无处所颠倒分别、无意趣颠倒分别、无义理颠倒分别、无观待颠倒分别。
其中，对治无处所颠倒分别所导致的过失，即如'胜义正确圣者，我对诸法无自性有三种，即是'等所说。
对治无意趣颠倒分别所导致的过失，即如'胜义正确圣者，其中诸法相无自性是什么'等所说。
对治无义理颠倒分别所导致的过失，即如'胜义正确圣者，其中如是，譬如虚空之花如是'等所说。
对治无观待颠倒分别所导致的过失，即如'胜义正确圣者，其中依于相无自性'等所说。
其中，首先解释对治无处所颠倒分别所导致过失的文义等。'无处所颠倒分别所导致'是指因为不依于三自性而有无处所颠倒分别。
如何理解呢？世尊说'一切法无自性'是依于遍计所执自性、依他起自性、圆成实自性三种自性而说，因此是有处所的。
然而不知如是，认为是不依于三自性而说，这就是无处所颠倒分别。由此也会衰损退失，因此作为其对治，'胜义正确圣者，我依于诸法三种无自性，即相无自性、生无自性、胜义无自性而说一切法无自性'。
这是说，世尊说'一切法无自性'是依于三种自性，依于彼等三种无自性而说，因此并非无处所。这是其要义。
三种无自性的文义下文将说明。这是对治无处所颠倒分别所导致过失的隐密意趣所说。

།དེའི་འོག་ཏུ་དགོངས་པ་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པས་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དགོངས་པ་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པས་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་དགོངས་ པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དགོངས་པ་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གཅིག་པུ་ཞིག་ལས་དགོངས་པ་མིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་མཚན་ཉིད་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་།སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་པས་དགོངས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་མི་ཤེས་ཤིང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གསུམ་ལས་མ་དགོངས་སོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེས་དང་རབ་ཏུ་ ཉམས་ཤིང་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་གཉེན་པོར།དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་དོན་དུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་ པ་ལ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་གོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་སྟེ། དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མིང་དང་ བརྡར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མ་ཡིན་པས།བདེན་པ་གཉིས་ཀར་གཏན་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ལ། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་རྐྱེན་གཞན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱུང་བ་ ཡིན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་པས།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མ་ཡིན་པས་ དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པ་ཡིན་ལ་དོན་དམ་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་ཡིན། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་དགོངས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་ནི་དགོངས་པ་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པས་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་གཉེན་པོར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ ཉིད་ཀྱི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

其后，当说明无密意而邪解则成毁坏之对治等文义。'无密意而邪解则成毁坏'是指为断除三种无自性之密意而无密意邪解。
其为何？世尊说一切法无自性，并非仅仅是从一种无自性密意而说，而是从三种无自性，即相无自性、生无自性、胜义无自性而说，故有密意。
然而不知如是，认为非从三种无自性而说，如是无密意邪解，由此退失毁坏，故为其对治。
'胜义正圣，于此诸法相无自性性为何'等所说。此中实义，世尊说一切法无自性，'一切法'即三相。'无自性'即三种无自性。
复次，非一切相以一切无自性而无自性，遍计所执相唯是名言安立相，非自相安立，故于二谛皆全无，故彼以相无自性性而无自性。
依他起相是由他缘力所生，非自力，故于世俗谛如幻而有，故彼以生无自性性而无自性，又非清净所缘，故于彼无胜义自性，非胜义谛，故以胜义无自性性而无自性。
圆成实相是胜义，胜义即以一切法无自性性而分别，亦是胜义谛，亦是无自性性，故彼以胜义无自性性而无自性。
是故世尊说一切法无自性非无密意，此为语义。此即为对治无密意邪解毁坏而说无自性性之密意。

།དེའི་འོག་ཏུ་དོན་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པས་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་གཉེན་པོར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དོན་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པས་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་ཅིང་སྐུར་པ་ མེད་པའི་དོན་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དོན་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅེས་གསུངས་པ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་པ་དང་སྐུར་པ་མེད་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ་ནི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་བར་བདེན་པ་གཉི་གར་གཏན་མེད་པས་དེ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ།གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་དང་འདྲ་བར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་པས། དེ་གཉིས་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པ་མེད་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་ཡོད་པ་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་ན་མི་ཤེས་ཤིང་སྒྲོ བཏགས་པ་མེད་པ་དང་།སྐུར་པ་མེད་པའི་དོན་དང་མི་ལྡན་ནོ་སྙམ་དུ་དོན་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པ་སྟེ་དེས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཉམས་ཤིང་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་གཉེན་པོར། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདིར་དོན་དུ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་བར་བདེན་པ་ གཉིས་ཀར་གཏན་མེད་པས་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པས།དེ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་དང་འདྲ་བར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་དེ་ལས་ཅིག་ཤོས་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པ་ཡིན།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ལས་ཆོས་བདག་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་ཐམས་ཅད་དུ་སྤོང་བ། དོན་དམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་ཡང་ཡིན་པའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ནི་སྐུར་པ་མེད་པའི་དོན་དང་ལྡན་པར་གསུངས་པས་ན་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ངས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལས་དགོངས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་ བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མེད་པ་དང་།དགོངས་པ་མེད་པ་དང་། དོན་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོ་སྔར་བསྟན་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། ས་བཅད་པ་ནི་ཐ་མའི་ནང་དུ་བསྡུའོ། །དེ་ནི་དོན་དམ་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པས་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་གཉེན་པོར་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

其后，为对治无义妄分别而造成损失，当解说教言等义。所谓'无义妄分别而造成损失'，是指舍弃无增益无损减之义而起无义妄分别。
其如何？世尊说'一切法无自性'，具有无增益无损减之义。遍计所执相之相无自性，如同虚空花，于二谛中皆无所有，故具无增益之义。
依他起相之生无自性及胜义无自性，如同幻化，于世俗谛中存在。圆成实相之胜义无自性，如同虚空，于胜义谛中存在，故此二者具无损减之义。
然而，由于不知而认为不具无增益无损减之义，起无义妄分别，由此退失损坏。因此，为对治此，说'胜义正圣，譬如虚空花'等。
此中实义，世尊说'一切法无自性'，并非损减一切相。遍计所执相如同虚空花，于二谛中皆无所有，故以相无自性而无自性，具无增益之义。
依他起相如同幻化，于世俗谛中以生无自性及胜义无自性而存在。圆成实相如同虚空，于胜义谛中以胜义无自性而存在，由法无我所分别及普遍断除，是胜义亦是无自性而存在。
故此二者具无损减之义，所说非无义。
'胜义正圣，我依三种无自性而说一切法无自性'，此是总结前述无处所、无密意及无义妄分别三种对治，科判归入最后。
此是为对治无义妄分别而造成损失，显示无自性之隐密意趣。

།དེའི་འོག་ཏུ་ལྟོས་པ་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པས་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ལྟོས་པ་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པས་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མེད་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟར།སྔ་མ་ལ་ཕྱི་མ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ལྟོས་པ་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་མ་འགགས་པ་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལས་དགོངས་ནས་འདི་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན།མ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་འགགས་པ་ཡིན། མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་འགགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་ཡིན། གཟོད་མ་ནས་ཞི་ བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་དང་།ཡང་དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཆོས་བདག་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལས་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཆོས་བདག་མེད་པས་ རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ།འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ པ་ནི་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ལྟོས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ན།དེ་ལྟར་མི་ཤེས་ཤིང་སྔ་མ་ལ་ཕྱི་མ་མ་ལྟོས་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་གཞན་ཞིག་ཡིན་ལ། མ་འགགས་པ་ཡང་གཞན། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་ཡང་གཞན། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་གསུངས་སོ་ སྙམ་དུ་ལྟོས་པ་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པ་སྟེ།དེས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཉམས་ཤིང་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེའི་གཉེན་པོར། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལས་དགོངས་ནས་ངས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ། རང་བཞིན་ གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཡང་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཆོས་བདག་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལས་དགོངས་ནས་ངས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ། རང་བཞིན་ གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདིར་དོན་དུ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་ བོ་ཉིད་མེད་པ་ལས་དགོངས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་སྔ་མ་ལ་ཕྱི་མ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ལྟོས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཆོས་བདག་མེད་པས་ རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལས་དགོངས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་དེ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་འགགས་པ་ཡིན་ལ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་ དང་།རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་སྔ་མ་ལ་ཕྱི་མ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ལྟོས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་གཞན་ཞིག་ཡིན་ལ་མ་འགགས་པ་ཡང་གཞན།

接下来解释无所依止的邪分别损减的对治法等文义。'无所依止的邪分别损减'是指，如'凡是自相不存在者即是无生'等所说，后者依赖前者，却无所依止地邪分别。这是什么意思呢？
世尊说'一切法无生、无灭、本来寂静、自性涅槃'，是依据相无自性而说的。即如此说：凡是自相不存在者即是无生，凡是无生者即是无灭，凡是无生无灭者即是本来寂静，凡是本来寂静者即是自性涅槃。
又是依据胜义无自性、法无我所分别而说的。即胜义无自性、法无我所分别即是无为、远离一切烦恼。因为是无为故无生无灭，因为远离一切烦恼故本来寂静、自性涅槃。
虽然后者依赖前者而有所依止，但不知此理，而认为无生是一个，无灭又是另一个，本来寂静又是另一个，自性涅槃又是另一个，如此无所依止地邪分别。
由此退失损减，因此作为对治，对胜义正觉说：'我依据相无自性而说一切法无生、无灭、本来寂静、自性涅槃'等。
又对胜义正觉说：'我依据胜义无自性、法无我所分别而说一切法无生、无灭、本来寂静、自性涅槃'等。
这里实际上，世尊说'一切法无生、无灭、本来寂静、自性涅槃'是依据相无自性而说的。如'凡是自相不存在者即是无生'等，因为后者依赖前者，所以并非无所依止。
又是依据胜义无自性、法无我所分别而说的。即是诸法法性、无为、远离一切烦恼。因为是无为故无生无灭，因为远离一切烦恼故本来寂静、自性涅槃。
所说的无生是一个，无灭又是另一个等，因为后者依赖前者，所以并非无所依止。

དེའི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་ཡང་གཞན་ཞིག་ཡིན་ལ་མ་འགགས་པ་ཡང་གཞན། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ་ཡང་གཞན། རང་བཞིན་ གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་ནི་ལྟོས་པ་མེད་པར་ལོག་པར་རྟོག་པས་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་གཉེན་པོར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྡེམ་ པོར་དགོངས་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། མོས་པའི་བྱེ་བྲག་གོ། །དེ་ལ སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།མདོར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་པར་བཤད་པར་བྱའོ། །མོས་པའི་བྱེ་བྲག་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མདོར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དེ་ལ་སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་མདོར་བསྟན་པ་ནི། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ངས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་ཞེས་བྱ་ བ་ནས་འཁོར་བ་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་དང་པོ་ཉིད་ནས་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ སུ་འདོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།མོས་པའི་བྱེ་བྲག་མདོར་བསྟན་པ་ནི། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་འདི་ལྟར་ངའི་ཆོས་འདུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། ། མོས་པའི་བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ནི། དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་བཞིན་དེ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་གྱི་དེ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཟུང་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དང་པོར་དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་གང ཟག་གི་བསྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་མདོར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་མདོར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པར་གསུངས་པས། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གསུམ་ཐ་ དད་པ་མ་ཡིན་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མ་མཐོང་ཞིང་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པར་བསྒྲུབ་ཅིང་ཡུན་རིང་པོར་འཁོར་བར་འཁོར་བར་འགྱུར་བའི་བསྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་མདོར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་ དུ་མཛད་ནས།དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ངས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

因此，并非说未生是一个，未灭是另一个，本来寂静是另一个，自性涅槃又是另一个。这是为了对治不依缘而产生邪解而导致的损失，所以以无自性的意趣而宣说。
已经解释完了无自性意趣宣说的文义等。
其后当解释行持者补特伽罗差别的文义等。行持者补特伽罗差别有二种：修行的差别和胜解的差别。
其中修行的差别也有二种：略说和广说。胜解的差别也有二种：略说和广说。
其中修行的差别略说是从'胜义正觉，我于有情界'乃至'不出轮回故'所说。
修行的差别广说是从'胜义正觉，其中有情从最初未生善根'乃至'因此如来安立彼为声闻种姓'所说。
胜解的差别略说是从'胜义正觉，如是我之调伏法'乃至'自性般涅槃而说法'所说。
胜解的差别广说是从'其中有情已生广大善根'乃至'胜义正觉，如是非他，汝当如是受持'所说。
其中首先当解释行持者补特伽罗修行差别略说的文义等。
所谓修行的差别略说，是世尊宣说三自性皆无自性，三自性与三无自性并非有别，然而有情未如是见，执著自性，随顺烦恼分而修行，长时轮转生死，此即是修行差别略说。
因此，为显示此义而说'胜义正觉，我于有情界'等。

།འདིར་མཚམས་སྦྱར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གསུམ་ནི་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ལ།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གཅིག་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་བསྟན་ པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གསུམ་ཡང་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གདགས་པར་བྱས་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གསུམ་གདགས་མི་དགོས་པ་ཡིན་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མཛད་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ དང་དེ་དག་ཏུ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གདགས་པ་ཡང་མཛད་པ་དེ་ལ་དགོས་པ་ནི་ཅི་ཡོད་དགོངས་པ་ནི་གང་ཡིན་སྙམ་དུ་ཞིབ་མོར་བརྟགས་པ་མཁས་པ་མཛངས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་དག་ཚུལ་བཞིན་དུ་བཞུགས་པའི་བསམ་པས་རྟོག་ཅིང་རིགས་པས་བསྐྱེད་པའི་སྨྲ བས་རྒོལ་བར་འགྱུར་བའི་བསམ་པས་བརྟགས་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་སྟོབས་བཅུའི་མཁྱེན་པ་མངའ་བ་ཐུགས་རྗེ་དང་ལྡན་པས་སྔར་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གདགས་པ་མཛད་པའི་འོག་ཏུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གསུམ་ཡང་གདགས་པ་མཛད་པའི་སྐབས་འདིར་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ངས་ནི་སེམས་ ཅན་གྱི་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པར་མཐོང་ཞིང་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པར་མཐོང་ན། དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་མི་འདོགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།འདིར་དོན་དུ་ན་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་མ་འདྲེས་པར་མཐོང་ ཞིང་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་མ་འདྲེས་པར་མཐོང་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་དག་གིས་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤངས་ཤིང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤངས་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་དག་གི་དོན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གསུམ་འདོགས་པར་ཡང་མི་མཛད་ པ་ཞིག་ན།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མ་མཐོང་ཞིང་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ། ཇི་ཙམ་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསམས་པ་དེ་ཙམ་དུ་ གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལུགས་བཞིན་དུ་སྐྱེས་ཤིང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་།སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡུན་རིང་པོར་ལམ་རྒྱུད་ལྔར་འཁོར་ཞིང་འཁོར་བ་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་རྟོགས་ པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གསུམ་འདོགས་པར་མཛད་དེ།དེ་ལ་དགོས་པ་དང་དགོངས་པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

此处如何连接呢？三种自性和三种无自性并非是不同的意义。遍计所执自性以相无自性而无自性，依他起自性以生无自性和胜义无自性而无自性，圆成实自性以胜义无自性而无自性。因此，通过宣说三自性也能了知三无自性，所以在安立三自性之外，不需要另外安立三无自性。
那么，世尊在建立诸法安立的各种场合中也作了三自性的安立，对此有何必要，意趣是什么？具有智者贤明智慧的人们以如理安住的心思维，以理所生的言论成为诤论的心而观察。
世尊具有十力智慧和大悲，在先前作三自性安立之后，又作三无自性安立的此处，胜义正觉我见到有情界中众生将遍计所执自性以自性见为差别，依他起自性和圆成实自性也以自性见为差别。因此不安立三种无自性等等。
此处实际上三自性与三无自性的意义并非不同，然而如果众生如是见到遍计所执自性以相无自性而无自性的无杂特征，并且见到依他起自性和圆成实自性以生无自性和胜义无自性而无自性的无杂特征，那么此时他们如实通达了无相法，断除了杂染相法，断除杂染相法后获得清净相法。
因此，为了他们也不安立三无自性。然而众生们未如是见到，而对依他起和圆成实自性执著为遍计所执自性。只要遍计所执自性的执著习气熏习阿赖耶识，依他起自性就如是生起，并为烦恼、业和生的杂染所染污。长久流转于五道轮回中而不能超出轮回，为使他们了知三自性无自性的缘故而安立三无自性。其中的必要和意趣即是如此。

།དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མི་རྟོགས་པས་ཡུན་རིང་པོར་འཁོར་བར་མི་འཁོར་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་གི་སྒྲུབ་པའི་ བྱེ་བྲག་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། བརྒལ་བའི་ལན་གྱིས་སྤྱིའི་དོན་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པར་མཐོང་ཞིང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཐ་དད་པར་མཐོང་བའོ།།ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་མཚན་ཉིད་མ་འདྲེས་པ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་པ་དེ་ཉིད་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་སྐུར་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ མ་འདྲེས་པར་ཐ་དད་པར་མཐོང་བའོ།།གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པར་མཐོང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་གཉིས་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཐ་དད་པར་མཐོང་ནའོ། །ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་སྒྲ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།བྱེ་བྲག་ཏུ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐུར་པ་མེད་པར་ཡོད་ལ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་དོན་དམ་པར་སྐུར་པ་མེད་པར་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་མ་འདྲེས་པར་ཐ་དད་པར་མཐོང་ནའོ། །དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་མི་འདོགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མཐོང་ན་དེའི་ ཚེ་སྒོམ་པའི་རྣམ་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་དག་གི་དོན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གསུམ་མི་འདོགས་ཀྱི་དེ་དག་གིས་དེ་ལྟར་མ་མཐོང་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་དོན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གསུམ་འདོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་བར བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པར་མ་མཐོང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐད་དུ་མིང་དུ་བརྟགས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གིས་འདོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཐ་སྙད་བཏགས་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྒོས་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་སད་པའོ། །བག་ལ་ཉལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་གནས་པའོ། །མངོན་པར་ཞེན ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཀུན་དུ་བསྐྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་འབྱུང་བའི་སྲིད་པར་མཚམས་སྦྱོར་བའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུགས་བཞིན་འབྱུང་བས་བསྡུས་པའོ། །འཁོར་བ་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ དེ་དག་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པར་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པར་སྦྱར་རོ།།སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་མདོར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།

如是对自性执著而不了知无自性，长时轮回不得解脱，即是宣说彼等补特伽罗修行差别。此是随顺烦恼分之修行差别。如是作了衔接及答辩后已说总义，今当解释文义。
其中'见遍计所执自性与自性差别'者，谓见遍计所执自性相无自性性之无自性为差别。'差别'之声谓相不杂，即遍计所执相无增益，即彼依他起及圆成实相无损减，见相不杂为差别。
'若见依他起自性与圆成实自性亦以自性为差别'者，谓见彼二自性以生无自性性及胜义无自性性为无自性差别。'差别'之声如前，特别而言，依他起世俗谛无损减而有，圆成实胜义谛无损减而有，见相不杂为差别。
是故'不安立三种无自性性'者，如是见时，以修习行相遍知及其果无所作性，是故亦为彼等义不安立三无自性性。彼等由未如是见故，是故为彼等义安立三无自性，如下文所说当配合。
云何彼等未见三自性以自性差别耶？为此显示故说：'诸有情于依他起及圆成实自性增益为遍计所执自性'等。
其中'于依他起及圆成实自性增益为遍计所执自性'者，谓如是假立名言之义。'随遍计所执自性相而假立'者，谓以言说安立。'心为假立熏习'者，谓为遍计所执习气所熏之阿赖耶识。'随系'者，谓习气现行。'随眠'者，谓迷乱因自性而住。'执著'者，谓分别之义。
'生起'者，谓于后有结生。'烦恼业生之杂染'者，谓顺生所摄。由不出离轮回故。是故说彼等未见三自性以自性差别。
已说修行差别略说等文义。

། །།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་གི་སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་ སྟེ།སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ཐ་དད་པར་མ་མཐོང་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གསུམ་འདོགས་པར་མཛད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལས་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་པའི་སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ཡང་གཞི་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། གཞི་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ནི་བསྟན་པའི་གཞི་དང་ལྡན་པ་དང་། རིགས་པའི་གཞི་དང་ལྡན་པ་དང་། རྐྱེན་གྱི་གཞི་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སྒྲུབ་པའི་ བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བསྟན་པའི་གཞི་དང་ལྡན་པ་ནི་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་དང་པོ་ཉིད་ནས་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་སྣ་ཚོགས་དག་ཀྱང་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། ། རིགས་ཀྱི་གཞི་དང་ལྡན་པ་ནི། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་ཞི་བའི་བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེའི་ཕྱིར་ཞི་བའི་བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །རྐྱེན་གྱི་གཞི་དང་ལྡན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་བྱང ཆུབ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངས་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་སུ་འདོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དང་པོར་བསྟན་པའི་གཞི་དང་ལྡན་པའི་ སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།བསྟན་པའི་གཞི་དང་ལྡན་པའི་སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ལས་དང་པོ་པ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་བསྟན་པའི་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་སྒྲུབ་ པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདིར་ལས་དང་པོ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་ཏེ། རིགས་ཡང་དག་པར་མ་བསྒྲུབས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དང་། རྒྱུད་ཡོངས་ སུ་མ་སྨིན་པ་དང་།སེམས་མ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པའོ། །དེ་ལ་རིགས་ཡང་དག་པར་མ་བསྒྲུབས་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། རིགས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའི་ རིགས་དང་།ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་སོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའི་རིགས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་མི་དགོས་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རང་ བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།

其后，当解说修持差别广说等文义，即修持差别广说者，由于如是未见众生三种自性差别，故此如来安立三种无自性，依此众生修持顺清净分之业，此即修持差别广说。
此亦具足三种所依，具足三种所依者，即具足教法所依、种姓所依及缘所依，彼等即是宣说顺清净分修持差别。
其中具足教法所依者，从'胜义正觉，于彼等众生从初未生善根'乃至'然非无种种众生种姓'所说而显示。
具足种姓所依者，从'胜义正觉，声闻种姓补特伽罗唯一寂静行者'乃至'是故称为唯一寂静行者'所说而显示。
具足缘所依者，从'声闻菩提圆满转变者，我说为方便菩萨'乃至'是故如来安立彼为声闻种姓'所说而显示。
其中首先当解说具足教法所依修持差别宣说等文义。具足教法所依修持差别者，即初业众生依如来所说教法基础而修持顺清净分之道。
是故依此教法而说'胜义正觉，于彼等众生'等。此中显示五种初业者相：未成就种姓、未清净障碍、相续未成熟、未发心及智慧未成熟。
其中未成就种姓者，以'从初未生善根'而显示。种姓有二种：本性住种姓及修习所成种姓。
其中本性住种姓者，即从无始以来相续传来的六处差别法性所得，此于一切众生自然本具，无需修成。

།ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ནི་སྔོན་དགེ་བའི་རྩ་བ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཡང་དག་པར་མ་བསྒྲུབས་ཀྱི་བར་དུ་མི་ཐོབ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ན་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་སྐབས་འདིར་ནི་རིགས་ཡང་དག་པར་མ་བསྒྲུབས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་དེ་ཡང་དག་པར་མ་བསྒྲུབས་པས་ཇི་ལྟར་རིགས་དེ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་རྟགས་གང་དག་གིས་ན་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་དག་གིས་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་དང་མི་ལྡན་པས་ན།དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཉིད་ནས་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་འདིའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞིབ་ཏུ་ནི་རིགས་ཀྱི་གཞི་དང་ལྡན་པ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་འོག་ནས་སྟོན་ཏོ། །སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བས་ བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་རིགས་ལ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། ཇི་སྲིད་དུ་དཀར་པོའི་ཆོས་དང་མི་མཐུན་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པོ་དག་ལས་ཟད་པར་རམ་གཅིག་གིས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ཀྱི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ།གང་གི་ཚེ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དེ་དཀར་པོའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་ཡང་མི་སྣང་ལ་ངན་སོང་དག་ཏུ་ཡང་སྐབས་འགའ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་ པོ་དེ་དག་དང་མ་བྲལ་བ་སྟེ།དཀར་པོའི་ཆོས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པོ་དེ་གང་ཞེ་ན། སྔོན་བག་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་ཉོན་མོངས་པ་དྲག་པོ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཡུན་རིང་བ་འདི་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་པོའོ། །བླུན་ཞིང་མི་མཁས་ལ་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ འདི་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་པའོ།།བླ་མ་དང་། རྗེ་དཔོན་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་། ཆོམ་རྐུན་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་སོགས་པས་ནན་གྱིས་མནན་ཏེ། བདག་ལ་དབང་མེད་པ་དང་། སེམས་འཁྲུལ་པ་འདི་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་པའོ། །ཡོ་བྱད་མེད་ཅིང་འཚོ་བ་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་ མོངས་པ་བཞི་པ་སྟེ།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུད་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ནི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རིགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་རིགས་ ལ་གནས་ཤིང་།སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་། རྒྱུ་བཞིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པའི་རྒྱུད་དེ་དག་དང་མ་བྲལ་བ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ནམ་སངས་རྒྱས་སམ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟོན་པ་དང་མ་ཕྲད་པ་འདི་ནི་རྒྱུ་དང་པོའོ།།གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དག་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སློབ་པ་འདི་ནི་རྒྱུ་གཉིས་པའོ། ། གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཡང་ཕྲད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དག་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་སློབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་སྦྱོར་བ་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་གཡེལ་ཞིང་ལེ་ལོ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཤས་ཆེར་རྒྱུན་དུ་བརྩོན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་འདི་ནི་རྒྱུ་གསུམ་པའོ།

正确修持的种姓是从先前熟习善根而获得的，这是在未正确修持之前不能获得，正确修持后才能获得，因此在此处所说的'未正确修持种姓'，是指尚未正确修持那正确修持的种姓，因此住于该种姓的菩萨，以何等标志而为他人所知'此是菩萨'，由于不具足菩萨波罗蜜多种姓之标志，所以称为'从最初即未生起善根'。此种姓的详细建立，将在下文具足种姓基础的阐述处说明。
所谓'未清净障碍'，是以'未清净障碍'来表示。即使是住于菩萨种姓正确修持的阶段，只要未能完全或部分远离四种违背白法的随烦恼，就无法自然具足菩萨波罗蜜多种姓标志的善法。当具有随烦恼时，不仅不显现这些白法，有时还会转生恶趣，即未离四种随烦恼。
什么是违背白法的四种随烦恼？先前放逸及猛烈的烦恼、长时间的烦恼，这是第一随烦恼。愚钝无知且依止恶友，这是第二随烦恼。被上师、主人、国王、盗贼、反对者等压制，无有自主且心错乱，这是第三随烦恼。无有资具且执著生计，这是第四随烦恼。由于未离此四种随烦恼，故称为'未清净障碍'。
'未成熟相续'是以'未成熟相续'来表示。即使菩萨正确修持种姓且处于住种姓阶段，虽然清净障碍，但由于未离四种因而不能证得无上正等正觉的相续。何为四种？其一，菩萨从最初即未遇到善知识或佛陀或菩萨宣说无倒菩提道，这是第一因。其二，菩萨虽然遇到善知识，却颠倒执著菩萨学处且颠倒修学，这是第二因。其三，菩萨虽然遇到善知识且不颠倒修学菩萨学处，但对修行放逸懈怠，大多时候不具有精进，这是第三因。

།གཞན་ཡང བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཡང་ཕྲད་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དག་ལ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སློབ་ཅིང་སྦྱོར་བ་དེ་དག་ལ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་དུ་ཟིན་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡུན་རིང་དུ་ཉམས་འོག་ཏུ་ཆུད་པར་མ་བྱས་པས་དབང་ པོ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་འདི་ནི་རྒྱུ་བཞི་པ་སྟེ།རྒྱུ་བཞི་པོ་དེ་དག་དང་མ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་མ་བསྐྱེད་པ་ནི་མོས་པ་མི་མང་བས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རིགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ནས་རིགས་ ལ་གནས་ཤིང་སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་ལ་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་།དེའི་འོག་ཏུ་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་མ་བསྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མོས་པའི་ཁམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐོབ་པར་ནུས་པས་ཡིད་ཆེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མོས་པའི་གནས་ བརྒྱད་པོ་མཆོག་གི་གནས་དང་།རྒྱ་ཆེ་བའི་གནས་དང་། ཟབ་པའི་གནས་དང་། རྒྱུ་རིག་པའི་གནས་དང་། འབྲས་བུ་རིག་པའི་གནས་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བའི་གནས་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གནས་དང་། བཤད་པར་བྱ་བའི་གནས་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དང་། ལམ་ལ་གནས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དང་། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ལ་མོས་པའི་ཁམས་བརྟས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གཉིས པོ་མོས་པ་ལ་གོམས་པ་ལན་མང་དུ་བྱེད་པ་དང་།བཟོད་པ་དྲག་པོ་མེད་པས་མ་བརྟས་པ་སྟེ། དེ་ནི་མོས་པ་མི་མང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་མ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡང་དག་པར་ བསྒྲུབས་ནས་རིགས་ལ་གནས་ཤིང་སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་ཅིང་དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་།སེམས་བསྐྱེད་པ་དེའི་གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ དང་།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་དང་། གནས་པ་དང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ལ་འདུན་པ་དང་། མཐུན་ལ་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྐྱེན་དང་། སྔོན་ཡང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་གོམས་པ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསོད་ནམས་ ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནོད་པ་མེད་པར་འཁོར་བར་འཁོར་ཞིང་།སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་གཟིར་བ་མེད་པ་དང་། ཅི་དགའ་མགུར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་ནུས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་བསོད་ ནམས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་ཀྱི་ལོག་པས་མ་ཡིན་པ་དང་།མཁས་པར་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་གིས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་བར་དུ་འགྱུར་བ་དག་ཡང་དག་པར་མ་གྲུབ་པས་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་མ་བསྒྲུབས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་དང་པོ་པའི་མཚན་ཉིད་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལས་དང་པོ་གསུམ་གྱིས་ནི་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ལས་དང་པོ་པར་བསྟན་ཏོ། །བཞི་པས་ནི་མོས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས ལས་དང་པོ་པར་བསྟན་ཏོ།

此外，虽然菩萨遇到善知识，并且如实学习和修习菩萨学处，精进于这些修行，但由于未能长期修习菩提分法，故诸根未成熟，菩提资粮未圆满，这是第四种因。由于未离此四种因，故称为相续未成熟。
未发心是由于信解不广大而显示。即使菩萨已成就种姓并安住于种姓中，烦恼障完全清净，相续已成熟，但在此之后，在最初尚未发菩提心的阶段，菩萨对于佛法的信解界，由于能获得而生起信心所分别的八种信解处：最胜处、广大处、甚深处、因智处、果智处、所证处、所修处、所说处，以及三宝功德、佛菩萨威力、真实义、住于道、获得果、无上菩提、菩萨学处、善说法门等经典的信解界。
由于两种增长信解界的因：多次修习信解和缺乏强烈的胜解，而未能增长，这就称为信解不广大。
智慧未成熟是指福德智慧二资粮未圆满成就。即使菩萨已成就种姓并安住于种姓中，烦恼障完全清净，相续已成熟，并且在此之后已发心，但在发心之前修习菩萨行的阶段，六波罗蜜多所摄的福德智慧资粮，以及福德智慧之因、获得福德智慧、安住与增长、意乐、顺缘无违缘、往昔串习福德智慧、福德果报。
依福德故，菩萨于轮回中无害而流转，不被诸苦所逼恼，随意利益众生，能够饶益众生。依智慧故，菩萨能正确摄持福德而非颠倒，以及无量种种智慧，乃至现前证得无上正等正觉，这些都未圆满成就，故称为智慧未成熟，这就是福德智慧二资粮未圆满成就。
初业者的这五种特征中，前三种是从种姓未圆满的角度显示为初业者，第四种是从信解未圆满的角度显示为初业者。

།ལྔ་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མ་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་ལས་དང་པོ་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་ལས་དང་པོ་པ་དག་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པར་མ་མཐོང་བས། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གསུམ་གདགས་པར་མཛད་ཅིང་ ཆོས་བསྟན་པ་ན་གཞི་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་བསྟན་པའི་གཞི་དང་ལྡན་པའི་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་ལ་ནི་ང་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས་ཆོས་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་ དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པར་མཐོང་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་མི་འདོགས་ཀྱི།མ་མཐོང་བས་འདོགས་སོ་ཞེས་སྨོས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་མ་མཐོང་བ་སྔར་གྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་མདོར་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ནས་དེར་མ་མཐོང་བས། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་འདོགས་ སོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་འདོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།འོན་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ མི་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཏན་མེད་པར་མི་ཤེས་པའོ།།སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ལ་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཉིད་རྣམ་ པར་དག་པའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པར་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅིང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་དང་འདྲ་བར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་ཤེས་པ་དང་དེ་ཉིད་གནས་བསྒྱུར་ཅིང་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཆོས་བདག་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་རྣམ པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མི་ཤེས་པའོ།།ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པར་མཐོང་ཞིང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པར་མཐོང་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་།དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་མི་འདོགས་ཀྱི་མ་མཐོང་བས་འདོགས་སོ་ཞེས་སྨོས་པ་ལས་ ཇི་ལྟར་མ་མཐོང་བ་སྔར་བསྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་མདོར་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ནས་དེ་ལྟར་མ་མཐོང་བས་དེའི་ཕྱིར་འདོགས་སོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་འདོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་གིས་ཆོས་དེ་ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔར་སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་མདོར་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སྒྲུབ་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ།།ཚེ་འདི་ལ་ཤེས་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་རྣམ་པར་བཤིག་པའི་ཕྱིར་དང་། གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཕྱི་མ་ལ་རྒྱུད་ཡང་དག་པར་ཆད་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཚེ་འདི་ལ་མཚན་མ་དང་གནས་ ངན་ལེན་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་མར་གཞན་གྱི་དབང་ཡང་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མེད་པའོ།།འགོག་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་འགྱུར་བར་བྱེད་པའོ།

第五是通过未圆满智慧而显示为初业者，由于如是初业者未见三自性本质上的差别，因此世尊安立三种无自性并说法时，依此基础而修持随顺清净分之道，此即称为具有教基之修持。
对于彼等，从无生自性开始说法，是说先前有情界中若有情见到依他起自性本质上有差别，则不会安立无生自性，因未见而安立。如何未见，在先前已成就的差别略说时已说明，由于彼处未见，故安立无生自性，并说明如何安立。
然而，对于彼无生自性，不如实了知无相自性和胜义无自性二种，即是说对于无生自性不如实了知无相自性，是指不知依他起自性中遍计所执自性完全不存在。
对于彼无生自性不如实了知二种胜义无自性，是指不知依他起自性非为清净所缘，胜义中无自性，世俗中如幻化般具有杂染相，以及不知彼转依清净所缘胜义无自性以法无我所分别的清净相而得法。
复次，'彼等如来从无相自性和胜义无自性开始'等，是说先前有情界中若有情见到遍计所执自性本质上有差别，并见圆成实自性本质上有差别，则不会安立无相自性和胜义无自性，因未见而安立。如何未见，在先前修持差别略说时已说明，由于如是未见，故安立，并说明如何安立。
'彼等闻此法'等，是与先前修持差别略说时所说随顺杂染分的修持相反。
'于此生中生起智力'是为了破除相及断除随眠。
'后世由正断相续'是说此生中由断除相及随眠故，后世依他起亦无生起之因。
'灭除'是指转依。

།ལམ་འདི་ཉིད་དང་སྒྲུབ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་གདགས་པ་མཛད་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །རྣམ་པར་དག་ པའི་ལམ་གཅིག་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཐུན་མོང་ཡིན་པའོ།།རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་གཅིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་འབྲས་བུའི་དབང་དུ་མཛད་དེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ ཆོས་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཤེས་ པར་བྱ་བ་དུ་མ་ཡོད་པ་དེ་དག་ད་དུང་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཅན་དག་ཀྱང་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་རིམ་པ་ལས་ཐེག་པ་རྣམ་གསུམ་གྱི་རིགས་སུ་གདགས་པ་དག་ཀྱང་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ནི་བསྟན་ པའི་གཞི་དང་ལྡན་པའི་སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།། དེའི་འོག་ཏུ་རིགས་ཀྱི་གཞི་དང་ལྡན་པའི་སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་གཞི་དང་ལྡན་པའི་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་མངོན་པར་ རྟོགས་པའི་རིགས་ཅན་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་གདགས་པ་མཛད་ཅིང་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གང་ཟག་ཞི་བའི་བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་གཞི་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་ བཞིན་གྱིས་གནས་པ་དང་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའོ།།དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའི་རིགས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྐྱེན་གང་དང་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ནི་སྔོན་དགེ་བའི་རྩ་བ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའི་རིགས་དེ་ལ་དང་པོ་ཁོ་ནར་རྐྱེན་གང་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་གཞི་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའི་རིགས་ནི་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་མི་དགོས་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ནི་ཡང་དག་པར་མ་བསྒྲུབས་ཀྱི་བར་དུ་མི་ཐོབ་ ལ།ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ན་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའི་རིགས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་འཁོར་བའི་མཐའ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་རྒྱུན་རྟག་པར་གནས་ཏེ། ནམ་ཡང་མེད་པར་མི་འགྱུར་ ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་གཉེན་པོས་གནས་བསྒྱུར་ནས་གནས་གྱུར་པས་བསྡུས་པ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པར་ངོ་བོ་ཉིད་རྟག་པར་གནས་ཏེ།ནམ་ཡང་མེད་པར་མི་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ།

所谓'以此道和此修'是同义词，即以此安立无自性性。
'是唯一清净道'是指从烦恼障解脱的共同之道。
'清净也是唯一'是就从烦恼障解脱的果位而言，因为声闻和独觉也有通达遍计所执自性的无我法。
那么为何不成为一切种智呢？所知的所应了知并不仅止于此，因为还有许多依他起自性的差别尚未了知。
'众生种性也并非没有差别'是指根据根器次第安立三乘种性也并非没有差别的意思，这是显示依教基的修行差别。
其后当解释依种性基的修行差别等文义，'依种性基的修行'是指声闻乘种性的众生，如来为其安立三种无自性性并宣说法，他们依自种性基础，以声闻乘修清净分随顺道。因此，依此而说'胜义正觉声闻种性补特伽罗唯一寂静行者'等。
其中'种性'是指具缘基础，略说有二：本性住种性和习所成种性。
其中本性住种性是指从无始以来相续而来的六处差别，是法尔所得，即具足与何缘相应即得彼果之缘的识体。
习所成种性是指从先前串习善根而获得，即于本性住种性中最初即具足圆满何缘即得彼果之缘基础。
其中本性住种性自然存在于一切众生中，无需修成。
习所成种性若未修成则不得，若修成则可得。
其中本性住种性依阿赖耶识趣入安立方式，则恒常相续住于轮回边际，永不断绝；依阿赖耶识还灭安立方式，则由对治转依，以转依所摄的真实智慧充满法界，自性恒常安住，应知永不断绝。

།ཡང་དག་ པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ནི་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ཏེ་ཐོབ་ཕྱིན་ཆད་དེ་དང་མཐུན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བསྣན་ན་ནི་ཕྱིར་ཞིང་ཕྱིར་ཞིང་ཆེས་འོད་གསལ་བ་དང་།ཆེས་མཐུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཞིང་། རིགས་བཟང་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དག་མང་དུ་སྣང་ལ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཡང་དུས་ཉེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་དང་མཐུན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསྣན་ན་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་རིགས་བཟང་པོ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ། དཔེར་ན་རྡོ་བའི་ཕྲག་ན་གསེར་ཕྱེ་ཡོད་པ་དང་འདྲ་བར་གནས་པར་བྱས་པ་དེ་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུན་མི་ འཆད་ཅིང་།ནམ་འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་ཀྱི་བར་དུ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བར་གནས་ལ། འབྲས་བུ་གྲུབ་ནས་གལ་ཏེ་དེས་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལས་གོང་དུ་བསྒྲུབ་ཏུ་ཡང་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་དེའི་གོང་དུ་ཡང་རང་བཞིན་ གྱིས་གནས་པའི་རིགས་དེ་ལ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པ་འགྲུབ་པའི་རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ཐོབ་ཅིང་།དེས་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ལ། དེ་འགྲུབ་པ་ན་རིགས་སྔ་མ་དེ་གཏན་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ མདོ་སྡེ་ལས་རིགས་ལྔར་གསུངས་པ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའི་རིགས་ནི་ལྔ་ཆར་ལ་ཡང་འདྲ་བར་ཡོད་དེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་འགྲོ་བ་ལྔར་འཁོར་བའི་རྐྱེན་དང་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ བར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་དེ་དག་གིས་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཀྲིར་རུང་བས་རང་བཞིན་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ནི་ལྔ་ཆར་ལ་འདྲ་བར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་ལས་ ནི་མ་བསྒྲུབས།ལ་ལས་ནི་ཆ་མཉམ་པར་བསྒྲུབས། ལ་ལས་ནི་ཐ་དད་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་ཀྱི་བར་དུ་ནི་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བར་གནས་ལ། འབྲས་བུ་གྲུབ་ནས་གལ་ཏེ་དེས་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ་ དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའི་རིགས་དེ་ལ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པ་འགྲུབ་པའི་རྐྱེན་ཁྱད་པར་ཅན་གཞན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་འཐོབ་ཅིང་།དེས་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ལ། དེ་གྲུབ་པ་ན་རིགས་སྔ་མ་དེ་ གཏན་སྤོང་བར་འགྱུར་བས་རང་བཞིན་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་འགྲུབ་པའི་རིགས་དེ་ནི་སྔར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་དང་འདྲ་བར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པའི་བར་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་རྟག་པར་ གནས་ཏེ།ནམ་ཡང་མེད་པར་མི་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ།

已经修成的种姓，在获得之后，如果以相应的缘再三增上，则会一再变得更加光明，更具威力，善妙圆满的种姓也会多有显现，发心等正果的成就也会时日临近。
如果不以相应的缘增上，则在阿赖耶识中，善妙种姓已经修成，如同岩石中有金粉一般安住，在一切生世中相续不断，在未成就果之前不会转变为他，安住不变。
成就果之后，如果所修成的果是无上究竟果，则不需要再向上修持。如果不是无上果，则其上也由本性安住的种姓中获得成就无上究竟果的殊胜缘所修成的种姓，由此将成就无上究竟果，成就时前种姓将永远断除。
因此，经中所说的五种姓，本性安住的种姓五者皆同等具有，因为一切众生皆同等具有阿赖耶识。此又因轮回五趣之缘及以三乘般涅槃之缘，随缘可引导，故非决定一性，因说一切法无决定一性故。
修所成种姓于五者中非同等具有，因为彼等有的未修，有的平等修，有的差别修故。此又在未成就果之前不转变为他而安住，成就果之后，如果所修成的果非无上究竟果，其后又从本性安住的种姓中获得成就无上究竟果的其他殊胜缘所修成的种姓，由此将成就无上究竟果，成就时前种姓将永远断除，故非决定一性。
成就无上究竟果的种姓，如前所说阿赖耶识差别安立之理相同，应知遍及法界，自性恒常安住，永不会成为无有。

།དེ་ལ་རིགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའི་རིགས་ནི་ཡོད་ལ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་རྐྱེན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ནི་མེད་པ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་རྐྱེན་མེད་ པ་དེའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པས།དེ་ཡང་དེའི་ཚེ་ན་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་རྐྱེན་མེད་པས་རིགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཟད་ཀྱི་ནམ་དུ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་མེད་པར་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྙིང་པོ་དང་ལྡན་པས་གང་གི་ཚེ་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་གང་གིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་རྐྱེན་རྙེད་པ་དེའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ།།རྐྱེན་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་ནི་ངེས་པ་མེད་དེ། ལ་ལས་ནི་དུས་ཉེ་བར་རྙེད་པར་འགྱུར། ལ་ལས་ནི་ཡུན་རིང་པོས་རྙེད་པར་འགྱུར། ལ་ལས་ནི་རྐྱེན་རྙེད་པར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་མ་ངེས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་རྙེད་པར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་མ་ངེས་པ་དེ་ལ་ནི་གཏན་རིགས་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བསྟན་དུ་མི་རུང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས སེམས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མེད་པ་དང་།མ་ངེས་པའི་ཆོས་ཀྱང་མ་ངེས་པར་ཡོད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་རྙེད་པར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་མ་ངེས་པ་དེས་ཕྱིས་ནམ་ཞིག་ན་རྐྱེན་རྙེད་དམ་མི་རྙེད་པ་ཡང་འཁོར་བ་མཐའ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ལས་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བའི་ཚོགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་དེས་ན་གཅིག་ཏུ་ཆད་པར་བྱར་མི་རུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་རྐྱེན་རྙེད་པར་འགྱུར་རམ་མི་འགྱུར་མ་ངེས་པ་དེ་ལ་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་མི་རྙེད་པས་རིགས་མེད་པ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རིགས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྐབས་སུ་ རིགས་འབྲས་བུས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ནི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པས་རགས་པ་ཡིན་ལ་རིགས་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་མ་གྲུབ་པ་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པས་ཆ་ཕྲ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉག་གཅིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱིས་དཔག་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ སོ།།དེ་བས་ན་རིགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་རྐྱེན་མ་རྙེད་པའི་རེ་ཞིག་གི་དུས་ལས་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། གཏན་དུ་རིགས་མེད་པར་གཅིག་པུ་ངེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ཕྱིས་རིགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་འཐོབ་པ་དང་མི་འཐོབ་པ་ནི་གཅིག་པུ་མ་ངེས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མ་ངེས་པའི་ རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའི་རིགས་ཅན་དེ་དག་ཁ་ཅིག་གི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་རྐྱེན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ཅན་མཉམ་པར་འཐོབ་ཅིང་བྱང་ཆུབ་རྣམ་གསུམ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན པའི་གཞི་གསུམ་ཆར་ཡོད་ལ།ད་དུང་ཐེག་པ་གང་དུ་ཡང་སེམས་མ་བསྐྱེད་པ་དང་པོར་བྱང་ཆུབ་རྣམ་གསུམ་གང་འཐོབ་པ་མ་ངེས་པ་གནས་པ་སྟེ། དེ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་ཁར་ཐེག་པ་རྣམ་གསུམ་ལས་དང་པོར་གང་གི་རྐྱེན་གཞན་གཅིག་དང་ཕྲད་པ་དེའི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་གདོན་མི་ ཟ་བར་གཅིག་རྐྱེན་རྙེད་པར་འགྱུར་ཞིང་།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ངེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་གཞན་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་ལ་དུས་ངེས་པ་ནི་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།

那么，什么是无种姓呢？虽然有自性住种姓，但没有以三乘圆满涅槃之缘正确成就的种姓。当缘不存在时，其果不可能生起，因此当时由于没有以三乘圆满涅槃之缘，故称为无种姓，但并非确定永远都没有趣入涅槃的机会。
因为一切众生具有如来藏，当获得以三乘中任何一乘圆满涅槃之缘时，就能趣入涅槃。获得这些缘是不确定的：有些人很快就能获得，有些人要经过很长时间才能获得，有些人是否能获得缘也不确定，因为已说诸法和合是不确定的。
对于是否能获得缘这种不确定的情况，不应该一概而论说他们完全无种姓，因为世尊说过众生的自性是不确定的，不确定的法也是以不确定的方式存在。
对于是否能获得缘这种不确定的情况，将来某时是否能获得缘，由于轮回无边际，以及众生的业和缘起和合不可思议，因此不应该作出决定性的判断。
如此，对于是否能获得缘这种不确定的情况，不能说因为以后也不会获得就称为无种姓。因此世尊在建立种姓的场合中说：以果实正确成就的种姓因有果而粗显，未以果实正确成就的种姓因无果而微细，这唯是如来的境界，不是其他人所能度量的。
因此，所谓无种姓是针对现在未获得缘的暂时状态而言，并非确定永远无种姓。应当了知他们以后是否获得正确成就的种姓是不确定的。
所谓不定种姓，是指那些具有自性住种姓的众生中，有些同时具备以三乘圆满涅槃之缘正确成就的种姓，具有证悟三种菩提的机缘，但尚未对任何乘发心，不确定最初将获得哪种菩提。
这是因为在发心时，遇到三乘中任何一乘的其他缘，就会随之而转。他们必定会获得其中一种缘而确定趣入涅槃，但应知获得其他缘的时间是不确定的。

།མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་དེ་གལ་ཏེ་དང་པོར་ཉན་ཐོས་སམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ བར་གྱུར་ན་ཡང་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་རྐྱེན་རྙེད་པར་འགྱུར་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་ངེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ།ཇི་ཙམ་གྱིས་འགྱུར་བའི་དུས་ནི་ངེས་པ་མེད་དོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ དེ་ཡང་ལ་ལ་ནི་སློབ་པར་གྱུར་པ་ཁོ་ནའི་ཚེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ལས་ལྡོག་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད།ལ་ལ་ནི་མི་སློབ་པར་གྱུར་ནས་དབང་པོའི་རིམ་པ་དང་རྐྱེན་གྱི་རིམ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ལྡོག་ཅིང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་བྱེད་དེ། མི་སློབ་པར་གྱུར་ ནས་ལྡོག་ཅིང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་ཤིང་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བསྲིངས་ཏེ།དབང་པོའི་ལུས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་སྤྲུལ་ པའི་ལུས་ཀྱི་ཆོས་མཐུན་པ་པ་གཞན་དག་ལ་བདག་ཉིད་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།དེས་ན་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་དེ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་ཟད་ཀྱི།དེའི་དབང་པོའི་ལུས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དབང་པོའི་ལུས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དེས་འཛམ་བུའི་གླིང་འདི་ལ་སོགས་པ་གར་དགའ་བར་ཅི་ནས་ཀྱང་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་མཐོང་ན། སེམས་ཅན་ཕལ་པ་ གཞན་དག་གིས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབེན་པར་གནས་ཤིང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བར་ བྱེད་དོ།།དེ་དེ་ལྟར་སྦྱོར་བ་ན་ཡང་སྔོན་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་བ་དང་དབང་པོ་རྟུལ་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་ ཀྱི་ལམ་བསྒོམས་པ་ལ་ཡང་བག་མེད་པ་སྐྱེ་སྟེ།དེའི་ཚེ་ན་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བར་མཛད་དོ། །ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་ན་ཡང་དེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བག་ཡོད་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་ཅིང་རིམ་གྱིས་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་ བཟོད་པ་ཡང་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་བསམ་པ་ངེས་པ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པ། ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྲུབ་པར་ལུང་སྟོན་ཏེ། དེ་དེའི་ཚེ་ན་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དང་ཡང་སྲིད་པ་གཞན་ལེན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་ཅིང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པར་བྱེད་པའི་རིམ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ།

不定种性者，即使最初以声闻或独觉乘而般涅槃，不久也必定会获得无上菩提的成佛因缘，并且必定会转向菩提，只是转向的时间不确定。
声闻和独觉转向菩提时，有些是在有学位时就从声闻和独觉的愿望中退转而转向大菩提，有些是在无学位后依据根器次第和因缘次第而退转转向。
在无学位后退转转向者，不在无余涅槃界中般涅槃，而是住于有余涅槃界，延长寿行，加持根身后，向其他与化身相应者示现自己在无余涅槃界中般涅槃。
因此其他人只是认为'他已在无余涅槃界中般涅槃'，而实际上他的根身并未般涅槃。
他以加持的根身，在此赡部洲等处，连诸天都不能见到，更何况其他普通众生，以如是身安住于极为寂静处，在广大世界中供养承事诸如来和菩萨，并修习菩提分道。
他如是修习时，由于往昔烦恼深重和根器钝劣的习气，而喜好涅槃，对承事诸如来和菩萨以及修习菩萨资粮道时也会生起放逸。
此时诸佛菩萨会再三劝勉。经劝勉后，他也会再三精进于不放逸，并逐渐获得对甚深法的忍。
如是对佛地发起决定心，断除一切烦恼，证悟法界，获得对甚深法的忍者，如来会授记他成佛，此时他将成为住于第八地的无分别任运成就菩萨。
如是后，他通过受取其他生有而行菩萨行，以次第成熟众生及自身佛法，最终将现证无上正等正觉。

།གང་གི་ཚེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས། དགོས་ པའི་དབང་དུ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོན་པར་ཡང་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་མི་སློབ་པར་གྱུར་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པར་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་པ་གཞན་ལེན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྟོབས་རྣམ་ པ་གཉིས་ཏེ།རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་དང་། རྒྱུའི་སྟོབས་སོ། །དེ་ལ་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ནི་དེ་མི་སློབ་པར་གྱུར་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་གྱུར་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་པ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་གནས་གྱུར་པ་ཐོབ་ཀྱང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་ པས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཕྲ་མོ་མ་སྤངས་པ་ནི་སྲིད་པ་གཞན་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཡིན་ནོ།།རྒྱུའི་སྟོབས་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུ་བྱེད་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ བཙལ་བས་ཡོངས་སུ་མི་ངོམས་པ་དང་།བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་ཕྲད་པར་སྨོན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ་བརྩོན་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་སྙམ་པ་ལ་ སྤྲོ་བ་དང་།ཆོས་འདོད་པའི་བག་ལ་ཉལ་མི་འདོར་བ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དེ་དག་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་བརྟས་པར་གྱུར་ན་ཡང་སྲིད་པར་ལུས་མངོན་པར་གྲུབ་ པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་གཉིས་ཀྱང་སྲིད་པ་ལེན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་མི་སློབ་པར་གྱུར་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་དུ་བསྲིངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དབང་པོ་རྟུལ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཤིན་ཏུ་བུལ་བ་ ཡིན་པས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ངེས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པ་ཡང་དེ་བས་ཆེས་མགྱོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་གཞན་ རྙེད་ན་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་རིམ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་ས་དང་པོའི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ ལམ་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་དབང་པོ་རྟུལ་བ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། མི་བརྩོན་པའི་ཤས་ཆེ་བས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་མ་ངེས་སོ། །ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ཡན་ཆད་ནི་མི་བརྩོན་པ་མི་སྲིད་པས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ངེས་པར་ འབྱུང་བར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྔར་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་རྐྱེན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ཆ་མཉམ་པར་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ། ཕྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ ན་ནི་ཐེག་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་རྐྱེན་གཞན་གཅིག་གི་དབང་དུ་འགྱུར་བ་ཙམ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་ན་གཅིག་ཏུ་དེ་ལྟར་ངེས་པའི་སྡེ་ཚན་དུ་ཆད་པ་ནི་མེད་དེ།དེ་ཡང་རང་བཞིན་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

当证得无上正等正觉成佛时，成为如来后，随顺所需而示现于无余涅槃界中圆满涅槃。
如是成为无学后，菩萨到达第八地，其继续受生的因缘是什么呢？有两种力：缘力和因力。
其中缘力是指：成为无学后，安住于阿赖耶识转依的真如时，虽已断尽一切烦恼障而获得转依，但因未断所知障，未断无烦恼的无明微细习气，此即是受取后有的缘力。
因力是指与善根相应的轮回因的烦恼，它们是什么呢？即是不满足于寻求福德资粮、有意取受生、愿见诸佛、不厌于成熟众生、精进于受持正法、乐于思维众生事业、不舍求法习气、不舍修习波罗蜜多等。
这些善根成熟的自性转变，虽因无明习气的缘力而增长，仍成为后有身相的因，故此二种因缘能取后有。
如是成为无学后趣向菩提时，虽可延长寿行，但因根钝且乐于涅槃，故于无上菩提极其迟缓，以三阿僧祇劫出离并非决定，应知初发心菩萨反而更快。
不定种性众生若遇其他大乘涅槃因缘，则从最初即发无上菩提心，次第经菩萨诸地而现证无上正等正觉。
从发心至初地之间，因世间道根性极钝、烦恼炽盛、懈怠炽盛，故第一阿僧祇劫出离不定。
获得初地以上则不可能懈怠，故以二阿僧祇劫出离决定。
如是所谓不定种性者，先前是平等获得三乘涅槃因缘圆满的种性，后来在发心阶段，仅随顺任一乘的其他因缘而已。
故在众生界中并无如是决定的类别，应知其自性即是不定。

།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་ནི་ཚུལ་འདྲ་སྟེ། སེམས་ཅན་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའི་རིགས་ཅན་དེ་དག་ལས་གང་གིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་རྐྱེན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་འབའ་ཞིག ཐོབ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ།གང་གིས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་རྐྱེན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་འབའ་ཞིག་ཐོབ་པ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ། གང་གིས་ ཐེག་པ་ཆེན་པོས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་རྐྱེན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་འབའ་ཞིག་ཐོབ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རང་རང་གི་ཐེག་པ་མངོན་པར་ རྟོགས་ཤིང་།དེའི་འབྲས་བུ་སོ་སོའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པས་དེ་ལས་གོང་དུ་ལ་ཟླར་ཡང་མེད་དོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་གནས་གྱུར་པ་ཐོབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཕྱིར་ས་འོག་མར་མི་ལྟུང་བར་ངེས་པ་དང་།གོང་དུ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ངེས་པར་འཐོབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་མཇུག་ཏུ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པའི་ སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིགས་ཅན་གྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ནི་ཞི་བའི་བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་དང་པོ་ནས་ཀྱང་དབང་པོ་རྟུལ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆུང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ གྱིས་འཇིགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྐྱེན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་འབའ་ཞིག་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཡང་དབང་པོ་རྟུལ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དབང་པོ་རྟུལ་བས་ནི་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་རྐྱེན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་མི་འཐོབ་ལ། སྙིང་རྗེ་ཆུང་བས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་མི་ཕྱོགས་པར་འགྱུར། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་པས་ན་འདུ་ བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་ཕྱོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་རྐྱེན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་མ་ཐོབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ ཤིན་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པ་དེ་ནི་དེའི་ཚེ་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་གཞི་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཚེ་ན་ནི་དཔེར་ན་ནོར་བུ་མཆིང་བུ་བྱི་དོར་བྱས་ཀྱང་ཡིད་བཞིན་ གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེར་མི་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བར།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་བརྩོན་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་གཞག་སྟེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་སོ།

声闻、独觉以及如来乘现证种姓这三者是相似的。从本性住种姓的众生中，凡是以声闻乘获得圆满涅槃缘的唯一种姓者，称为声闻乘现证种姓。
凡是以独觉乘获得圆满涅槃缘的唯一种姓者，称为独觉乘现证种姓。
凡是以大乘获得圆满涅槃缘的唯一种姓者，称为如来乘现证种姓。
他们也都如实地依各自圆满的种姓缘而现证各自的乘，并且必定获得各自的菩提果位。
获得菩提后，如来是究竟果位的无上现证，因此再无更上之果。
声闻和独觉获得菩提是由出世间道所分别的转依所得的法性，故而决定不会退堕下地，并且必定最终获得无上菩提果位，因此应当了知最终一切都将成就无上佛果。
其中特别是声闻乘现证种姓获得声闻菩提者称为唯一寂静道者。他从最初就是根钝、悲心小、畏惧痛苦的本性，而获得声闻乘涅槃缘的唯一种姓。
当以声闻乘获得声闻菩提时，也是根钝、极小悲心、极度畏惧痛苦的。因为根钝故不能迅速获得圆满无上菩提的种姓；因为悲心小故不趋向利益众生；因为畏惧痛苦故不趋向一切有为造作。
如是未获得圆满无上菩提的种姓、极不趋向利益众生、极不趋向一切有为造作，此时必定无有现证圆满无上正等正觉的基础，故称为无有无上菩提种姓。
此时就如同青金石虽经打磨也不会成为如意宝珠一样，即便一切诸佛精进，安置于菩提心要，也不能获得圆满无上正等正觉。

།དེ་ཞི་བའི་བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་ལ་གནས་ན་ སྙིང་རྗེ་ཆུང་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་པའི་རྐྱེན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཞིང་དབྱིངས་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་ཏེ། ཁམས་དང་འགྲོ་བ་ དང་སྐྱེ་གནས་སུ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་གང་གི་ཁོངས་སུ་ཡང་མི་བགྲང་བར་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཤེས་པ་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པས་གནས་སོ།། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་ པ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་གནས་གྱུར་པ་ཐོབ་ཀྱང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཕྲ་མོ་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་དང་། སྔོན་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པའི་ལམ་གྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དེ་ནས་གྱུར་པའི་སྔར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཁམས་བཟང་པོ་ཡོད་པའི་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱང་བརྟས་ནས་ནམ་ཞིག་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་དེ་ནི་སོ་སོར་རིག་པའི་ཤེས་པ་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པ་དེ་སྔོན་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་སུ རྟོགས་པའི་དུས་ཀྱང་ཡོང་སྐབས་ཀྱང་ཡོད་དོ།།དེའི་དུས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་ནས་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་དེ་ནས་ལངས་ཏེ། ཡིད་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་བྱིན་གྱིས་རློབ་ཅིང་ལུས་དེ་སྔར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་ སུ་འགྱུར་བའི་སྐབས་སུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ།།རང་སངས་རྒྱས་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིགས་ཅན་གྱིས་རང་བྱང་ཆུབ་ ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཐོབ་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་དང་། སྔོན་དུ་མ་བཏང་བའོ། །དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཐོབ་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ནི་དང་པོར་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐེག་པར་སེམས་ བསྐྱེད་ནས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཞི་ཐོབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས།སློབ་པའི་ས་བདུན་པོ་གང་ཡང་མི་ཐོབ་པར་ཐལ་བྱུང་དུ་མི་སློབ་པའི་ས་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ས་དང་། མི་སློབ་པའི་ས་ནི་ཡོད་ལ། སློབ་པའི་ས་ནི་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་ པར་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ནི་དང་པོར་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐེག་པར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཞི་ཡང་ཐོབ་བོ་།།སློབ་པའི་ས་བདུན་པོ་དག་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་ཐོབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས། མི་སློབ་པའི་ས་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཐོབ་པ་ སྟེ།དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ས་དང་། སློབ་པའི་ས་དང་། མི་སློབ་པའི་ས་གསུམ་ཆར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།

如果安住于寂静的独一趣向的果位，则由于悲心微小和畏惧痛苦的缘故，迅速地在无余依涅槃界中圆满涅槃，而此界安住于阿赖耶识转依的真如中。不被计入任何界、趣、生处等有情种类之中，而是安住于无漏界中，以一切言说悉皆永断的自证智慧而住。
虽然安住于阿赖耶识转依的真如中，并且由于断除一切烦恼障而获得转依，但因为未断所知障，相续中仍有无烦恼的无明微细习气为缘，以及先前遍计所执性的无我法所悟道的阿赖耶识转依后，先前如来藏善界存在的因力也增强，有时于无漏界中，一切言说悉皆永断的自证智慧，在遍计所执性的无我法证悟之后，也有随后证悟的时机。
此时，由一切如来不可思议加持力正确劝请，从无漏界中起定，加持意生身，如同先前趋向菩提时所说的方式一样，将现前证得无上正等正觉。
不定种性声闻和证悟独觉乘种性者获得自菩提有三种：前具决择分、前具现观、无前行。其中，前具决择分是指最初发起独觉乘心，依靠获得四种决择分善根，不得七种有学地而顿时获得无学地的独觉菩提果位，这是具有世间地和无学地，而无有学地。
前具现观是指最初发起独觉乘心后，不仅获得四种决择分善根，也获得七种有学地的现观，依此而得无学地的独觉菩提果位，这是具有世间地、有学地和无学地三者。

།སྔོན་དུ་མ་བཏང་བ་ནི་དང་པོར་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐེག་པར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཚོགས་བསགས་ཏེ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡང་མི་ཐོབ། སློབ་པའི་ས་ཡང་མི་ཐོབ་པར་ཐལ་བྱུང་དུ་མི་སློབ་པའི་ས་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ས་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། མི་སློབ་པའི་ས་ནི་ཡོད་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་ས་ངེས་པར་འབྱེད པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་།སློབ་པའི་ས་ནི་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རང་རྒྱལ་བ་ཚོགས་ན་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཐ་མས་ནི་བསེ་རུ་ལྟ་བུར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ལས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། ཞི་བའི་བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་པར་གདགས་པ་དང་། སྒོ་ དེ་གཉིས་ལ་ཇི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཚུལ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་ ཡང་ཐེག་པ་སོ་སོས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་རྐྱེན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ཀྱིས་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་འགྱུར་བར་ཟད་ཀྱི་།སེམས་ཅན་གྱི་རིས་ན་དེ་ལྟར་ངེས་པའི་སྡེ་ཚན་དུ་ཆད་པ་ནི་མེད་དེ། དེ་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་མདོ་སྡེ་ལས་རིགས་ ལྔར་གསུངས་པ་ཡང་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རིགས་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་འདྲ་བར་ཡོད་ལ།ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་རེ་ཞིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ལྔར་དབྱེ་བར་ཟད་ཀྱི། གཏན་དུ་སོ་སོར་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ནི་རིགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། སྐབས་འདིར་རིགས་ཀྱི་གཞི་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིགས་ཅན་ཞི་བའི་བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་པ་ཉི་ཚེ་གཟུང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྤྱིའི་དོན་བསྟན་ནས་ད་ནི་དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཞི་བའི་བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ།།བགྲོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དང་འབྲས་བུ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་འབྲས་བུའོ། །གཅིག་པུ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་མ་ཐོབ་ཅིང་། ཉན་ ཐོས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉི་ཚེ་ལ་གནས་པའོ།

未先行者，即最初发起菩提心后，依靠与解脱相应的善根，虽经百劫积累资粮，却不能获得顺决择分，也不能获得有学地，而直接获得无学地的自菩提果。这是指世间地具有与解脱相应的善根，以及无学地是存在的，但世间地的顺决择分和有学地是不存在的。
其中前二者成为部行独觉，后者成为麟角喻独觉。关于他们转向菩提、被安立为寂静独行者，以及通过这两种途径现证无上正等正觉的方式，应当知道完全与声闻相同。
如是，声闻、独觉、如来乘现观种姓这三者，仅是依靠各自乘别通过圆满成就涅槃因缘的种姓而随缘转变，在有情界中并无如是决定的类别划分，应当了知他们的自性也是不决定的。
如是，经中所说的五种姓，自性住种姓是一切众生平等具有，仅是由于圆满成就种姓的差别而暂时分为五种，应知并非永远各别决定。
以上是总说种姓的建立，在此处所说'具种姓基'是专指声闻乘现观种姓的寂静独行者。
如是已说总义，现当解释其文义。关于'寂静独行者'，'寂'是指从烦恼障中解脱，'行'是指道与果，即声闻乘之道和解脱果。'独行'是指当时尚未获得圆满成就无上菩提因缘的种姓，而仅安住于声闻解脱和涅槃。

།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་བརྩོན་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་གཞག་སྟེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་ན་དེ་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ རྐྱེན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་མེད་པས།དཔེར་ན་ནོར་བུ་མཆིང་བུ་བྱི་དོར་བྱས་ཀྱང་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེར་མི་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྐུལ་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་སྐལ་བ་མེད་པ་ལས་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི་གཏན་དུ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་ཞིག་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་། སྔར་རིགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པའི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ནི་ངེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་རབ ཏུ་ཕྱེ་བ་གནས་གྱུར་པ་ཐོབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཕྱིར་ས་འོག་མར་མི་ལྟུང་བར་ངེས་པ་དང་།གོང་དུ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པ་ངེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་ན་ནོར་བུ་མཆིང་བུ་དང་འདྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དཔེ་གསུངས་པ་ཡང་དེའི་གནས་གྱུར་པའི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཆིང་བུ་ དང་འདྲ་བར་གཞན་དུ་བསྒྱུར་དུ་མི་རུང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་བསྡུས་པའི་བསམ་པ་དང་། མོས་པའི་ཁམས་དང་། བག་ལ་ཉལ་ཏེ་མཆིང་བུ་དང་འདྲ་བར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལས་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཉིད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ པས་རྒྱུ་མི་འདྲ་བ་ལས་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རང་བཞིན་གྱིས་རིགས་དམན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་རྐྱེན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་གློ་བུར་བ་དེ་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པས་རང་བཞིན་གྱིས་དམན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་ལ་བྱའི།དེའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དམན་པར་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མེད་དེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ས་བོན་ཡང་དེ་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མི་བྱེད་པའོ།།འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཤིན་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མི་བྱེད་པའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངས་མ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་།བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། དེ་གཉིས་མི་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་དེའི་ཚེ་ན་ནི་དེའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཡང་སྦྱོར་བའི་བྱེ་བྲག་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ ཕྱིར་ཞི་བའི་བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྐྱེན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་མ་ཐོབ་ཅིང་།རྩོལ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པ་སྟེ། དེ་ནི་རིགས་ཀྱི་གཞི་དང་ལྡན་པའི་བསྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

虽然诸佛具有精进，但若安住于菩提心，也不能获得无上正等正觉。这是说，当时他没有成就无上菩提的正确因缘种姓，就如同擦拭青金石也不会变成如意宝珠一样，即使诸佛劝请，也没有证悟无上菩提的机缘，这是佛陀的密意，但并非永远如此。
当获得成就无上菩提正确因缘的种姓时，如前面种姓品中所说的次第，必定会证得无上正等正觉。因为以出世间道所分别的转依所获得的法性，决定不会退堕到下地，必定会获得最终无上菩提果位。
当时所说的'如青金石'的比喻，并非说其转依心性如青金石般不可改变，而是针对声闻乘所摄的意乐、信解界和随眠，如同青金石般不是无上菩提之因，这是其密意。因为声闻乘本身不是无上菩提的直接因，所以不同因不能生起果，这是其意趣。
为了显示此义，故说'何以故'等。'唯是种性下劣'是说，声闻乘正确成就因缘的暂时种姓，没有无上菩提之因，故唯是下劣，并非说其阿赖耶识转依的本性一定是下劣的，因为无上菩提的种子也存在于其中。
'于利益有情事极不趣向'是说不成熟有情。'于诸行所作极不趣向'是说不成熟自身佛法。'我不说彼当证无上正等菩提'是说，无上正等菩提的因是成熟有情和成熟自身佛法，而他二者都不做，故当时无其因。
这也仅仅是修行的差别而已，并非心的本性。因此说'唯一寂静道'，是指在未获得成就无上菩提正确因缘种姓且不精进之前的阶段，这是显示具有种姓基础的修行差别。

།དེའི་འོག་ཏུ་རྐྱེན་གྱི་གཞི་དང་ ལྡན་པའི་བསྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།རྐྱེན་གྱི་གཞི་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་པ་མཛད་ཅིང་ཆོས་བསྟན་པ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བའི་རྐྱེན་གྱི་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ལམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཉན་ཐོས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངས་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཉན་ཐོས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་འདིའི་ཚུལ་བཤད་པ་ནི་སྔར་རིགས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འདིར་ཚིག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དེའི་ཚེ་ཁོ་ན་ན།ཉན་ཐོས་ཡིན་ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གྲངས་སུ་ཡང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་དེ་ ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་གྲོལ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུལ་ན་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།འདི་ནི་མི་སློབ་པར་གྱུར་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ལས་ལྡོག་ཅིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐུལ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕུང་པོའི་ ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་ལུས་དེས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།།འོ་ན་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དང་པོར་བདག་གི་དོན་ལ་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་སུ་ འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དང་པོ་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་ཡིན་ཡང་བར་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བས། ཇི་སྲིད་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་སུ་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་ སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་གི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་མདོར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མོས་པའི་བྱེ་བྲག་མདོར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་གདགས་པར་མཛད་པ་འདི་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མོས པའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་པ་དང་པོར་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་འདི་ལྟར་ངའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཤིན་ཏུ་གྱ་ནོམ་པ། བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟོན་པ། ཆོས་ལེགས་པར་བསྟན་པ་ལ་ནི་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མོས་པའི་རིམ་པ་ཡང་སྣང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ཆོས་འདུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། རྟོག་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ ནི་ཆོས་ཡིན་ནོ།

接下来解释关于具有缘起基础的修行差别等词义。'具有缘起基础'是指不定种性的众生，以声闻乘获得声闻菩提后，如来为他们宣说三种无自性，讲授佛法时，依靠如来真实劝导的缘起基础，修行趋向无上菩提之道。因此，为了说明这一点，所说'凡是趋向声闻菩提者，我以种种方便说他是菩萨'等。
关于趋向声闻菩提的这种方式的解释，应当如前在种性安立中所说的那样理解。这里解释词义：'以种种方便说是菩萨'是指虽然当时是声闻，但因为立即将住于菩萨第八地，所以也说他列入菩萨之数。
为什么称为'趋向菩提'呢？因此说道：'因为他从烦恼障解脱后，当被如来劝导时，能使心从所知障中解脱'。这是指成为无学后，舍离声闻愿，由如来劝导因缘，以有余依身现证无上正等菩提。
那么，为什么称为'声闻'呢？因此说道：'因为他最初以自利方式从烦恼障解脱，所以如来安立他为声闻种性'。虽然最初是不定种性，但中间以声闻乘决定出离，在尚未趋向无上菩提之前，安立为声闻种性。
修行差别广说的词义等已经解释完毕。
接下来解释关于修行者信解差别略说等词义。'略说信解差别'是指世尊如是安立三种无自性时，众生有诸多不同的信解，首先略说这一点。
因此，为了说明这一点，说道：'胜义正觉，如是我的善说教法极为殊胜，显示极为清净的意乐，于善说法中，显现众生信解的次第'等。
其中，'教法'是指佛世尊的教法，具足八支圣道，即正见、正思维、正念、正定是法。

།ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་ནི་འདུལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་འདུལ་བ་དེ་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མར་ དགེ་བ།བར་དུ་དགེ་བ། ཐ་མར་དགེ་བ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཤིན་ཏུ་གྱ་ནོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་བཟང་པོ། ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བྱང་བ་ཞེས་གསུངས་ པའོ།།ཆོས་ལེགས་པར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མིའི་བར་དག་ལ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་བརྗོད་པའི་རྣམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི།ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གཅིག་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ་ཉིད་ཆོས་བདག་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཆོས་བདག་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ནི། དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ བརྗོད་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།མོས་པའི་བྱེ་བྲག་མདོར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་གི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། མོས་ པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་།ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དད་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །རིགས་དང་མོས་པར་ལྡན་པ་ལས་གྱུར་ལ། ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བ་ནི་གཉིས་པ་སྟེ་དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་གོང་དུ་ཡང་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། ། རིགས་དང་མོས་པ་ལས་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་ལས་གྱུར པ་ནི་གསུམ་པ་སྟེ།ཇི་སྟེ་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་གང་དག་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོའི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་དག་གི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ ཞིང་བཀྲི་དགོས་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་བཞི་པ་སྟེ།དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མོས་པའི་རིམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་སྣང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།

正确的语言、业的究竟和生活是律仪。正确的精进是普遍运行的。
'善说'等是对法律仪的特别解释。'善说'是指初善、中善、后善。
'殊胜'是指意义美好、文字美好、纯净。
'显示意乐极为清净'是指圆满、清净、明净。
'法善说'是指对天人等正确宣说。
'以诠释了义经的方式'是以'一切法无自性'等来显示。这并非以一切相无自性来说明一切都无自性，而是遍计所执相以相无自性性而无自性，依他起相以生无自性性而无自性，圆成实相以胜义无自性性而无自性，是基于法无我的分别而说无自性。
'一切法无生'等是基于相无自性性和胜义无自性性、法无我的分别而说，这就是了义经的诠释方式。
已经解释了信解差别略说的文义等。
其后当解释行者信解差别广说的文义等。这有五种：从种姓圆满而生、从信解圆满而生、从智慧圆满而生。从'某些众生已生大善根'直至'获得信心'来说明。
具足种姓和信解而缺乏智慧是第二种，从'某些众生已生善根'直至'并且令未成熟者成熟'来说明。
具足种姓和信解而智慧微小是第三种，从'如果其中某些众生虽未圆满福德智慧二种大资粮'直至'我说他们具有大业障'来说明。
一切都缺乏需要引导是第四种，从'胜义生，某些众生未生善根'直至'众生的如是信解次第也显现'来说明。

།ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་མགོ་གླེངས་པས་ གོ་བ་ལས་གྱུར་པ་ནི་ལྔ་པ་སྟེ།དེ་ནས་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་བཞིན་ཏེ། གཞན་དུ་མ་ཡིན་གྱི་དེ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཟུང་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ ལ་དང་པོར་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་པོའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པ། སྒྲིབ་པ་ ཡོངས་སུ་དག་པ།རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་རྟགས་གང་དག་གིས་ནི་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་དག་གིས་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐེག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཞིང་བཟང་ལ་དགེ་བ་དང་། དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་གོ་འཕང་དེ་ཙམ་དུ་བསྐྱེད་པར་དཀའ་བ།གཙོ་བོར་གྱུར་པ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། མི་གཡོ་བ་བླ་ན་མེད་པ་དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་ན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་དེ་ཐོབ་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་རིགས་ལ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཇི་སྲིད་དུ་དཀར་པོའི་ཆོས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པོ་དག་ལས་ཟད་པར་རམ།ཁ་ཅིག་གི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་ རྟགས་ཀྱི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ལ།གང་གི་ཚེ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། དེ་དཀར་པོའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་ཡང་མི་སྣང་ལ་ངན་སོང་དག་ཏུ་ཡང་སྐབས་འགའ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པོ་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་དང་བྲལ་བའི་སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུད་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་རིགས་ལ་གནས་ཤིང་སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་རྒྱུ་བཞིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པའི་རྒྱུ་བཞི་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུད་ཡོངས་སུ སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།མོས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པའི་ཁམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་འཐོབ་པར་ནུས་པར་ཡིད་ཆེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཁམས་བརྟས་པ་སྟེ། དེ་ནི་མོས་པ་མང་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ལ་ གནས་པའི་གོང་དུ་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་མོས་པའི་གནས་བརྒྱད་པོ་སྔར་བསྟན་པ་དག་ལ་མོས་པའི་ཁམས་བརྟས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གཉིས་པོ་སྔར་བསྟན་པ་དག་ཡོད་པས་མོས་པའི་ཁམས་བརྟས་པ་སྟེ།དེ་ནི་མོས་པ་མང་བ་ཞེས་བྱའོ།

一切圆满而开端的第五种理解是：从'其时，胜义真实菩萨向世尊如是禀白'乃至'胜义真实，正是如此，不应作他解，当如是受持'之间的内容进行阐述。
首先应当解释信解差别广说的初句义等。所谓种姓圆满，是指具足如来乘现证种姓。如经中所说'诸有情具大善根、清净障碍、相续成熟'。
其中，所谓'具大善根'是指住于种姓的菩萨，具足能令他人了知'此是菩萨'的诸多标志，具足菩萨波罗蜜多种姓之圆满标志。如来乘现证种姓的真实成就，由于自性具足功德、贤善、白法，为获得如来果位而修习，此果位难以成就、最为殊胜、不可思议、不动、无上，为获得此果之因，故获得真实成就种姓即称为'具大善根'。
所谓'清净障碍'，是指虽然安住于菩萨种姓的真实成就阶位，但只要未完全断除或未成为近烦恼所染的四种违背白法的烦恼，就自然具足菩萨波罗蜜多种姓标志的善法。一旦成为近烦恼所染，则不显现这些白法，有时甚至会转生恶趣。远离前述四种近烦恼即称为'清净障碍'。
所谓'相续成熟'，是指虽然安住于菩萨种姓的真实成就阶位且清净障碍，但若具有前述四种因则无法证得无上正等正觉，远离这四种因即称为'相续成熟'。
所谓信解圆满，是指菩萨们对佛法的信解界增长，即以确信能获得而区分的界增长，这就是所说的'信解广大'。
这也是指菩萨安住种姓之前，在最初发菩提心的阶位中，由于具有前述能令信解界增长的两种因，对前述八种信解处的信解界得以增长，这就是所说的'信解广大'。

།ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འཛིན་པའི་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་།དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྔར་བསྟན་པ་དག་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིམ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟར་ ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་ནི་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།མོས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་གཞི་ཡིན་ལ། མོས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་གཞི་ཡིན། ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་གཞི་ཡིན་པས་དེ་གསུམ་གྱིས་ནི་གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཞི་དེ་གསུམ་ལས་བྱུང་བའི་མོས་པའི་བྱེ བྲག་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།མོས་པའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྐབས་འདིར་ཆོས་དང་། དོན་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་གཟུང་ངོ་། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཆོས་དེ་ཐོས་ན་ངའི་དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་ལས་གྱུར་པའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏེ།རིགས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་ཆོས་དེ་ཐོས་པར་གྱུར་ལ། རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་ནི་དགོངས་ཏེ་ཆོས་བཤད་པ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་སྦྱར་རོ། །ཆོས་དེ་ལ་ཡང་མོས་པར་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མོས་པ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏེ།མོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ནི་ཆོས་དེ་ལ་མོས་པར་འགྱུར་ལ། མོས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་ནི་ཆོས་དེ་རྟོགས་པར་སྦྱར་རོ། །དོན་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་ལས་གྱུར་པའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏོ།།དེ་རྟོགས་པ་གོམས་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་རྟོགས་པ་གོམས་པར་བྱས་པ་སྟེ། དེ་གསུམ་གྱིས་ནི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་འཐོབ་ པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གཞི་ལ་བརྟེན་ཏེ།དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞིང་མཐུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས། དེ་ ནི་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།མོས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གཞི་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཆོས་དེ་ལ་མོས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བས་དེས་ནི་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱར་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

所谓'圆满智慧'，是指能够善于分别诸法，通达胜义谛的智慧圆满成熟，这是通过圆满成就广大福德智慧资粮而显示的。
在菩萨初发心之前，于修习菩萨行的阶段中，通过六波罗蜜多所摄的福德智慧资粮，以及前述其因果次第圆满成就，使智慧圆满成熟，这就是具足圆满智慧。
如是，以上所说的诸相，显示了圆满种姓、圆满胜解和圆满智慧。圆满种姓是具有善根的基础，圆满胜解是修习菩萨行的基础，圆满智慧是成就大菩提的基础，这三者显示了圆满基础。
关于'从圆满种姓所生'等，'所生'一词是指从这三种基础所生的胜解差别。'胜解差别'一词在此处应理解为法和义的证悟之义。
这些是什么呢？'若闻此法，则能如实通达我所宣说的意趣'，这显示了从圆满种姓所生的胜解差别。由于具有种姓，故能听闻此法；由于种姓圆满，故能如实通达所说法义的意趣。
'于此法生起胜解'，这显示了从圆满胜解所生的胜解差别。由于具有胜解，故能于此法生起胜解；由于胜解圆满，故能证悟此法。
'以智慧如实通达其义'，这显示了从圆满智慧所生的胜解差别。
'由修习此证悟'是指修习上述三种胜解差别，这三者显示了圆满因。
'必定迅速获得究竟果位'，是说依于圆满种姓基础，通过如实通达所说意趣的圆满因，将成为能证得无上正等正觉的具缘者，具有这样的能力。因此，必定迅速获得与善根相应的究竟果位。
依于圆满胜解基础，通过对此法生起胜解的圆满因，将趣入一切菩提分法，由此必定迅速获得修习菩萨行的究竟果位。

།ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གཞི་ལ་བརྟེན་ཏེ། དོན་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ འགྱུར་བས་དེས་ནི་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་གསུམ་གྱིས་ནི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །ང་ལ་ཡང་ཨ་ལ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དད་པ་ འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་དག་གིས་དེ་ལྟར་གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ཏེ།རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བར་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆེ་བ་ཉིད་ཡང་ དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བས་སྟོན་པ་ལ་ཡང་དད་པ་འཐོབ་པའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རིགས་དང་མོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིགས་དང་ལྡན་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་ལ་བརྟས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་ པ་དང་།སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། མོས་པ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པ། སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་པ། རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་པ། མོས་པ་ མང་བ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཐམས་ཅད་དང་སྦྱར་ཏེ།དེས་ན་རིགས་དང་མོས་པ་དང་ལྡན་ལ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ལ་གནས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་རྟགས་གང་གིས་ནི་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་དག་གིས་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་དང་ལྡན་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པའོ།།སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ གནས་སྐབས་ན།དཀར་པོའི་ཆོས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པོ་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་དང་ཤས་ཆེར་བྲལ་ལ་གཏན་བྲལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ རིགས་ལ་གནས་ཤིང་སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པའི་རྒྱུ་བཞི་པོ་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་དང་ཤས་ཆེར་བྲལ་ལ་གཏན་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་དག་གིས་རིགས་དང་ལྡན་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བསྟན་ཏོ།

依靠圆满的智慧基础，以圆满的因缘，通过智慧如实了悟其义，将圆满成就无上正等正觉，因此将迅速地证得大菩提的究竟圆满，这三者显示了圆满的果。
对我而言也将获得'啊啦啦，世尊确实是正等觉佛陀'等信心。这表明他们依靠三种圆满的基础，以三种圆满的因获得三种圆满的果，通过随顺了知而如实见到导师佛世尊的殊胜，从而对导师获得信心的胜解差别。这是第一个广说胜解差别。
其后将解说第二个广说胜解差别的词义等。'具有种姓和胜解'是指具有如来乘现证的种姓但尚未圆满，具有菩萨胜解界但尚未坚固。这是指其中某些众生'生起善根、遍净障碍、相续成熟、非大胜解'所说明的。'非大'一词是指未生起广大善根、未获得广大遍净障碍、未获得广大相续成熟、未获得广大胜解，与一切相连。因此显示具有种姓和胜解但尚未圆满。
其中'未生起广大善根'是指安住种姓的菩萨，虽具有能令他人了知'此是菩萨'的菩萨波罗蜜多种姓之相，但尚未圆满。'非广大遍净障碍'是指在菩萨种姓正修的阶段中，虽已大部分远离前述四种违背白法的随烦恼，但尚未完全断除。'非广大相续成熟'是指在菩萨种姓正修的阶段中，虽安住种姓且已尽障碍，但仍未完全远离前述四种不能证得菩提的因，而是大部分远离。这些说明了具有种姓但尚未圆满。

།མོས་པ་མང་བ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ལ་གནས་པའི་གོང་དུ་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ན།མོས་པའི་གནས་བརྒྱད་པོ་སྔར་བསྟན་པ་དག་ལ་འཐོབ་པར་ནུས་པར་ཡིད་ཆེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་མོས་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་ལ་རྒྱུ་གཉིས་པོ་སྔར་བསྟན་པ་མེད་པས་མོས་པའི་ཁམས་བརྟས་པ་ཉིད་མ་ ཡིན་པ་སྟེ།དེས་ནི་མོས་པ་དང་ལྡན་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བསྟན་ཏོ། །ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འཛིན་པའི་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་མ་གྲུབ་ པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཤས་ཀྱིས་ཡོད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ཡང་མོང་རྟུལ་ལས་ཤེས་ རབ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དྲང་པོ་དང་དྲང་པོའི་རང་བཞིན་ཅན། རྟོག་པ་དང་སེལ་མི་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པའོ། །དྲང་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཡེར་བག་གི་སྦྱོར་བ་མི་རྩོམ་པའོ། རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོ་དང་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ལ་རྟོག་པ་དེ་མི་ནུས་པའོ།།སེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེལ་བ་དེ་མི་ནུས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཇི་ལྟར་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་ནི་རིགས་དང་ལྡན་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། མོས་པ་དང་ལྡན་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ཤེས་རབ་དང་ བྲལ་བ་བསྟན་ཏེ།དེས་ན་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་གཞི་དང་ལྡན་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་གཞི་དང་ལྡན་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་གཞི་དང་བྲལ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ དང་མོས་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་གཞི་དེ་གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །མོས་པའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ནི་ཆོས་དང་དོན་ལ་དད་པས་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་གཟུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ལྟ་བ་ མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ལྟ་བ་ཉིད་དད་པས་མོས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཆོས་དེ་ཐོས་ན་ངའི་དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་དང་ལྡན་པ་ལས་གྱུར་པ་ནི་མོས་ པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏེ།རིགས་དང་ལྡན་པས་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ནི་སྔ་མ་ལྟར་ཆོས་དེ་ཐོས་པར་འགྱུར་ལ་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པས་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་སྔ་མ་ལྟར་དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པར་སྦྱར་རོ།

'非大胜解'是指住于菩萨种姓之前，最初发菩提心的阶段，对前述八种胜解处，具有相信能获得的信解界，但因缺乏前述两种因，信解界并不坚固，这表明虽具信解但并不圆满。
'离智慧'是指法的择别和胜义谛的执持之智慧尚未成熟，这以'未圆满成就广大福德智慧资粮'来表示。'大'字表明在最初发心之前修行菩萨行的阶段，虽然有部分福德智慧资粮及其因果，但尚未圆满成熟，其果也是钝根离智慧。
因此说'质直与质直性，不能思择与遣除'，这是自性的相。'质直性'是指不作矫饰的修行。'思择'是指对治和违品的思择不能。'遣除'是指以对治遣除违品不能。
如是以所说的这些相，表明具种姓而不圆满，具信解而不圆满，以及离智慧。由此表明具有堪能基础而不圆满，具有修行菩萨行的基础而不圆满，以及离大菩提圆满的基础。
关于'从具种姓和信解所生'，'所生'一词是指从这两种基础所生的信解差别。'信解差别'一词在此处应理解为对法和义的信仰信解之义，因此说'不住于执著自见为最胜'，应知见即是信仰信解的相。
这些是什么呢？'闻此法时虽不能如实通达我的密意'，这表明从具种姓所生的信解差别。因具种姓而有堪能基础，故如前能闻此法；因种姓不圆满而堪能基础不圆满，故如前不能如实通达密意。

།འོན་ཀྱང་ཆོས་དེ་ལ་མོས་པ་བྱེད་ཅིང་དད་པ་ཡང་ཐོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་སྦྱོར་བར་ནི་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ནི་མོས་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་གྱུར་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏེ། མོས་པ་དང་ལྡན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ ལ་སྦྱོར་བའི་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ནི་སྔ་མ་ལྟར་ཆོས་དེ་ལ་མོས་པར་འགྱུར་བ་མོས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་སྔ་མ་ལྟར་རྟོགས་པའི་མོས་པ་མི་ཐོབ་པར་སྦྱར་རོ།།མདོ་སྡེ་འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲང་བའི་ དོན་གྱི་མདོ་བརྗོད་པའི་རྣམ་པ་ཞེས་སྔར་སྨོས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཟབ་པར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་ཟབ་པར་རྟོགས་ཤིང་བློ་ལ་སྣང་བར་བྱར་རུང་བའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །མཐོང་ བར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་དུ་ཐབས་གཞན་གྱིས་མི་མཐོང་བའོ།།རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་མ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་དུ་ཐབས་གཞན་གྱིས་མི་རྟོགས་པའོ། །བརྟག་མི་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་ མས་གཞལ་བར་མི་ནུས་པའོ།།རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞིབ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་རབ་པོ། །བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚར་བྱུང་གི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་རབ་པོ། །མཁས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་བོ།།མཛངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །ཤེས་རབ་རྣོན་པོ་དེ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ནི་ཞིབ་མོ་བརྟགས་པ་མཁས་པ་མཛངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་དེ་ལྟ་བུས་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མོས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ དག་གིས་ནི་སྔར་ཆོས་དེ་ལ་མོས་པར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་སྨོས་པའི་མཚན་ཉིད་གཙོ་ཆེར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མདོ་སྡེ་དེ་དག་གིས་བསྟན་པ་དག་ལ་བདག་མི་ཤེས་སོ་སྙམ་ནས་འདུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་མི་གནས་པ་ཞེས་སྨོས་པའི་མཚན་ཉིད་གཙོ་ཆེར་ སྟོན་ཏེ།དེའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་དད་པས་མོས་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པར་སྦྱར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་པ་དང་། སྐུར་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །མོས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྒོ་སྣ་ཚོགས་ནས་སྟོན་པའོ།།དེ་དག་མདོ་སྡེ་དེ་རྣམས་གོམས་པར་བྱས་ཏེ་ཡི་གེར་བྲི་བར་ཡང་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་དང་བྱ་ཡང་འཐོབ་སྟེ་ཞེས་སྨོས་པའི་མཚན་ཉིད་གཙོ་ཆེར་སྟོན་ཏེ། སྒོ་དེ་ནས་ཀྱང་དད་པས་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་སྟོན་པར་སྦྱར་རོ། ། བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་སྦྱོར་བར་ནི་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏེ། བསྒོམ་པའི་རྣམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གཞི་དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྔར་བསྟན་པ་དག་རིམ་གྱིས་འཕེལ་བའི སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

然而'对此法生起胜解并获得信心'直至'不能以修习的方式修行'这段文字，是显示由具有胜解而产生的差别。由于具有胜解者有修行菩萨行的基础，因此如前所说对此法生起胜解，但由于不是圆满的胜解，所以不是圆满的菩萨行修习，因此如前所说不能获得证悟的胜解。
'此等经典'是指前面所说的了义经的表述方式。'甚深'是指本性。'显现甚深'是指瑜伽师能证悟甚深并在心中显现。'具空性'是指以法无我所分别。'难见'是指在未生起见道和无间道之前，以其他方便不能见到。
'难悟'是指在未生起修道和解脱道之前，以其他方便不能证悟。'不可测量'是指不能以量度来衡量。'非寻思境界'是指是圣者各别自证智慧的境界。'细致'是指通达真实义的智慧。'观察'是指通达所量义的智慧。'善巧'是指由修习所生的智慧。
'明达'是指俱生智慧。具备这四种敏锐智慧的补特伽罗称为细致、观察、善巧、明达者，应当理解为这样的补特伽罗以信解的方式了知。以上主要显示前面所说'对此法生起胜解'的特征。
'于彼等经典所说之义，认为自己不了解'等文，主要显示前面所说'不住于执著自见为最胜'的特征。应当理解这也是从此门中显示信解胜解的特征。'佛菩提'是指证悟通达。'诸法法性'是指无增益、无损减的法性。'以种种胜解而趣入'是指随顺所化众生的胜解，从种种门中显示。
'他们熟习彼等经典并书写'等文，主要显示前面所说'并获得信心'的特征。应当理解这也是从此门中显示信解胜解的差别。'不能以修习的方式修行'显示远离智慧的原因，因为依靠修习的方式能生起智慧。'由此等基础'等文显示前面所说的福德、智慧及其因果将逐渐增长，从而具足智慧。

།གོང་དུ་ཡང་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པའི་གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་གཞི་དང་ལྡན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ནི་མོས་པའི་བྱེ་ བྲག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།། །།དེའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གསུམ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རིགས་དང་མོས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིགས་དང་ལྡན་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད མ་ཡིན་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་ལ་བརྟས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྟེ། སྔར་གཉིས་པའི་སྐབས་སུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བས་སྔ་མ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྟེ་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལས་ སེམས་ཅན་གང་དག་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོའི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྔར་གཉིས་པའི་སྐབས་སུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། རྒྱུད་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་།མོས་པ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དག་ཀྱང་འདིར་བསྡུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་གོང་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུ་ཤས་ཀྱིས་ཡོད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མ་ཡིན་པར་ནི་སྔ་མ་དང་འདྲ་ལ།འཕྲལ་དུ་མོང་རྟུལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དྲང་པོ་དང་དྲང་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་ལ་རྟོག་པ་དང་སེལ་ནུས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བས་སྔ་མ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་ཏེ། དེས་ན་ཤེས་རབ་ ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པས་རེ་ཞིག་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བར་སྟོན་ཏོ།།གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་གཞི་དེ་གསུམ་ལས་བྱུང་བའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །མོས་པའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ནི་ཆོས་ལ་དད་པས་མོས་ལ། དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་ གཟུང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལྟ་བ་ཉིད་དད་པས་མོས་པ་དང་། སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཆོས་དེ་ཐོས་ནས་ངའི་དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་ཟབ་མོ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རིགས་དང་ལྡན་པ་ལས་གྱུར་པའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏེ།རིགས་དང་ལྡན་པས་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཆོས་དེ་ཐོས་པར་འགྱུར་ལ། རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པས་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་སྔ་མ་ བཞིན་དུ་དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་ཟབ་མོ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པར་སྦྱར་རོ།།ཆོས་དེ་ལ་མོས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པ་ལྡན་པ་ལས་གྱུར་པའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏེ། མོས་པ་དང་ལྡན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་གཞི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཆོས་དེ་ལ་ མོས་པར་འགྱུར་ལ།མོས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཆོས་དེ་ལ་དད་པས་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་ཐོབ་པར་སྦྱར་རོ།

上文说'使尚未成熟的相续也得以成熟'，意思是在具有智慧之前，使其具足圆满大菩提的基础，这是第二种广说胜解差别。
下面解释第三种广说胜解差别的词义等：'具有种姓和胜解'是指具有如来乘现证的种姓但尚未圆满，具有菩萨胜解界但尚未稳固，应如前第二品中所说那样理解。'小智慧'是相对前者的特殊说明，因此经中说'即使是其中某些众生尚未真正成就广大福德智慧资粮'等。
'乃至'一词是总括前第二品中所说的'生起善根、清净障碍、相续成熟、非大胜解'等。'广大'一词表明在初发心之前，在修学菩萨行的阶段中虽有福德智慧资粮及其因果的部分，但未圆满，这点与前相同。由于不是当下钝根，故称'具有小智慧'。
因此以'非直心及直心性者能思择'来显示与前不同，这表明由于具有小智慧而暂时会有所退失。'成为'一词也与'从这三种基础所生的胜解差别'相连。
此处'胜解差别'一词应理解为以信心胜解于法，并执著于如言取义的意思。因此说'住于见取'，即是将见解本身配合信心胜解和如言执著的形态。
这些是什么呢？'闻此法已，不能如实通达我甚深密意'，这是显示从具有种姓而生的胜解差别。由于具有种姓而有堪能基础，故如前能闻此法；由于种姓未圆满而堪能基础未圆满，故如前不能如实通达甚深密意。
'虽于此法胜解'是显示从具有胜解而生的胜解差别。由于具有胜解而有修学菩萨行的基础，故如前能于此法生起胜解；由于胜解未圆满而修学菩萨行的基础未圆满，故如前不能证悟，而获得以信心胜解此法的差别。

།ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་ལས་གྱུར་པའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏེ།ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་རིམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དྲང་པོ་དང་དྲང་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་ལ་རྟོག་པ་དང་སེལ་ ནུས་པ་ཙམ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་དེ་ལས་གྱུར་པའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་དེ་ཡང་དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཁོ་ནར་མངོན་པར་ཞེན་པས་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་པ།ཤེས་རབ་དང་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་མ་ཐོབ་པའི་མཉམ་པས་ཡོངས་སུ་མཉམ་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།སྔར་ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པས་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་ཀྱི། ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་འདི་ནི་རེ་ཞིག་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཁོ་ ནར་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཅེས་གསུངས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི།སྔར་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་བརྗོད་པའི་རྣམ་པས་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན། དེ་ལྟར་མི་ཤེས་ཤིང་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་ཀྱི་དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཁོ་ནར་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་པ་ཁོ་ནའོ།།ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཁོ་ནར་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མེད་པར་ལྟ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མགོ་མཉམ་དུ་མེད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ དང་།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་མགོ་མཉམ་དུ་མེད་པར་བལྟ་བའོ་། །འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་ན་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་དེ་གཉིས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ དམ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མིང་དང་བརྡར་འདོགས་པ་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་ལས་གྱུར་པའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་ངའི་ཆོས་ལ་ ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་པར་འཛིན་པ་སྟེ།དེས་ནི་རིགས་དང་ལྡན་པ་དང་མོས་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་གྱུར་པའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་མ་ཡིན་པ་ལ་དོན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཁོ་ནར་ཞེས་པ་སྟེ། དེས་ ནི་ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་ལས་གྱུར་པའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།

以'一切这些法唯是无自性'等所说的是显示由小智慧所生的胜解差别，那小智慧并非是由福德资粮、智慧资粮及其因果次第圆满而获得，而是仅仅由能够分别和抉择非直接和非直接本性的智慧，因此由该小智慧所生的胜解差别也是对义理仅仅执著文字表面，对一切相都进行诽谤，以未得智慧和善法的平等而作平等。
前面所说的'离开智慧'是指由于智慧未圆满而有所损失，而这小智慧暂时应知会有所损失。关于'一切这些法唯是无自性'，'对法义仅仅执著文字表面'是说，所说的一切法无自性并非是以一切相无自性性而无自性，如前所说不了知是以显示了义经的方式，而是仅仅对法义执著文字表面，认为一切相都是无自性。
'一切这些法唯是未生'等并非是对法义仅仅执著文字表面。'于一切法见为无'是说，应当平等地见一切无相法、烦恼相法和清净相法都是无。'见无相'是说，平等地见一切遍计所执相、依他起相和圆成实相都是无。
如此，若有依他起相和圆成实相，则遍计所执相也能够了知，这是因为对那两种相以自性或差别安立名言即是遍计所执相。因此，'他们对三种相都进行诽谤'这是显示由小智慧所生的胜解差别。
'他们对我法作法想'是说执持为佛陀教言，这是显示由具有种姓和具有胜解所生的胜解差别。'于非义作义想'是说仅仅执著法义的文字表面，这是显示由小智慧所生的胜解差别即是对三种相都进行诽谤。

།དེ་དག་ཆོས་ལ་མོས་པས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་འཕེལ་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རིགས་དང་ལྡན་པ་དང་མོས་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་གྱུར་པ་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ཕན་ ཡོན་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རིགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་། དེའི་གོང་དུ་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་མོས་པའི་གནས་བརྒྱད་པོ་དག་ལ་མོས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐོབ་པར་ནུས་པར་ ཡིད་ཆེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་མོས་པའི་ཁམས་དང་ལྡན་པས།ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེ་ཞིང་མཐོང་བའི་ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ རིམ་གྱིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན།དེའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕན་ཡོན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་དོན་མ་ཡིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཤེས་རབ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་ ལས་གྱུར་པའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ཉེས་དམིགས་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པས་དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཁོ་ནར་མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་པས། རེ་ཞིག་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཐོང་བའི་ ལམ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའི་ཤེས་རབ་ལས་མ་ཐོབ་པའི་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཉེས་དམིགས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་སྟོན་ཏོ།།ཤེས་རབ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་དགེ་བའི་ཆོས་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་དེ་དག་ལས་མ་ཐོབ་པའི་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ཤེས་རབ་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་མ་ཐོབ་པའི་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།དེ་ཙམ་དུ་འགྱུར་བར་ཟད་ཀྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ འཕེལ་བར་ནི་མི་འགྱུར་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་དག་ལས་གཞན་དག་གི་ཆོས་ལ་ཆོས་སུ་དང་། དོན་མ་ཡིན་པ་ལ་དོན་དུ་ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྨྲ་བ་པོ་ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་དེ་དག་ལས་ཉན་པ་པོ་ལས་དང་པོ་པ་གཞན་དག་གིས་ཐོས་ནས་སོ། །དེ་ལ་ཉན་པ་པོ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་དག་གི་ལྟ་བ་ལ་ དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་།དེ་དག་གི་ལྟ་བ་ལ་དགའ་བར་མི་བྱེད་པའོ། །ལྟ་བ་ལ་དགའ་བར་བྱེད་པ་དག་ནི་སྨྲ་བ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་འདྲ་བར་ཆོས་ལ་མོས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འཕེལ་བར་འགྱུར། །དོན་མ་ཡིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཤེས་རབ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་འཕེལ་བར་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་གང་དག་ལྟ་བ་ལ་དགའ་བར་བྱེད་པ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །ལྟ་བ་ལ་དགའ་བར་མི་བྱེད་པ་དག་ནི་དེ་དག་གི་ལྟ་བ་ལ་མ་ཕྱོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་ཀྱང་། ཆོས་ལ་ཡང་མི་མོས་ཤིང་སྐུར་ པ་འདེབས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་འཕེལ་བར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་གྱི།ཤེས་རབ་དང་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་མ་ཐོབ་པའི་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་སྟེང་དུ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་གང་དག་ལྟ་བ་ལ་དགའ་ བར་མི་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཐོས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྨྲ་བ་པོ་དེ་དག་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་ཐོས་པའོ།

'以上诸人由于信解法而增长善法'这句话是显示具有种姓和信解所生的信解差别之功德。他们具足如来乘现观的种姓，在此之前，于初发菩提心阶段，信解八种信解处，并对佛法具有能得的信心所分别的信解界。由于已生起随顺解脱分的善根，故不久将生起随顺决择分的善根，并将次第获得见道、修道及究竟果位，因此称为'善法增长'，显示具有无量功德。
'然而由于执著非义而退失于慧'等句是显示由小慧所生的信解差别之过患。由于他们具有小慧，仅仅如言执著于义，并诽谤三相，故暂时由未得退失而退失于随顺决择分善根及见道等所摄之慧，显示具有大过患。
'若退失于慧，则亦将退失极为广大、极为无量的诸善法'是说如是由未得退失而退失于彼等慧时，亦将由未得退失而退失于彼等慧所摄的极为广大、极为无量的诸善法，仅此而已，并非增长罪过之义。
'其他人从他们处听闻非法为法、非义为义'是说听闻者初学其他人从具有小慧的说者处听闻。其中听闻者有二种：喜其见解者与不喜其见解者。喜其见解者如同彼等说者一样，以信解法而增长善法，由执著非义而退失于慧及善法，然不增长罪过，此由'若诸喜其见解者'等显示。
不喜其见解者虽有不趋向彼等见解的功德，然不信解法并诽谤等，如何能以次第增长善法？不仅由未得退失而退失于慧及善法，且增长大罪过，此由'若诸不喜其见解者'等显示。
'听闻诸法无自性'等是从彼等说者处如言听闻。

།སྐྲག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་ པའི་ལྟ་བ་ལ་མ་མོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མདོ་སྡེ་དག་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྨྲ་བ་པོ་དེ་དག་གི་ལྟ་བ་ལ་མོས་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་གྱི། དེ་དག་གང་ལ་མོས་པའི་ཆོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ཡང་སྐུར་པ་འདེབས་ཤིང་གཏན་སྤང་བ་ལ་ སོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།གཞི་དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་དེ་དག་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞི་དེས་སོ། །ཕོངས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་བའི་སྒྲིབ་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་གཞི་དེས་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཆེན་པོས་ཀྱང་རེག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕོངས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་འཕེན་པ་དང་ལྡན པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཞི་དེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་པ་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་བྱེད་པའི་གཞི་དེས་ཀྱང་ངོ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་ལས་གྱུར་པའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་སྨྲ་བ་པོ་དག་གོ། །དེ་དག་ནི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་ ང་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲ་བ་པོ་དེ་དག་རང་གི་ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་ལས་གྱུར་པའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་ཤེས་རབ་དང་།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་མ་ཐོབ་པའི་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་འཕེལ་བར་ནི་མི་འགྱུར་མོད་ཀྱི། ཉན་པ་པོ་རྣམ་གཉིས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་བྱས་ པའི་གཞི་དེས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་གཞན་འཕེལ་ཞིང་རེ་ཞིག་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་ནི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བཞི་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་བཀྲི་བ་ དགོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཡང་དག་པར་མ་བསྒྲུབས་པ་དང་།མོས་པ་མེད་པ་དང་ཤེས་རབ་འཆལ་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྙིང་རྗེའི་ཞགས་པས་གཟུང་ཞིང་བཀྲི་དགོས་པ་སྟེ། དེ་ལ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྐྱེད་སྒྲིབ་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་རྒྱུད་ ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཡང་དག་པར་མ་བསྒྲུབས་པ་བསྟན་ཏོ།།མོས་པ་མི་མང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མོས་པ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་མ་གྲུབ་ཅིང་། དྲང་པོ་དང་དྲང་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་ལ་རྟོག་པ་དང་སེལ་མི་ནུས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ ཤེས་རབ་འཆལ་པ་བསྟན་ཏོ།།གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་བཀྲི་དགོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །མོས་པའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ནི་ཆོས་དང་དོན་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་གཟུང་ངོ་། ། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ལྟ་བ་ཉིད་འདུ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།

'恐惧'等词，是因为不信受诽谤三种性相的见解。
'诽谤经典'等词，是说这些说法者的见解怎么会信受呢？他们所信受的法，对如来所说的那些经典反而诽谤并完全舍弃等。
'以此为基'是指以诽谤如来所说经典等为基。
'获得大贫困'是指获得障碍正法的大障，或者说以此为因获得大苦果报。
'也被大业障所触'是说也将具有导致贫乏正法的大业障果报，投生于大地狱中辗转相续的意思。
'以此也'是指两种听闻者，以如是极度退失的基础也。
'某些'是指具有从小智慧所生的信解差别的说法者。
'我说他们具有大业障'是说那些说法者以自己小智慧所生的信解差别，既未从智慧和善法中获得，以退失而退失，虽然过失不会增长，但以使两种听闻者极度退失为基础，其他过失增长而暂时损失的意思。这是第三种广说信解差别。
此后当解说第四种广说信解差别的词义等：'离一切而需引导'是指未正确成就种姓、无信解、智慧错乱，需要智者以悲心之索摄持引导。
其中'圣者胜义谛中，某些众生未生善根、未清净障碍、相续未成熟'是显示未正确成就种姓。
'信解不多'是显示无信解。
'未圆满福德智慧资粮，非质直、非质直性，不能思择和抉择'是显示智慧错乱。
'所成'也是与'离一切而需引导'相连，成为信解差别。
'信解差别'一词在此处应理解为将法和义理解为非法和非义的意思。
因此说'安住于执著自见为最胜'，应知见即是想的行相。

།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཆོས་དེ་ཐོས་ན་ངའི་དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རིགས་ཡང་དག་པར་མ་བསྒྲུབས་པ་ལས་གྱུར པའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའི་རིགས་ཡོད་པས་ནི་ཆོས་དེ་ཐོས་པར་འགྱུར་ལ།ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་མེད་པས་ནི། དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པར་སྦྱར་རོ། །ཆོས་དེ་ལ་ཡང་མོས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ མོས་པ་མེད་པ་ལས་གྱུར་པའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་ཆོས་དེ་ལ་ཆོས་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་ཤིང་དོན་ལ་དོན་མ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཤེས་རབ་འཆལ་པ་ལས་གྱུར་པའི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏོ། །སླད་ཀྱང་འཇུད་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དང་ཚིག་ལ་རང་ དགའ་དང་འདོད་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་བྱེད་ཅིང་དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་དག་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཀྱང་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་འདི་ལྟ་བུའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་སྔོན་བསགས་པ་གང་ཡིན་པས་སོ། །ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དེའི་དང་པོ་ནི་ གདགས་པ་སླའི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔོན་གྱི་དུས་འདི་ཙམ་ཞིག་ནས་གཞི་འདི་ལྟ་བུ་ལས་གྱུར་ཏེ་ཞེས་དང་པོའི་གཞི་བརྟགས་པའོ།།འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གདགས་པ་ནི་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་དེ་འདི་ཙམ་ན་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལས་ཐར་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ བརྟག་པར་ནི་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མོས་པའི་རིམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ཡན་ཆད་དུ་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་མདོར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་པར་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པ་དེ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བཞི་ པའོ།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ཡན་ཆད་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པས་ནི་དོན་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིས་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་གཉེན་པོར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་སྔར་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པས་ནི་དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་གི་བསྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་ བཤད་པ་གསུམ་སྔར་བསྟན་པའི་དང་པོ་བསྟན་པའི་གཞི་དང་ལྡན་པའི་སྐབས་སུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་གཅིག་དང་།རྣམ་པར་དག་པ་གཅིག་དང་། ཐེག་པ་གཅིག་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དབང་པོའི་རིམ་པ་ལ་རིགས་སྣ་ཚོགས་དག་ཀྱང་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་དངོས་པོ་བསྡུ་ བ་བསྟན་ཏོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་པའི་རྩ་བ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རིགས་ཀྱི་གཞི་དང་ལྡན་པའི་སྐབས་སུ་གང་ཟག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཞི་བ་བགྲོད་པ་གཅིག་པུ་པ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་མང་པོའི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ། །རྩ་བ་འོག་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རྐྱེན་གྱི་གཞི་དང་ ལྡན་པའི་སྐབས་སུ་ཉན་ཐོས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལམ་སྒྲུབ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པའི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།

那么这些是什么呢？'如果听闻此法，也不能如实了知我的密意所说'这句话是显示由于未正确成就种姓而产生的信解差别，因为有自性住种姓故能听闻此法，而由于无正确成就的种姓故，不能如实了知密意所说。
'于此法也不生信解'这句话是显示由无信解而产生的信解差别。
'他们于此法认为是非法，于义认为是非义'等句是显示由于恶慧而产生的信解差别。
'后来也造作'这句话是指随自己喜好和偏向等而对文义造作，显示伪装的正法。
'他们从最初就被业障所障'这句话是指往昔所积累的因导致现在这种状况。
'业障的最初容易安立'这句话是指从过去某时由某种基础而产生，这样考察最初的基础。
'将来如何则难以安立'这句话意思是说难以推测何时能断除此障碍，何时能从中解脱，这是其词义。
'众生的如是信解次第也显现'这句话是总结前面所说的信解差别的略说和广说四种的内容。
这是第四个广说信解差别。
然后世尊当时宣说这些偈颂等五偈，是世尊对前面所说诸法无自性相的内容作总结。其中第一偈和第二偈是显示为对治以四种邪解而造成损失的无自性性的密意总结。
第三偈是显示前面所说的修行者的三种修行差别中的第一种所依基础相关内容的总结，即一清净道、一清净、一乘，以及众生根器次第的种姓也并非没有差别。
第四偈的前两句是总结种姓所依相关内容中所说的声闻种姓者唯一趋向寂灭这样的众多有情的内容。
后两句是总结缘所依相关内容中所说的声闻转向菩提等趣向无上菩提道的如是众生极为稀有的内容。

།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཐ་མས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་གདགས་ པ་མཛད་པ་དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་གི་བསྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་དང་།མོས་པའི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྒོ་དེ་ནས་ཞུགས་ཏེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པ་དང་། དེའི་ཚེ་བརྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་ རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལྔ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་མགོ་གླེངས་པས་གོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཉིད་འདིར་རིགས་དང་། མོས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་མགོ་གླེངས་པས་གོ་ བའི་ཚད་མར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དང་འདྲ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་མཆོག་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་མགོ་གླེངས་པས་གོ་བ་གཞན་དག་ཀྱང་གཟུང་བར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ནས་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།སྐབས་འདིར་འཕགས་པ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཉིད་ཚད་མར་བྱས་པ་ཡིན་པས་དེའི་རིགས་དང་། མོས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཡོད་པར་མངོན་པར་ཞར་ ལ་གླེངས་པར་ཟད་ཀྱི་དམིགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་མེད་དོ།།དེ་ཇི་ལྟར་མགོ་གླེངས་པས་གོ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པའི་དོན་བདག་གིས་འདི་ལྟར་འཚལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་སྐབས་དེ་ ཡན་ཆད་དུ་མགོ་གླེངས་ཏེ་བཀའ་སྩལ་པའི་རྗེས་ལ།འདིར་འཕགས་པ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་དུ་གོ་ཞིང་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་པ་ཉིད་མགོ་གླེངས་པས་གོ་བ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་ལྟ་བུར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་མགོ་གླེངས་པས་གོ་བ་ལས་བྱུང་བའི་མོས་པའི་ བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།མོས་པའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྐབས་འདིར་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པའི་མཐོང་བའི་རྟོགས་པ་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །མོས་པའི་བྱེ་བྲག་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། གཞུང་ འོག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་སྟོན་པ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་གཞི་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་པ་སྟེ།ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དོ། །དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ཙམ་དུ་ རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མིང་དང་བརྡར་བཏགས་པ་སྟེ།དེ་ཡང་གནས་མེད་པ་ལ་གདགས་སུ་མི་རུང་བས་དེའི་གནས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ གནས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིན་ནོ།

最后一个偈颂说明了世尊建立三种无自性性，虽然修行者的修行差别和胜解差别有所不同，但从这个门径进入而获得解脱果位的人们，在涅槃界中没有差别，当时广泛宣说了这个道理。
其后广说胜解差别第五品的词义等，应当解释：'一切圆满而由开端即可了知'是指圣者胜义胜在此处以种姓、胜解和智慧一切圆满而由开端即可了知为准量。同样，对于其他已经正确进入菩萨最胜住处的一切圆满而由开端即可了知者也应当摄受。
因此，为了说明这个，所以说'尔时，胜义胜菩萨对世尊如是说'等。在此处以圣者胜义胜为准量，所以他的种姓、胜解和智慧圆满只是顺便提及，并非特别指出。
如何是由开端即可了知呢？因此说'我如是了知世尊所说之义'。在世尊宣说诸法无自性相的那个场合之后，此处圣者胜义胜同样了知并广泛宣说，这就是由开端即可了知的意思。
'所成'也是指从如是圆满而由开端即可了知中所生的胜解差别。'胜解差别'这个词在此处是指三性以自性差别的见解修习的行相遍知，以及其无所作性的果。
这些胜解差别是什么呢？应当了知是如下文所说的那些。其中'分别行境遍计相的所依诸行相'是一个词组，其结尾是'依他起相'的意思。
其中'分别'是指非真实遍计，即三界的一切心和心所。'其行境'即是遍计相的所依诸行相。'遍计相'是指为了随顺施设而假立为自性或差别的名言，由于不能在无所依处施设，所以其所依也是诸行相。
如是，分别的行境也是在诸行相上遍计相的所依也是诸行相。

།འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱའི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་ གཞན་པ་ཕྱི་རོལ་ན་དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ནི་མེད་དོ།།དེ་ཉིད་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྐྱེན་གཞན་གྱི་དབང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དམ།བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མིང་དང་བརྡར་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ལགས་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་ཇི་ཙམ་དུ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མིང་དང་བརྡར་བཏགས་ པ་དང་།བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མིང་དང་བརྡར་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་འདོགས་པར་མཛད་ ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པས་གང་དག་གིས་དེ་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཐ་དད་པར་མཐོང་བ་དེ་དག་ལ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད པ་ཉིད་འདོགས་པར་མི་མཛད་ཀྱི།གང་དག་གིས་དེ་ལྟར་མི་མཐོང་བ་དེ་དག་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་འདོགས་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ལགས་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གི་དོན་ནི་གོང་དུ་བསྟན་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་དེ་ལས གཅིག་ཀྱང་འདོགས་པར་མཛད་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་།དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པས་གང་དག་གིས་དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་ཐ་དད་པར་མཐོང་བ་དེ་དག་ལ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་།དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་འདོགས་པར་མི་མཛད་ཀྱི་གང་དག་གིས་དེ་ལྟར་མ་མཐོང་བ་དེ་དག་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་ ཀྱི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་།དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་འདོགས་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་དེ་ལས་གཅིག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་གྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་སྔར་ བསྟན་པ་དེ་གཟུང་བར་བྱའོ།

所谓'有为之相'是指有为的行相，即分别念本身显现为有为的行相，分别念的所缘境是遍计所执相的所依，称为'有为之相'。除了分别念之外，在外境中并没有作为其所缘境的其他事物。
应当了知，这个事物的本性是依靠其他缘而缘起的，是依他起相。
在这依他起相上，所谓'色蕴'等，作为自性相或差别相而安立名言的，就是遍计所执相。这是说，在依他起相上，为了随顺施设名言，而以名言安立为自性相和差别相的，这些都不是事物的本性，是增益的，所以说是遍计所执相。
依此，世尊建立诸法无自性相。这是说，遍计所执相本身以相无自性的方式而无自性，对于那些如此了知遍计所执自性以相无自性的方式而无自性的人们，世尊不建立无自性相；而对于那些不如此了知的人们，世尊依据遍计所执相而建立诸法无自性相，这是其意趣。
关于'分别念的所缘境遍计所执相的所依有为之相即是依他起相'这句话的含义，前面已经说明了。
依此，世尊建立诸法生无自性以及胜义无自性。这是说，依他起相本身以生无自性和胜义无自性的方式而无自性，对于那些如此了知依他起自性以生无自性和胜义无自性的方式而无自性的人们，世尊不建立生无自性和胜义无自性；而对于那些不如此了知的人们，世尊依据依他起相而建立诸法生无自性和胜义无自性，这是其意趣。
'胜义无自性'这一点，是指前面所说的依他起相非清净所缘的胜义无自性。

།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་དེ་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེར་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མིང་དང་བརྡར་སྒྲོ་བཏགས་ པ་དེར་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའོ།།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་ཁོ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཁོ་ནས་སོ། །ཆོས་བདག་མ་མཆིས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེར་མ་གྲུབ་ཅིང་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཁོ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གནས་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་དག་པའོ། །དེའི་ དམིགས་པ་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་གོང་དུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཆོས་བདག་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་དང་། གནས་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་ དག་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་གཉིས་སུ་གནས་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས་འཕགས་ པ་སོ་སོར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་དེ་ཉིད་དེ་ལས་གཅིག་འདོགས་པར་མཛད་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ་ཡིན་པས་གང་དག་གིས་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཐ་དད་པར་མཐོང་བ་དེ་དག་ལ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་འདོགས་པར་མི་མཛད་ཀྱི་གང་དག་གིས་དེ་དག་མ་མཐོང་བ་དེ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི མཚན་ཉིད་དེ་ལ་བརྟེན་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་འདོགས་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་དེ་ཉིད་དེ་ལས་གཅིག་ཅེས་བྱ་བར་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་བདག་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ་ཉིད་ཅེས་སྔར་བསྟན་པ་དེ་གཟུང་བར་བྱའོ།།འཕགས་པ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཀྱིས་བཅའ་སྒ་དང་། རི་མོ་བྲི་བའི་གཞི་དང་། མར་དང་། ནམ་མཁའི་དཔེ་བསྟན་པ་ནི་དངོས་པོ་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་གོ་རིམས་དེ་ལྟར་ངེས་པ་ཁོ་ནར་དགོངས་པ་ནི་མ་ཡིན་པས། འདི་བླ་མའི་གནས་ལྟ་བུ་ དག་གིས་དཔེ་རྣམ་པ་དེ་བཞིས་མཚོན་པའི་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་གོ་རིམས་ཀྱི་ཤུགས་སྦྱར་བ་ནི་དང་པོ་མར་གྱི་དཔེས་བསྟན་ལ་དེའི་འོག་ཏུ་བཅའ་སྒའི་དཔེས་བསྟན།དེའི་འོག་ཏུ་རི་མོ་བྲི་བའི་གཞིའི་དཔེས་བསྟན་། དེའི་འོག་ཏུ་ནམ་མཁའི་དཔེས་བསྟན་ཏོ། །གོ་རིམས་དེ་ལྟར་བཀོད་པའི་དཔེ་བཞི་པོ་དག་གིས་ནི་ ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཏམ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་གཏམ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་གཏམ་དང་། དོན་དམ་པའི་གཏམ་བསྟན་ཏེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།

分别的行境遍计相的处所有为相，即彼遍计相中完全不成立，是说依他起相即彼遍计相的名言和概念安立中完全不成立。
以无自性即彼无自性是说以遍计自性彼故。
法无我即真如是说如是于遍计相中不成立且以自性彼故无自性依他起自性彼之真如，即清净法界。
何为清净所缘是说，清净即是由转依所显现的出世间正智清净。
彼之所缘即是如上所说的法无我真如。
彼即是圆成实相是说如是由法无我所显现的真如彼，以及由转依所显现的出世间正智清净彼，即是真如圆成实和正智圆成实，故称圆成实相。
彼亦非安住于境与有境二事，而是正智自性即真如，故应视为圣者自证自性。
依彼故世尊于诸法胜义无自性彼即于彼一施设是说，圆成实相彼即胜义无自性性故无自性，若有如是见圆成实自性胜义无自性性故无自性差别者，世尊于彼等不施设胜义无自性性，而于未见彼等者，依圆成实相彼故，世尊于诸法施设胜义无自性性，此为语义。
胜义无自性彼即于彼一是说，应取前说圆成实相由法无我所显现的胜义无自性性。
圣者胜义正升所说的石灰、绘画基底、酥油和虚空之喻，仅是显示事相而已，并非一定要如此次第意趣，故此上师般者以四种譬喻所表义门的次第力配置是：首先以酥油喻显示，其次以石灰喻显示，其次以绘画基底喻显示，其次以虚空喻显示。
如是次第安立的四种譬喻即显示戒律、三摩地之谈、般若之谈、世俗之谈和胜义之谈，应知依次配合。

།གཏམ་དེ་བཞིའི་གོ་རིམས་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པར་ངེས་ཤེ་ན། དང་པོར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ གནས་ན་ལྷག་པའི་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཏམ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ལྷག་པའི་སེམས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་འོག་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཏམ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་ བའི་ཡུལ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་སྟེ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་པས་དེ་དང་པོར་རྟོགས་པར་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་གཏམ་བསྟན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་འོག་ཏུ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་དོན་དམ་པའི་གཏམ་བསྟན་ཏོ།།གཏམ་དེ་བཞིའི་འབྲེལ་པ་ནི་དཔེ་རྣམ་པ་བཞིས་མཚོན་པའི་དོན་ཉིད་ལ་དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བས་ན་དེའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་བགྱི་ན་ཆབ་མར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་ཡང་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་དུ་བརྩལ་ན་དགའ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་དོན་བསྟན་པས་ནི། ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྦྱར་ན།དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དྲུག་པོ་དག་མཐོང་བས་དད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ནི་དགའ་བ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན། བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོའི་དགའ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པས་ རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་མར་གྱི་དཔེས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཏམ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་བགྱི་ན་བཅའ་སྒ་ནི་ཞེས་བགྱི་བ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་ཡང་ དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་དུ་བརྩལ་བར་བགྱི་བ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་དོན་བསྟན་པས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མཐོང་བར་རྟོགས་པའི་དུས་ན་རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་དུ་བརྩལ་བར་བགྱི་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་བཅའ་སྒའི་དཔེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཏམ་བསྟན་ཏོ།

如果问为什么这四种论述的次第确定如此安立，是因为首先安住于增上戒律时会生起增上心，因此首先宣说戒律和禅定的论述。
其后，依靠增上心会生起增上智慧，因此其后宣说智慧的论述。
其后，增上智慧所应了知的对境有两种：世间道和出世间道。其中世间道是由世俗谛所摄，因为首先需要了悟它，所以其后宣说世俗的论述。
出世间道是由胜义谛所摄，因为在了悟世俗谛之后需要了悟胜义谛，所以其后宣说胜义的论述。
这四种论述的关联以四种比喻来表示其义，因此说'譬如酥油'等比喻来显示了义，这也是在一切不了义经中寻求欢喜和极大欢喜。
通过显示这些了义的含义，即使运用一切不了义经，也不会执著于文字表面的意思，而是通过见道所摄的六种现观，以信解现观之门而戒律现观时，以圣者欢喜的戒律所分别的增上戒相应，这是大欢喜。
依靠增上戒，以戒律现观之门而意乐现观时，以无过失的大智慧欢喜所分别的增上心相应，这是极大欢喜。
因此以酥油的比喻显示戒律和禅定的论述。
其后说'譬如石蜜'等比喻来显示了义，这也是应当在一切不了义经中寻求的。通过显示这些含义，即依靠增上心，以意乐现观之门而现观智慧见谛时，以缘无安立谛的智慧所分别的增上智慧生起，这就是应当在一切不了义经中寻求的意思。
因此以石蜜的比喻显示智慧的论述。

།དེའི་འོག་ཏུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་བགྱི་ན་རི་མོ་བྲི་བའི་གཞི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས། ངེས་པའི་ དོན་བསྟན་པ་འདི་ཡང་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ལ་རོ་གཅིག་པ་དང་དྲང་བའི་དོན་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་བགྱིད་པ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་དོན་བསྟན་པས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ལ་མངོན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན།རྣམ་པར་གཞག་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་རོ་གཅིག་པ་དང་། དེ་དག་ཤིན་ཏུ་གསལ་ བར་བགྱིད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་རི་མོ་བྲི་བའི་དཔེ་བཞིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་གཏམ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་བགྱི་ན་ནམ་མཁའ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དཔེས་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་ཡང་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ལ་རོ་གཅིག་པ་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཐེག་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོར་བརྩལ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་པ་མི་འགྱུར་བ་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་དོན་བསྟན་པས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན་ ཟད་པ་དང་།མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ལ་རོ་གཅིག་པ་དང་། བརྩལ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་པ་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་དཔེས་ནི་ དོན་དམ་པའི་གཏམ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལ་སོ་སོར་ངེས་པ་བསྟན་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན། གཞན་ གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་།དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ། གཟོད་མ་ནས་ ཞི་བ།རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་སོ་སོར་ངེས་པ་བསྟན་པ་ལ་བྱའོ། །དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སོ་སོར་ངེས་པ་མ་བསྟན་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར། ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ། གཟོད་མ་ནས་ཞི་བ། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ངེས་པའི་དོན་མ་ཡིན་པས་དྲང་ཞིང་བཤད་དགོས་པའི་ཕྱིར་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་དེ་བཞིན་ཏེ་གཞན་དུ་མ ཡིན་གྱི་དེ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཟུང་ཤིག་ཅེས་བྱ་བས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་མགོ་གླེངས་པས་གོ་བ་ཚད་མར་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་མོས་པའི་བྱེ་བྲག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །མོས་པའི་བྱེ་བྲག་ རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏེ།དེ་ལ་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་གི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།

其后，如此，譬如'绘画基础'等比喻，显示了了义之义，此亦于一切不了义经典皆为一味，并能极为明显地显示彼等不了义之义。此中所显示的内容是：依止殊胜智慧而现前了悟的智慧，从现前了悟门中，从现观边际所生之智，于现前了悟时，以缘安立谛的智慧所分别的世间道，一切摄于世俗谛者皆得通达，此即是'于一切不了义经典皆为一味，并能极为明显地显示彼等'之义。因此，以绘画四种比喻显示世俗谛之语。
其后，如此，譬如'虚空'等比喻，显示了义之义，此亦于一切不了义经典皆为一味，于声闻乘、独觉乘及大乘一切精进者皆无障碍。此中所显示的内容是：依止彼殊胜智慧，从现观边际所生之智，从证悟真谛之门，于究竟现观之时，以尽智、无生智所分别的出世间道，一切摄于胜义谛者皆得通达，此即是'于一切不了义经典皆为一味，于一切精进者皆无障碍'之义。因此，以虚空比喻显示胜义谛之语。
其中'显示了义之义，此亦'者，即世尊说'一切法无自性'，亦是对三相各别决定显示：遍计所执相以无自性性故无自性，依他起相以生无自性性及胜义无自性性故无自性，圆成实相以胜义无自性性故无自性。又说'一切法无生、无灭、本来寂静、自性涅槃'，是对遍计所执相与圆成实相各别决定显示。
'不了义经'者，即未如是各别决定显示而说'一切法无自性'，'一切法无生、无灭、本来寂静、自性涅槃'等，此非了义故需要引申解释，故称不了义经。
'胜义正升如是，非为他，当如是持'者，即世尊以圣者胜义正升具足一切功德，开端即可领悟而作为量。此即是广说胜解差别之五。已说胜解差别文义等，已说彼行者补特伽罗文义等。

། །།དེའི་འོག་ཏུ་མདོ་སྡེའི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཆེ་བ་ཉིད་ བསྟན་པ་དང་།བསོད་ནམས་སྐྱེ་བའི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་ནི་། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཀྱིས་ཡང་འདི་ སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྩོད་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །བསོད་ནམས་འཕེལ་བའི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྒྱུའི་བར་དུ་ཡང་མི་ འགྲོའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་ཐ་མའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འདི་དོན་དམ་པ་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ ཞེས་བྱ་བར་ཟུང་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། དོན་དམ་པ་ངེས་པའི་དོན་འདི་བསྟན་པ་འདི་བཤད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞུང་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དང་པོར་ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དང་པོར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། དེའི་ འོག་ཏུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་མོས་པའི་རྣམ་པས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གཉིས་པ་བསྐོར་བ་དེ་གཉིས་ནི་བླ་ན་ཡོད་པ།སྐབས་ཡོད་པ། དྲང་བའི་དོན། རྩོད་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་ ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ལེགས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གསུམ་པ་བསྐོར་བ་འདི་ནི་བླ་ན་མེད་པ།སྐབས་མེད་པ། ངེས་པའི་དོན། རྩོད་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པས། དྲང་བའི་དོན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་སྔ་མ་གཉིས་པས་ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཆོས་ ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་གསུམ་པ་ནི་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དང་པོ་ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་དྲང་སྲོང་སྨྲ་བ་རི་དགས་ཀྱི་ནགས་སུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ནས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་པ་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་བཞི་ལན་གསུམ་དུ་བཟླས་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟླས་ པ་དང་པོ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེ་བ་དང་།བཟླས་པ་གཉིས་པ་ལ་སློབ་པའི་ལམ་སྐྱེ་བ་དང་། བཟླས་པ་གསུམ་པ་ལ་མི་སློབ་པའི་ལམ་སྐྱེ་བས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་དང་མཐུན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཐུན་པར་རོ། །བླ་ན་མཆིས་ པ།སྐབས་མཆིས་པ། དྲང་བའི་དོན། རྩོད་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་དེ་ངེས་པའི་དོན་མ་ཡིན་པས་ད་དུང་གཞན་དུ་དྲང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

其后，将解说经典之殊胜性的词义等。此应当了知有四种：宣说了义之殊胜性、宣说福德生起之殊胜性、宣说决定语之殊胜性、宣说获得果之殊胜性。
其中，宣说了义之殊胜性是：从'尔时，胜义谛胜菩萨复如是白世尊'乃至'非诤论之所依'之间所说。
宣说福德增长之殊胜性是：从'世尊，诸法无自性性'乃至'乃至因亦不行'之间所说。
宣说决定语之殊胜性是：从'说此语已，胜义谛胜菩萨白世尊言'乃至'应知此为胜义了义之说'之间所说。
宣说获得果之殊胜性是：从'此胜义了义之说'等余下所有经文所说。
其中，首先解说了义之殊胜性的词义等。'宣说了义之殊胜性'是指：世尊最初为趣入声闻乘者，三转四圣谛，以十二行相转法轮。
其后，为趣入大乘者以空性胜解相转第二法轮。此二者是有上、有余、不了义、诤论所依。世尊为趣入一切乘者所转第三善辨法轮是无上、无余、了义、非诤论所依，故较前二转不了义法轮，第三转了义法轮更为殊胜。
因此，依此宣说，世尊说：'最初于波罗奈仙人说法鹿野苑中，为趣入声闻乘者'等。
'以四圣谛行相宣说'是指三转十二行相转法轮。'希有奇特法轮'是指第一转生见道，第二转生有学道，第三转生无学道，与一切世间不同故。
'如法'是指随顺涅槃。'有上、有余、不了义、诤论所依'是指彼义非了义，尚可引申他义故。

།སྟོང་པ་ཉིད་སྨོས་པའི་རྣམ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པ་སྟོན་པའོ། །ཆོས་ངོ་ མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་མཐོང་བ་དང་།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ལམ་སྐྱེ་བས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་ པོ་བསྐོར་བ་ལ་ལྟོས་ན་གཉིས་པ་སྟེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་སྤྱིར་གཟུང་ངོ་། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་ ལམ་གཅིག་པ་དང་།རྣམ་པར་དག་པ་གཅིག་པ་དང་། ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལེགས་པར་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པའོ། །གཅིག་ཏུ་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་མཐོང་བ་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ ལས་སྐྱེ་བས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་དྲང་བའི་དོན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གཉིས་པ་བསྐོར་བ་ལ་ལྟོས་ན་གསུམ་པ་སྟེ། སྐབས་འདིར་དོན་དམ་པ་ངེས་པའི་དོན་དམ་པ་ བསྟན་པ་འདི་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།བླ་ན་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་བཞི་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་པས་དེ་ལས་གཞན་དུ་དྲང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་འཕེལ་བ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་ སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།བསོད་ནམས་འཕེལ་བའི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་ལ་ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུའི་རིམ་གྱིས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་ལམ་དང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་ དང་།སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་ཡིན་པས། འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་ལ་རིགས་ཀྱི་བུ་འམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་དག་ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུའི་རིམ་གྱིས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་སྤྱོད་པ་རེ་རེའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་བསོད་ ནམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གྲངས་མེད་པ་སྐྱེ་བའི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཐོས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་ སྤྱོད་པ་བཅུ་པོ་དག་བསྟན་ཏེ།ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །བརྒྱའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་ཞིང་། སྟོང་གི་ཆ་དང་། འབུམ་གྱི་ཆ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་མང་བར་གྲགས་པའི་སྒོ་ནས་མཚོན་པ་ཡིན་ནོ། །གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པར་རྩི་བ་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་རི་བོ་གངས་ཅན་དང་ཅིག་ཤོས་ འབིགས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚུངས་པར་རྩི་བའི་གྲངས་སུ་རིགས་ཀྱི།རི་བོ་གངས་ཅན་དང་ཡུངས་འབྲུ་ནི་མཚུངས་པར་རྩི་བའི་གྲངས་སུ་མི་རིགས་པར་བལྟའོ། །ཆ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་སྟེ་། དེ་ཡང་རང་བཞིན་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྩེ་མོ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྩེ་མོ་ནི་ཆེ་བ་ཡིན་གྱི། རྩཝའི་རྩེ་མོ་ནི་དེ་དག་ གི་ཆ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།།བགྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རི་རབ་དང་གངས་རི་ཞེས་བགྲང་གི་།རི་རབ་དང་ཡུངས་འབྲུ་ཞེས་ནི་མི་བགྲང་བ་བཞིན་ནོ།

'空性所说的形相'是指显示法无我。'稀有殊胜之法'是指以大乘方式见到、学习和无学道的生起，因为与一切世间不相顺。'第二法轮'是指相对于为声闻乘正入者转第一法轮而言是第二，总摄一切大乘不了义经的宣说。'为一切大乘正入者'是指声闻、缘觉、菩萨等清净道一致、清净一致，为显示一乘故。'善加分别具足'是指了义的显示。'一向稀有殊胜'是指以一切乘方式见到、学习和无学道的生起，因为与一切世间不相顺。'第三法轮'是指相对于为大乘正入者转不了义第二法轮而言是第三，此处应配合显示胜义了义。
'无上'等四句是了义，因为无法向他处引申，这是显示了义的殊胜性。其后应解释显示福德增长殊胜性等词义，'显示福德增长殊胜性'是指对此胜义了义教法，以十种法行次第修习者，是成熟有情、生起广大福德之道、加行道、清净障碍之道，因为能生无上菩提果，对此了义教法，若有善男子或善女人以十种法行次第修习者，仅从每一行门也能生起无量无数福德的殊胜性显示。
因此，依此显示的意趣，世尊从'诸法无自性性'等开始宣说。从'听闻'等是显示十种法行，应如理配合。'百分之一'、'千分之一'、'百千分之一'是依世间广大名声而作比喻。'数'是指相等计数，如须弥山与另一座山的计数相等，而须弥山与芥子则不应作为相等计数来看。'分'是指支分，这也是性质相似，如有峰者的峰是大的，而草的尖端不是它们的分。'算'也是相等，如可数须弥山与雪山，而不数须弥山与芥子。

།དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲ་བ་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་བ་ལང་དང་འདྲ་བ་ལ་བ་ལང་ཞེས་བྱའི། སྦྲང་མ་ལ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུར་ ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་ཡང་མི་བཟོད་པ་སྟེ།དེ་ནི་བསོད་ནམས་སྐྱེ་བའི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ལེའུ་འདིའི་མིང་དོན་དམ་པ་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཞེས་ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདིར་བསྟན་པ་འདིའི་མིང་ཅི་ལགས། འདི་ཇི་ལྟར་གཟུང་ བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་མདོ་སྡེ་འདིའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྤྱི་ལ་སྙེགས་སོ། །བསྟན་པ་འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ལེའུ་ འདི་ཉི་ཚེ་དང་སྦྱར་རོ།།དོན་དམ་པ་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དམ་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །དོན་ནི་དེའི་ཡུལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང་། རྣམ་པར་ བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སོ།།འདི་དོན་དམ་པ་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཟུང་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དེ་ལྟར་ཟུང་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་བུ་འཐོབ་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་རྒྱ་ཆེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན་དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་དག་ལས་སེམས་ ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་མོད་ལ་ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་ དེ་ཉིད་ཀྱི་མོད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པའི་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པས་ལུང་འབོགས་པ་དང་། ཁ་ཐོན་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཡུན་ རིང་དུ་གནས་པར་བྱེད་པ་སྟེ།བསྟན་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་རྒྱ་ཆེ་བ་ལྔ་པོ་དེ་དག་བསྟན་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དོན་དམ་པ་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་བཤད་པ་ན་སྲོག་ཆགས་དྲུག་འབུམ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།བསྟན་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་རྒྱ་ཆེ་བ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལས་དང་པོ་བཞི་ནི་དཀྱུས་ཀྱི་ཚིག་བཞི་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

'譬如'是指相似性，比如与牛相似的称为牛，而不能称蜜蜂为牛。'为因'是指不能忍受作为其因的事物，这是显示生起福德的殊胜性。
其后解释决定语的殊胜性等词义，'显示决定语的殊胜性'是指显示诸法无自性相的这一品，其名称以胜义决定义显示为决定语。因此，为显示这一点而说'世尊，这所显示的解深密法门的名称是什么？应当如何受持？'等。
'在这解深密法门中'是指总括这部了义经的整体结构。'这所显示的'是专指显示诸法无自性相品。
关于'胜义决定义'，'胜义'是指殊胜的义，殊胜是指世间和出世间的正确认知。义是指其对境染污相的法和清净相的法。'应持此为胜义决定义'是说应当如此持此名称，这就是显示决定语的殊胜性。
其后'显示获得果报的殊胜性'是指诸佛菩萨对众生说法所获广大果报利益的五种显示。何为五种？其中有些众生发起无上正等正觉之心；其中有些众生在听闻正法时生起无尘无垢法眼；其中有些众生在听闻正法时即断尽诸漏；其中有些众生在听闻正法时即获得菩萨最胜忍；诸佛菩萨宣说正法，以传授、诵持、如实修行相续不断的方式使正法久住。
显示这五种广大教法果报利益，称为显示获得果报的殊胜性。因此，为显示这一点而说'当解说此胜义决定义时，六十万众生发起无上正等正觉之心'等。在这五种广大教法果报利益中，前四种与经文四句依次对应。

།ལྔ་པ་ནི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཇུག་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་ སྩལ་ནས།ལྷ་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡི་རང་སྟེ། མངོན་པར་དགའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ། སྐབས་འདིར་དམིགས་ཀྱིས་མ་སྨོས་ཀྱང་མཇུག་ནས་འབྱུང་བ་ཉིད་སྐབས་འདིར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གང་ ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡང་རིགས་དང་། བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པའི་གང་ཟག་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པའི་གང་ཟག་གོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པའི་གང་ཟག་ཀྱང་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་ གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེ་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་མི་སློབ་པའི་ས་མན་ཆད་འཐོབ་པ་སྟེ། དཀྱུས་ཀྱི་ཚིག་བར་མ་གཉིས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པའི་གང་ཟག་ཀྱང་སེམས་མ་བསྐྱེད་པ་དང་། བསྐྱེད་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སེམས་མ་ བསྐྱེད་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སེམས་དང་།དོན་དམ་པའི་སེམས་མ་བསྐྱེད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དཀྱུས་ཀྱི་ཚིག་དང་པོ་དང་། ཐ་མ་གཉིས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་སྟེ།ཚིག་ཐ་མས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སེམས་དང་། དོན་དམ་པའི་སེམས་སྐྱེས་པ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་དག་གོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་བཞིའི་ཆོས་རྣམས་ལའོ།།ཆོས་ཀྱི་མིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཤེས་པའོ། །རྡུལ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་ཤེས་པའོ། །དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་ཤེས་པའོ། །རྣམ་པར་དག་གོ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལེན་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའོ། །ཟག་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པའོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ལེའུ་བདུན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ བསྟན་ནས།ད་ནི་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས། རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པས་ཞུ་བ་ཞུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱམས་པའི་ལེའུ་བརྒྱད་པ་འདི་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལེའུ་བརྒྱད་པ་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་ བརྩམས་ནས།རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

第五是从一切经典的结尾处，世尊说此语已，诸天等世间欢喜，极为欢悦，如是所说的场合相应。此处虽未特别提及，但应将后文所说内容应用于此处。那么，这五种行相的建立是如何呢？这有两种：依补特伽罗而建立和依法而建立。
其中依补特伽罗而建立又因种姓、意乐等分为两种：声闻乘补特伽罗和大乘补特伽罗。声闻乘补特伽罗又因相续而分为两种：生起见道和以修道获得无学位以下，这与正文中间两句依次对应。
大乘补特伽罗也因未发心和已发心分为两种：未发心者令生起世俗菩提心和胜义菩提心，已发心者获得无生法忍，这与正文第一句和最后两句依次对应。
依法而建立是指如来教法长久住世，这由最后一句表示。其中'于无上正等菩提发心'是指随应配合世俗菩提心和胜义菩提心。
'于诸法中生起无尘离垢清净法眼'中，'于诸法中'是指于四谛诸法。'法眼'是指见道智。'无尘'是指无间道智。'离垢'是指解脱道智。'清净'是指获得的异名。
'无所取著而从诸漏心得解脱'中，'无所取著'是指无生智。'从诸漏心得解脱'是指尽智。'获得无生法忍'是指获得第八地的异名，这是显示获得果位的殊胜性。
第七品文义等已经解释完毕。
如是已说由诸法无自性相而遍知世俗谛相后，现在从建立法假安立开始，以瑜伽所摄止观差别而遍知世俗谛相的文义等将作解释。
因此，为显示此义，'尔时，慈氏菩萨向世尊请问'等，宣说此第八品慈氏品。其中此第八品的摄义，略说即是从建立法假安立开始，显示瑜伽所摄止观道的差别。

།དེ་ཡང་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་བསྟན་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་དང་། འཐོབ་པ་ དང་།འཐོབ་པའི་ཐབས་དང་། ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པས་དེ་བསྟན་ཏོ། དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེའུ་འདི་བསྡུས་པའི་དོན་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ལམ་གྱི་རྒྱུ་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ལུས་ཐམས་ཅད་དང་སྤྱིར་སྦྱར་ཏེ། འདིར་འཕགས་པ་བྱམས་པས་ཞུ་བ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཞུས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལན་རྣམ་པ་མང་པོ་བཀའ་སྩལ་ པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནི་གཞུང་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྤྱིར་འདྲ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་སྐབས་འདིར་ཞུས་པ་དང་ལན་བཏབ་པ་ལྷག་པར་མང་བ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་ནས་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་གཞན་དག་ལ་སྟོན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་སྟོན་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་ཀྱིས་སྨོས་ཏེ།ལེའུ་འདི་མགོ་མཇུག་གི་བར་དུ་ཞུས་པ་དང་ལན་བཏབ་པའི་གཞུང་ཐམས་ཅད་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ ནི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་དང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ལ་དངོས་དང་། བརྒྱུད་པའི་ཚུལ་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་ན་ལྷག་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ནི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྦྱོར་བས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་རྣལ་འབྱོར་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རིགས་པ་ལ་ཡང་བྱ་སྟེ། རིགས་པ་བཞིའོ།

此外，若分类则以六种方式宣说瑜伽道：即遍知与不遍知、自性、修习因、获得、获得方便，以及为不失坏而建立决定。
其中，所谓遍知与不遍知，是指此品摄义法建立中，从瑜伽所摄止观道之分类而言，说明道之因、自性及差别，与一切本文及总义相配。此中弥勒菩萨所作诸多请问，称为不遍知。世尊所作诸多回答，称为遍知。
虽然这在一切经文中都普遍相同，但此处特别提及，是因为此处请问与回答特别众多，并且为显示世尊以自身遍知而为其他不知者宣说之导师殊胜性，故此品始终之一切请问与回答经文皆当相应配合。
所谓自性，是指瑜伽所摄止观道。其中'瑜伽'一词，意为相应，即增上戒。'止观'是指增上心与增上慧。对于增上戒、增上心、增上慧，以直接与间接方式相应，故增上戒称为相应。如是以增上戒相应所摄之增上心与增上慧，称为瑜伽道之自性。
另一说，'瑜伽'一词也可用于理，即四种理。

།ཞི་གནས་དང་ལྷག་ མཐོང་ནི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པས་རིགས་པས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་དང་།གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པ་དང་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར་བྱེད་པས་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཡང་ཡིན། རྣལ་འབྱོར་པའི་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་ པའི་མཚན་མ་དང་མི་འགལ་བས་འཐད་པས་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་པས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཡང་ཡིན་པས་རིགས་པས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་རྣལ་ འབྱོར་གྱི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཚིག་གི་དོན་སྤྱིར་བསྡུ་ན། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་རིགས་པ་བཞིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་ ནང་གི་རྨུགས་པ་དང་།ལྟ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ལམ་མ་ཡིན་ལ། རིགས་པས་མ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡང་ལམ་གོལ་བ་ཡིན་པས་ལམ་མ་ཡིན་གྱི། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་རིགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ནི་སྤངས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་ཡིན་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་ལེའུ་འདི་ལས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའི་གཞུང ཐམས་ཅད་དང་སྤྱིར་སྦྱར་རོ།།སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཅི་ལ་གནས་ཅི་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོའི་མཐའ་དང་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ་ ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།འཐོབ་པ་དང་འཐོབ་པའི་ཐབས་དང་། ཆུད་མི་ཟ་བའི་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་འཐོབ་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་ བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །འཐོབ་པའི་ཐབས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སེམས་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ནང་དུ་ཡིད་ལ་བགྱིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱམས་པ་ལྷག་མཐོང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མཐོང་གི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མོས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བརྗོད་དོ། །ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི། ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ཐ་དད་ཅེས་བགྱི བའམ།ཐ་དད་པ་མ་ལགས་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལེའུ་འདི་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དང་པོར་སྦྱོར་བའི་རྒྱུའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་ལས་དང་པོ་པས་ རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གནས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་དང་། རྟེན་གྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་དང་། དམིགས་པའི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པའོ།

止观是依赖修习的因等，故为理所周摄，也是断除违品、生起对治、获得果位，故为作用理所周摄。由于不违瑜伽现量等相，故为证成理所周摄，由是缘起法性，故为法性理所周摄。由理所周摄的止观即是瑜伽道之体性。若总摄文义，由增上戒和四理所周摄的止观是瑜伽道之体性。如是，非增上戒所摄的止观是内昏沉和见之体性，故非为道；非理所摄的止观亦是邪道，故非为道。
由增上戒和正理瑜伽所摄的止观，是以断证圆满为特征，能获无上果位之道，故瑜伽所摄的止观道即是体性。此亦应与本品所说止观道体性之一切教文总相配合。
修习之因以'从安立诸法'等文而说，即从'世尊，菩萨依何而住，依何而修'乃至'谓：事边际及圆满所作'等文而说。获得、获得方便及不失安立之抉择，以'分别'等文而说。其中获得，即从'世尊，菩萨依止安住于彼四种止观所缘事已'乃至'如是菩萨善巧于胜观'等文而说。
获得方便，即从'世尊，彼菩萨缘心于内作意'乃至'慈氏，非为胜观，应说是与胜观随顺胜解相应'等文而说。为不失故安立抉择，即以'止道与观道是异耶？为非异耶？'等本品余下一切教文而说。
其中首先当解说修习之因等文义。修习之因者，即初业瑜伽师在最初凡夫位时，于瑜伽所摄止观道体性之修习因。此复有三种：住处修习因、所依修习因及所缘修习因。

།དེ་ལ་དང་པོར་གནས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་དང་། རྟེན་ གྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདིར་འཕགས་པས་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཡོད་དེ།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ནི་ས་འོག་མའི་རགས་པ་ཉིད་ལ་གནས་ཤིང་ས་གོང་མའི་ཞི་བ་ཉིད་ལ་གནས་ཤིང་སྦྱོར་བར་བྱེད། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐེག་པ་གཉིས་ནི་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་ལ་གནས་ཤིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕན་ཡོན་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམ་པ་ཅི་ལ་གནས་ཤིང་ཅི་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་སྙམ་དུ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་བརྟགས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའ་ཅི་ལ་གནས་ཅི་ལ་བརྟེན་ཏེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པར་བགྱིད་ལགས་ཞེས་ཞུས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཅི་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གནས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། ཅི་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འཇིག་རྟེན་ གྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུ་སྟོན་ཏོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཐེག་པ་གཉིས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་སྟོན་ཏོ། །ཞི་གནས་ དང་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།རིགས་པ་བཞིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེས་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །སྒོམ་པར་བགྱིད་པ་ ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བར་བགྱིད་ཅེས་ཞུས་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ནི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་དག་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བྱམས་པ་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་མི་གཏོང་བ་ལ་གནས་ཤིང་བརྟེན་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ནི་གནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་མི་གཏོང་བ་ལ་ནི་བརྟེན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་ སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་།ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེས་ཅི་བསྟན་ཅེ་ན། ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གནས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལས་འདས་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་ སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས།དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་གནས་དང་རྟེན་གྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གནས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེར་སྨོན་ལམ་མི་གཏོང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་འདྲེན་པར་ བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཐེག་པ་གཉིས་ཀྱི་གནས་དང་རྟེན་གྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྟེན་གྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

现在首先要解释关于所依处的修行因和所依靠的修行因的词义等。那么如何衔接呢？在此，圣者观察到其他人这样想：'由善现所摄持的止观道的本质，在世间和出世间的一切中都存在。其中，世间的是住于下地的粗重性而修习上地的寂静性。出世间的二乘则是住于轮回过患而依于涅槃功德来修习。那么，出世间的大乘瑜伽士住于什么、依于什么而修习瑜伽所摄持的止观道的本质呢？'观察到他们有这样的想法后，便向世尊请问：'世尊，菩萨住于什么、依于什么而修习大乘的止观呢？'
其中，'住于什么'是在问所依处的修行因是什么，这是显示方便因。'依于什么'是在问所依靠的修行因是什么，这是显示不失坏因。'于大乘'是指菩萨道及其果，这是显示超胜世间和二乘的道。'止观'是指增上戒和由四理所摄持的心以及增上慧的意思，这是显示瑜伽所摄持的止观道的本质。'修习'是在问如何修习那道的本质，这是显示对道的本质进行瑜伽修习。
然后世尊也为了显示这些而说：'慈氏，住于并依靠法施设安立和不舍求证无上正等正觉的发愿。'意思是说，住于法施设安立，依靠不舍求证无上正等正觉的发愿，而修习大乘瑜伽所摄持的止观道的本质。这显示了什么呢？法施设安立是所诠释的法蕴，因此住于此是超胜世间的所依处和所依靠的修行因的殊胜所依处修行因，因为这是获得出世间果位的前行。无上正等正觉是证悟法身，因此不舍此发愿是引导至大菩提的法的前行，所以这是超胜二乘的所依处和所依靠的修行因的殊胜所依靠修行因。

།དེ་ལ་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་ལས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། བདེན་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རིགས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁོ་ན་ཡང་དག་པར་འདོགས་ཤིང་རྣམ་པར་འཇོག་པར་མཛད་ཀྱི།ལྷར་གྱུར་པའམ། མིར་གྱུར་པའམ། དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེར་གྱུར་པ་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་མི་ནུས། དེ་དག་ཉིད་ལས་ཐོབ་པ་ནི་མ་གཏོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལས་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་ པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ།མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅིང་བསྡེབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔས་ལེགས་པར་ཐོས།ལེགས་པར་གཟུང་། ཁ་ཐོན་བྱང་བར་བྱས། ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་བརྟགས། མཐོང་བས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱས་པའོ། །དེ་ལ་གནས་ནས་འཁོར་བར་སྲིད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པར་ཡོངས་སུ་མི་བསྔོ་ཞིང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་ན།དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གནས་ཀྱི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་དྲུག་སྟེ། མཐོང་བ་བླ་ན་མེད་པ་དང་། ཐོས་པ་བླ་ན་མེད་པ་དང་། རྙེད་པ་བླ་ན་མེད་པ་དང་། བསླབ་པ་བླ་ན་མེད་པ་དང་། རིམ་གྲོ་བླ་ན་མེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པ་བླ་ན་མེད་པའོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ནོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པའི་དོན་ཏོ། དེར་སྨོན་ལམ་མི་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་བླ་ན་མེད་པའི བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལྔ་པོ་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་དང་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།བདག་གི་བྱང་ཆུབ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བསྒྲུབས་པའི་རྣམ་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་དམིགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་དག་ལ་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ པའི་དགེ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཆོག་བླ་ན་མེད་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་ བསྐྱེད་པ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གོ་མི་འབྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བརྟེན་ནས་སོ།།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡལ་བར་མི་འདོར་ཞིང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ལ་སོགས་པར་ཡོངས་སུ་མི་བསྔོ་ཞིང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་སྦྱོར་ བར་བྱེད་པས་ན།དེ་ནི་ཐེག་པ་གཉིས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྟེན་གྱི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ།

关于法施设安立，经中说诸佛菩萨的施设安立有四种：法施设安立、谛施设安立、种姓施设安立和乘施设安立。这些唯有如来或菩萨才能正确施设安立，无论是天人、人类、沙门、婆罗门等其他任何人都无法做到，除非从他们那里获得。
所谓法施设安立，是指与经典等十二分教法相结合，依次安立组织。
所谓安住，是指菩萨善闻、善持、熟练诵习、意善思维、以见善通达这些法。安住其中后，不回向轮回、受用等，而修习出世间道，故此是超胜世间的止观道修习之因。
所谓无上，有六种无上：见无上、闻无上、得无上、学无上、承事无上、随念无上。
所谓正等，是指不错误了知一切法之本性的意思。
菩提即是觉悟之义。
所谓不舍誓愿，是指最初发无上菩提心的五种特征：本性、自菩提、成办有情利益、无上菩提、缘及一切有情的所缘，以及摄集一切随顺菩提分善根为前行，依止一切有情的身语意恶行不相应功德，以及其他世间、出世间义利的正愿善法中最殊胜无上的正愿相应的菩提心相续不断由衷生起。
所谓依此，是指如是不发无上菩提心者，以不开启声闻缘觉作意的方式而依止。依此而不舍弃有情利益，不回向趣入涅槃等，而修习无上菩提道，故此是超胜二乘的止观道修习之所依因，这是说明不虚耗之因。

དེ་ལྟར་ན་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ནི་གནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་མི་ གཏོང་བ་ནི་རྟེན་ཏེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གནས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་དང་། རྟེན་གྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དམིགས་པས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་ བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདིར་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ། དེ་ལྟར་གནས་དང་རྟེན་གྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པས་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བའི་ཐབས་དང་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ རྒྱུ་བསྟན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ནི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་བདེ་བར་གཤེགས་པས་ཀྱང་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་བཞི་བཀའ་སྩལ་ཏེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་དང་། སྤྱད་པའི་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་དང་། མཁས་པའི་དམིགས་ པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། དངོས་པོའི་མཐའ་དང་། དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །སྤྱད་པ་ རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མི་སྡུག་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་། རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་འབྱུང་བ་དྲན་པའོ། །མཁས་པའི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་ སྟེ།ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཁམས་ལ་མཁས་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ས་འོག་མ་རྣམས་ལ་རགས་པར་ལྟ་བ་དང་། ས་གོང་མ་རྣམས་ལ་ཞི་བར་ལྟ་བའོ།

如是，安住于建立法假立，不舍无上正等正觉之发愿为所依，示现于大乘止观道之本体应当修习。此即是示现住所缘因及依所缘因。
其后当解说所缘所修因之词义等。其中如何衔接？此处圣弥勒认为其他人作是念：如是已示现住所依所缘因，虽已示现瑜伽所摄止观道本体之修习方便及不失坏因，然此依所缘事而生，故善逝于诸经中宣说四种所缘事。
何为四种？遍行所缘、净行所缘、善巧所缘及净烦恼所缘。
其中何为遍行所缘？彼亦有四种：有分别影像、无分别影像、事边际及所作成就。
何为净行所缘？彼有五种：不净、慈心、此缘起、界差别及入出息念。
何为善巧所缘？彼亦有五种：蕴善巧、界善巧、处善巧、缘起善巧及处非处善巧。
何为净烦恼所缘？彼由世间及出世间道差别而有二种：世间道净烦恼所缘亦有二种：于下地观粗及于上地观寂。

།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་ སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།རྣམ་པར་བཞག་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དམིགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གང་ལ་དམིགས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་ཞིང་དམིགས་པ་གང་ནི་ལམ་གང་གི་དམིགས་པ་ཡིན་སྙམ་དུ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་བརྟགས་ནས།མི་ཕམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་ཞིང་། སྤྱད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་དང་།འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཤད་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡང་ དག་པའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་། །དངོས་ པོའི་མཐའ་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པའི་དམིགས་པ་ཡིན། དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པ་དང་། གནས་གྱུར་ པ་དང་།དངོས་གཞི་ཐོབ་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ལ་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པས། དེ་དག་ནི་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱ་བ་མཁྱེན་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ དམིགས་པའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། དངོས་པོའི་མཐའ་དང་། དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ་ཞེས་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དམིགས་པ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་ དང་།དམིགས་པ་གང་ནི་ལམ་གང་གི་དམིགས་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པ་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་རང་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བཞིས་བསྡུས་པ་སྒོ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་བཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དྲུག་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པ་ དེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ།ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པ། སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་རང་རིག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོའི་རྣམ་པ་རང་ གི་བློ་ལ་སྣང་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར།མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པའོ།

出世间道清净烦恼的所缘也有两种：即安立谛所缘和非安立谛所缘。如是四种所缘，当依止于瑜伽所摄止观道的体性，思维何种所缘是何种道的所缘。
遍行所缘是世间和出世间一切道所行，是清净行为所缘等一切所缘的随行，是过去、未来、现在一切正等觉佛所说，是属于胜观分，具足一切事，具足真实事，具足因果事的所缘。
其中，有分别影像是胜观分的所缘，无分别影像是止分的所缘。事边际是尽所有性和如所有性的一切事具足和真实事具足的所缘。
所作成就是由作意圆满的因，获得断除随眠、转依、得根本定、于所知生智见的果，是具足因果事的所缘。这些称为遍行所缘。
世尊了知此即是现前所证，故说止观四种所缘事，即：有分别影像、无分别影像、事边际、所作成就。以此等说明所缘相应的因，以及何种所缘是何种道的所缘。
其中，有分别影像是指由胜观行相所分别的与所知事相顺应的心的影像自证。有分别是指由加行道作意所分别的胜观行相，为四种智慧行所摄，具三门，四种分别，六种差别所缘。
影像是指由有分别胜观行相所分别的，与所知事相顺应的心的影像自证。其中，由加行道作意所分别的胜观行相是指依止等持地作意，于自心中显现所知事相，是胜解作意的胜观行相。
四种智慧行是：分别、最极分别、遍寻思、遍伺察。

།དེ་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། སྤྱད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ དམིགས་པ་དང་།མཁས་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་དག་ལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པའོ། །རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། དམིགས་པ་དེ་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་ པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པའོ།།ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པས་མཚན་མར་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་ན་ནི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་ན་ནི་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པ་ཡིན།དེ་དག་ཀྱང་དང་པོ་ནི་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། ལྷག་མ་གསུམ་གྱིས་ནི་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་སྒོ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། མཚན་མ་ཙམ་ གྱིས་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ལས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའོ། །དེ་ལ་མཚན་མ་ཙམ་གྱིས་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་དམ་ཆོས་ཐོས་པ་དང་གཟུང་བ་འམ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་གདམས་ངག་དང་ རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་སེམས་པར་མི་བྱེད།རྟོག་པར་མི་བྱེད། འཇལ་བར་མི་བྱེད། ཉེ་བར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་མཚན་མ་ཙམ་གྱིས་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་གི་དམ་པའི་ཆོས་ ཐོས་པ་དང་གཟུང་བའམ།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དེ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་སེམས་པར་བྱེད་རྟོག་པར་བྱེད་འཇལ་བར་བྱེད་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་ སུ་བཙལ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་གང་ཞེ་ན།གང་གི་ཚེ་བསམས་ཤིང་བརྟགས་ལ་གཞལ་ཞིང་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ལས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྷག་མཐོང་ གི་གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དྲུག་ལ་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་དམིགས་པས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ན་གཞི་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ། དོན་དང་། དངོས་པོ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། ཕྱོགས་དང་། དུས་དང་། རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་བཙལ་ནས་ཀྱང་དེ་དག་ལ་ སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་དང་། མཁས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་དེ་དག་ལ་སྨྲས་པ་དེའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་ བྱེད་ཅེ་ན།དམིགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ནང་གི་དངོས་པོ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དམིགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ པོ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།

什么是分别？就是对于净化行为的所缘、善巧的所缘、净化烦恼的所缘等，以了知其数量而作分别的智慧。
什么是遍分别？就是对于这些所缘，以如实了知而作遍分别的智慧。
什么是思察？就是当具有该智慧的作意伴随着分别而执取相时，即是思察。
什么是观察？就是当具有这两种智慧的作意伴随着分别而如实观察时，即是观察。
应当了知：其中第一是了悟，其余三者是对该了悟的差别阐述。
什么是毗婆舍那的三门？即随顺仅相、随顺寻求、随顺寻求后的观察。
什么是随顺仅相？当听闻并受持正法，或依善知识的教诫与教导，以等持的作意而作意，不思维、不分别、不度量、不观察时，即是随顺仅相。
什么是随顺寻求？当听闻并受持正法，或依善知识的教诫与教导，以等持的作意而作意，并且思维、分别、度量、观察时，即是随顺寻求。
什么是随顺寻求后的观察？当思维、观察、度量、详察之后，如所安立而作观察时，即是随顺寻求后的观察。
什么是毗婆舍那所缘的六种分类？当以所缘寻求时，寻求六种分类：义、事、相、分位、时、理，寻求之后也对这些作观察。
如何寻求义？对于净化行为、善巧、净化烦恼的所缘，寻求'所说的义是这个'，如此寻求义。
如何寻求事？对于这些所缘，寻求内事与外事两种事，如此寻求事。
如何寻求相？对于这些所缘，寻求自相和共相两种相，如此寻求相。

།ཇི་ལྟར་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དམིགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཕྱོགས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ནག་པོའི་ཕྱོགས་དང་། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་ ཚོལ་བར་བྱེད་དེ།ནག་པོའི་ཕྱོགས་ནི་སྐྱོན་དང་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ། །དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ཕན་ཡོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཏེ་དེ་ལྟར་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་དུས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དམིགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་དུས་གསུམ་པོ་འདས་པའི་དུས་ན་འདི་ལྟ་བུ་ ཞིག་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ།།མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ད་ལྟར་ཡོད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དུས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་རིགས་པ་བཞི་པོ་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། བྱ་བ་ བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་།འཐད་པས་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ལྟོས་པའི་རིགས་པས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒོ་ནས། དོན་དམ་པ་ཡང་དོན་དམ་པའི་སྒོ་ནས། གཞི་ཡང་གཞིའི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །བྱ་བ་ བྱེད་པའི་རིགས་པས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ་འདི་ནི་ཆོས་སོ།།འདི་ནི་བྱེད་པའོ། །འདི་ནི་འདིའི་བྱེད་པའོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །འཐད་པས་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་པས་ནི་ཚད་མ་གསུམ་པོ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དང་། མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཡོངས་ སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ།ཅི་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ཡོད་དམ་མེད། ཅི་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་སམ། འོན་ཏེ་མ་ཡིན། ཅི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་རིགས་སམ། འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ཉིད་དང་། གྲགས་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། གནས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་མོས་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་པར་མི་བྱེད། རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་རིགས་པས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། རྟོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྨྲས་པའི་དོན་རྟོགས་པ་དང་། དངོས་པོའི་མཐའ་རྟོགས་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལ་དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བས་ནི་སྨྲས་པའི་དོན་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བས་ནི་དངོས་པོའི་མཐའ་རྟོགས་པ་ ཡིན་ནོ།།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། དུས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བས་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་སྨྲས་པའི་དོན་དང་། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོའི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ དང་།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བཞིས་བསྡུས་པ་སྒོ་གསུམ་དང་ལྡན་པ། གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་ནི་ལྷག་མཐོང་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།

如何遍寻诸方呢？对于这些所缘境，有两种方面。遍寻黑方和白方，黑方是从过患和过失的角度，白方是从功德和利益的角度，如是遍寻诸方。
如何遍寻诸时呢？对于这些所缘境，过去时发生如是事，未来时将发生如是事，现在时有如是事，如是遍寻诸时。
如何遍寻诸理呢？对于这所缘境，遍寻四种道理：观待道理、作用道理、证成道理和法尔道理。其中，以观待道理从世俗的角度遍寻世俗，从胜义的角度遍寻胜义，从基础的角度遍寻基础。
以作用道理遍寻诸法的作用，即此是法，此是作用，此是其作用，如是遍寻。以证成道理从三种量：可信教言、现量和比量来遍寻，即此是否有可信教言？是否现量可得？抑或不然？是否可由比量推理？抑或不然？如是遍寻。
以法尔道理于诸法的如是性、众所周知的法尔性、不可思议的法尔性和安住的法尔性生起胜解而不作意、不分别，如是以理遍寻。
为何安立六种所依差别呢？是依据三种了悟的缘故，即了悟所说义、了悟事物边际和如实了悟。其中，以义遍寻是了悟所说义。以事遍寻和自相遍寻是了悟事物边际。以共相遍寻、方遍寻、时遍寻和理遍寻是如实了悟。
瑜伽行者所应了知的仅限于所说义、所知事物的尽所有性和如所有性。如是，由加行道作意所分别的毗婆舍那行相，为慧行四法所摄，具足三门，缘于六种所依差别者，名为有分别，由此摄尽一切毗婆舍那。

།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པ་དེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པ་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་རང་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་བྱའི་དངོས་ པོ་གང་ཞེ་ན།སྤྱད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་དང་། མཁས་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་གོ། །དེ་དང་ཆ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་དམིགས་པ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་མཐོང་བའམ། ཐོས་པའམ། ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ གཅིག་གཟུང་སྟེ།དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དང་གཟུང་བའམ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ། དེའི་རྣམ་པ་རང་གི་བློ་ལ་སྣང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་། དེ་ལྟར་མོས་པ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་ན།མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེའི་མཐུས་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དེ་དང་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་རང་གི་བློ་ལ་སྣང་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱས་པའི་མཐུས་དེ་དང་ཆ་མཐུན་པའི་རྣམ་པ་བློ་ལ་ སྣང་བ་ཡིན་པས་ན་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་རང་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་གྱི། ནང་གི་ལྷག་མཐོང་གི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉིད་གཟུགས་བརྙན་རང་རིག་པ་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་ བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པའི་སེམས་དེས་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོའི་རྣམ་པ་རང་གི་བློ་ལ་སྣང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱས་ པས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པའི་སེམས་དེ་ཉིད་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་དཔེར་ན་གཟུགས་ལ་ལྟོས་ཏེ་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ནི་གཟུགས་ལ་ལྟོས་ཏེ་ བྱུང་བ་ཡིན་ལ།གཟུགས་དང་འདྲ་ཞིང་གཟུགས་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཡང་གཟུགས་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་སྣང་བས་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ། འདི་ལྟར་གཟུགས་ལྟ་བུར་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པའི་སེམས་ཉིད་ཡིན་ལ། གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་བལྟ་བ་ནི་ སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་རང་རིག་པ་བློ་ལ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་བརྙན་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པའི་སེམས་ལ་ལྟོས་ཏེ་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། སེམས་ཇི་ལྟར་མོས་པ་དེ་དང་འདྲ་བར་སྣང་ཞིང་། སེམས་ཉིད་དེ་ལྟར་སྣང་བར་སེམས་ལས་ཐ་དད་པར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་འཐོབ་པ་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་སྐྱེ་བ་ནི་འབྱུང་བའི་དུས་ཀྱང་གཅིག་།ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཅིག་མོད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྟ་བུར་བློ་ལ་སྣང་བས་ན་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱའོ། །གཞུང་གཞན་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི གཟུགས་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡང་འདི་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

对于'具有分别影像之毗婆舍那行相所分别的事物相应之心影像自证'这一所谓影像的解释：何为所知事物？即前述的净行所缘、善巧所缘及净烦恼所缘。
'与彼相应'是指瑜伽行者取任何一种所缘，无论是见闻或思维，依止闻正法所摄持或依止善知识的教诫与教导，现前等持地专注，为使其行相显现于自心中而作意胜解。
如是作意胜解时，由等持地作意之力，于自心中显现与所知事物相似之行相。这并非直接现见所知事物本身，而是依彼作意胜解力而于心中显现与彼相应之行相，故称'与所知事物相应'。
'心影像自证'是指与所知事物相应者并非外在的所知事物，而是内在毗婆舍那心的行相本身显现为如是影像自证，故称'具有分别之影像'。
为何称为'具有分别之影像'？因为具有分别的毗婆舍那行相心为使所知事物的行相显现于自心中而作意胜解，故此具有分别的毗婆舍那行相心本身显现为如是影像行相，因此称为'由毗婆舍那行相所分别'。
关于'影像'一词，譬如依托色法而显现的影像是依托色法而生，与色法相似却非与色法别异，虽显现为离色法而存在故称影像。同样，此处观见如色法者即是具有分别的毗婆舍那行相心本身，所见如影像者即是显现于心中的心影像自证。
此影像是依托具有分别的毗婆舍那行相心而生，如心所胜解而显现相似，心本身如是显现亦非异于心，具有分别影像所缘的获得与毗婆舍那道的生起时间相同，体性亦同一，然因显现为分别心的行境故称影像。
其他论典中所说的'由三摩地所生无示无碍色'应知即是此义。

།དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་སེམས་དེ་ནི་སྦྱོར་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བཞིས་བསྡུས་པ་སྒོ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ རྣམ་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ་།ད་དུང་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དགའ་བ་སྡུད་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་གྱི། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ ལ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་མ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དེས་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པ་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་རང་རིག་པ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ན་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་རྣམ་པར་ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ངེས་པར་ རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།ཡང་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གཟུགས་བརྙན་དེ་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཡང་དེ་གཟུགས་བརྙན་དེ་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་སུ་རྟོག་པ་དང་ བཅས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།ཡང་དེ་གཟུགས་བརྙན་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གཉིས་མེད་པ་ལ་གཉིས་སུ་འགལ་བར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་འགལ་བར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དེའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་ བརྙན་དེ་ནི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་ཀྱང་བྱ།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཐབས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྟེན་དང་། ནང་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ལུས་དང་། སྣང་བརྙན་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་གཟུགས་བརྙན་དེའི་ མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པ་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་རང་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་ གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་སེམས་གནས་པ་དགུས་བསྡུས་པ།སྟོབས་དྲུག་དང་ལྡན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞིས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་རང་རིག་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ལྷག་མཐོང་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོའི་རྣམ་པ་རང་གི་བློ་ལ་སྣང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མོས་པས་ ཡིད་ལ་བྱས་སམ།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་གཟུགས་བརྙན་དེ་ཉིད་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སེམས་གནས་པ་དགུ་གང་ ཞེ་ན།སེམས་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྡུས་ཏེ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། དུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པའོ།

如是所见的胜观之心，是由加行心作意所分别的胜观行相，为四种智慧行所摄，具足三门，缘取六种广分别基，仍是相应别相作意、胜解所生、远离所生、摄喜、观察作意的阶段，而非究竟加行和究竟加行果的作意阶段，因此称为有分别。
复次，当其对所知事物相应的心之影像自证作如实观察时，由于具有功德过失的决定分别，故亦称为有决定分别。
复次，由于从识的本性中分别彼影像为境界差别，故亦称为有差别分别。
复次，由于对彼影像有种种分别，故亦称为有种种分别。
复次，彼影像是识的本性，由于在无二中分别为二而有相违分别，故亦称为有相违分别。这些是'有分别'的异名。
彼影像亦称为影像、三摩地相、三摩地行境、三摩地方便、三摩地门、作意所依、内分别身、显现，这些是彼影像的异名。
所谓无分别影像，是由止的行相所分别的与所知事物相应的心之影像自证。其中'无分别'是指由获得作意道所分别的止的行相，为九种住心所摄，具足六力，由四作意而入。
'影像'是指由彼无分别止的行相所分别的与所知事物相应的心之影像自证。
其中'由获得作意道所分别的止的行相'是指，依止先前由有分别胜观所安立的有作意，为使所知事物的行相显现于自心，由胜解作意或由真实性作意，在获得有分别影像所缘的阶段中，由真实性作意而专一安住于彼影像的止的行相。
何为九种住心？即令心安住、令正安住、令摄略安住、令近安住、令调伏、令寂静、令近寂静、令一趣、令等持。

།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་འཇོག་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན།ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་གཡེང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དང་པོར་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་སེམས་ གང་ཡིན་པ་དེ་གཡོ་བ་དང་།རགས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་མི་གནས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་གནས་པར་གྱུར་ན་དེ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟོད་པའི་ཚུལ་དང་། དང་བར་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་པར་ཚར་བཅད་པ་དང་བཅས་པས་ཕྲ་བར་བྱེད་ཅིང་། མངོན་པར་གཡེང་བར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་ དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་བསྡུས་ཏེ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་དེའི་སེམས་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་གཞག་པ་དེ་གལ་ཏེ་བརྗེད་ངས་པས་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བར་གྱུར་ན་དེ་ཡང་ཕྱིས་དེ་ཉིད་ལ་སྡུད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་བསྡུས་ཏེ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དང་པོ་ཁོ་ནར་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ་གནས་ཤིང་སེམས་དེ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ན། ཅི་ནས་ཀྱང་དེའི་སེམས་དེ་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་འཕྲོ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འདུལ་བར་བྱེད་པ་ ཡིན་ཞེ་ན།གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་མཚན་མའམ་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་མཚན་མ་གང་གིས་དེའི་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལ་དེས་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སུ་བཟུང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་ བྱས་ནས།མཚན་མ་དེ་དག་ལ་དེའི་སེམས་འཕྲོར་མི་སྟེར་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དུལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་དག་དང་། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་གིས་དེའི་སེམས་ ཀུན་ཏུ་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན།དེ་ལ་དེས་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སུ་བཟུང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ལས་དེའི་སེམས་འཕྲོར་མི་སྟེར་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བརྗེད་ངས་ པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་གཉིས་ཀ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན།བྱུང་ངོ་ཅོག་དང་དུ་མི་ལེན་ཅིང་སྤོང་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་བར་དུ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་ པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུན་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་བརྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་འཇུག་པ་དང་། རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་ལམ་ཐོབ་ཅིང་མངོན་དུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་སེམས་དེ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྟོབས་དྲུག་གང་ཞེ་ན། ཐོས་པའི་སྟོབས་དང་། བསམ་པའི་སྟོབས་དང་། དྲན་པའི་སྟོབས་དང་། ཤེས་བཞིན་གྱི་སྟོབས་དང་། བརྩོན འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་།ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་སྟོབས་སོ།

那么，如何安置呢？为了从一切外境所缘中完全摄心，不令散乱，最初所作的专注，即是安置。
如何正安置呢？最初所观察的心若生起动摇、粗重、不安住、不稳固时，即以调伏方式和净化方式，伴随着明显的制止，使其细致，不令散乱，这就是正安置。
如何摄置呢？如是已安置、正安置的心，若因忘念而向外散乱，则再次摄回彼境，如是即为摄置。
如何近安置呢？首先如是安立正念而住，当正安置其心时，务必使其心不向外散逸，如是即为近安置。
如何调伏呢？若其心为色、声、香、味、触相，或贪欲、嗔恚、愚痴，或男相、女相所散乱，则从一开始即以过患想摄持，依此不令其心散向彼等相，如是即为调伏。
如何寂静呢？若其心为欲寻思等诸寻思，以及欲贪等诸随烦恼所扰乱，则从一开始即以过患想摄持，依此不令其心散向彼等寻思和随烦恼，如是即为寂静。
如何近寂静呢？若因忘念而生起寻思和随烦恼二者，则对所生起的一切不予接受而断除，如是即为近寂静。
如何成一续呢？以有功用，无间断、相续地安置于三摩地之相续中，如是即为成一续。
如何成三摩地呢？由数数修习、串习之因，获得任运而入、自然而入之道，无功用，以其任运成就，其心趣入无散乱三摩地之相续，如是即为成三摩地。
其中六力是什么呢？即闻力、思力、念力、正知力、精进力和串习力。

།སྟོབས་དྲུག་པོ་དེ་དག་གིས་སེམས་གནས་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་འགྲུབ་སྟེ། དེ་ལ་ཐོས་པའི་སྟོབས་དང་། བསམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་རེ་ཞིག་ཐོས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བསམ་པ་གང་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དང་པོ་ཁོ་ནར་སེམས་དམིགས་པ་ལ་ འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་ཉིད་ལ་བརྟོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །དྲན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་གཏད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་གཡེང་བར་བྱེད་པས་བསྡུས་ཏེ་འཇོག་པ་དང་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ ཀྱིས་ནི་དེ་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་མ་དག་ལ་འཕྲོ་བར་མི་བྱེད་པས་དུལ་བར་བྱེད་པ་དང་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་དང་དུ་མི་ལེན་པ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུན་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་རྒྱུད་གཅིག་ ཏུ་བྱེད་དོ།།ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་དོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། བསྒྲིམས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྐབས་སུ་འཆད་ཅིང་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྐབས་སུ་འཆད་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རྩོལ་བ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཡིད་ལ་ བྱེད་པའོ།།སེམས་གནས་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་བཞིས་འཇུག་སྟེ། དེ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ནི་བསྒྲིམས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འཇུག་གོ། །བསྡུས་ཏེ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། དུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་ནི་སྐབས་སུ་འཆད་ཅིང་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འཇུག་གོ། །རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་སྐབས་སུ་འཆད་པ་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འཇུག་གོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པ་ནི་རྩོལ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འཇུག་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་སེམས་གནས པ་དགུ་པོ་དག་ལ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་ཐོབ་པ་ལྷག་མཐོང་ལ་རབ་ཏུ་རྩོལ་བར་བྱེད་པ་ལ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་སེམས་གནས་པ་དགུས་བསྡུས་པ་སྟོབས་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞིས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པ་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་རང་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།སྔར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ལྷག་མཐོང་གིས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོའི་རྣམ་པ་རང་གི་བློ་ལ་སྣང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱས་སམ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ན་འདིར་ནི་གཟུགས་བརྙན་དེ་ཉིད་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པས་མོས་པར་མི་བྱེད་པར་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་། རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་བྱེད་དོ།

以那六种力成就九种住心。其中，以闻力和思力，首先依据所闻和所思，初始将心安置于所缘，并以专注方式正确安置。
以念力，如是从专注心后而正确摄持，以不散乱而作摄持安置和近安置。
以慧力，从此不散于分别念和近烦恼相，而作调伏和寂止。
以精进力，对这两者不予接受，并且相续安置于三摩地相续中，而作近寂止和一趣。
以串习力则成就三摩地。
何为四作意？有勤加行作意、有间缺作意、无间缺作意、无功用作意。
彼九种住心由此四作意而入。其中，安置和正安置由勤加行作意而入。摄持安置、近安置、调伏、寂止、近寂止由有间缺作意而入。一趣由无间缺作意而入。三摩地由无功用作意而入。如是四作意于九住心是止的方分。
获得内心止后精进于胜观者，亦是胜观方分。如是以获得作意道所分别的止的行相，由九住心所摄，具足六力的四作意所入，即名无分别。
以彼无分别止的行相所分别，与所知事物相顺应的心影像自证，即名影像。'与所知事物相顺应'如前所说，即依先前有分别胜观的等持地作意，为令所知事物行相显现于自心，作意胜解或作意真如，获得有分别影像所缘。
其中特别在此，于彼影像不以胜观行相作胜解，而以止的行相作意真如为心的本性，作一心等持。

།སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་རང་ རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པ་དེ་ཉིད་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་གྱི། ནང་གི་ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉིད་གཟུགས་བརྙན་རང་རིག་པ་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པའི་སེམས་དེས། སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་རང་རིག་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་། རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ རྣམ་པའི་སེམས་དེ་ཉིད་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་ཉིད་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། འདིར་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་ལྟ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པའི་སེམས་ཉིད་ཡིན་ ལ།གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་ལྟ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་རང་རིག་པ་བློ་ལ་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་སྐྱེ་བ་ནི་འབྱུང་བའི་དུས་ཀྱང་གཅིག་།ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ ལྟ་བུར་བློ་ལ་སྣང་བས་ན་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་དེ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་སེམས་གནས་པ་དགུས་བསྡུས་པ་སྟོབས་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞིས་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་ གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་དེས་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་རང་རིག་པ་དེ་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་མི་བྱེད། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་མི་བྱེད། ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་མི་བྱེད། ཡོངས་སུ་ དཔྱོད་པར་མི་བྱེད་པར་དམིགས་པའི་མཚན་མ་དེ་ཉིད་མི་གཏོང་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པས་སེམས་ནང་ཁོ་ནར་འཇོག་པར་བྱེད།ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད། བསྡུས་ཏེ་འཇོག་པར་བྱེད། ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད། དུལ་བར་བྱེད། ཞི་བར་བྱེད། ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད། རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད། ཏིང་ངེ་འཛིན་ དུ་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྔར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་པས་བཟློག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ་། །གཟུགས་བརྙན་གྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ནི་ སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་ན་སྔ་མ་ནི་ལྷག་མཐོང་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ་འདི་ནི་ཞི་གནས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་ལྷག་མཐོང་དང་ཞི་གནས་གཉིས་ཀའི་ཆ་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་མ་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་ན། སྔ་མ་ནི་དམིགས་པ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ ཡིན་པས་རྟོག་པའི་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ལྷག་མཐོང་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ།འདི་ནི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་རྟོགས་པ་ཤས་ཆུང་བའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།

心的影像自证这一说法也如前所述，与所知事物相应的那个并非是外在的所知事物，而是内在止观心的行相本身显现为如是影像自证的缘故，这称为无分别影像。
为何称为无分别影像呢？由于无分别止观行相之心，对心的影像自证本身作为真实义而作意，作意为心的本性，当专一安住时，无分别止观行相之心本身显现为如是影像行相的缘故，因此称为以止观行相所分别。
影像一词也如前所述，此处如影像般观察的是无分别止观行相之心本身，而显现于心识中如影像般观察的是心的影像自证，获得无分别影像所缘和生起止观道路是同时的，由于显现于心识中如同一性和一体性的无分别心的行境，故称为影像。
如是所见的止观心是以获得作意道路所分别的止观行相，为九住心所摄，具足六力，以四作意而趣入，是修行究竟道的作意阶段，因此称为无分别。
复次，它对心的影像自证不以胜观行相作分别、遍分别、遍思维、遍观察，而是不舍所缘相，以止观行相将心安置于内，正安置、摄安置、近安置、调伏、寂静、近寂静、一相续、等持，故称为无分别。
如前所说有分别的诸种差别，以其对治的一切差别也当如是相应，这些是彼无分别的异名。影像的异名则如前所述。
特别而言，前者是以胜观所分别，此是以止观所分别。虽然二者都具有胜观和止观二分，但在未获得止观双运道的阶段，前者是为获得未得所缘，因分别较重故称为以胜观所分别；此者是为修习已得所缘，因分别较轻故称为以止观所分别。

།དངོས་པོའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དམིགས་པ་དང་གནས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ མཐའ་གནས་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ལ་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་དང་ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དངོས་པོ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཇི་སྙེད་ཡོད་ པ་ཉིད་དང་།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐར་གྱུར་པ་གནས་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་དངོས་པོའི་དམིགས་པ་དང་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་དམིགས་པའི་དངོས་པོའི་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་དམིགས་པ་གང་གིས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་མོས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཐུས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཐོབ་པར་ གྱུར་པ་དེས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྐྱེད་ལ།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡང་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེའི་ དམིགས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་མོས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཐུས་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། དམིགས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དེ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེའི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་དེ་ནི་དམིགས་པ་དང་གནས་ཀྱི་ དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དེའི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་མཐའ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ཙམ་གྱིས་ནི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཏེ། དཔེར་ ན་ཕུང་པོ་ནི་ལྔ་ཁོ་ནར་ཟད་དེ།དེ་དག་གིས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་ཁོ་ནའོ། །སྐྱེ་མཆེད་ནི་བཅུ་གཉིས་ཁོ་ན་སྟེ་། དེ་དག་གིས་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་ནི་བཞི་ཁོ་ན་སྟེ་། དེ་དག་གིས་ནི་ཤེས་ བྱའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དོ།།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་རིགས་པ་བཞི་དང་ལྡན་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཡང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྣམ་གྲངས་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཇི་སྙེད་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ།

所谓'事边际'是由相互关联而详细分别的所缘和所依的事边际，是转依的自性。其中'事'是指止观所缘的有分别影像和无分别影像的事，即阿赖耶识。'边际'是指其尽所有性和如所有性的究竟转依自性。
为何称彼所缘为事呢？因为此二者是止观的所缘事和所依事的缘故。其中'所缘事'是指：由于止观是由所缘而生，并缘于彼，故由等持地的胜解作意和真实作意力，获得有分别和无分别影像所缘，由此生起止观，止观也缘于彼影像所缘。因此，影像所缘阿赖耶识自性是止观心所自性的所缘事。
其中'所依事'是指：由于阿赖耶识是一切心心所法的所依事，故由等持地的胜解作意和真实作意力，获得有分别和无分别影像所缘，此即阿赖耶识自性。依此所缘而生的止观是等持地的心所定慧自性，因此影像所缘阿赖耶识自性是止观心所自性的所依事。所以彼影像称为所缘和所依事。
为何称彼事的尽所有性和如所有性为边际呢？因为仅此即达到种类的究竟和特征的究竟。其中'尽所有性'是指种类，如蕴唯有五，彼等摄一切有为法；界唯十八；处唯十二，彼等摄一切有为无为法；圣谛唯四，彼等摄一切所知事，此即尽所有性。
'如所有性'是指特征，如尽所有性诸相的真实性、真如性具足四道理，称为如所有性。同样，此中阿赖耶识运行安立的一切种类即是尽所有性。

།ལྡོག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅི་འདྲ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ན་དངོས་པོ་དེའི་མཐར་ཕྱིན་པའི ཕྱིར་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་དེའི་མཐའ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་གང་གི་དུས་ན་དངོས་པོ་དེའི་མཐར་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་དངོས་པོ་དེའི་རྣམ་གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཐར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དམིགས་ པ་དང་གནས་ཀྱི་དངོས་པོའི་མཐའ་གནས་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དངོས་པོའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གང་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་ན་ གནས་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ།གནས་གྱུར་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཡང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་གནས་གྱུར་པའི་དམིགས་པ་འཐོབ་པ་དང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་སྐྱེ་བ་ནི་འབྱུང་བའི་དུས་ཀྱང་གཅིག་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཅིག་པས་ན་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ དངོས་པོའི་མཐའ་ཡིན་ནོ།།དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་དགོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཡོངས་ སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་དགོས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དགོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་འབྲས་བུ་དང་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དགོས་པ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་དངོས་གཞི་ཐོབ་པའི་འབྲས་ བུ་ཡིན་པས་དེ་ཉིད་དགོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་དེའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་དགོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ གྱིས་གནས་ངན་ལེན་ཕྲ་མོ་སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་མ་ལུས་པར་སྤངས་ཏེ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་ན་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཉིད་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་འཇུག་པ་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གང་གིས་རབ་ ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་ པའི་དམིགས་པ་འཐོབ་པ་དང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་སྐྱེ་བ་འདི་འབྱུང་བའི་དུས་ཀྱང་གཅིག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་གཅིག་པས་ན་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

对于遮遣的安立相是如实存在的，仅仅以此即是究竟彼事物之故，是为尽所有性和如所有性，这就是事物的边际。那么，何时是事物的究竟呢？当阿赖耶识转依时，即是事物的种类和特征的究竟。如是，所缘和所依事物的边际转依自性即是事物边际，这是断证圆满。
那么，由何所分别呢？由止观双运所分别。当双运道生起时即获得转依，而转依的真如也是双运道的所缘，因此获得转依所缘和双运道生起是同时生起，自性也相同，故称为由双运所分别，这就是事物边际。
所谓'成就所需'，是指由双运所分别的瑜伽究竟果的作意成就真实智慧自性。其中'所需'是指瑜伽究竟果的作意；'成就'是指彼成就的真实智慧自性。
为何称瑜伽究竟果的作意为所需呢？所需的含义是果和作用，而究竟所需之果也是正行获得之果，因为这本身是所需，且其作意也是作用，所以也是所需。
为何称彼成就真实智慧自性为成就呢？所谓'彼成就'是指获得正行时，以金刚喻定断除心要中微细随眠无余，获得尽智与无生智时，瑜伽究竟果的作意即为成就。这即是于一切所知无著、无碍的智慧，及出世间见解趣入的真实智慧自性之故。如是，瑜伽究竟果的作意成就真实智慧自性即是成就所需，这是智慧圆满。
那么，由何所分别呢？由止观双运所分别。当双运道生起时即获得真实智慧，而真实智慧的真如也是双运道的所缘，因此获得真实智慧所缘和双运道生起是同时生起，自性也相同，故称为由双运所分别，这就是成就所需。

།དེ་ལྟར་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་བཞི་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་ཞིང་། སྤྱད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བཤད་པ་ཡིན པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་དེ་དག་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཁྱབ་པའི་ དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོའི་མཐའ་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པ་དང་། གནས་གྱུར་པ་དང་། དངོས་གཞི་ཐོབ་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ལ་ཤེས་ པ་དང་།མཐོང་བ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་གཞན་དག་དེ་སྙམ་དུ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་དམིགས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན། དམིགས་པ་བཞི་པོ་གང་ལ་ བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་སྙམ་པ་ལ།མི་ཕམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱ་བར་མཁྱེན་ནས་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་བཞི་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་དམིགས་པ་གང་ནི་ལམ་གང་གི་དམིགས་པ་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་དམིགས་པ་དུ་དང་གང་ཞིག་ ལམ་གང་གི་དམིགས་པ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་སུ་ཞིག་ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་སོ། །དེ་ལ་འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་དང་པོར་བསྟན་ཅེ་ན། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་སེམས་ཆུ་བཞིན་དུ་གཡོ་བ་དེ་དང་པོར་མཉམ་པར་གཞག་ པའི་ས་པའི་ཞི་གནས་སྣོད་དང་འདྲ་བས་བཙལ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལས་དང་པོར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་བསྟན་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་བསྟན་པ་དང་ཇི་ལྟར་མི་འགལ་ཞེ་ན་འགལ་བ་མེད་ དེ།དེ་ལྟར་བསྟན་པ་ནི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། དམིགས་པ་གོམས་པར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་གྱི། རྣལ་འབྱོར་པ་ལས་དང་པོ་པས་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། དམིགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། དམིགས་པ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་རིགས་ནི་དང་པོ་ཁོ་ནར་ རྣལ་འབྱོར་པ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ཚེ་ན་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་མཐོང་བའམ།ཐོས་པའམ། ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་གཅིག་གཟུང་བའི་དུས་ན་ཚོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཡང་མི་ཐོབ། ལྷག་ མཐོང་གི་ལམ་ཡང་མི་སྐྱེའོ།

如是所说的四种所缘境，称为遍行所缘，于世间和出世间一切道中运行，是清净修行所缘等一切所缘的随行，是过去、未来、现在一切正等觉佛所说，因此称为遍行所缘。
又彼等是属于胜观分、止分、具一切事、具真实事、具因果事的所缘，故此亦称为遍行所缘。
其中有分别影像是胜观分所缘。无分别影像是止分所缘。事边际是具一切事和具真实事所缘，包含尽所有性和如所有性的一切事。圆满所作是由作意圆满之因所生之果，即断除随眠、转依、获得根本定、于所知生起智见，以此为具因果事所缘。
其他人想：'由瑜伽所摄的止观道之体性是依所缘而生，究竟依于四种所缘中的哪一种而生？'对此，弥勒了知应当现证彼遍行所缘，故而解说遍行四种所缘的文义等。
其后，对于'何种所缘是何种道的所缘'的疑问，为显示几种所缘是何种道的所缘，故请问'世尊，谁是止的所缘'等。
于此，为何先说止？因为未入定地的心如水动摇，首先需要寻求如器皿般的入定地之止。
那么，在四种遍行所缘中，先说有分别影像，其后说无分别影像，如何不相违？无有相违。如是宣说是依据获得所缘和修习所缘而说，并非初业瑜伽行者寻求所缘、获得所缘、修习所缘及获得果位的次第。初业瑜伽行者寻求所缘时，于未入定心的任何所见、所闻或所思维的所缘，在执取之时寻求，尚未获得有分别影像所缘，亦未生起胜观道。

།དེའི་འོག་ཏུ་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དང་། གཟུང་བའམ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ། དེའི་རྣམ་པ་རང་གི་བློ་ལ་སྣང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མོས་པ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པའི་དུས་ན་ནི་དང་པོར་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་སེམས་ཀྱིས་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱ་དགོས་པས་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་ཞི་གནས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ལྟར་མོས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེའི་མཐུས་ཤེས་བྱའི་ དངོས་པོ་དེ་དང་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་རང་གི་བློ་ལ་སྣང་བར་གྱུར་པའི་དུས་ན་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་དང་།སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པས་རྩེ་ གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་དུས་ན་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང་།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མཚན་མའི་གཡེང་བ་ཞི་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ནང་གི་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ཙམ་དུ་མཚན་མའི་གཡེང་བ་ཞི་བའི་ཞི་གནས་ ཀྱི་ལམ་ནང་གི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་ཡངས་པ་དང་འཕེལ་བ་དང་།རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དེ་ཙམ་དུ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཞི་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་དུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡངས་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་འགྱུར་ལ། ཇི་ཙམ་དུ་ཆོས་དེ་གཉིས་ཡངས་པ་དང་འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དེ་ཙམ་དུ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཉིས་མེད་པའི་དོན་རང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་ཡངས་པ་དང་། འཕེལ་བ དང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་སེམས་དེ་གཉིས་ཡངས་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་གྱུར་པའི་ཚེ་ན་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་འཇུག་པའི་ལམ་སྐྱེ་ཞིང་དངོས་པོའི་མཐའ་དང་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དམིགས་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་ ཐོབ་པའི་ཚེ་ན་ཡངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འབྲས་བུ་གནས་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་དེ་གཉིས་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ ཆུབ་པར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གོ་འཕང་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་དུས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་ལས་དང་པོ་པ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་དུས་ན་ཞི་གནས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ། དམིགས་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ནི་ ལྷག་མཐོང་གི་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན།དམིགས་པ་གོམས་པར་བྱེད་པའི་དུས་ན་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་གྱི་འཇུག་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་འདིར་དང་པོར་འཕགས་པ་མི་ཕམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་དུ་དང་གང་ལགས་ཞེས་ ཞུས་པར་སྦྱར་རོ།།གཅིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དུ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ།

其后，依靠听闻正法、受持，或依止善知识的教诫，现前等持地的作意，为使其行相显现于自心，在胜解作意时，首先需以等持地的心作胜解作意，故于寻求所缘时，即是奢摩他为先导。
其后，如是作胜解作意时，由等持地作意之力，所知事物相似行相显现于自心时，即是获得有分别影像所缘，以加行道作意所分之毗婆舍那道生起。
其后，于所获得的所缘专一安住以奢摩他行相一心等持时，即是修习无分别影像所缘，以获得作意道所分之寂灭相散乱的奢摩他道内心专一性生起。
如是寂灭相散乱的奢摩他道内心专一性广大、增长、扩展时，其后以究竟道作意所分之寂灭随眠的奢摩他道时与心极轻安生起亦广大、增长、扩展。
如是此二法广大、增长、扩展时，以究竟加行道作意所分之毗婆舍那心性中无二义自证性分别亦广大、增长、扩展。
如是奢摩他与毗婆舍那二心广大、增长、扩展时，双运道生起，同时获得事边际与所为圆满所缘。
获得彼时，以圆满广大所分之果转依性，以及以圆满智慧所分之果正智性一并获得。
获得彼二果即是获得一切种现证圆满菩提佛世尊无上果位，彼时即称为如来。
如是，初业瑜伽师最初寻求所缘时是奢摩他为先导，获得所缘时是毗婆舍那分增上，修习所缘时是奢摩他分增上，获得果时是双运道趣入，故此处首先圣弥勒问'奢摩他道所缘几何及为何'。
'一者'即是对'几何'之问的回答。

།འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དམིགས་པ་ཐོབ་པའི་གོང་དུ་དམིགས་པ་གོམས་པར་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་སེམས་གནས་པ་དགུས་བསྡུས་པ། སྟོབས་དྲུག་དང་ལྡན་པ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞིས་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་དེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པའི་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་རང་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དུ་ཞིག་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་དུ་དང་གང་ལགས་ཞེས་པར་སྦྱར་རོ། །གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དུ་ལགས་ཞེས་ ཞུས་པའི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་གོང་དུ་དམིགས་པ་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་། རྣམ་པར་ རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བཞིས་བསྡུས་པ་སྒོ་གསུམ་དང་ལྡན་པ།གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་ རྣམ་པ་དེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པ་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་རང་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དུ་ཞིག་དེ་གཉིས་ཀའི་དམིགས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་དུ་དང་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པར་སྦྱར་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་འཇུག་པའི་ལམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དུ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོའི་མཐའ་དང་དགོངས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དམིགས་པ་གོམས་པར་བྱས་པའི་གོང་དུ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་གཉིས་ཅིའི་ཕྱིར་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་གྱི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་སྟོབས་དང་། རྩོལ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པ་ ནི་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པའི་རྣམ་པས་བསྡུས་པ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་སྒོ་དང་ལྡན་པ་རྟོགས་པའི་གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་གཉིས་མཉམ་པར་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པས་འཇུག་པའི་ལམ་དེ་གང་གི་ཚེ་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་ན་དངོས་པོའི་མཐའ་དང་དགོས་པ་ཡོངས་ སུ་གྲུབ་པའི་དམིགས་པ་འཐོབ་པ་ཡིན་ལ།ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་དེ་ཡང་དམིགས་པ་དེ་གཉིས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པས་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་འཐོབ་པ་དང་། ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་སྐྱེ་བ་ནི་འབྱུང་བའི་དུས་ཀྱང་གཅིག་།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དམིགས་པས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ཡིན་ ཏེ།སྦྱོར་བའི་རྒྱུའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།

也就是说，以'无分别影像'回答了'是什么'这一提问。这是与获得所缘之前修习所缘的阶段相联系。为什么是止的所缘呢？'无分别'是指由获得作意道所区分的止的行相，包含九种住心，具足六力，以四种作意而入。'影像'是指由无分别止的行相所区分的与所知事物相应的心的影像是自证的缘故。
'有几种胜观所缘'也是问几种和是什么。以'唯一一种'回答了问几种。以'有分别影像'回答了问是什么，这与遍寻所缘之前获得所缘的阶段相联系。为什么是胜观所缘呢？'有分别'是指由加行道作意所区分的胜观行相，包含四种慧行，具足三门，缘于六种所知差别。'影像'是指由有分别胜观行相所区分的与所知事物相应的心的影像是自证的缘故。
'有几种是二者所缘'也是问几种和是什么。'二者'是指双运道的意思。以'二种'回答了问几种。以'也就是事边际和意趣圆成'回答了问是什么，这与修习所缘之前获得修行究竟果的阶段相联系。
为什么这二者是双运道的所缘呢？双运道的止的行相是以串习力和无功用入的作意而唯一入定，胜观的行相是以遍察行相所摄的遍寻后随顺观察的门，具足通达基础差别的所缘。当这二者平等双运的道生起时，即获得事边际和意趣圆成的所缘，而双运道也缘于这二种所缘，因为获得所缘和双运道生起的时间相同，体性也相同。这是以所缘显示修行的因，修行因的词义等已经解释完毕。

། །།དེའི་འོག་ཏུ་འཐོབ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ན་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་མཚམས་སྦྱར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ ཞེ་ན།འདིར་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་ནི་ ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱ།ལྷག་མཐོང་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་མཁས་པར་བྱ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་བརྟགས་ནས་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་དང་། ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་དག་བརྟེན་ཅིང་།གནས་ནས་ཇི་ལྟར་ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བགྱིད་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བར་ཞུས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བགྱིད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་མ་ཡིན་གྱི།སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་སྟེ། ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་དེ་ཐོབ་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ལྟར་ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་རབ་ ཏུ་ཕྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་མ་ཡིན་གྱི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པ་སྟེ།ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་དེ་ཐོབ་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཞི་གནས་ནི་མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་ སེམས་ཀྱི་གདུང་བ་ཡོངས་སུ་ཞི་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ལ།ལྷག་མཐོང་ནི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཉིས་མེད་པའི་དོན་རང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།བྱམས་པ་ངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་གནས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ནི་དང་པོར་སྦྱོར་བའི་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་གཙོ་ཆེར་བསྟན་ཏེ། རྟེན་གྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་དང་། དམིགས་པས་སྦྱོར་བའི་ རྒྱུ་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བདེན་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རིགས་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་ཞེས་མདོར་བསྟན་པ་ དང་འདྲའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བདེན་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བདེན་པ་གཅིག་ནས་བཅུའི་བར་རོ། །རིགས་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རིགས་པ་བཞིའོ།

其后，当解说获得等词义。所谓获得，即依止如是三种修习因，瑜伽师以瑜伽所摄之止观道之体性而修习，即以修习究竟道之作意所分别之止观道之体性而修习时，所获得之以修习究竟道之作意所分别之止观。
其中如何衔接呢？此处圣弥勒观察其他诸人心想：'如是瑜伽师依止如是修习因，以瑜伽所摄之止观道之体性而修习，即以修习究竟道之作意所分别之止观，应当如何寻求止，于观应当如何善巧？'观察彼等之意乐已，为开示以修习究竟道之作意所分别之止之寻求及于观之善巧，而作'世尊，菩萨依止彼等止观所缘事，住已，如何寻求止及善巧于观'之问。
其中'如何寻求止'者，非寻求修习因，而是寻求以修习究竟道之作意所分别之止，即'以何为得彼'之意。如是'善巧于观'者，亦非善巧于修习道之分别，而是善巧于以修习究竟道之作意所分别之观，即'以何为得彼'之意。
尔后世尊亦为开示止乃因相及随眠散乱之体性及分别而令心热恼寂灭之体性故应为菩萨所寻求，观乃心之体性无二义自证之体性分别而为择法之体性故应为菩萨所善巧，而说'弥勒，我'等。
此中世尊于三种修习因中，首先广说处所修习因，因其为初修习方便因故。依止修习因及所缘修习因亦如前所说而配合。
其中'建立诸法安立'者是略说，如'建立谛安立'、'建立理安立'、'建立乘安立'等略说。
'谓如'等是广说，如建立谛安立即从一谛乃至十谛。建立理安立即四理。

།ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་ རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་འདྲའོ།།དེ་ལ་མདོའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་གདུལ་བ་དེ་དང་དེ་དག་དང་། གདུལ་བའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཕུང་པོ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཐོད་དང་ལྡན་ པ་དང་།ཁམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པ་ དང་།མི་སྡུག་པ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་དབྱུང་བ་དང་། བསླབ་པ་དང་། ཤེས་ནས་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དག་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་དགེ་བ་ དང་།དོན་དང་ལྡན་པ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་དང་དེ་དག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་མཐུན་པ་དག་གིས་ཅི་རིགས་པར་རིམ་གྱིས་བཀོད་ཅིང་རིམ་གྱིས་སྦྱར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ གིས་ཐ་མའི་མཇུག་ཏུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་།དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་གང་ཡིན་པའོ། །ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལས་ཉན་ཐོས་ཤི་འཕོས་པ་དང་འདུས་བྱས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལུང་སྟོན་པ་དང་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་རྩ་བ་གཉིས་པའམ། རྩ་བ་གསུམ་པའམ། རྩ་བ་བཞི་པའམ། རྩ་བ་ལྔ་པའམ། རྩ་བ་དྲུག་པར་བསྡེབས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གི་མིང་དང་རིགས་ཡོངས་སུ་མ་བརྗོད་མ་བསྟན་པར་ཕྱིས་ དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་།བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གླེང་གཞིའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གི་མིང་དང་རིགས་བརྗོད་ཅིང་བསྟན་ཏེ་བཤད་པ་དང་། ཅུང་ཟད་འདུལ་བ་དང་ལྡན་པའི་བྱུང་བ་དང་བཅས། གླེང་གཞི་དང་བཅས་སོ་ སོར་ཐར་པའི་མདོ་སྡེ་གང་ཡིན་པའོ།།རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དཔེ་དེས་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་རྣམ་པར་གསལ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་སྔོན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྡེ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དང་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་། སྟོབས་བཅུ་ དང་།སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།

对于乘的安立分类，如同广说三乘一般。其中所谓经部，是指世尊在各处为调伏所化众生，依据所化众生的行为，宣说了关于蕴的言教、关于处的言教、关于缘起的言教、关于界的言教、关于声闻的言教、关于独觉的言教、关于如来的言教、关于念住的言教、关于正断的言教、关于神足的言教、关于根的言教、关于力的言教、关于觉支的言教、关于道支的言教、关于不净的言教、关于入息的言教、关于出息的言教、关于学处的言教、关于信解的言教。结集者为了使教法长久住世而收集这些教法，
为了宣说这些善义、有意义的梵行，以相应的名聚、句聚、文字聚，随理次第编排组织而成。所谓应颂部，是指最后以偈颂宣说的和诠释不了义经典的内容。所谓授记部，是指宣说声闻死后转生以及宣说了义经典的内容。所谓伽陀部，是指非广说的内容，即以二句、三句、四句、五句或六句组成的偈颂。所谓自说部，是指不说明具体人名种姓而为使正法久住、教法长存而宣说的内容。
所谓因缘部，是指说明人名种姓，并且与律相关的因缘，以及具有因缘的别解脱经。所谓譬喻部，是指以比喻说明的内容，通过比喻使义理的本质更加明显。所谓本事部，是指与少许往昔因缘相关的内容。所谓本生部，是指依据过去时间，世尊宣说在各处死生转世时菩萨的行为和苦行的内容。所谓方广部，是指为成就无上正等正觉、十力和无碍智慧而宣说菩萨道的内容。

།རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལས་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་དགེ་སློང་རྣམས་དང་། དགེ་སློང་མ་རྣམས་དང་། དགེ་ཚུལ་ རྣམས་དང་།དགེ་ཚུལ་མ་རྣམས་དང་། དགེ་བསྙེན་རྣམས་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བར་གྲགས་པ་དག་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་ པའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འདྲེན་མར་བྱེད་ཅིང་།མདོ་སྡེ་རྣམ་པར་འཆད་པར་བྱེད་པ་མ་ལྟ་བུའི་ཆོས་མངོན་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལ་མདོ་སྡེ་ཡང་ཡོད། འདུལ་བ་ཡང་ཡོད། ཆོས་མངོན་པ་ཡང་ཡོད་། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །གླེང གཞིའི་སྡེ་དང་།དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྡེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉིས་ཀའི་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །སྐབས་ཁ་ཅིག་ནས་ནི་གླེང་གཞིའི་སྡེ་དང་། གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་ སྡེ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་བཅུ་ནི་གཉི་གའི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དོ།།གླེང་གཞིའི་སྡེ་ནི་གཉི་གའི་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེ་ནི་གཉི་གའི་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །གང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བཤད་པ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བས་ནི་ཐེག་པ་ གཉིས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མདོར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པས་གནས་པའི་རྒྱུ་ བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་གནས་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་ལུང་གི་ཆོས་དེ་དག་ལ་གནས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལེགས་པར་ཐོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དང་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པར་ཐོས་པའོ།།ལེགས་པར་གཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་དེ་ཉིད་མི་བརྗེད་པར་གཟུང་བའོ། །ཁ་ཐོན་བྱང་བར་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དེ་དག་རྣམ་པར་བཤད་པ་དང་། ཁ་ཐོན་དུ་གོམས་པར་བྱས་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་ལུང་གི་ཆོས་དེ་དག་ལ་ གནས་པ་བསྟན་ཏོ།།ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་བརྟགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཐོན་བྱང་བར་བྱས་པ་དེ་དག་རིགས་པས་ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའོ། །མཐོང་བས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་དེ་དག་གི་ངེས་པའི་དོན་དང་། དྲང་བའི་དོན་གང་ཡིན་པར་རིགས་ པས་བསྐྱེད་པའི་བློས་ལེགས་པར་རྟོགས་པར་བྱས་པ་སྟེ།དེ་དག་གིས་ནི་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་ལུང་གི་ཆོས་དེ་དག་ལ་གནས་པ་བསྟན་ཏོ།

所谓'稀有法类'，是指宣说诸佛、诸声闻比丘、诸比丘尼、诸沙弥、诸沙弥尼、诸优婆塞、诸优婆夷的共同和不共同，以及其他殊胜功德特殊稀有闻名之法。
'抉择所说类'，是指如同经典引导和解释经典的一切阿毗达磨法。
在这十二分教中，有经、有律、有论。其中，经类、应颂类、记说类、伽陀类、自说类，这些是声闻经藏。
方广类和稀有法类，这些是菩萨经藏。
因缘类、譬喻类和本生类，这些是二者共同的律藏。
抉择所说类是二者共同的论藏。
有些场合也说：除了因缘类和抉择所说类外，其余十类是二者共同的经藏；因缘类是二者共同的律藏；抉择所说类是二者共同的论藏。
'凡是对诸菩萨所说的这些'，是表明在二乘中特别殊胜的菩萨藏所摄之法的建立。
如是略说和广说法的建立后，现在应当解说如何安住于此的因等文义。
其中，安住是指通过生起闻思慧力而安住于这些教法，因此说'菩萨'等。
'善闻'是指无颠倒地听闻文义。
'善持'是指不忘所闻。
'熟习诵读'是指对所持的进行讲解和熟习诵读，这些表明通过生起闻慧力而安住于教法。
'意善观察'是指对已熟习诵读的以理证作意现前。
'以见极通达'是指对已作意现前的，以理所生智善巧通达何为了义、何为不了义，这些表明通过生起思慧力而安住于教法。

།དེ་ལྟར་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་འདིར་གཙོ་ཆེར་སྨོས་པར་ཟད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་།ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པར་འདོད་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་བསྲུང་ཞིང་བསགས་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ངེས་པར་སྦྱར་བར་བྱ་དགོས་ཏེ། དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་བསྲུང་ཞིང་བསགས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་སྟེ། བདག་གི་འབྱོར་པ་ དང་།གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་། དབང་པོ་སྡོམ་པ་དང་། ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་ཉིད་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་ཉིད་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་། དམ་ པའི་ཆོས་ཉན་ཅིང་སེམས་པ་དང་།བར་ཆད་མེད་པ་དང་། གཏོང་བ་སྤེལ་བ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་རྒྱན་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གང་ཡང་རུང་བས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ ཉམས་པར་གྱུར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཤིང་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སོ་སོར་བརྟེན་པས་དེའི་འོག་ཏུ་རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་།སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་ངེས་པར་སྦྱོར་བའི་རིམ་གྱིས། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།འདིར་དང་པོར་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་དེ་གཅིག་པུ་དབེན་པར་འདུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །གཅིག་པུ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ལུས་དབེན་པའོ།།དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དབེན་པར་རོ། །འདུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་ངེས་པར་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་དབེན་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དབེན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། ། དེ་ལ་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དགོན་པ་དང་། ཤིང་དྲུང་དང་། ཁྱིམ་གྱིས་སྟོངས་པའོ། །དེ་ལ་དགོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མལ་བླ་གབ་མེད་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་དང་། བས་མཐའོ། །ཤིང་དྲུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནགས་འདབ་པོ། །ཁྱིམ་གྱིས་སྟོངས པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ན་ཁྱིམ་གྱི་གནས་བྱ་བ་མེད་པ་སྟེ།རི་ཁྲོད་དང་། རི་ཕུག་དང་། རྩཝ་གསེབ་བོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དང་པོ་ཁོ་ནར་གནས་དབྱིབས་སུ་ཤིས་པ་བལྟ་ན་སྡུག་པ། མཛེས་པ། ཀུན་དགའི་ར་བ་དང་ལྡན་པ། ནགས་ཚལ་དང་ལྡན་པ། རྫིང་བུ་དང་ལྡན་པ། གཙང་བ། ཉམས་དགའ་བ། ཤང་ཤིང་མེད་པ། སྡོང་དུམ་དང་ཚེར་མའི་གཞི་མ་ཡིན་པ། རྡོ་བ་དང་། གསེག་མ་གྱོ་དུམ་མི་མང་བ་གང་དེས་མཐོང་ན་སྤོང་བ་ལ་བརྩོན་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་མངོན་པར་དང་བར་གྱུར་ཅིང་། སེམས་རངས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བས་སྤོང་བ་ལ་རབ་ཏུ རྟོགས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་པོ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཉིན་མོ་མི་སྡུག་པ་ཉུང་ལ། མཚན་མོ་སྒྲ་ཆུང་ཞིང་ཀླག་ཅོར་ཉུང་བ་དང་། ཤ་སྦྲང་དང་། སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་དང་། རླུང་དང་། ཉི་མ་དང་། སྡིག་སྦྲུལ་གྱི་རེག་པ་ཉུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ།

如是所说的修行之因，是超胜于世间的殊胜方便之因，在此主要提及而已。菩萨若欲寻求止观，欲善巧于胜观，则必须守护并积累三摩地资粮，亦当于其他诸法中修习。
其中，何为守护并积累三摩地资粮？此有十三种：自圆满、他圆满、欲求善法、戒律守护、根门守护、知食量、初夜后夜不眠精进、正知而行、善知识、听闻思维正法、无障碍、广行布施、具足沙门庄严。
此等即是以世间及出世间任何道路，详细宣说离贪欲三摩地资粮。由彼等断除随顺退失之法，殊胜者则依各自所对应之法，其后由远离及一心专注次第，当说示寻求止观所缘。此中首先以加行道作意所分别之止为前行。
关于修习远离，经中说道：'彼独处寂静而住'。'彼'即是菩萨，'独处'即是身远离，'寂静'即是心远离，'而住'即是决定修习远离。
其中何为远离？此有三种：处所圆满、威仪圆满、远离圆满。
其中处所圆满者，处所有三种：阿兰若、树下、空闲处。其中阿兰若即是无遮蔽处所、尸陀林、边际处。树下即是林间。空闲处即是无有家居之处，山间、山洞、草丛等。
圆满有五种：首先，处所形状吉祥、悦意、美丽、具园林、具树林、具水池、清净、令人欢喜、无粪秽、非树桩荆棘之地、石块碎屑残株不多，见此处所则于远离精进安住之人，能令其心生起净信、欢喜、极为欢悦而通达远离，此为第一处所圆满。
复次，昼少不悦之事，夜少声响喧闹，蚊虫、长嘴虫、风、日晒、毒蛇触恼皆少，此为第二处所圆满。

།གཞན་ཡང་སེང་གེ་དང་། སྟག་དང་གུང་དང་། ཆོམ་རྐུན་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་དམག་ཚོགས་དང་། མི་དང་མི་མ་ཡིན་པའི་འཇིགས་པ་དང་། འཇིགས་སུ་རུང་བ་མེད་པ་ཡིད་བརྟན་ཅིང་བག་ཚ་བ་མེད་པ་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་གོང་དུ་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་རྐྱེན་དུ་འབབ་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཚེགས་ཆུང་ངུས་འགྲུབ་ཅིང་། བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པས་ལུས་ངལ་བ་མེད་པར་འཚོ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་གང་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་འགྱུར་ཞིང་། གང་དག་དེ་ལ་མ་ཕྱེ་བའི་གནས་རྣམས་འབྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཕྱེ་བ་རྣམས་ཀྱང་བསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཟབ་མོའི་དོན་དང་། ཚིག་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ་སོར་བརྟགས་ནས ལེགས་པར་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་ལྟ་བུའི་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་དག་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ་། །དེ་ལ་སྤྱོད་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། གནས་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་དུ་ཉིན་མོ་འཆག་པ་དང་།འདུག་པ་དག་གིས་འདའ་བར་བྱེད་ཅིང་། མཚན་མོའི་ཐུན་དང་པོ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་བྱེད་པ་དང་། ཐུན་བར་མ་ལ་གློ་གཡས་པ་ཕབ་སྟེ། རྐང་པ་རྐང་པའི་སྟེང་དུ་བཞག་ནས་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ནའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ ལ་བྱེད་བཞིན་དུ་ཐུམ་ཕྲས་ཀྱིས་ཉལ་བར་བྱེད་པ་དང་།ཐུན་ཐ་མ་ལ་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ལངས་ཏེ་འཆག་པ་དང་འདུག་པ་དག་གིས་འདའ་བར་བྱེད་པ་དང་། འཆག་པ་ན་ཡང་འཆག་ས་དཀྱུས་རིང་ཞིང་ཧ་ཅང་ཡང་མི་ཆེ་བར་བྱས་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་འཇིག་རྟེན་དང་མི་འགལ་ཞིང་འདུལ་བ་དང་མི་འགལ་བར་འགྲོ་བ་ དང་ལྡོག་པ་དང་ལྡན་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་ཅི་རན་པར་འཆག་པ་དང་འདུག་པ་ན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གནང་བའི་ཁྲི་འམ་ཁྲིའུ་འམ།རྩཝ་བཏིང་བའི་སྟེང་དུ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ་ལུས་དྲང་པོར་བསྲང་ནས་དྲན་པ་ཕྱོགས་པར་གཞག་སྟེ་འདུག་པའོ། །དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅའ་ཞེ་ན། རྒྱུ་རྣམ་པ་ ལྔའི་ཕྱིར་ཏེ།སྤྱོད་ལམ་དེས་ལུས་ལེགས་པར་བསྒྲིམས་ནས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་སྤྱོད་ལམ་དེས་འདུག་པས་ཡུན་རིང་དུ་འདའ་བར་བྱེད་ཅིང་ལུས་ངལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། སྤྱོད་ལམ་དེ་གཞན་དུ་མུ་སྟེགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་དེས་འདུག་པ་གཞན་དག་གིས་ མཐོང་ན་ཤིན་ཏུ་དང་བ་སྐྱེ་བ་དང་།སྤྱོད་ལམ་དེ་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གནང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལུས་དྲང་པོར་བསྲང་བ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ལ་བག་ཡངས་སུ་དྲང་པོར་གཞག་པ་དང་། སེམས་ལ་གཡོ་དང་ཚུལ་འཆོས་པ་མེད་པར་དྲང་པོར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་ ལུས་བག་ཡངས་སུ་དྲང་པོར་གཞག་པས་ནི་ནང་གི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱི་སེམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་མི་གནས་ལ་སེམས་ལ་གཡོ་དང་ཚུལ་འཆོས་པ་མེད་པར་དྲང་པོར་གཞག་པས་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་རྒོད་པའི་སེམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་མི་གནས་སོ།

复次，无有狮子、虎、熊、盗贼、他方军队、人非人等怖畏，无有恐惧，心生安稳无有畏惧，安住于乐触，此即是第三圆满住处。
复次，如前所说法衣等生活资具顺缘，以少许功用即可成办，以乞食等而无身体疲劳而得生活，此即是第四圆满住处。
复次，于彼处为善知识所摄受，为其开显未开显之处，并能遣除已开显者，为令智见清净，以慧观察甚深义理及文句，善为开示，如是具德智者共住处，此即是第五圆满住处。总摄彼等即名圆满住处。
其中，何为圆满威仪？即于彼圆满住处，昼以经行、安坐而度，初夜亦复如是。中夜以右胁而卧，足叠足上，具光明想、正念、正知，唯以此想而作意，以衣覆盖而眠。后夜速疾起身，以经行、安坐而度。
经行时于长而不过大之处所，不违世间、不违律仪，具往返之身业，随宜经行。安坐时于佛所许之床座或小座，或草座上，结跏趺坐，端正其身，安住正念而坐。
于此，何故结跏趺坐？有五种因：以此威仪善摄其身而生轻安；以此威仪安坐能长时安住而身不疲劳；此威仪非与外道等共同；他见此威仪生极净信；此威仪为佛及佛声闻弟子所随许故。
其中，何为端正其身？谓身轻安正直而住，心无谄诳正直而住。由身轻安正直而住，则内心昏沉睡眠之心不得安住；由心无谄诳正直而住，则外在散乱掉举之心不得安住。

།དྲན་པ་ཕྱོགས་པར་ གཞག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་དང་།མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་གཞག་པ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་དྲན་པ་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལས་ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་དམིགས་ པ་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་དྲན་པའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་པ་དང་།མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་གཞག་པ་ནི་དྲན་པ་ཕྱོགས་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་སྤྱོད་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དབེན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུས་དབེན་པ་དང་། སེམས་ དབེན་པའོ།།དེ་ལ་ལུས་དབེན་པ་ནི་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་གཉིས་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའོ། །སེམས་དབེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྤངས་ཏེ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་འམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་དགེ་བ་དོན་དང་ལྡན་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ནི་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་ངེས་པར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་ངེས་པར་སྦྱོར་བ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ནང་དུ་ཡང་དག་བཞག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ཞེས་ཀྱང་བྱ།དགེ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་ཆ་མཐུན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྒྱུན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སེམས་ཀྱི་ རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གང་དག་ཉན་ཅིང་གཟུང་བ་དང་།བླ་མ་ལ་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་མཚན་མ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ། དམིགས་པ་དེ་ལ་རྒྱུན་དང་ལྡན་པའི་དྲན་པས་རྗེས་སུ་འཇུག་ པར་བྱེད་ཅིང་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་པའོ།།ཆ་མཐུན་པ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པ་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་རང་རིག་པ་ཡིན་པས་ཤེས་བྱའི་ དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཆ་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་དེ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱེད་པའོ། །རྒྱུན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་དེ་ལ་དྲན་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་ གུས་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཅིང་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པའི་དྲན་པས་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་མངོན་ པར་དགའ་ཞིང་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པའི་དྲན་པས་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་ལ་ཡང་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱང་ཡོད། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱང་ཡོད་དེ། དེ་ལ་སེམས་གནས་པ་དགུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བཞི་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཏེ།དེ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་ངེས་པར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ།

'安立正念'是指为了正念而趋向和现前安立。具足如理作意的正念是远离一切黑暗面，缘于三摩地相的正念是趋向于等持地一切所缘，如是为了正念而趋向和现前安立，称为'安立正念'，这就是圆满威仪。
其中，何为圆满远离？有二种：身远离和心远离。其中身远离是不与在家人和出家人二者共住。心远离是断除染污和无记作意，修习等持地或由三摩地资粮加行所生的善妙有义作意，这称为'决定趣入远离'。
其后为显示决定趣入心一境性，故说'内正安住'。其中'内正安住'亦称三摩地，亦称善心一境性。即具足随念、缘于随顺、相续、无过失、具喜的心相续。
其中'随念心相续'是指对所听闻受持的契经等法，以及从上师处所获得的教诫和教授，依此而现前等持地相，以相续正念随入并专注于彼所缘。
'缘于随顺所缘的心相续'是指等持地的种种不同所缘，由于是与所知事物随顺的心的影像自证，故称为与所知事物随顺，以等持地心缘于彼随顺所缘。
'具足相续的心相续'是指于彼所缘无有散乱、无有间断、相续不断、恒时恭敬趣入。
'具足无过失的心相续'是指于彼所缘以无烦恼且安住触乐的正念趣入道路。
'具足欢喜的心相续'是指于彼所缘以极为欢喜且安住触乐的正念趣入道路。
彼心一境性中亦有止的方面，亦有观的方面。其中九种心住是止的方面，四种慧行是观的方面，这称为'决定趣入心一境性'。

།དེ་ཙམ་གྱིས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་ལས་དང་པོ་པས་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་ལ་གནས་ནས་རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་ ངེས་པར་སྦྱར་བའི་རིམ་གྱིས་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ཞི་གནས་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ནས་ད་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་དང་།སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་སྐྱེ་བ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཇི་ལྟར་ ལེགས་པར་བསམས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ལེགས་པར་བསམས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་དག་ལེགས་པར་ཐོས། ལེགས་པར་གཟུང་། ཁ་ཐོན་བྱང་བར་བྱས། ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་བརྟགས་ མཐོང་བས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་དོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོའི་མཚན་མ་བཟུང་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལེགས་པར་བཟུང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱས་པའི་མཐུས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་པོ་བསྒྲིམས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།སྐབས་སུ་འཆད་ཅིང་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྐབས་སུ་འཆད་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རྩོལ་བ་མེད་ པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་གིས་ཅི་རིགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།དེ་ཙམ་གྱིས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དུས་ན་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དམིགས་པ་འཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་དུས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་འཐོབ་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མཚན་མའི་ གཡེང་བ་ཞི་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་སྐྱེ་བ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།སེམས་གང་གིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སེམས་དེ་ནང་དུ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སེམས་གང་གིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སེམས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པའི་སེམས་གང་གིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞིས་ཅི་རིགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སེམས་དེ་ཉིད་དོ།།ནང་དུ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པས་སེམས་དེ་དང་དེས་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་བློ་ལ་སྣང་བ་དེ་གཉིས། སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་དེས་ན་གཟུང་བ་ དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་གཉིས་སུ་སྣང་བ་དེ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པར་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་མ་བཏང་བའི་སེམས་དེ་ཉིད་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པས་རང་རིག་པའི་ཚུལ་དུ་མཉམ་པར་འཇོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

仅仅如此，初业瑜伽师寻求所缘境。如是住于加行因和三摩地资粮后，以极其寂静和专注一境性，次第修习加行道之止观为先导，寻求所缘境已，现在获得有分别影像所缘境，为显示由加行道作意所分别的胜观道生起而说：'如是于善思维诸法作意'等。
'如是善思维诸法'者，即是先前所善闻、善受持、熟练诵读、意善观察、以见极为通达的诸法。'作意'者，先前执取所知事物相，依于如是善执取诸法，由等持地之胜解作意力，获得有分别影像所缘境，以加行道作意所分别的四种胜观分作意：勤行作意、有间断行作意、无间断行作意、无功用行作意，随宜作意。
仅仅如此，瑜伽师获得有分别影像所缘境，生起加行道作意所分别的胜观道。此时缘于有分别影像。其后，于获得彼所缘境时，以止的行相专注一境而等持时，为显示获得无分别影像所缘境和获得作意的道所分别、寂静相散乱的止道生起而说：'以彼作意心于内相续作意'。'以彼作意心'者，即是先前以加行道作意所分别胜观行相之心，以胜观分四种作意随宜作意于获得有分别影像所缘境之心。
'以内相续作意作意'中，'内'者，即以止的行相专注一境而等持。彼亦由胜观行相，从作意彼彼胜解所生有分别影像显现于心，此二者，于加行道阶段似现为所取能取二相，于彼二取无二为心之本性，以如实作意于影像所缘境未舍之心，以止的行相以自证方式等持，此为语义。

།རྒྱུན་ཆགས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དེ་ཉིད་ལ་སྐབས་སུ་འཆད་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་སེམས་ལས་སུ་རུང་བའི་ཤས་ཆེ་བ་དག་ནི་དང་པོ་ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། སྐབས་ སུ་འཆད་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་དབང་གིས་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་སྟོབས་དང་།ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འཐོབ་ཅིང་ཐལ་བྱུང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་སེམས་ལས་སུ་རུང་བའི་ ཤས་མི་ཆེ་བ་དག་ནི་དང་པོ་ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་གནས་པ་དགུ་དང་།སྟོབས་དྲུག་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་སྔར་བསྟན་པའི་རིམ་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་ཐ་མར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་དེ། དེ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མཚན་མའི་ གཡེང་བ་ཞི་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ནང་གི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཙམ་གྱིས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་འཐོབ་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ དུས་ན་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མཚན་མའི་གཡེང་བ་ཞི་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ནང་གི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་ཡངས་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་ཞི་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་དེ་ལྟར་ཞུགས་ཤིང་དེ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པ་དེ་ལ་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་།སེམས་ཤིན་ཏུ་ སྦྱངས་པ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་ལ་དེ་ནི་ཞི་གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལྟར་ཞུགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མཚན་མའི་གཡེང་བ་ཞི་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ནང་གི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཞུགས་པའོ། །དེ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ མའི་གཡེང་བ་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ནང་གི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་ཡངས་པ་དང་འཕེལ་བ་དང་།རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ཡང་སེམས་གནས་པ་དགུ་དང་། སྟོབས་དྲུག་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་པོ་དག་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་ཐ་མར་ཡོངས་སུ་ འདྲིས་པའི་སྟོབས་དང་།ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་ནུས་པའི་དུས་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་ཞི་ བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཉེན་པོ་ལུས་ཟོ་མདོག་བདེ་བའོ། །སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ། སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཉེན་པོ་སེམས་ལས་སུ་རུང་ བའོ།

'相续'是指对于止观本身，以无间断入定的作意使心相续专一的意义。其中，利根的瑜伽士，心堪能性较大者，初时依止止观的专注心，以精进力和无间断入定的作意使心相续专一的力量，以及由熟练力，获得任运入定的作意，并成为超越三摩地，故而相续作意。
钝根的瑜伽士，心堪能性较小者，初时依止止观的专注心，依照前述次第，相续作意九住心、六力和四作意，最后成为三摩地。这是以获得作意道所分的止息相分别的止观道，内心专注自性及其分类。
仅此，瑜伽士获得无分别影像所缘，以及以获得作意道所分的止观道生起。此时即缘于无分别影像。
其后，如是以获得作意道所分的止息相分别的止观道内心专注性变得广大、增长、扩展，随后为显示以究竟加行道的作意所分的止息随眠分别的止观道身心轻安自性分类，而说'如是入定并多次安住其中者，生起身轻安及心轻安，此即名为止观'。
'如是入定'是指入于以获得作意道所分的止息相分别的止观道内心专注性中。'多次安住其中'是指止息相分别的止观道内心专注性变得广大、增长、扩展的异名。
这也是由于修习、串习、多次修持九住心、六力和四作意的缘故，最后获得熟练力和任运成就入定的作意，并能成就三摩地的时候相应。
'生起身轻安及心轻安'是指以究竟加行道的作意所分的止息随眠分别的止观道的自性。其中，'身轻安'是指从身远离而生，是身随眠的对治，身体轻快安适。'心轻安'是指从心远离而生，是心随眠的对治，心堪能性。

།ཡང་གཉེན་པོ་ཆོས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ཐོས་པས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བསྲབས་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡིན་ལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བསྲབས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ངལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཡོངས་ སུ་གདུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།དེ་ནི་ཞི་གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མའི་གཡེང་བ་ཞི་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ ཇི་ཙམ་དུ་གོམས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྟོབས་ཀྱི་དབང་བྱས་ཏེ། ཡངས་པ་དང་འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མཚན་མའི་གཡེང་བ་ཞི་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ནང་གི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡངས་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་གྱུར་ལ། ཇི་ཙམ་དུ་ནང་གི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་ཡངས་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དེ་ཙམ་དུ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་ཞི་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྐྱེ་བ ཡང་ཡངས་པ་དང་།འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ཙམ་དུ་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དེ་ཡངས་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དེ་ཙམ་དུ་ནང་གི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དེ་སྐབས་འདིར་ཡང་ཡངས་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཆོས་གཉིས་པོ་ ནང་གི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་།ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དེ་གཉིས་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པ་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་རག་ལས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཁོ་ནས་ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་འབྱེད་དོ། །ཞི་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་མཚན་མའི་གཡེང་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་ཞི་བའི་གནས་ཏེ། སེམས རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་མ་ཡིན་གྱི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་སྟེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ན་ཞི་གནས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ བ་བསྟན་ནས།ད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟར་ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དེ་ཐོབ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་ ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དེ་ཐོབ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ཐོབ་ནས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ཉིད་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་དེ་ཉིད་ལ་གནས་ཏེ། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་ པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ལ་མཁས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

又对治法作意的形相，由闻思所断的烦恼减轻故，身极轻安，由见所断的烦恼减轻故，心极轻安。由身无疲倦故，由心无热恼故，亦称为身心极轻安。
所谓'彼即名为止'，是由相散乱寂静的止道作意所分别的胜观，有寻有伺影像所缘之时，随着串习及清净力的增上，广大、增长、圆满。如是，由得作意道所分别的相散乱寂静的止道内心专注性亦广大、增长、圆满。随着内心专注性广大、增长、圆满，其后由究竟加行道作意所分别的随眠散乱寂静的止道身心极轻安的生起亦广大、增长、圆满。随着身心极轻安广大、增长、圆满，此时内心专注性亦广大、增长、圆满。
如是，内心专注性与身心极轻安二法，应知是互相依止、互相观待。如是，菩萨寻求止，此为结语。'如是'之声，即是决定菩萨唯以法作意寻求止，非由他者。止之词义，即是相散乱及随眠散乱寂静之住，亦即心一境性之异名。
'遍求'者，非是寻求加行因，而是由究竟加行道作意所分别的遍求，意即以此即得止。如是宣说寻求止已，今为显示菩萨如何通达胜观，而说'彼得身极轻安及心极轻安已'等。'彼'即是菩萨。'得身极轻安及心极轻安已'，即是得由究竟加行道作意所分别的止道已。'住于彼'，即是住于由究竟加行道作意所分别的止道，显示应通达由究竟加行道作意所分别的胜观道。

།དེ་ཡང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་སེམས་ལ་གནས་པའི་དུས་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་ཏུ་འབྲེལ་མར་བྱུང་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་མ་ ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་ཤས་ཆེ་ཆུང་གི་དབང་དུ་མཛད་པ་དང་།མཉམ་པར་གཞག་པ་ལས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཐོང་བར་གྱུར་པའི་རིམ་པ་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་དེ་ཉིད་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདིར་ཞི་གནས་དེ་ཉིད་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་དེའི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་བློ་ལ་དམིགས་པའི རྣམ་པར་སྣང་བའོ།།དེ་སྤངས་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་གིས་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་སེམས་ཙམ་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ ཏུ་ཤེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཐོང་བའི་དུས་ན་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འོ་ན་རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་སེམས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བཞི་དང་སྒོ་ གསུམ་དང་གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན།ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་དང་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ། སོ་སོར་བརྟགས་པ་དང་། མོས་པར་བྱར་རུང་ཞེ་ན་། དམིགས་པར་བྱ་བའི་སེམས་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རང་རིག་པའི་ཚུལ་དུ་དམིགས་པ་ཡིན་པས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ལྟ་བུར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་འཕགས་པ་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཡིན་པར་བཞེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་བསམས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཆོས་གདགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་དག་ལེགས་པར་ཐོས། ལེགས་པར་གཟུང་། ཁ་ཐོན་བྱང་བར་བྱས། ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་བརྟགས། མཐོང་བས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ ཉིད་དེ།དེ་ཡང་དང་པོ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་དུས་ན་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་མཚན་མ་བཟུང་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱས་པའི་མཐུས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་ པའི་དུས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་བསམས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱའི།དང་པོ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་དུས་ན་ཇི་ལྟར་བསམས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ནང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ དམིགས་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་མ་གྱུར་པར་ནང་དུ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད།མོས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

又在安住于等持地的心时，止观不是不同的阶段，虽然是经常相续而生，但在未获得双运道之前，是依据偏重程度而安立的，为了显示从等持中如实了知、如实通达的次第，以及为了显示止心中观行的性质如何，在此说'安住于止'。
关于'舍弃心的行相'，'心的行相'是指由究竟瑜伽道的作意所分别的止道之所缘无分别影像显现于心的行相。舍弃它是指以究竟瑜伽道的作意所分别的胜观观察时，不执著为自性，而是依他起自性，以唯心真实作意如实了知、如实通达时，称为舍弃心的行相。
那么，在证悟阶段圆成实性的诸法是无相的，而分别它的胜观心具有四种慧行相、三门和六种分类基础的行相，如何能将无相之法与有相之心合一而作观察和胜解呢？能缘的心和所缘的心二种行相是不存在的，因为是以心的自性对心的自性以自证方式缘取，所以不会成为境和有境的关系，这是显示圣者各自自证的出世间无分别智的自性。
'如是所思维的诸法'是指先前在法施设中所建立的，凡是善闻、善受持、熟练诵习、意善观察、见善通达的诸法。在最初寻求所缘时，执取所知事物的相，依止这些法由胜解作意力而获得有分别影像所缘，即于此以止相专一等持时获得无分别影像所缘，这才称为'如是所思维的诸法'，而不是最初寻求所缘时的如是所思维诸法。
'内'是指那个无分别影像所缘不离于心而成为外在，而是在内作为心的自性来观察、胜解。

།དེའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ དོ།།སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གཟུགས་བརྙན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དེའི་རང་རིག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །མོས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ངེས་པར་འབྱེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འོ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ནི་ས་མང་པོ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་སེམས་དང་འཇུག་པ་ཡིན་ན། སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་མེད་ན་དེ་གཉིས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་གཉིས་མེད་ན་ཞི་གནས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ལྷག་མཐོང་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་པས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡང་མེད་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་གཉིས་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་དུ་སོ་སོར་བརྟག་ཅིང་མོས་པར་བྱར་རུང་ཞེ་ན། སེམས་གང་ཡིན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་དེ་དག་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རྟོགས་པའི་ གནས་སྐབས་ན་སེམས་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དག་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ནི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་སེམས་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་སེམས་ནི་སེམས་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་འོད་གསལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྤངས་ནས་ཇི་ལྟར་བསམས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ནང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་མོས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ལྷག་མཐོང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཉིས་མེད་པའི་དོན་རང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བཞི་དང་སྒོ་གསུམ་དང་། གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཆོས་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དག་ལའོ། །ཤེས་བྱའི་དོན་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་མེད་པའི་དོན་དེའོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ དང་།ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དཔྱོད་པ་བཞི་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ལྷག་མཐོང་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཉིས་མེད་པའི་དོན་རང་རིག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །འདི་ བཞིའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།བཟོད་པ་དང་། འདོད་པ་དང་། བྱེ་བྲག་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་གྱིས་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་སྒོ་གསུམ་བསྟན་ཏེ། སྒོ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། མཚན་མ་ཙམ་གྱིས་རྗེས་སུ་ ཞུགས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའོ།

因此说'在三摩地的行境中成为影像'。'三摩地'即是心一境性的等持。
'行境中成为影像'是指在该心的自证行境中成为心的本性的影像之意。
'各别观察'即是详细分别。'胜解'不是胜解作意，而是决定了解之意。
那么，三摩地和智慧是多地所共有，因此恒常与心相应，如果没有心的相，则二者也将不存在。若二者不存在，由于止即是三摩地，观即是智慧，则止观也将不存在。
若二者不存在，诸法如何能在三摩地的行境中成为影像而各别观察及胜解呢？任何心、任何三摩地、任何智慧以及任何诸法，这一切在证悟时都不离于心之外，因此如同心一样都是无自性的。
心的无自性即是心的本性是无心性，如《般若波罗蜜多经》中所说：'心是无心的，心的自性是光明的。'
因此，舍弃心的相后，对所思维的诸法本身于内在三摩地的行境中成为影像而作各别观察及胜解，这是以瑜伽究竟道的作意而显示殊胜观察心性中无二义的自证本性。
其后，为显示以缘智慧的四行相、三门及六种广分基础的差别，而说'如是'等。
'于彼等三摩地行境影像'即是不离心外的法、心的本性等。'所知义'即是无二义。
'分别、详细分别、遍察、遍观'也称为智慧的四种观察，也称为四种毗婆舍那，此处是以瑜伽究竟道的作意而分别的毗婆舍那心性中无二义的自证行相。
此四者的词义应如前述有分别影像所缘处所说般理解。
'忍、欲、抉择'三者显示毗婆舍那的三门。何为三门？随顺仅随相、随顺遍寻求、随顺于遍寻求作各别观察。

།དེ་ལ་མཚན་མ་ཙམ་གྱིས་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དང་། བཟུང་བ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་ བསྟན་པ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་སེམས་པར་མི་བྱེད།རྟོག་པར་མི་བྱེད། འཇལ་བར་མི་བྱེད། ཉེ་བར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཉིས་མེད་པའི་དོན་དེ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་བཟོད་པ་ཡིན་ པས་ན།བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ནི་མཚན་མ་ཙམ་གྱིས་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་སྒོ་བསྟན་ཏེ། སྐབས་འདིར་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་སྒོ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་དམ་པའི་ ཆོས་ཐོས་པ་དང་།གཟུང་བའམ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དེ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་སེམས་པར་བྱེད། རྟོག་པར་བྱེད། འཇལ་བར་བྱེད། ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཉིས་ མེད་པའི་དོན་ཏེ།མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་སེམས་པར་བྱེད། རྟོག་པར་བྱེད། འཇལ་བར་བྱེད། ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་འདོད་པ་ཡིན་པས་ན་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ནི་ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་སྒོ་སྟོན་ཏོ། ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་བསམས་ཤིང་བརྟགས་ལ་གཞལ་ཞིང་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཉིས་མེད་པའི་དོན་དེ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསམས་ཤིང བརྟགས་ལ་གཞལ་ཞིང་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་ཅིང་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ནི་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་སྒོ་བསྟན་ཏོ།།ལྟ་བ་དང་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དྲུག་ལ་ དམིགས་པ་བསྟན་ཏེ།གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། དོན་དང་། དངོས་པོ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། ཕྱོགས་དང་། དུས་དང་། རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་བཙལ་ནས་ཀྱང་དེ་དག་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་ཡང་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བཙལ་ནས་དེ་དག་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡིན་པས་ན་ལྟ་བ་དང་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དྲུག་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅིང་། ཡོངས་སུ་བཙལ་ནས་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་རིམ་གྱིས་གཞི་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དྲུག་ལ་དམིགས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནི་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་རང་རིག་པའི་རྣམ་པས་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་མོས་པར་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་དཔྱོད་པ་བཞི་དང་། སྒོ་གསུམ་དང་། གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དྲུག་ལ་དམིགས་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱའོ།

所谓'仅以相而随入'是指当听闻正法、受持正法以及善知识的教诫和教导时，在等持地的作意中不作意、不思维、不观察、不衡量、不详察。所谓'忍'也是指以等持地的作意对心的本性无二之义而作意能够忍受，因此以'忍'这一词显示仅以相而随入之门。在此处，一切都是以究竟加行道的作意所分别的毗婆舍那之门。
所谓'随遍寻而随入'是指当听闻正法、受持正法或善知识的教诫和教导时，以等持地的作意而作意、思维、观察、衡量、详察。所谓'欲'也是指心的本性无二之义，以等持地的作意而作意、思维、观察、衡量、详察欲求，因此以'欲'这一词显示随遍寻而随入之门。
所谓'随遍寻别观而随入'是指当思维、观察、衡量、详察之后，如其安立而别观，所谓'差别分别'也是指以等持地的作意对心的本性无二之义，思维、观察、衡量、详察之后，如其安立而别观并作差别分别，因此以'差别分别'这一词显示随遍寻别观而随入之门。
以'见和观察'显示缘六种所依分别，何为六种所依分别？即是寻求义、事、相、方、时、理，并于寻求后对它们作别观，它们的词义如前所说。'见'是指寻求，'观察'是指寻求后对它们作别观，因此以'见和观察'两词显示对六种所依分别每一种都作寻求，寻求后作别观的次第而显示缘六种所依分别。
这就是'毗婆舍那'，所谓'毗婆舍那'是指以究竟加行道的作意所分别的毗婆舍那对心的本性无二之义以自证相而作别观、胜解的本性，以及以四种慧观察、三门和缘六种所依分别而显示其分类，这就是毗婆舍那。

།དེ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་དེའི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་ རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཇི་ཙམ་དུ་གོམས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་དག་པའི་སྟོབས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ཡངས་པ་དང་འཕེལ་བ་དང་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དེ་ཙམ་དུ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་ དབྱེ་བ་འདི་ཡང་ཡངས་པ་དང་།འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་འགྱུར་ལ། ཇི་ཙམ་དུ་ལྷག་མཐོང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདི་སྤངས་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དེ་ཙམ་དུ་མཚན་མའི་དབྱེ་བ་དང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་ཞི་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡངས་པ་དང་། འཕེལ་བ་ དང་རྒྱས་པར་གྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཆོས་གཉིས་པོ་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་དེ་གཉིས་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པ་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་རག་ལས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡན་ཆད་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་འཇུག་པའི་ལམ་དང་དངོས་པོའི་མཐའ་དང་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པའི་དམིགས་པ་འཐོབ་ཅིང་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཉིས་མེད་པའི་དོན་རང་རིག་པའི་རྣམ་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ།།ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ ལྟ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱའོ།།མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པ་སྟེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ན་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།ཐོབ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།

再者，瑜伽师以正确精进的修行，以究竟道的作意所分别的止，缘无分别相的状态中，随着修习和清净力的增长，
随着广大、增长、扩展，以究竟道的作意所分别的观的体性和差别也随之广大、增长、扩展。
随着观的体性和差别的舍弃、增长、扩展，相的差别和随眠的散乱寂静的止的体性也随之广大、增长、扩展。
如是，止道和观道这两法，应知是互相依止、互相依赖的。
从此以上，应知即是双运道和实际边际及圆满所求的所缘，并修习究竟道果的作意。
如是，'菩萨善巧于观'是总结语。'如是'之声表明菩萨于心的体性中以无二义自证相作意是善巧于观，其他则不是，应当如是决定了知。
'观'一词的含义是为安立具有自相和共相的诸法而观察，故称为观。
'善巧'是指非善巧于以加行道作意所分别的观，而是善巧于以究竟道作意所分别的观，仅此即是获得观的意义。
获得一词的含义等已经解释完毕。

། །།དེའི་འོག་ཏུ་འཐོབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འཐོབ་པའི་ཐབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་དང་། ལྷག་མཐོང་ལ་མཁས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་ པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྲིད་དུ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་སྦྱོར་བའི་ལམ་གང་གིས་དེ་ཐོས་པར་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནི་ཐོབ་པའི་ཐབས་ཞེས་བྱའོ་། །དེ་ལ་མཚམས་སྦྱར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདིར་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་ པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མཚན་མའི་གཡེང་བ་ཞི་བ་ནང་གི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་།གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་ལུས་དང་སེམས་སྦྱངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཉིས་མེད་པའི་དོན་རང་ རིག་པའི་རྣམ་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ན་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚེ།མཚན་མའི་གཡེང་བ་ཞི་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན། ཇི་སྲིད་དུ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་ གནས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་ཞི་བ་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་དེའི་བར་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚེ།མཚན་མའི་གཡེང་བ་ཞི་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ནང་གི་སེམས་རྩེ་གཅིག་ པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཅི་ཞེས་བྱ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན། ཇི་སྲིད་དུ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་གནས་ངན་ལེན་ གྱི་གཡེང་བ་ཞི་བ་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་དེའི་བར་དུ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ན།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཅི་ཞེས་བྱ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་བརྟགས་ནས་བཅོམ་ལྡན་ འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཞུ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཞུས་པར་སྦྱར་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།སེམས་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ནང་དུ་ཡིད་ལ་བགྱིས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚེ་མཚན་མའི་གཡེང་བ་ཞི་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ནང་གི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནའོ།།དེ་སྲིད་དུ་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མ་ཐོབ་པ་དེའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་ གནས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་ཞི་བ་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་དེའི་བར་དུའོ།

其后当说获得方便的词义等，所谓获得方便是如是寻求止和善巧于观，以究竟瑜伽道的作意所分别的止观即为所获得。直至未获得之间，以何等瑜伽道而得到彼之门即称为获得方便。
其中如何衔接呢？此处圣弥勒观察到其他人这样想：由瑜伽所摄的止观道之体性是寂灭相的散乱内心一境性，以及寂灭随眠散乱的身心轻安体性，分别即是止道的体性；以无二义自证相作意的体性及分别即是观道的体性。
若仅以此称为以究竟瑜伽道作意所分别的止观道体性圆满，那么在菩萨获得作意道的阶段中，当作意无分别影像所缘时，作意寂灭相散乱的止道一境性心时，直至未获得以究竟瑜伽道作意所分别的止，即寂灭随眠散乱的身心极轻安性之间，
在获得作意道阶段中，当作意无分别影像所缘时，作意寂灭相散乱的止道内心一境性时，应当如何称呼？在菩萨瑜伽道作意阶段中，当作意有分别影像所缘时，直至未获得以究竟瑜伽道作意所分别的止，即寂灭随眠散乱的身心极轻安性之间，
在瑜伽道作意阶段中，作意有分别影像所缘时，应当如何称呼？观察到诸人如是思维后，世尊对'彼菩萨'等二种请问作了相应的次第回答。
'于内作意缘心之心'是指在获得作意道阶段中，当作意无分别影像所缘时，作意寂灭相散乱的止道内心一境性时。
'直至未获得身极轻安及心极轻安之间'是指直至未获得以究竟瑜伽道作意所分别的止，即寂灭随眠散乱的身心极轻安性之间。

།ཡིད་ལ་བགྱིད་པ་དེ་ལ་ཅི་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚེ་མཚན་མའི་ གཡེང་བ་ཞི་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ནང་གི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཅི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཞི་གནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་ བ་ཞི་བ་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི།འདི་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་མའི་གཡེང་བ་ཞི་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ནང་གི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ད་རུང་ཞི་ གནས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འོ་ན་དེ་ལ་ཅི་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མོས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་ གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་ཞི་བ་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེའི་འཐོབ་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱར རོ།།ཇི་སྲིད་དུ་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མ་ཐོབ་པ་དེའི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་དེའི་བར་དུའོ། །ཇི་ལྟར་ལེགས་པར་བསམས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ ནང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་དུ་ཡིད་ལ་བགྱིད་པ་དེ་ལ་ཅི་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཅི་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྷག་མཐོང་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་ཞི་བ་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དེ་ཐོབ་ནས་དེ་ཉིད་ལ་གནས་ཏེ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་སེམས ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཉིས་མེད་པའི་དོན་རང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི།འདི་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྐབས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པ་དང་། ད་དུང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

'对于那个作意，应该如何称呼'是指在获得作意道的阶段，当作意无分别影像所缘时，寂止道中息灭相的散乱，内心专注一境性的作意，对此应该如何称呼的意思。
'不是寂止'是指完全圆满的寂止道是由究竟加行道的作意所区分的寂止，息灭随眠的散乱，获得身心轻安。而这仅仅是由获得作意道所区分的，作意无分别影像所缘，息灭相的散乱的寂止道中内心专注一境性而已，所以尚未完全圆满寂止道的意思。
如果想'那么它是什么'，说'应当称为与寂止随顺的胜解相应'。这是与由究竟加行道的作意所区分的寂止，息灭随眠的散乱，身心轻安随顺的胜解作意相应，因此它是获得由究竟加行道的作意所区分的圆满寂止道的方便。
'直到未获得身心轻安之间'是指直到未获得由究竟加行道的作意所区分的寂止，息灭随眠的散乱的身心轻安之间。
'对于如是善思维的诸法，内在三昧境界影像作意，应该如何称呼'是指在加行道作意阶段，对有分别影像所缘的作意，应该如何称呼的意思。
'不是胜观'是指完全圆满的胜观道是在获得由究竟加行道的作意所区分的寂止，息灭随眠的散乱，身心轻安之后，安住其中，由究竟加行道的作意所区分的胜观，心的本性无二义自证本性的差别。而这仅仅是在加行道作意阶段有分别影像所缘的作意而已，尚未完全圆满胜观道的意思。

།འོ་ན་དེ་ལ་ཅི་ཞེས་བྱ་སྙམ་པ་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མོས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལྷག་མཐོང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཉིས་མེད་པའི་དོན་རང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ ཉིད་དང་།རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མོས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེའི་འཐོབ་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །འཐོབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་ལ་ སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།ད་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད བསྟན་པ་འདི་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་ཤིང་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པ་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའོ།།དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པའི་ཤེས་པའི་རྟོག་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་།རྒྱུ་མཚན་གསུམ་སྒོམ་པའི་དུས་མི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་བཤིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་།དབང་པོ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། དགེ་བའི་འཕེལ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། རྟོག་པ་དང་གཡོ་བ་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་།སྒོམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། ཞི་གནས་ཙམ་གྱིས་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་།ཕྲ་བ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྐྲག་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། ལས་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། འཇུག་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། གདམས་ངག་གི་སྦྱིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། །དེ་ལ རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ཐ་དད་ཅེས་བགྱི་འམ། ཐ་དད་པ་མ་ལགས་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ ཤེས་པ་རྟོགས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་ལྟ་བར་བགྱིད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་གང་ལགས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

那么对此有何称呼的疑问，应当说是随顺胜观而相应于胜解。这是指修行究竟道的作意胜观，心的本性无二义自证本性，以及随顺分别的胜解相应，因此修行究竟道的作意所分别的胜观道圆满，这是获得的方便。
获得方便的词义等已经解说完毕。
现在要解说为了不失坏而建立决定的词义等。为了不失坏而建立决定是指为了使由瑜伽所摄的止观道的本性，不从此教法中退失和损坏而作的教说和解释建立决定。
这有十四种：为了不失坏住于无分别智的三摩地而建立决定，为了不失坏无分别智的分别而建立决定，为了破除不知三种因相修习时间并且不失坏而建立决定，为了破除少许满足执著并且不失坏而建立决定，为了破除诸根衰退并且不失坏而建立决定，为了不失坏善法增长而建立决定，为了不失坏分别和动摇及其对治而建立决定，为了不失坏完全了知修习因相而建立决定，为了破除增上慢并且不失坏而建立决定，为了不失坏仅止而建立决定，为了不失坏遍知微细生起而建立决定，为了破除怖畏空性并且不失坏而建立决定，为了不失坏关于修习止观的本性、因、果、业、加行、趣入义而开始的教授给予而建立决定，为了破除对修习无有猛利欲求并且不失坏而建立决定。
其中，为了不失坏住于无分别智的三摩地而建立决定，是指'世尊，止道与观道是异还是不异'等。为了不失坏无分别智证悟而建立决定，是指'世尊，观察三摩地行境的影像是什么'等。

།རྒྱུ་མཚན་གསུམ་བསྒོམ་པའི་དུས་མི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་ མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ནི་གཅིག་ཏུ་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་ དབབ་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྷག་མཐོང་ལ་རྣམ་པ་དུ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དབང་པོ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལའོ་།།དགེ་བ་འཕེལ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྟོག་པ་དང་གཡོ་བ་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་ དབབ་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པའི་ཆོས་སོ་ སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་།དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཞི་གནས་ཙམ་གྱིས་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དོན་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པའོ།།ཕྲ་བ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ཡིད་ལ་བགྱིད་པས་གང་གིས་མཚན་མ་གང་ཇི་ལྟར་སེལ་བར་བགྱིད་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྐྲག་པ་རྣམ་པར་བཤིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གང་རྟོགས་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མ་མཆིས་པས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྡུས་པ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། ལས་དང་སྦྱོར་བ་དང་། འཇུག་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་ པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ཞིག་བསྡུས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བསྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ།

为了破除不知修三因及不令失坏故而建立决定，即'世尊，菩萨以何为唯一修习胜观'等。
为了破除以少为足及不令失坏故而建立决定，即'世尊，胜观有几种'等。
为了破除诸根衰退及不令失坏故而建立决定，即'世尊，止观亦名住于法'等。
为了不令善法增长失坏故而建立决定，即'世尊，止观亦名缘于不杂法'等。
为了不令寻伺及动摇并对治失坏故而建立决定，即'世尊，云何止观成为有寻有伺三摩地'等。
为了不令遍知修习因失坏故而建立决定，即'世尊，止的因是什么'等。
为了破除增上慢及不令失坏故而建立决定，即'世尊，菩萨修习止观，若是法之各别正知及义之各别正知'等。
为了不令仅以止失坏故而建立决定，即'世尊，以闻所生慧各别正知义为何'等。
为了不令遍知细微生起失坏故而建立决定，即'世尊，菩萨修习止观作意，以何除何相及如何除'等。
为了破除对空性恐惧及不令失坏故而建立决定，即'世尊，大乘中菩萨若证悟何者，则以于空性相无增上慢而不退失之空性所摄空性相为何'等。
为了不令止观修习之体性、因果、作用、加行及趣入义所摄教授失坏故而建立决定，即'世尊，止观摄于何三摩地'等。
为了破除修习无猛利欲及不令失坏故而建立决定，即以'世尊，菩萨如何修习止观则能现前证得无上正等正觉'等而说。

།དེ་ལ་དང་པོར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་ གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གཅིག་དང་ཐ་དད་པའི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། དེ་ནི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བས་གཉིས་སུ་ དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་ཡིན།ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་ལ་གནས་ན་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲུབ་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པའི་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའོ།།དེ་ལ་མཚམས་སྦྱར་ བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།འདིར་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་ཅི་ཞིག་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཐ་དད་དམ་གཅིག་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཐ་དད་ན་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ཞིང་དངོས་པོའི་མཐའ་དང་དགོས་པ་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར།གལ་ཏེ་གཅིག་ན་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་དམིགས་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་བརྟགས་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ཐ་དད་ཅེས་བགྱི་འམ། ཐ་དད་པ་མ་ལགས་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་པར་སྦྱར་རོ། །བྱམས་པ་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྟན་པས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཕྱིར་ གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཤད་པས་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པའི་སེམས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ཡང་ལྷག་མཐོང་གི་ དམིགས་པའི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་དམིགས་པས་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་ བརྙན་ལ་དམིགས་པས་ཞི་གནས་དང་དམིགས་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

首先，为了使安住于无分别智的禅定不失坏，应当解说施设决定的语义等。所谓安住于无分别智的禅定，是指远离止观道一体与差别二边的智慧所安住的禅定。由于远离二边，故无二分别，因此称为无分别；由于是道的本性，故称为智慧；安住于此则成就心的禅定，故称为安住于无分别智的禅定。
所谓为了不失坏而施设决定，是指为了使由安住于无分别智的禅定所分别的止观本性不退失和损坏，通过教说和解释来决定安住于无分别智的禅定的施设。
其中如何连接呢？此处圣弥勒观察到其他人这样想：'止观道的本性是差别还是一体？若是差别，则在修行究竟果位作意时，如何能双运并缘于实际与圆满所需的同一所缘？若是一体，则在修行究竟道作意时，如何能缘于有分别与无分别影像的不同所缘？'
基于观察他们的这种想法，而请问：'世尊，止道与观道是差别还是无差别？'弥勒回答说：'既非差别亦非无差别。'以此教说而显示不失坏的施设决定。
为何非差别呢？因为止道也缘于观的所缘心的本性，故道的本性所缘无差别性为一，因此非差别。因为观道缘于有分别影像，故与止观所缘有差别，因此非一体。

།ཚིག་གི་དོན་སྤྱིར་བསྡུ་ན་དེ་གཉིས་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ལ། དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ནི་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་དད་པ་ནི་སྦྱོར་ བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ཞིང་དངོས་པོའི་མཐའ་དང་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གནས་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ལ།དམིགས་པའི་རྐྱེན་གཅིག་ན་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཐ་དད་པ་ལ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ནི་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རབ་ཏུ་ ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཆུད མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཡིན་ནོ།། དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་རྟོག་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ གཟུགས་བརྙན་གཉིས་མེད་པའི་ཤེས་པ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ།དེ་ནི་གཉིས་མེད་པས་གཉིས་སུ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེས་སེམས་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་ པ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་རྟོགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ ཤེས་པ་རྟོགས་པ་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའོ།།དེ་ལ་མཚམས་སྦྱར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདིར་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་རྟོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་གང་ཡིན་པ་དེ་སེམས་དེ་དང་ཐ་དད་དམ་གཅིག་པ་ ཡིན།གལ་ཏེ་ཐ་དད་ན་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཆོས་སུ་གྱུར་པས་གཉིས་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་གཅིག་ན་ནི་སེམས་དང་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་གདགས་སུ་ཡང་ཇི་ལྟར་རུང་སྙམ་དུ་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་བརྟགས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པར་ ལྟ་བར་བགྱིད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་གང་ལགས་པ་དེ་ཅི་ལགས་སེམས་དེ་དང་ཐ་དད་པ་ཞེས་བགྱིའམ།ཐ་དད་པ་མ་ལགས་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་པར་སྦྱར་རོ། དེ་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་བར་བགྱིད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་ རྟོགས་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་གང་ལགས་པ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གང་ཡིན་པ་དེའོ།

总的来说这段文字的含义是：由于这两者是道的本性为一，所以不是差别；由于所缘缘不同的缘故，所以不是一体。如果道的本性有差别，那么在修行圆满的果位作意阶段，也不会双运并且在实相边际和所需圆满的所缘境一境专注。如果所缘缘是一体，那么在修行圆满的道的作意阶段，也不会有带有分别和无分别影像所缘的差别专注之过失，因此说明这两者既非差别也非一体。
如是为了不退失且不失坏安住于无分别智的三摩地所区分的止观道的本性，以教说和解说来建立安住于无分别智的三摩地的安立决择。这是为了不失坏安住于无分别智的三摩地而作的安立决择。
其后当解说无分别智觉知不失坏的安立决择等文义，无分别智觉知是指三摩地行境无二影像智与心的本性无别的了悟。由于无二故不可分为二，因此无分别也是道的本性故是智，由此了悟与心无别即称为无分别智觉知。
为不失坏而作安立决择是指为了不退失且不失坏由无分别智觉知所区分的止观道的本性，以教说和解说来建立无分别智觉知的安立决择。
其中如何作衔接呢？此处圣弥勒观察到其他人这样想：瑜伽师无分别智觉知的三摩地行境影像，是与彼心异体还是一体？若是异体，则成为所取能取法，如何能了悟无二无分别智？若是一体，则如何能安立为心和影像？观察到他们心有此想后，
而问道：'世尊，观察三摩地行境影像是什么？是与彼心异体还是非异体？'其中'观察'是指具足胜观的瑜伽师无分别智觉知。'三摩地行境影像'是指止观心的三摩地行境有分别和无分别的影像。

།སེམས་དེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ གི་སེམས་དེ་དང་ངོ་།།བྱམས་པ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པས་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཤད་པས་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ གཟུགས་བརྙན་དེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཟུགས་བརྙན་དེ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་དེ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །འོ་ན་སེམས་དང་གཟུགས་བརྙན་ ཞེས་གདགས་སུ་ཡང་ཇི་ལྟར་རུང་སྙམ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བས་སེམས་དང་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་གདགས་སུ་ཡང་རུང་ལ། སེམས་ ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་གཟུགས་བརྙན་དེ་ནི་རང་རིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན། དཔེར་ན་མིག་ཉིད་ཀྱིས་མིག་ཉིད་ལ་བརྟག་ཏུ་མི་རུང་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟ་བུར་བརྟག་ཏུ་རུང་སྙམ་ པ་དག་གི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་དེ་གལ་ཏེ་སེམས་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ལགས་ན། སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་དེ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་རྟོག་པར་བགྱིད་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །དེ་ལ་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ནི་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ ལ་བརྟག་པར་བྱ་བ་གཟུགས་བརྙན་ནི་ལས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན།ཇི་ལྟར་དེ་གཉིས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་རུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ནི་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ནི་ཐ་དད་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་པ་ལ། ཡང་དག་པར་ན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱམས་པ་དེ་ལ་ཆོས་གང་ཡང་ཆོས་གང་ལ་ཡང་ རྟོག་པར་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཆོས་གང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པ་པོར་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་གང་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་སུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ཆོས་གཅིག་པུ་ནི་འགའ་ཡང་ མེད་པས་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་བརྟག་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་དང་།ལས་སུ་གྱུར་པ་འགའ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་དག་པར་ན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། ས་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རེ་རེ་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མེད་ལ། འདུས་པ་དག་ལ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་མཐུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཀྱི་ཐ་སྙད་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་དངོས་པོ་རང་དབང་ཅན་ནི་འགའ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ན།འཇིག་རྟེན་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་བྱ་བ་དག་འཇུག་པར་བྱེད་པར་ཟད་དེ། བྱེད་པ་པོ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་དང་ལས་ཀྱང་མི་ རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་དེ་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། འོན་ཀྱང་དེ་སྐྱེས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་ལྟར་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དེ་ལྟར་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

'所谓那个心，就是止观之心。'
'所谓慈氏与之不异，是为了不令教法失坏而说明安立决定。'
'为什么不异呢？以下内容是为了不令解说失坏而说明安立决定。'
'其中，由于影像仅是识而已，是说由于影像是心的本性，故与彼心不异。如是了知不异即是了知无分别智。'
'那么，如何可以安立为心与影像呢？对此说道：我说识是由所缘识别而分别。识本身显现如影像所缘，故可安立为心与影像，而不异于心本性的影像以自证方式识别，是识的特征。'
'如是不异的话，譬如眼本身不能观察眼本身，那么心怎么能观察心本身呢？为此请问：世尊，如果三昧境界影像与彼心不异，彼心如何能观察彼心？'
'对此，有人认为能观察的心是能作者，所观察的影像是所作，那么这二者怎么可能不异？因为世间显现能作者与业是有差别的。'
'为了说明实际上是不异的，说道：慈氏，任何法都不观察任何法。其中任何法是表示能作者，任何法是表示所作，如是说明以能作者与所作的方式根本无有观察。'
'为什么呢？因为没有任何单一的法，故无有能观察与所观察、能作者与所作；又因为实际上心、心所以及极微尘一一皆不显现，故无有能作者与业的言说；又因为诸和合是世俗，故有所依待且无力，因此无有能作者与业的言说；又因为无有任何自主的事物。'
'世间人仅是由于执著能作者而从事诸事，因为能作者不合理故业与所作也不合理。'
'那么，心的单一本性如何显现为所取能取的形相呢？然而，所生起的心如是显现。意思是：由无始以来遍计所执性执著的习气所熏染的阿赖耶识如是显现。'

།དེ་ལ་ཆོས་གང་ཡང་ཆོས་གང་ལ་ཡང་རྟོག་པར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསྟན་ལ། དེ་ལྟར་སྐྱེས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་ལྟར་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞན་ གྱི་དབང་གིས་སེམས་འཁྲུལ་པར་བསྟན་ཏོ།།བྱམས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དཔེ་སྟོན་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གཟུགས་བརྙན་གཞན་འབྱུང་བ་མེད་པར་གཟུགས་ཉིད་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ནི་ གཟུགས་བརྙན་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་འདྲ་བར་སེམས་ཉིད་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུར་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི།སེམས་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་བརྙན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །འདི་ལ་སྨྲ་བ་པོ་དག་མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་བརྙན་གཞན་ཞིག་འབྱུང་བས་བརྟེན་ཏེ་ བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ན་དཔེ་འདི་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་བ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ།དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གཟུགས་དང་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་དོན་བྱེད་པས་རྫས་གཞན་ནི་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་དོན་མེད་ཅེ་ན། དོན་མེད་ཀྱང་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལ་དོན་མེད་པར་ཡང་དེའི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་སྣང་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་དོན་མཚུངས་པ་ལ་མོས་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཐ་དད་པ་དམིགས་པས་ཀྱང་སེམས་ཉིད་གཟུགས་བརྙན་དུ་ སྣང་བར་རིགས་ཏེ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ཆུ་ཀླུང་གི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་དུད་འགྲོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་མཐོང་། ཡི་དགས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྣག་གི་རྣམ་པར་མཐོང་། མི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཆུའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་མཐོང་བ་དང་། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ས་གཞི་བཻཌཱུ་རྱའི་རང་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བརྗོད་ པས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་དེ་འབའ་ཞིག་སེམས་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་ཟད་དམ། འོན་ཏེ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་དེ་ཡང་སེམས་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་སྙམ་པ་ དག་གི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྫས་སོ། །སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལ་སྣང་བར་གྱུར་པའོ། །རང་བཞིན་དུ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་ པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐ་མལ་པར་གནས་པའོ།།བྱམས་པ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའོ། །བྱིས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་ཅན་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་སྟེ། དེས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་ཐ་དད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་སྙམ་པ་ལ། བྱིས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བ་ལྟ་བ་རབ་རིབ་ ཀྱིས་ཉམས་པར་བྱས་པ་རྣམས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པས་ཉོགས་པ་དང་། རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་ པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་རྟོགས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'对任何法都不对任何法作意'，是显示圆满清净的心，'如是生起的心是如是显现'这句话则显示依他起的迷乱心。
慈氏，譬如等等，为了明显显示无差别的义理而举例说明，譬如在镜子中，无有其他影像生起，而是形色本身如影像般显现，就像认为见到影像的心一样，仅是心本身如影像般显现，除心之外别无影像。
对此有论者说：'依靠镜面和形色而生起其他影像，所有这些依靠而生起的都是存在的，那么这个比喻如何成立？'对他们应当这样说：除了形色和影像之相的识之外，并无其他能起作用的实体。
若问：'如何无义？'虽无义而识生起显现，如同过去、未来以及梦境等中虽无义而生起彼相之识显现。或者，由于对相同义理的信解力，观察到不同的了知，因此应当了知心本身显现为影像是确定的。
譬如对于同一河流，旁生见为住处之相，饿鬼见为脓血之相，人类见为水之相，诸天见为琉璃地基之自性。
如是，不仅是等持地的三摩地行境影像与心无差别，为了了知非等持地众生的行境色等显现是否也与心无差别，世尊，诸众生等等问题。
色等显现是指青等实体，心的影像是指显现于心，自性安住是指等持地者们的平常行境。
慈氏，说无差别等是开示。对于'为何凡夫颠倒智者等'的解释：为何显现为与心差别？是说凡夫未见真实，为见解翳障所损，虽无外境而见为有。
如是，为使不被无分别智所染污，以及为使不退失、不失坏所分别的止观道的自性，通过教说而建立无分别施设抉择，这是为了使证悟无分别智不失坏而建立的施设抉择。

།དེའི་འོག་ཏུ་རྒྱུ་མཚན་གསུམ་བསྒོམ་པའི་དུས་མི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚིག་ གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།རྒྱུ་མཚན་གསུམ་བསྒོམ་པའི་དུས་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྒོམ་པའི་དུས་མི་ཤེས་པའོ། །རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་ཤེས་པ་དེ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་རྒྱུ་མཚན་གསུམ་བསྒོམ་པའི་དུས་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལ་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པས་རྒྱུ་མཚན་གསུམ་བསྒོམ་པའི་དུས་ཤེས་པ་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ པའོ།།དེ་ལ་མཚམས་སྦྱར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདིར་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་རྣལ་འབྱོར་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འདི་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་དང་། གཉེན་པོ་འཕེལ་བའི་དུས་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་ན། དེ་ལ་ལྷག་མཐོང་གི་རྒྱུ་མཚན་ བསྒོམ་པའི་དུས་ནི་གང་།ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྒོམ་པའི་དུས་ནི་གང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྒོམ་པའི་དུས་ནི་གང་སྙམ་དུ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་བརྟགས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ཞུས་པར་སྦྱར་རོ། །ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་གཅིག་ ཏུ་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་རྒྱུ་མཚན་བསྒོམ་པའི་དུས་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྟན་པས་ལྷག་མཐོང་གི་རྒྱུ་མཚན་བསྒོམ་པའི་དུས་མི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལྷག་མཐོང་བསྟན་ཏེ། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ལྷག་མཐོང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཉིས་མེད་པའི་དོན་རང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཤེས་ རབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བཞི་དང་།སྒོ་གསུམ་དང་གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཉིས་མེད་པའི་དོན་དེ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་རྒྱུ་མཚན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་།གཞིའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ལྷག་མཐོང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཏེ། ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་གང་ཡིན་པའོ། །གཞིའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྒྱུ་སྟེ།ལྷག་མཐོང་གི་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་གཟུང་བར་བྱའོ།

其后，为了破除不知三相修习时机的疑惑并且不令失坏，当解说安立决定语义等。'不知三相修习时机'是指不知胜观之相、止之相以及舍之相修习的时机。
'为了破除并且不令失坏而安立决定'是指破除彼等不知，并且以了知三相修习时机而分别的止观道之本性不令退失和失坏，为此通过教说和解释而安立了知三相修习时机的决定。
其中如何衔接呢？此处圣弥勒观察到其他人这样想：'于瑜伽总摄的止观本性中，此中的修习应当了知对治所断和增长对治的时机，那么其中胜观之相修习时机是何时？止之相修习时机是何时？舍之相修习时机是何时？'观察到他们这样思维后，便以'世尊，菩萨'等六种请问而衔接。
'何时唯一修习胜观'这句话是请问胜观之相修习时机。
'当以相续作意而作意心之相'这句话是通过教说而破除不知胜观之相修习时机并且不令失坏的安立决定。其中'以相续作意'是显示胜观，即修习道究竟的作意阶段的胜观心性中无二义自证本性，以及四种智慧行、三门和六种基的差别所缘的心性中无二义，相续作意即是显示为胜观道的本性。
'心之相'是指胜观之相有二种：所缘之相和基之相。其中所缘之相是获得胜观作意的因相，即胜观所缘三摩地行境有分别影像。基之相是胜观道清净之因，即修习胜观心后，为令胜观道清净而修习止心之相，此处应当取所缘之相。

།ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་ གི་རྒྱུ་མཚན་སྒོམ་པའི་དུས་བསྟན་ཏེ།ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་དུས་སམ། མ་བསྒོམས་པའི་དང་པོའི་དུས་སུ་ནི་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པའི་དུས་ཡིན་ཏེ། དུས་དེར་ལྷག་མཐོང་གི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་པོ་སྔར་བསྟན་པ་དག་གིས་ཡིད་ལ་བྱས་ན་བྱིང་བ་ལ་ སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་ཞིང་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་གཉེན་པོ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་གཅིག་ཏུ་ཞི་གནས་བསྒོམ་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་བསྒོམ་པའི་དུས་མཚན་གང་ལགས་ཞུས་ པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བར་ཆད་མེད་པའི་སེམས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྟན་པས་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྒོམ་པའི་དུས་མི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཞི་གནས་བསྟན་ཏེ།སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཞི་གནས་མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བ་ཞི་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་སེམས་གནས་པ་དགུ་དང་སྟོབས་དྲུག་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།བར་ཆད་མེད་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཞི་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་སྟེ། ཞི་ གནས་ཀྱི་དམིགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གང་ཡིན་པའོ།།གཞིའི་གཟུགས་བརྙན་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྒྱུ་སྟེ། ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷག་མཐོང་གི་སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།སྐབས་འདིར་ནི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་གཟུང་བར་བྱའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྒོམ་པའི་དུས་བསྟན་ཏེ། སེམས་རྒོད་པར་གྱུར་པའི་དུས་སམ་རྒོད་དུ་དོགས་པའི་དུས་ སུ་ནི་ཞི་གནས་བསྒོམ་པའི་དུས་ཡིན་ཏེ།དུས་དེ་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་པོ་སྔར་བསྟན་པ་དག་གིས་ཡིད་ལ་བྱས་ན་རྒོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་ཞིང་ནང་གི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ལ་སོགས་ པ་གཉེན་པོ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་འདྲེས་པར་གྱུར་ཏེ་མཉམ་པར་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྒོམ་པའི་དུས་གང་ལགས་ཞེས་པ་ཡིན་ནོ།

'所谓作意是指修习胜观之因的时候，即在修习止的心已圆满时，或者在未修习的最初时是修习胜观的时候。在那时，以前所说的四种胜观分之作意来作意胜观之因，则能断除昏沉等违品，并能如实了知所知诸法等对治得以增长。'
'何时是专修止呢？这是请问修习止之因的时间标准是什么。'
'当相续作意无间断之心作意时，是为了说明不知修习止之因时间的遮破和不舍弃，故而建立抉择。其中相续作意是指止，即瑜伽道究竟之作意止，具有寂灭相和随眠散乱的体性，以及九住心、六力、四作意的差别，心一境性相续作意是止道的体性。'
'无间断心是指止之因，因有二种：所缘因和寂静因。其中所缘因是获得止作意之因，即止所缘三摩地行境无分别影像。基础影像是止道清净之因，即修习止心后，为令止道清净而修习胜观心相之瑜伽，此处应取所缘因。'
'所谓作意是指修习止之因的时候，即在心掉举时或怀疑将掉举时是修习止的时候。在那时，以前所说的四种止分之作意来作意止之因，则能断除掉举等违品，并能增长内心专注及身心轻安等对治。'
'何时止观二者融合而等同双运？这是请问修习舍之因的时间是什么。'

།གང་གི་ཚེ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་ བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྟན་པས་བཏང་སྙོམས་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]རྒྱུ་མཚན་བསྒོམ་པའི་དུས་མི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་སྟེ་།དེ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་ཏེ། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་དངོས་པོའི་མཐའ་དང་།དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ལ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་མཉམ་པ་དང་། རྣལ་དུ་བབ་པ་དང་། རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་དང་། སེམས་ཉམས་བདེ་བ་དང་། སེམས་ལས་སུ་རུང་བའི་རྗེས་ སུ་རྩོལ་བ་མེད་པའི་བྱ་བས་གདོད་ཅིང་།དམིགས་པ་དེ་ལ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་བརྩལ་མི་དགོས་པར་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། གཞིའི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དེ་ལ་ དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་སྟེ།དངོས་པོའི་མཐའ་དང་། དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གཞིའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྒྱུ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་སེམས་དེ་ཉིད་ཆེས་ཤིན་ཏུ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡོངས་ སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་རེན་པར་སྤྱོད་ཅིང་།བརྩོན་འགྲུས་ཧ་ཅང་ལྷག་པར་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་གཟུང་བར་བྱའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྒོམ་པའི་དུས་བསྟན་ཏེ། ཞི་གནས་དང་ ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ལ་སེམས་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་མེད་པའི་དུས་སུ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྒོམ་པའི་དུས་ཡིན་ཏེ།དུས་དེར་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡིད་ལ་བྱས་ན་སེམས་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐག་རིང་དུ་སྤོང་ཞིང་དངོས་པོའི་མཐའ་ དང་།དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པ་དེའི་ བཤད་པ་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ།།བྱམས་པ་ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་གང་ཡིན་པའི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བཤད་པས། ལྷག་མཐོང་གི་རྒྱུ་མཚན་བསྒོམ་པའི་དུས་མི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་ པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏེ།སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །བར་ཆད་མ་མཆིས་པའི་སེམས་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པ་དེའི་བཤད་པ་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ། ། བྱམས་པ་ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པ་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བཤད་པས་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྒོམ་པའི་དུས་མི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་བཤིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏེ། བར་ཆད་མེད་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལ བར་ཆད་མེད་པར་ལྷག་མཐོང་འབྱུང་བ་སྟེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པ་ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།

当说'专注一境性作意'时，是为了破除不知修习舍因的时机并且不令其失坏而作决定安立。其中，'专注一境性'表示舍和舍因。修行究竟果位作意阶段的舍，是对事物边际和圆满所缘境界，烦恼心平等、安住、自然趣入、心意愉悦、心调柔顺而无功用行，对于彼所缘境不需相续用功而自然成就专注一境性，这就是舍道的本质。
因相有二种：所缘因相和所依因相。其中，所缘因相是获得舍作意的因，即事物边际和圆满所缘境界。所依因相是舍道清净的因，即为使舍心更加清净，而于彼所缘安住修习，不过分精进用功。此处应当取所缘因相。
'作意'是表明修习舍因的时机，即在止观方面心无沉掉之时是修习舍因的时机。此时若以任运成就的方式作意彼舍因，则能远离心沉、掉举等违品，并获得以事物边际和圆满所成就的殊胜断证和殊胜智慧果位。
'世尊，何为心相？'是请问前面所说观察所缘因相的解释。'慈氏，观察所缘即三摩地行境有分别影像'是解释，为破除不知修习观察因的时机并且不令其失坏而作决定安立。'心相'即心的行相，表明是有分别影像。
'何为无障碍心？'是请问前面所说止的所缘因相的解释。'慈氏，止的所缘即缘影像之心'是解释，为破除不知修习止因的时机并且不令其失坏而作决定安立。'无障碍心'即于彼无障碍生起观察，表明是缘无分别影像的止心。

།སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པ་དེའི་བཤད་པ་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་དེ་ལ་འདི་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ཏེ།དེ་རྟོགས་ནས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བཤད་པས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་བསྒོམ་པའི་དུས་མི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏེ།སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་དམིགས་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟེ། གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས། དངོས་པོའི་མཐའ་དང་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་སེམས་སོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་མཚན་གསུམ་ བསྒོམ་པའི་དུས་མི་ཤེས་པ་དེ་རྣམ་པར་བཤིག་ཅིང་རྒྱུ་མཚན་གསུམ་བསྒོམ་པའི་དུས་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པས་རྒྱུ་མཚན་གསུམ་བསྒོམ་པའི་དུས་ཤེས་པ་གདགས་པ་གཏན་ལ དབབ་པ་བསྟན་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་གསུམ་བསྒོམ་པའི་དུས་མི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ པར་བྱ་སྟེ།ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གཞི་ཐ་དད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་དང་། གནས་སྐབས་ཐ་དད་པ་དུ་མ་ཡོད་པས་རྣལ་འབྱོར་པས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱ་དགོས་པ་ཡིན་ན། དེ་དག་ལ་འགའ་ཙམ་ཞིག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ཤིང་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་དེ་རྣམ་པར གཞིག་ཅིང་།ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པས་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། །དེ་ལ་མཚམས་སྦྱར་ བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།འདིར་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་གཞི་གང་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་གནས་སྐབས་གང་དག་ན་ཡོད་སྙམ་དུ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་བརྟགས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྷག་ མཐོང་ལ་རྣམ་པ་དུ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཞུས་པར་སྦྱར་རོ།།བྱམས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བསྟན་པས་ལྷག་མཐོང་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ། །མཚན་ མ་ལས་བྱུང་བ་དང་།ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་སྒོ་གསུམ་པོ་མཚན་མ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཞེས་ཇི་སྐད་བསྟན་ པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

以'何为一心专注'这句话，是请求解释前面所说的舍相的原因。对于三摩地所缘的影像，了知'这仅是识'，了知后如是作意，这是为了破除不知修习舍相原因的时间并且不令失坏，而说明建立决定。
'一心专注'是指缘于一境，即超越二种影像的所缘，心专注于实际边际和圆满目的的单一所缘。
如是为了破除不知三种原因修习时间，并且以了知三种原因修习时间所分别的止观道的体性不退失和不失坏，而以教说和解释宣说了知三种原因修习时间的建立决定，这就是为了破除不知三种原因修习时间并且不令失坏而建立决定。
其后，为了破除以少为足的执著并且不令失坏，当解释建立决定的词义等。'以少为足的执著'是指止观道的体性有从不同基础而生、不同行相、不同阶段等诸多差别，瑜伽行者应当遍知并通达这一切，然而仅仅遍知并通达其中一些就认为满足，这就叫做以少为足的执著。
'为了破除并且不令失坏而建立决定'是指破除那以少为足的执著，并且以不以少为足而分别的止观道体性不退失和不令失坏，通过教说和解释而建立不以少为足的决定。
其中如何关联呢？在此，圣弥勒观察到其他人这样想：'由瑜伽所摄的止观道体性从何基础而生？有几种行相？在何种阶段存在？'等等想法，而向世尊请问'胜观有几种'等二种请问。
以'弥勒，有三种'等，是以教说破除以少胜观为足的执著并且不令失坏而建立决定。
'从相而生、从寻求而生、从观察而生'，这是按照前面所说的三种胜观道门：仅随顺于相、随顺于寻求、随顺于对所寻求的观察，依次配合。

།དེ་ཡང་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། ལམ་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། དྲི་མ་མེད་པས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་ པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དང་། གཟུང་བ་འམ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་དམིགས་པའོ།།ལམ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པས་དམིགས་པར་བྱེད་ཅིང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སེམས་པར་བྱེད། རྟོག་པར་བྱེད། འཇལ་བར་བྱེད། ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ལམ་མོ། །དྲི་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་ ལམ་རྣམ་པར་དག་པས་བསམས་ཤིང་བརྟགས་ལ་གཞལ་ཞིང་།ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །རང་བཞིན་ རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ།།ཡང་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པའི་མཚན་མ་ལས་བྱུང་བ་དང་། འཐད་པས་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་པས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་སོ་ སོར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།མཚན་མ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཤད་པས་ལྷག་མཐོང་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ།། །།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་འབའ་ཞིག་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་ཙམ་གྱིས་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་སྒོ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། ལྟོས་ པའི་རིགས་པ་དང་།བྱ་བ་བྱེད་པའི་མཚན་མའི་རིགས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་དེར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ སྒོ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ལམ་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། འཐད་པས་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་པས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དེ་དང་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་ པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་གཟུགས་བརྙན་དེ་དང་དེ་ལའོ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ལམ་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། འཐད་པས་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་པས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ། །ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་མ་ རྟོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཉིས་མེད་པའི་དོན་རང་རིག་པར་མ་གྱུར་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་དོ།

此外，这是从闻所生、从思所生、从修所生。又是由所缘清净而分别、由道清净而分别、由无垢清净而分别、由自性清净而分别。
其中，所谓所缘清净，是指有寻有伺三摩地所缘的对象，即听闻正法、受持，或是善知识的教诫和教导，在等持地中作意所缘。
所谓道清净，是指缘于彼所缘清净而作所缘，以思所生慧而思维、寻思、度量、观察的道。
所谓无垢清净，是指于彼以道清净而思维、观察、度量、详细观察后，以修所生慧如其所安立而作观察时，由烦恼障清净而心得解脱。
所谓自性清净，是指于彼时由所知障清净而慧得解脱。
又是从观待正理和作用正理的相而生，从以理成立的正理遍寻而生，从法性正理观察而生。
关于'从相而生是什么'等，是为了破除仅以少许毗婆舍那为满足的想法，为了不令失坏而宣说建立决定。
所谓'唯作意三摩地境界有分别影像的毗婆舍那'，是仅随相趣入之门，这是由加行道作意所分别的毗婆舍那，是闻所生和所缘清净所分别，是从观待正理和作用相正理而生。
所谓'为了于彼彼未被慧善通达的诸法，为令善通达而作意的毗婆舍那'，是随遍寻趣入之门，这是由加行究竟道作意所分别的毗婆舍那，是思所生和道清净所分别，是从以理成立的正理遍寻而生。
其中'于彼彼'是指于加行究竟道作意所分别的彼彼影像。'以慧'是指以思所生、道清净所分别、以理成立的正理遍寻所生的慧。
'未善通达的诸法'是指心之本性无二义未成为自证的彼等影像法。

།དེ་དང་དེར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་རྟོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་བདེ་བ་དང་རེག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིད་ལ་བྱེད་ པའི་ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་སྒོ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དྲི་མ་མེད་པར་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ ཕྱེ་བ་དང་།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་དོན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དང་དེ་ལའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པས་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ། །ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་རྟོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཉིས་མེད་པའི་དོན་རང་རིག་པའི་ཆོས་རྣམས་ལའོ། །རྣམ པར་གྲོལ་བས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་།རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་སོ། །ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ཐོབ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྤངས་པ་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།བར་ཆད་མེད་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་ཏེ། དེ་ལ་བར་ཆད་མེད་པར་ལྷག་པར་ལྷག་མཐོང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་དེའི་རྗེས་སུ་ལྷག་མཐོང་འབྲང་བས་སོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལྷག་མཐོང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པས་དེའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཞི་གནས་དང་མཚན་མ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སོ སོར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།འདིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པས་ཞི་གནས་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པ་ཡང་ལྷག་མཐོང་ལས་བཟློག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱ་ སྟེ།དེ་དག་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གཞི་གང་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པ་དུ་ཡོད་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

对于在彼处以智慧极善通达诸法，为以解脱而极善安乐触证之故，所作意的胜观即是随顺于遍寻思择门。此乃由修习以究竟瑜伽果之作意所分之胜观而生，以及无垢清净、自性清净所分，由法性之理而思择所生。
其中'彼处'即是以究竟瑜伽果之作意所分别，唯以识分别之心之自性彼处。'以智慧'即是由修习所生、无垢清净、自性清净所分别，以及由法性之理思择所生之智慧。'极善通达诸法'即是于心之自性无二义自证诸法。'以解脱'即是以无垢清净心解脱及自性清净慧解脱。'为极善安乐触证之故'即是以获得事物及所需圆满之所缘所分别，为获得断除圆满及智慧圆满之果故。
'无障碍心'即是止心，因于彼无障碍而殊胜生起胜观故。'随顺彼'即是随顺彼止心之胜观。'此亦当说为三种'即是随顺彼止心之胜观有三种，故其前行之止心亦当说为三种之意，即当说有止及由相而生、由遍寻而生、由思择而生三种。
此中所显示及解说，为破除仅以少许止为足之执著并令不失坏故，所安立决定显示亦当以违背胜观之方式如理了知。彼等即是显示止与胜观道之自性从何基础而生及有几种。

།ཡང་ཞི་གནས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནང་དུ་བསྡུས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་ཡང་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཡོངས་སུ་གདུང་བའི་ཞི་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་གཙོ་ཆེར་རྣམ་པར་བཤད་པར་ཟད་ཀྱི། དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ལྷག་མཐོང་ཡང་རྣམ་པ་དེ་སྙེད་ཡོད་པ་ཡིན་པས། དེ་དག་གིས་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གནས་སྐབས་གང་དག་ན་ཡོད པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་དེ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ པར་མི་འཛིན་པར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པ་ནི་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚིག་ གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དབང་པོ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དཀའ་བའི་ལམ་སྟེ། སྐབས་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ལ་མི་གནས་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ལ་བརྟེན་ནས་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དབང་པོ་རྟུལ་པོར་གདགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་ གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་།དབང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་ བཤད་པས་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའོ།།དེ་ལ་མཚམས་སྦྱར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདིར་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལ། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་སླ་བའི་ལམ་ ཡང་ཡོད།མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་དགའ་བའི་ལམ་ཡང་ཡོད་ན། དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་བརྟགས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི། ཆོས་ལ་མི་གནས་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི་ན། ཆོས་ལ་གནས་ པ་ནི་གང་ལགས།ཆོས་ལ་མི་གནས་པ་ནི་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་པར་སྦྱར་རོ། །བྱམས་པ་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་བསམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས། དོན་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསྟན་པས་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་ཉམས་ པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་བསམ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ལེགས་པར་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པའོ།

又说'止有八种'以及'又有四种'，是由于禅定和无色界的分类内摄八种的缘故，以及四无量心也是对治嗔恨等心的热恼的寂静本性的缘故，主要解说止而已。随顺于彼等的观也有如是数量，彼等是显示止与观的本性在何种情况中存在。
如是，为了破除以少许为足的执著，以不以少许为足而分别的止观道的本性不从彼退失且不令失坏，为了不以少许教说为足而建立决定安立，是为了破除以少许为足的执著且不令失坏而建立决定安立。
其后，为破除根器衰损且不令失坏而建立决定安立的句义等当解说。'根器衰损'是指难以证知之道，此处是指菩萨依于不住法的止观，由信随行而安立为钝根者。
'为破除且不令失坏而建立决定安立'是指破除彼根器衰损，以根器无损而分别的止观道的本性不从彼退失且不令失坏，为此以教说而安立根器无损的决定安立。
其中如何连接呢？此处圣弥勒观察其他诸人作如是念：'于瑜伽所摄止观道的本性中，有速疾易证知之道，亦有迟缓乐证知之道，彼等差别当如何了知？'观察彼等之意乐而请问：'世尊，止与观亦说为住法，亦说为不住法，何为住法？何为不住法？'
弥勒，如所取及所思惟法相随行，于义中若是止观，彼即是住法等，是为了破除根器衰损且不令失坏而建立决定安立之教说。
其中'如所取及所思惟法'是指如前所说法安立分别，由自缘力而善得等。

།མཚན་མའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དང་ ཡི་གེ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མའི་འོ།།རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།དོན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། ཆོས་དེའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་གདགས་པ་ རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གཟུང་བ་དང་བསམས་པའི་ཆོས་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་པས་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གཟུང་བ་དང་བསམས་པ་ མེད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་འཇུག་པ་ཡིན་གྱི་རང་གི་རྐྱེན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་པའོ། །གདམས་ངག་ཅེས་བྱ་བས་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ངག་སྟེ། དང་པོ་ལུང་ཕོག་པའོ། །རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་བསྟན་པའོ། །དོན་ ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གཞན་གྱིས་གདམས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དེའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བཟུང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པས་ཆོས་རྣམས་ལ་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།བྱམས་པ་དེ་ལ་ང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཤད་པས་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ ཏོ།།ཆོས་གནས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དབང་པོ་རྣོན་པོར་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་གཟུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་རང་གི་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཆོས་ལ་གནས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ བརྟན་པར་སྐྱེས་པ་ལ་བསྒོམས་པ་ཡིན་པས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཅིང་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པས་འཇུག་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་བདེ་བའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ནི་དབང་པོ་རྣོན་པོར་འདོགས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ལ་མི་གནས་པ་ལ་བརྟན་ནས་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དབང་པོ་རྟུལ་པོར་འདོགས་སོ་ཞེས་ བྱ་བས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་པོ་ཉིད་ནས་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་།འཛིན་པར་མི་ནུས་པ་ནི་དད་པས་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ཐོབ་ཀྱང་གཞན་དག་གིས་གཡོ་ཞིང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ལམ་མྱུར་དུ་མི་ཐོབ་པས་མངོན་པར་ ཤེས་པ་བུལ་བ་དཀའ་བའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོར་འདོགས་སོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དེ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་ འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པས་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པ་ནི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཡིན་ནོ།

'标记'是指词语和文字等标记。'随行'是指依靠于此的意思。'义'是指为了通达义理的意思，即为了通达该法的义理而修习所生的止观，那就是安住于法施设建立中。
'不依于所取和所思维的法'是指由于自身缘的力量，不能将如前所说的法施设建立执为所取等，故无有经典等法的所取和所思维的意思。
'由他'是指由他缘而趣入，而非由自缘力。'教诫'是指应了解的语言，即最初的传授。'随教'是指为了不失坏领悟而随后教导。
'于义是止观'是指如是由他教诫和随教，为了通达其义而修习所生的止观，那就是缘于法施设建立。
'如是'等，由于不是以执持法的力量而趣入，故由于诸法无有决定，故非安住于法中。
'慈氏，于此我'等，是为了破除根器衰损及不令失坏而宣说施设抉择。
'依止安住法的止观，安立菩萨随法行利根'是说，菩萨利根如是随顺所闻和所取之法，由自己智慧力而安住于法的止观稳固生起而修习，故不退转且唯快速双运而趣入，由于速得神通安乐道故。于彼安立为利根。
'依止不安住法，安立信随行钝根'是说，菩萨钝根从最初即不能听闻和受持经典等法，是以信心依他缘而趣入的方式获得止观道，虽然被他人动摇且不能速得双运道，由于安住于迟缓神通艰难道故，于彼安立为钝根。
如是，为了破除根器衰损及以未衰损根器所分别的止观道之体性不从彼退失且不失坏故，以教说而安立未衰损根器的施设抉择，即是为了破除根器衰损及不失坏而作施设抉择。

།དེའི་འོག་ཏུ་དགེ་བའི་འཕེལ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དགེ་བ་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་། འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་། འདྲེས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་། འདྲེས་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་ དམིགས་པ་དང་།འདྲེས་པ་ཚད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་རིམ་གྱིས་གོང་ནས་གོང་དུ་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་ཆོས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གྲངས་མེད་པ་མངོན་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་འཕེལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱེད་པའི་བསྟན་པ་དང་བཤད་པས་དགེ་བའི་འཕེལ་བ་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའོ།།དེ་ལ་མཚམས་སྦྱར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདིར་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་ཆོས་ལ་གནས་པའི་ཞི་གནས་ དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེའི་དམིགས་པ་ཡང་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་དང་།འདྲེས་པའི་ཆོས་དང་། འདྲེས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཚད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ན། དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཇི་ཙམ་གྱིས་ནི་འདྲེས་པའི་ཆོས་ ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པར་འགྱུར་།ས་གང་ལ་ནི་དེ་རྟོགས་ཤིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་བརྟགས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུ་བ་ རྣམ་པ་བཞི་ཞུས་པར་སྦྱར་རོ།།བྱམས་པ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བསྟན་པས་དགེ་བ་འཕེལ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་བཟུང་བ་དང་བསམས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ པ་གང་གིས་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བཟུང་བ་དང་བསམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སོ་སོ་ལ་དམིགས་པའི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་ལས་ཡན་ལག་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་གི་རྣམ་གྲངས་སམ། མཚན་ ཉིད་དང་།ངེས་པའི་ཚིག་གམ། རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སྣ་གཅིག་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་གསུང་རབ་ན་ཡང་མ་འདྲེས་ལ་གཅིག་གི་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་མདོའི་སྡེ་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་།མཚན་ཉིད་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྲེས་ཏེ་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ནི་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ་། ། གཅིག་ཏུ་བཟླུམས་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་བསྡུ་བ་དང་། གཅིག་ཏུ་བརྟུལ་བ་དང་། ཕུང་པོ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྲེས་ནས་དེ་དག་སྤྱིའི་རྣམ་གྲངས་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྡེ་ཚན་བཞི་ཚོམས་བཞིར བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།

其后，为使善法增长不失坏故，当说安立名言等义。所谓善法增长者，即是缘于止观不相杂之法、相杂之法、小分相杂之法、大分相杂之法、无量相杂之法，如是次第向上增长无量无数教证二法。
为不失坏故安立名言者，即是由善法增长所分别之止观道体性，于彼不退失且不失坏之教说与解说，即是善法增长安立名言。
其中如何关联？此处圣弥勒观察他人作是念：'住于法之止观道体性，其所缘是不相杂之法、相杂之法、小分相杂、大分相杂及无量相杂之法，彼等差别云何？菩萨以几何得缘于相杂法之止观？于何地证得彼等？'等思虑已。
世尊，止观亦说是缘于不相杂法等四种请问而作关联。'弥勒，若菩萨'等，即是显示为善法增长不失坏故安立名言。
'于如是所取所思诸法'者，即是以空性等行相，于经续等法所取所思诸法中之词义。
'缘于各别经续等法'者，即是显示于十二分教中随一分之异门或相、释词或论题一分为所缘之止观修习，于圣教中亦不相杂，一分诸法亦非相杂故，是缘于不相杂法。
'若彼等经续等法'等者，即是显示十二分教一切异门、相、释词、差别等悉皆和合为一味性所缘，是缘于相杂法。
'合一、摄一、调一、成一蕴'等者，即是显示十二分教悉皆和合，将彼等总之异门、相、释词、差别四类集为四聚，如其次第。

།ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྡེ་ཚན་བཞི་ཚོམས་བཞིར་བསྡུས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་གནས་གྱུར་པ་ལ་གཞོལ་བ་དང་། འབབ་པ་དང་། བབ་པར་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པས་ སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །གཞོལ་བ་དང་། འབབ་པ་དང་བབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པར་གྱུར་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། རོ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་གྱིས་ མཐོང་བའི་རིམ་པར་ཡང་བཤད་དོ།།རྣལ་འབྱོར་པས་སེམས་བསྐྱེད་དང་། མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་དང་། སར་ཆུད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཐོབ་པའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཡང་བཤད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པའི་དབྱིངས་སོ།།གནས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་ལྟར་རོ་གཅིག་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་ཆོས་དགེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་མངོན་སུམ་དུ་བརྗོད་པ་དང་འདྲ་བར་མངོན་དུ་སྣང་བ་དང་། གསལ་བ་དང་། སྟོན་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་བ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དགེ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་གི་གནས་སྐབས་ན་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་མི་དགེ་བའི་གཉེན་པོ་ཡང་ཡིན་པས་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དགེ་བ་དང་། རྟོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བ་ཡང་ཡིན་ལ།ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཡིན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དགེ་བ་དག་གོ། །དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཡོངས་སུ་བཅད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲངས་མེད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་ཏེ།གྲངས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་བརྗོད་པས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བརྗོད་པ་དང་འདྲ་བར་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་བར་བྱེད་གསལ་བར་བྱེད་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་བ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་ དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་།ཚད་མེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་འདྲེས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་ཏེ་འདི་མན་ཆད་ཀྱིས་ནི་བཤད་པས་དགེ་བ་འཕེལ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ།།བྱམས་པ་མདོའི་སྡེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་གི་གྲངས་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་པོ་དང་། བར་དང་། ཐ་མ་ཚར་ཕྱིན་པས་ གཅིག་ཏུ་བཟླུམས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཆོས་འདི་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།བྱང་ཆུབ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། གནས་གྱུར་པ་ལ་གཞོལ་བ་འབབ་པ་བབ་པ་སྟེ། ཆོས་འདི་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གྲངས་མེད་པ་དག་མངོན་པར་བརྗོད་པས་མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རོ་གཅིག་པར་ཡིད་ ལ་བྱེད་པའི་ཞི་གནས་དང་།ལྷག་མཐོང་ནི་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ་ཆོས་མཐའ་དག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདྲེས་པ་ཆུང་ངུའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

以'此等一切法'等所说，是将四类四组全部归纳为真如、菩提、涅槃等转依所趋向、趣入、趣入一味之所缘而宣说。其中，'真如'即清净法界。'趋向、趣入、趣入'是指随顺趣向、成为自性，'一味'是其同义词。另一方面，也可解释为瑜伽行者以三种智慧见到的次第。也可解释为瑜伽行者在发心、胜解行住位及入地时所获得的差别。'菩提'是指通达真如的出世间正智。'涅槃'是指无为界。'转依'是指法身。
以'此等一切法'等所说，是指如是一味法，一切教证二法无量善法，如同现前宣说般显现、明了、开示，从而增长善法。'善法'是指，在教法阶段，道的自性既是本性善，又是不善对治，故为道的自性善；在证悟阶段，涅槃的自性既是本性善，又是远离烦恼，故为涅槃的自性善。
'无量'是指无漏善法界无法限量之故。'无数'即因其无量，超越数量之故。'以宣说而宣说'是指如同现前宣说般显现、明了、开示，从而增长善法的意思。
为显示杂染法所缘的小、大及无量差别，故问'世尊，止观是缘小杂染法'等。此下是为使所说增长善法不失而宣说安立决定。
以'慈氏，从经部'等所说，是指从十二分教中任一部类的数量、相、语义、分类等一切始中终圆满，总摄为一，如前所说，此法趋向、趣入、趣入真如、菩提、涅槃、转依，此法以宣说宣说无量无数善法，作如是一味作意的止观是缘杂染法，因缘一切法故，应知是缘小杂染法。

།མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་གཉིས་སམ་གསུམ་མམ་བཅུ་གཉིས་མན་ཆད་ཇི་སྙེད་བཟུང་བ་དང་།བསམ་པ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་པོ་དང་། བར་དང་། ཐ་མ་ཚར་ཕྱིན་པར་གཅིག་ཏུ་བཟླུམས་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ ཆོས་འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།བྱང་ཆུབ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། གནས་གྱུར་པ་ལ་གཞོལ་བ་འབབ་པ་བབ་པ་དག་སྟེ་ཆོས་འདི་དག་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གྲངས་མེད་པ་དག་མངོན་པར་བརྗོད་པས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ནི་འདྲེས་པའི་ཆོས་ ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ལ།ཆོས་མང་པོ་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདྲེས་པ་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་ བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་།མཚན་ཉིད་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་པོ་དང་། བར་མ་དང་། ཐ་མ་ཚར་ཕྱིན་པར་གཅིག་ཏུ་བཟླུམས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། བྱང་ཆུབ་དང་། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་དང་།གནས་གྱུར་པ་ལ་གཞོལ་བ་འབབ་པ་བབ་པ་དག་སྟེ། ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གྲངས་མེད་པ་དག་མངོན་པར་བརྗོད་པས་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རོ་གཅིག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ ཐམས་ཅད་དང་།དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདྲེས་པ་ཚད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཆོས་བསྟན་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིར་སྒོ་ཐམས་ཅད་ དང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་པ་ཡང་དག་པར་མགུ་བར་བྱེད་པས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཚད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་རེ་རེ་ ལ་ཡང་ཚད་མེད་པར་སྦྱར་རོ།།གོང་ནས་གོང་དུ་ཤེས་རབ་དང་སྤོབས་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུལ་བའི་ཞིང་གི་རྡུལ་སྙེད་པོ་བསམ་པ་ཐ་དད་པ། མོས་པ་ཐ་དད་པ། ཐེ་ཚོམ་ཐ་དད་པ། སྐད་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དུས་གཅིག་ཏུ་སོ་སོ་ནས་བསྐལ་པའི་ཞིང་གི་རྡུལ་སྙེད་དུ་ཞུ་བ་ཞུས་ཀྱང་། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཅིག་ཅར་རློན་པར་དེ་ལྟ་བུའི་ཤེས་རབ་དང་སྤོབས་པ་ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པའི་བར་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་སོ།།དེ་ལ་དགེ་བ་འཕེལ་བའི་རིགས་པ་ནི་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གིས་ཀྱང་། ལུང་དང་རྟོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ དཔག་ཏུ་མེད་པ་གྲངས་མེད་པ་དག་འཕེལ་བར་འགྱུར་མོད་ཀྱི།དེ་བས་ཀྱང་འདྲེས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཚད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དག་གོང་ནས་གོང་དུ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕེལ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཞུས་སོ།

以'经典等等'这些词，是指从十二分教法中，任取两部或三部乃至十二部以下的任何数量，以及它们的异名、性相、词义解释、一切分类，从开始、中间到最后圆满地合而为一，如前所说，这些法趋入真如、菩提、涅槃和转依，这些法是以无量无数善法的言说而表达的，如是作意的止观是缘于杂合之法，也缘于众多之法，因此应知是缘于大杂合法。
以'如来等'这些词，是指十二分教法的全部，以及它们的分类、如来无量说法等一切的异名、性相、词义解释、一切分类，从开始、中间到最后圆满地合而为一，如前所说，这一切法趋入真如、菩提、涅槃和转依，这一切法是以无量无数善法的言说而表达的，如是一味作意的止观是缘于一切法的安立和它们的一切分类，因此应知是缘于无量杂合法。
其中'无量说法'是指如来为了一切所缘，通过一切门、一切时中令一切所化众生的意乐圆满而趣入，即是说在每一分教法中都是无量的。'无量法句和文字'也是同样，即每一分教法中都是无量的。'无上无量智慧和辩才'是指即使如同所化众生数量的尘数那样多的不同意乐、不同胜解、不同疑惑、不同语言的众生同时各自提出如同刹土微尘数那样多的问题，如来的加持力也能同时回答，如是智慧和辩才直至最后际都是无量的。
其中，善法增长的道理是，虽然以缘于不杂合法的止观也能增长无量无数的教证和证悟的善法，但比那更殊胜的是缘于小杂合、大杂合和无量杂合法的止观，应知这些更为殊胜地增长。为了说明获得这些的因缘，世尊以'菩萨以何等量'等作了请问。

།བྱམས་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ལྔ་ལས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྒྱུ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གང་གི་ཚེ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་ན་དེ་ཡང་ཐོབ་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྟེན་ཐམས་ཅད་འཇིག་པ་ བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་ངན་ལེན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། ལྟ་བའི་རྣམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་གནས་ངན་ལེན་ཏེ། དེའི་རྟེན་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །འདྲེས་པའི་ ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་གནས་ངན་ལེན་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚེ་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་གནས་ངན་ལེན་དེ་དག་གི་རྟེན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇིག་པར་བྱེད་དོ།།འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་དགའ་བ་ ཐོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཞི་གནས་ཐོབ་པས་འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་དང་བྲལ་བ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་དགའ་བ་ཐོབ་པའོ།།ཆོས་སྣང་བ་ཕྱོགས་བཅུར་ཚད་མེད་ཅིང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཞི་གནས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཉིས་མེད་པའི་དོན་རང་རིག་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའོ།།དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མཚན་མ་རྣམ་པར་ མ་བརྟགས་པ་རྣམས་དེ་ལ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དེ།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་ལྡན་ཞིང་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་ པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པའོ། །དེ་དང་མཐུན་པའི་མཚན་མ་ནི་དེ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་སྟེ། ཟུང་དུ་འབྲེལ་པས་འཇུག་པའི་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་དངོས་པོའི་མཐའ་དང་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པས་གཟུགས་བརྙན་ ལས་འདས་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སས་བསྡུས་པ་དག་རང་གི་ངང་གིས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་གོང་མ་བས་ཆེས་གོང་མ། བཟང་པོ་བས་ཆེས་བཟང་པོ་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་།བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །དེ་འཐོབ་པས་ནི་གསུམ་པ་ལ་སྟེ། ས་དང་པོ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པས་གཉིས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་རྒྱུས་ས་གསུམ་པ་ལ་མི་ཉམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐོས་པའི་ གཟུངས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་།བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ས་བཅུ་པ་ལ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་དབང་བསྐུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་ སྟེ།མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསྒོམ་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་མོ།

关于'慈悲是从五种因获得，应当了知'等，是说明当获得这五种因时，也就获得了慈悲。
关于'在作意时，刹那刹那中灭除一切随眠的所依'，随眠有两种：修所断的贪等烦恼随眠，以及见所断的见类烦恼随眠。它们的所依是阿赖耶识。缘于杂染法的止观是这些随眠的对治，因此在作意时，刹那刹那中都在摧毁这些随眠的所依阿赖耶识。
关于'断除种种想，获得法喜之乐'，是说由于远离随眠障碍，获得身心轻安的止，远离种种想，获得一心专注的法喜之乐。
关于'如实了知十方无量无边的法相'，是说由于获得身心轻安的止，因此在心的本性中生起无二义自证的观智。
关于'与圆满所需相应的清净分随顺之相，无所分别地生起'，'与圆满所需相应的清净'是指一切种智，因为具足圆满自他二利的事业，并由人法二无我见清净所分辨。'分'是指分别，即获得一切种智。与此相随顺的相是获得此的因，即双运道所缘的事边际和圆满所需无分别，超越影像，任运所摄，自然生起。
关于'为获得、圆满、成就法身，而真实摄受较前因更殊胜、较善更善'，法身是指证悟的法身和教说的法聚。获得是在第三地，因为在初地证悟一切法真如，在第二地由遍净因在第三地获得不退转三摩地和闻持陀罗尼，故获得证悟法身和教说法聚。圆满是在第十地，因为受一切智灌顶和法云圆满。成就是在如来地，因为是究竟果。'因'是指地和波罗蜜多修行的出离道。

།གོང་མ་བས་ཆེས་གོང་མ། བཟང་པོ་བས་ཆེས་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་བས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྒྱུ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རྒྱུ་བས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པའི་རྒྱུ་གོང་མ་བས་ཆེས་གོང་མ་དང་།བཟང་པོ་བས་ཆེས་བཟང་པོ་ཡིན་ཏེ། ས་བཅུའི་མདོ་ལས་གསེར་གྱི་དཔེས་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུ་ལྔ་པོ་དེ་དག་དུས་གཅིག་ཏུ་འཐོབ་པར་ངེས་པ་ནི་མེད་དོ། །འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དེས་གང་ལ་རྟོགས་ཤིང་ཐོབ་པ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཞུས་སོ། །ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་ནི་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གསུམ་པ་འོད་བྱེད་པ་ལ་ནི་ཐོབ་པར་ རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་དང་པོ་པ་དག་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར། བྱམས་པ་དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པས་ཀྱང་དེ་ལ་རྗེས་སུ་བསླབ་ཅིང་ཡིད་ ལ་བྱ་བ་མི་བཏང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལྟར་དགེ་བ་འཕེལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པས་དགེ་བ་འཕེལ་བ་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པ་ནི་དགེ་བ་འཕེལ་བ་ཆུད་མི་ཟ་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་རྟོག་པ་དང་གཡོ་བ་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཏོ།།གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དེའི་གཉེན་པོ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཉེན་པོ་ནི་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་གཉེན་པོ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ཆུད་མི་ཟ་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་གཡོ་བ་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་།ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པ་དང་རྟོག་པ་དང་། གཡོ་བ་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་ གཏན་ལ་དབབ་པའོ།།དེ་ལ་མཚམས་སྦྱར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདིར་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེས་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་བཅས་ པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ།ས་དེ་དག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཇི་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་དུ་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་བརྟགས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་རྟོག་པ་དང་ བཅས་ཤིང་།དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་གྱུར་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་པར་སྦྱར་རོ།

所谓'比最高更高，比最好更好'，是指比获得因更圆满的因，比圆满因更完成的因是比最高更高，比最好更好，如《十地经》中以金子的比喻所示。这五种因不一定同时获得。
为了说明以杂染法为所缘的止观通过何种方式证悟和获得，因此以'世尊，以杂染法为所缘的止观'等进行请问。
'在初地欢喜地是证悟'是指在此地证悟法界遍行的意义。'在第三地发光地是获得'是指在此地获得止观道的广大差别，即一切禅定和无色定。
为了摄受初学者，慈氏说：'虽然如此，初学菩萨也应当随学修习，不应放弃作意。'这是为了不退失并且不浪费由善法增长所分别的止观道的本质而宣说和解释善法增长的建立决定。
其后，为了不浪费分别和动摇及其对治，应当解释建立决定的词义等。'分别和动摇'是指有寻有伺的禅定。'及其对治'是指有寻有伺的对治，有寻的对治是无寻唯伺的禅定，有伺的对治是无寻无伺的禅定。
'为了不浪费而建立决定'是指为了不退失并且不浪费由分别和动摇及其对治所分别的止观道的本质而宣说和解释分别和动摇及其对治的决定。
其中如何关联呢？在此，圣慈氏观察到其他人这样想：由瑜伽所摄的止观道的本质分别了一切等持地的三摩钵底和有生，而这些地是由三种禅定所摄，那么止观道的本质如何成为三种禅定？观察到有这样想法的人们的意趣后，以'世尊，如何止观成为有寻有伺的禅定'等进行请问。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་རྣམ་གྲངས་དང་པོས་ནི་བསྟན་པས་རྟོག་པ་དང་གཡོ་བ་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏེ། རྣམ་གྲངས་འོག་མས་ནི་བཤད་པས་དེ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱམས་པ་ཇི་ལྟར་བཟུང་ཞིང་བརྟགས་པ་དང་དཔྱད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དེ་དག་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར ཅན་མ་གཏོགས་པ་ནི་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་།དངོས་གཞི་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉིས་ཀ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་རགས་པ་ཐོབ་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་ མཐོང་གི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མ་གཏོགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་པས་ན་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་གཟུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ སྟོབས་བསྐྱེད་པས་གཟུང་བའོ།།བརྟགས་པ་དང་དཔྱད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་དུས་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མ་གཏོགས་པ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། དངོས་གཞི་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་གཉི་ག་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡིད་ལ་བྱས་པའོ། །དེ་དག་གི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འཐོབ་པའི་དུས་ན་གཟུགས་བརྙན་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་མ་བློ་ལ་སྣང་བའོ། །གསལ་ཞིང་རགས་པ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྟོག་པ་ དང་བཅས་པའི་ས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྗེས་སུ་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་ བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མ་གཏོགས་པའི་ས་པའི་ཞི་གནས་དང་།ལྷག་མཐོང་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དེ་དག་ཉིད་བསམ་ གཏན་དང་པོའི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་འབའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་དུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཆ་ཕྲ་མོ་ཐོས་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ ཅན་དེ་ཉིད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་པས་ན་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལས་མཚན་མ་གསལ་ཞིང་རགས་པ་མྱོང་བའི་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་རྗེས་སུ་ཚོལ་བའི་དུས་ན་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་ པ་དང་ལྡན་པའི་མོས་པ་དང་།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

世尊以三种三摩地的第一种数目宣说，为了不令分别和动摇及其对治失坏，而宣说了安立决定。以下面的数目解说，应当了知宣说彼义。
其中'慈氏，如何执持、观察、寻思诸法'等，是说菩萨如何执持法之安立，除了从初禅到殊胜禅以外，依未至定和根本定任何一种，与寻伺二者相应的胜解作意和真实作意所生的粗显影像所缘，随顺寻思的止观，从初禅到殊胜禅以外的初禅地摄，故是有寻有伺三摩地。
'如何执持'是指以闻思慧力增长而执持法之安立。
'观察和寻思'是指在遍求所缘时，除了从初禅到殊胜禅以外，依未至定和根本定任何一种，以与寻伺二者相应的胜解作意和真实作意而作意于彼等诸法。
'彼等之相'是指在获得作意时，二种影像之相显现于心。
'明显粗显之体验'是因为是初禅有寻地摄的影像之故。
'具随寻思'是因为是初禅有伺的影像之故。
'是有寻有伺三摩地'是说除了从初禅到殊胜禅以外地摄的止观是有寻有伺三摩地。
'即彼等'等，是说菩萨如何执持法之安立，即彼等唯依殊胜禅，与无寻唯伺相应的胜解作意和真实作意所生的细微影像所缘，随顺寻思的止观是殊胜禅地摄，故是无寻唯伺三摩地。
'非是随寻思明显粗显相之体验'是因为在遍求所缘时，依殊胜禅，从与无寻唯伺相应的胜解和真实作意所生，故是影像之故。

།དེ་སྣང་བ་ལ་ཕྱིས་དྲན་པ་ཙམ་ཕྲ་མོ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་འབའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཐོབ་པའི་གཟུགས་བརྙན་དེ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆ་ཕྲ་མོར་བསྟན་ པ་སྟེ།དཔེར་ན་ད་ལྟར་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་འདས་པའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ལྟ་བུ་ལ་བྱའོ། །རྗེས་སུ་དཔྱོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དཔྱོད་པ་ཙམ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་རྟོག་པ་མེད་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་བསྒོམས་ན་ཚངས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གི་ མཚན་མ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དེ་དག་ཉིད་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་དང་དངོས་གཞི་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་།དཔྱོད་པ་མེད་པའི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ དང་།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཐོབ་པ་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་ཙམ་དུ་དཔྱོད་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ས་པ་ཡིན་པས་ན་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་དུས་ན་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཡན་ཆད་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། དཔྱོད་པ་མེད་པའི་མོས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ བརྙན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་མྱོང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཉིས་མེད་པའི་ཆོས་རང་རིག་པས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་། ། རྟོག་པ་མེད་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་ཡན་ཆད་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ཀྱི་ས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའི་འདོད་ཆགས དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་།དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེར་སྐྱེས་པའི་ཚེ་དང་ལངས་པ་རྣམས་ལས་བྱུང་ངོ་། །དེ་དག་ནི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་ཚུལ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ འཇིག་ཚོགས་འགོག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གསུམ་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ནི་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པའི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སྒོ་གསུམ་བསྟན་པ་ལས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་སྒོ་དང་སྦྱར་རོ། །རྟོག་པ་དང་བཅས་ཞིང་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དང་།བཟུང་བའམ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དེ་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于'其显现后仅有细微的忆念体验'这一说法，是指唯依殊胜禅定而修持的所得影像，因为无分别，故称为细微部分。例如，不同于当下直接缘取现前境的忆念，而是如同缘取过去境相随后显现的忆念。
'随后观察'是指，此即是与殊胜禅定中仅有的观察相应的影像。
'无分别而仅有观察的三摩地'是指，殊胜禅定地中的止观是无分别而仅有观察的三摩地，修此可获得大梵天果位。
'于彼等相'等文，是说菩萨如何把握法假安立，即依第二禅以上乃至有顶以下的近分定或根本定，无分别无观察的胜解作意以及真实性作意所生影像的所缘自然成就。以真实性作意观察唯心的止观，因为是第二禅以上地摄，故是无分别无观察的三摩地。
'于一切处皆自然成就'是指，在寻求所缘时，依第二禅近分以上任何一地，因为是无分别无观察的胜解和真实性作意所生的影像。
'以法受作意观察'是指，以自证观察心的本性无二法，此即是第二禅近分以上的无分别无观察影像。
'是无分别无观察的三摩地'是说，第二禅近分以上乃至有顶以下地中的止观是无分别无观察的三摩地。这些也是从离分别观察贪欲的角度说无分别无观察，并非说完全无有分别观察的生起，因为在彼处出生及出定时仍会生起。
以上是说明三种有漏三摩地的方式。依此等而获得圣道的断除我见涅槃三种三摩地，应知是无漏的。
'从寻求而生'是指，如前所说三门中，随顺于寻求之门相应。
'有分别'是指，当时以等持地的作意思维所闻正法、所受持的内容，或善知识的教诫与教导。

།དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་པར་བྱེད། རྟོག་པར་བྱེད། འཇལ་བར་བྱེད། ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིར་ཡང་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་སྒོ་དང་སྦྱར་རོ། །རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་བསམ་ཤིང བརྟགས་ལ་གཞལ་ཞིང་ཉེ་བར་བརྟགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིར་ཡང་ས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདྲེས་པ་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཚད་མེད་པའི་ ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་སྦྱར་རོ།།རྟོག་པ་མེད་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིར་ཡང་ས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྟོག་པ་དང་གཡོ་བ་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡིན་ནོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོངས་ སུ་ཤེས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པ་བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། བཏང་སྙོམས་བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པས་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའོ།།དེ་ལ་མཚམས་སྦྱར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདིར་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ན། ཞི་གནས་ཀྱི་དུས་སུ་ཞི་གནས་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་དུས་སུ་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དུས་སུ་བཏང་སྙོམས་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་ན། རྒྱུ་མཚན་གསུམ་པོ་དེ་དག གང་ཡིན་སྙམ་དུ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་བརྟགས་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི་གང་ལགས། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་གང་ལགས། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་པར་སྦྱར་རོ། །འདིར་དུས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྟན་པས་ནི་བསྟན་ པས་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ།།དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། གཞིའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པས་ནི་བཤད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱམས་པ་སེམས་རྒོད་པ་འམ་རྒོད་དུ་དོགས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་དུས་བསྟན་ཏེ། དུས་ དེར་ཞི་གནས་ལྷག་པར་བསྒོམ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་སེམས་རྒོད་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པས་སེམས་ཉེ་བར་མ་ཞི་བའོ། །རྒོད་དུ་དགོས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕྲོ་བའི་བསམ་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་པའོ། །འདིར་རྒྱུ་མཚན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། གཞིའི་རྒྱུ་ མཚན་ནོ།

'有寻有伺'是指思维、观察、衡量、详细观察的缘故。此处也是如同前面那样以有寻有伺的禅定。'由观察所生'是指随顺于对所寻求的详细观察的门而相应。'寻求'是指当时已经思维、观察、衡量、详细观察的缘故。
'唯伺'是指如同所安立的那样详细观察的缘故，此处的地也如同前面那样。'缘杂染法'是指与小、大、无量的杂染法相应。'无寻无伺'是指缘于一味性的缘故，此处的地也如同前面那样。如是以寻求和动摇的对治分别而成为止观。
其后为了不失修习的因相遍知，当解说安立决定的句义等。'修习的因相遍知'是指修习止时了知止的因相，修习执取时了知执取的因相，修习舍时了知舍的因相。'为了不失而安立决定'是指由于遍知修习的因相而分别的止观道的体性，为了不从中退失及不失坏，以教说和解说而遍知修习的因相安立决定。
其中如何关联呢？此处圣弥勒观察其他人这样想：瑜伽师以瑜伽摄持的止观道的体性，当修习时，止时应了知修止的因相，执取时应了知修执取的因相，舍时应了知修舍的因相。思维这三种因相是什么的人们的心意，而请问：'世尊，止的因相是什么？执取的因相是什么？舍的因相是什么？'
此处以说示时中作意，显示了为了不失修习的因相遍知而安立决定。以说示所缘因相和所依因相，应知为解说。'弥勒，心掉举或恐将掉举时'是显示止时，因为此时更应修习止的缘故。其中'心掉举'是指由掉举和悔而心不寂静。'恐将掉举'是指散乱的心意近住。此处因相有二种：所缘因相和所依因相。

།དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། གཞིའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ལམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་གཞིའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་ འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་དག་གོ།།ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷག་མཐོང་གི་སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བ་ཡང་ཞི་གནས་ཀྱི་གཞིའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྔ་མས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་བཟློག་ལ། ཕྱི་མས་ ནི་གཉེན་པོའི་རྗེས་སུ་འཇུག་སྟེ།སྐབས་འདིར་ནི་སྔ་མ་ཉིད་གཟུང་ངོ་། །བར་ཆད་མེད་པའི་སེམས་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པ་ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་དེའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་ བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོད་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་གནས་ནི་ཞི་གནས་ཡིན་ལ།དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཡིན་པས་ན་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། སེམས་བྱིང་ངམ་བྱིང་དུ་དོགས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་དུས་བསྟན་ཏེ། དུས་དེར་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ལྷག་པར་བསྒོམ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བྱིང་བ་གཟེངས་བསྟོད་ཅིང་དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་གཏོད་པ་སྟེ། ལྷག་མཐོང་གི་ཆ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་བྱིང་ངམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཉམས་པར་བྱས་པའོ། །བྱིང་དུ་དོགས་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱིང་བའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གྱུར་པ་ནའོ། །མངོན པར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་གཞིའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་ཏེ།འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་དག་གོ། །རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་སེམས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་ལམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ ཉིད་ལ་སྦྱོར་བ་ཡང་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་གཞིའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་སྔ་མས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་བཟློག་ལ། ཕྱི་མས་ནི་གཉེན་པོའི་རྗེས་སུ་འཇུག་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་སྔ་མ་ཉིད་གཟུང་ངོ་། །སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་དེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་ཏེ། ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དེའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སེམས་བྱིང་བ་གཟེངས་བསྟོད་ཅིང་དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་གཏོད་པ་ནི་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད པ་དེ་ཡིན་པས་ན་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ཞི་གནས་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའམ། ལྷག་མཐོང་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའམ། ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་ཡང་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དུས་བསྟན་ཏེ། དུས་དེ་གསུམ་དུ་བཏང་སྙོམས་ལྷག་པར་བསྒོམ་ དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་གཉིས་ཀ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གཞིའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་ཏེ། ཞི་གནས་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་ལམ་ལ་ནི་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ལ། ལྷག་མཐོང་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་ ལམ་ལ་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད།ཐུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་ལ་ནི་དེ་གཉི་གའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའོ།

其中，所缘的因相是获得作意的因，所依的因相应当了知是道清净的因。其中，'厌离及与之相顺的诸法'这句话是显示止的所依因相，即是苦谛和集谛的行相。
修习止心之后，为了清净止道，而修习胜观心的相，这也是止的所依因相。其中前者是远离违品，后者是随顺对治，此处应当取前者。
'无间断之心'这句话是显示止的所缘因相，即是缘无分别影像的止心，其作意即是止的因相，这是说明寂静掉举的住处是止，其因相是作意，所以称为止的因相。
'当心沉没或怀疑将要沉没时'这句话是显示策励的时机，因为在这个时候需要增上修习策励。'策励'是指提振沉没的心并令专注所缘，是属于胜观的部分。其中'心沉没'是指被昏沉睡眠损害了心，'怀疑将要沉没'是指随顺于沉没的状态。
'随顺于生起欢喜的诸法'这句话是显示策励的所依因相，即是灭谛和道谛的行相。修习策励心之后，为了清净策励道，而修习止的相，这也是策励的所依因相。
其中前者是远离违品，后者是随顺对治，此处应当取前者。'彼心之相'这句话是显示策励的所缘因相，即是胜观所缘的有分别影像。'其作意即是策励的因相'这句话是显示提振沉没的心并令专注所缘是策励，其因相是作意，所以称为策励的因相。
'或是专一决定于止，或是专一决定于观，或是止观双运之道'这句话是显示舍的时机，因为在这三个时候需要增上修习舍。
'彼二者皆无随烦恼所染'这句话是显示舍的所依因相，即是在专一决定于止的道中没有掉举和恶作的随烦恼，在专一决定于观的道中没有昏沉睡眠的随烦恼，在止观双运的道中没有这两种随烦恼。

།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་སེམས་དེ་ཉིད་ཅེས་ཤིན་ཏུ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་རན་པར་དཔྱོད་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་ཧ་ཅང་ལྷག་པར་རྩོམ་ པར་མི་བྱེད་པ་ཡང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་གཞིའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་སྔ་མས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་བཟློག་ལ། ཕྱི་མས་ནི་གཉེན་པོའི་རྗེས་སུ་འཇུག་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་སྔ་མ་ཉིད་གཟུང་ངོ་། །སེམས་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་ན་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་ཏེ། ཟུང་ དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་དངོས་པོའི་མཐའ་དང་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་གནས་སྐྱབས་སོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡིན་ལ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་གནས་ སྐབས་དེ་དག་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དེ་ཡིན་པས་ན་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་ པ་དང་བཤད་པས་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཡིན་ནོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་བཤིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཞི་གནས་ཙམ་དང་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་ངན་ངོན་ཙམ་སྐྱེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པའི་ཆོས་དང་དོན་གཞན་ དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་སོ་སྙམ་དུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པའོ།།རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དེ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའོ།དེ་ལ་མཚམས་སྦྱར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདིར་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་ གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བས་ནི་བདག་ཉིད་ཆོས་དང་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པར་བྱ་དགོས་ན།ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ རིག་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་བརྟགས་ནས་།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་པར་སྦྱར་རོ།

为了使平等心本身得到更加清净，对于所缘境界适度观察，不过分精进，这也是平等心的基础原因。其中前者是远离违品，后者是随顺对治，此处应取前者。
'心自然趣入'这句话说明了平等心的所缘因，即双运道的所缘境界达到究竟及圆满所需的依处。
所谓'任运成就的作意即是平等心的原因'，这是说明任运成就的作意即是平等心，其原因是那些阶段就是任运成就的作意，所以称为平等心的原因。
如是通过了知修行的原因而分别的止观之道的本质，为了不退失及不虚耗，以教说和解释而了知修行的原因安立决择所说的，是为了不虚耗了知修行的原因而作安立决择。
其后为了破除增上慢并且不虚耗而作安立决择的词义等解释如下：所谓'增上慢'是指在止观之道的本质的修习阶段中，仅仅生起些微的止和了知及见解，就依此认为未了知和未现证的法和其他义理也都已了知和现证了的增上慢心。
'为了破除并且不虚耗而作安立决择'是指破除那增上慢，以无增上慢而分别的止观之道的本质不退失及不虚耗，为此以教说和解释而作无增上慢的安立决择。
其中如何作衔接呢？此处圣弥勒观察到其他人这样想：瑜伽师以瑜伽摄持的止观之道的本质修习时，应当使自己对于法和义的各别正确认知无有增上慢，那么法的各别正确认知和义的各别正确认知的本质差别是怎样的？如何才能各别正确认知呢？观察到他们有这样的心念后，便提出了'世尊，菩萨修习止观，于法各别正确认知及义各别正确认知'等请问。

།འདིར་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་དང་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་བསྟན། དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡང་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་ཆོས་ནི་གནས་ཡིན་ལ་དོན་ནི་གནས་པ་ཡིན་པས་གནས་ཀྱིས་གནས་པ་མཚོན་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་ པོ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་བསྟན།དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བྱམས་པ་རྣམ་པ་ལྔས་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བསྟན་པས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་ མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་ཏེ་། །མིང་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཤད་པས་དེ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་ པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་བཤད་པའི་ཆོས་དང་། རྟོགས་པའི་ཆོས་སོ། །བཤད་ པའི་ཆོས་ནི་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པས་རྟོགས་པའི་ཆོས་མ་བསྟན་ཀྱང་ཞར་ལ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བཤད་པའི་ཆོས་ནི་མིང་དང་ཚིག་དང་། ཡི་གེ་དང་། སོ་སོ་བ་དང་། བསྡུས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིང་དང་ཚིག་དང་། ཡི་གེ་དང་། སོ་སོ་བ་དང་། བསྡུས་པས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།མིང་གང་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་གི་མིང་དུ་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པའོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མིང་དུ་བྱ་བར་བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་སོ། །འདི་ནི་དད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་བཏགས་པའོ། །བྱེ་བྲག་གི་མིང་དུ་བྱ་བར་བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། །འདི་ནི་སྤང་བར་བྱ་བའོ། ། དད་པ་འདི་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བའོ། །འདི་ནི་བརྟེན་པར་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་བཏགས་པའོ། །ཚིག་གང་ཞེ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་པའི་དོན་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་གནས་དང་རྟེན་མིང་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དེ་དག ཉིད་ཀྱི་ཚོགས་གནས་དང་།རྟེན་ཡིན་ཏེ་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་ཚིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དོན་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མིང་ཅན་གྱི་ཆོས་དེ་དག་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེ་འམ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མིང་ཅན་གྱི་ཆོས་དེ་དག་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་དེ་དག་གི་དོན་མཚོན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་དང་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཚོགས་གནས་དང་རྟེན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཚིག་དང་གནས་ཤིང་བརྟེན་པའི་ཕྱིར། མིང་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་། སྲེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་།སྤང་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་། ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་། བདེན་པ་དང་དཀོན་མཆོག་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་སེམས་དང་བའི་དད་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། བརྟེན་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ།

在此，世尊开示了法和义的各别证知的体性以及详细分类。也开示了菩萨如何各别证知这些。其中，法是处所，义是所依，因为需要以处所表示所依，所以首先开示法的各别证知的体性和详细分类，并开示菩萨如何各别证知。
关于'慈氏，以五种方式是法的各别证知'等，是为了破除对各别证知的增上慢并且不令失坏，而开示安立决定。也开示了法的各别证知的体性。
关于'何为名'等的解说，开示了这些，并由此开示了各别证知的详细分类。关于'如是'等，开示了菩萨如何各别证知。
其中，法的各别证知的体性有两种：所说之法和所证之法。所说之法是所证之法的根本，因此开示所说之法时，虽未开示所证之法，也可顺便了知。
所说之法是名、句、文、别相、总相的体性，故说'以名、句、文、别相、总相'。
'何为名？即是对杂染法和清净法安立体性和差别之名'中，'杂染法'是指贪欲等，'清净法'是指信心等。
'安立体性之名'是指安立'这是贪欲'、'这是信心'等。'安立差别之名'是指安立'此贪欲应遍知'、'此贪欲应断'、'此信心应获得'、'此信心应依止'等。
'何为句？即是为了随顺施设杂染和清净之义，依止彼等名聚之处所和所依'，意思是说，名聚是处所和所依，依止于此的是句。
'为了随顺施设义'是指为了表示'应断除具有杂染名的诸法'或'应修习具有清净名的诸法'等这些义。
'处所和所依'是指彼等名聚是处所和所依，因为句依止和安住于此。'彼等名聚'是指如'应遍知和断除欲望、渴爱的贪欲'等，以及如'应获得和依止对业果、谛、三宝深信而心生净信的信心'等。

།བརྟེན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དང་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་མིང་དེ་དག་ ཉིད་ཀྱི་ཚོགས་ལ་ཚིག་བརྟེན་པ་སྟེ།མིང་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཚོགས་ལ་དེའི་དོན་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཕྱིར་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་འབྱུང་བས་ན་མིང་ལ་བརྟེན་པ་ནི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །ཡི་གེ་གང་ཞེ་ན། དེ་གཉི་གའི་གནས་ཀྱི་ཡིག་འབྲུ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་ཚིག་དེ་གཉིས་ཀའི་གནས་སུ་ གྱུར་པ་ཨ་ཨཱ་ཨི་ཨཱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡིག་འབྲུ་ནི་ཡི་གེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དག་སོ་སོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡིག་འབྲུ་སོ་སོ་ལས་སོ། །མ་འདྲེས་པ་ལ་སོ་སོའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་བཀོད་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མིང་ངམ།ཡང་ན་ཚིག་གམ། ཡང་ན་ཡི་གེ་སྣ་གཅིག་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ། །བསྡུས་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔ་མ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་ བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དང་།ཡི་གེ་དང་། སོ་སོ་བ་དང་། བསྡུས་པས་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བསྟན་ནས། དེ་ནི་དེ་ལ་གནས་པ་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་ པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་།དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་བསྟན་ཏེ། ཤེས་བྱའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་དང་། བསྟན་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་དང་། སེམས་ལ་བརྟག་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་ བསྡུས་པ་དང་།གནས་དང་གནས་པ་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པས་སོ། །དེ་ལ་ཤེས་བྱའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔས་རྣམ་པ་བཅུས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏེ།འདིར་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བསྟན་པས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་ གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏེ་།དེ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཤད་པས་དེ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ ཡང་བསྟན་ཏོ།།དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་གནས་སྐབས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཤེས་བྱའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ནི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་གང་ཞེ་ ན།འཛིན་པའི་དོན་དང་གཟུང་བའི་དོན་ཏོ།

所谓'依止于何者'是指依止和所依的名称，即词依止于名称的聚合，因为为了随顺其义而施设名言，所以言说生起，因此依止于名称的是词。
什么是字母？所谓'是彼二者之处的字母'是指作为名称和词二者之处的阿（a）、阿（ā）、伊（i）、伊（ī）等字母是字母的意思。
'从彼等各别'是指从名称、词和字母各别。'以不混杂的各别作意'是指对具有殊胜安排的名称、词和字母的经典等法，或者缘于名称，或者词，或者一个字母的作意。
'从总摄'等是与前者相反。'彼等一切总摄为法无碍解'是指词、字母、各别和总摄的法无碍解，彼等一切总摄为法无碍解的体性和分类的意思。
如是'是法无碍解'说明菩萨如何获得无碍解。如是说明了法无碍解的体性、分类和菩萨如何获得无碍解之后，
应当说明住于彼处的义无碍解的体性、分类和菩萨如何获得无碍解，以四种方式说明：摄一切所知义、摄一切所诠义、摄一切观察心义、摄一切甚深广大处所依义。
其中，以摄一切所知义说明义无碍解的体性、分类和菩萨如何获得无碍解，即'菩萨以十种方式获得义无碍解'等。
此中'尽所有性'等是为了破除对义无碍解的增上慢并且不令失坏而说明安立决择，以此也说明了义无碍解的体性。
'慈氏，于杂染清净诸法'等是以解说而说明彼义，以此也说明了义无碍解的分类。菩萨如何获得无碍解是以一切这些情况来说明。
其中'摄一切所知义'是指所知事物的尽所有性和如所有性。什么是所知事物？能取义和所取义。

།འཛིན་པའི་དོན་ནི་གཟུང་བའི་དོན་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། གཟུང་བའི་དོན་གང་ཞེ་ན། གནས་ཀྱི་དོན་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དོན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོའི་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །འཛིན་པའི་དོན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དོན་སྔོན་ དུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་དག་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དོན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོའི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་བསྟན་པ་དང་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རྣམ་ པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ།།ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གྲངས་ལྔས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དེས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ནི་གྲངས་དྲུག་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། དེས་ནི་ཟབ་པ་མ་བསྟན་ཏོ། །ཕྱི་ རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གྲངས་དྲུག་ཁོ་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ།དེས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་བསྟན་ཏོ། །སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གཞན་ཡང་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་ པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་དོ།།འབྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་གྱིས་འཁོར་བར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མ་དང་། ཐ་མ་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་ དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་དག་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་དེ་དག་གིས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་དང་ཆོས་བདག་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་མེད་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་དེས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།འདུ་བྱེད་རྣམས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གང་ཡིན་པའོ། །གནས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུས་ལ་སོགས་པར་གནས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དེས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། སྡུག་ བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་སྐྱེ་བ་བསྒྲུབ་པ་ནི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་ དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་འགགས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།འགོག་པའི་བདེན་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལོག་པར་བསྒྲུབ་ པའི་གཉེན་པོ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།ལམ་གྱི་བདེན་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་བདུན་པོ་དེ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་བྱེ་ བྲག་དང་།ཆོས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྡུ་བའི་ཚུལ་སྟོན་ཏོ།

所谓执持的意义也就是所取的意义。什么是所取的意义呢？即住处的意义和受用的意义，这些表明了所知事物的一切存在。
对于执持的意义等这些，以颠倒义为前导的是染污的意义。对于这些，以无颠倒义为前导的是清净的意义。这些表明了所知事物如实存在的本质，这就是教法和义理的各别证知的本质。
'分别'即是类别。'诸蕴以五数'即是诸蕴的分类，这表明了自性。'内处以六数'也是分类，这表明了深奥。'外处也唯以六数'也是分类，这表明了受用。
'等'字表示还包括其他一切染污法和清净法的分类。
'所谓真如'是指特征。'生起真如'是指由烦恼、业和生的相续而在轮回中生起，以这些方式而不是其他方式的真如，即是诸行无始无终的本质。
'相真如'是指三相中补特伽罗无我和法无我，以这些方式而不是其他方式的真如，即是一切法的人无我和法无我的本质。
'唯识真如'是指无二的本质，以这种本质而不是其他方式的真如，即是诸行唯识的本质。
'住真如'是指苦的本质安住于时间等，以这种本质而不是其他方式的真如，即是所说的苦谛。
'邪成就真如'是指由业和烦恼成就生，以这种邪成就而不是其他方式的真如，即是所说的集谛。
'清净真如'是指由断除非真实分别而清净，以这种清净性而不是其他方式的真如，即是所说的灭谛。
'正成就真如'是指对治邪成就的圣道成就涅槃，以这种正成就而不是其他方式的真如，即是所说的道谛。
'弥勒，其中'等文说明这七种真如可归纳为有情差别、法差别、菩提差别和道差别。

།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་འཁོར་བར་འབྱུང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པས་འབྱུང་བ་དང་། གནས་པ་དང་། ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ ཀྱིས་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་མོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་དང་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་མོ། །བྱང་ཆུབ་ཐམས་ཅད་ནི་འགོག་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་མཚུངས་ ཤིང་མཉམ་མོ།།འོ་ན་བྱང་ཆུབ་ཐམས་ཅད་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པ་འབྱུང་ལ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དག་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་ པར་གྲོལ་བས་མཚུངས་ཀྱང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུས་མི་མཚུངས་ཏེ།དེ་ཡང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཐ་དད་པར་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཇི་ལྟར་འདུད་པའི་དབང་གིས་ན། །གོས་ལ་ཚོན་བཀྲའི་རི་མོ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཤུགས་ཀྱི་ དབང་གིས་ན།།གྲོལ་བ་ཡེ་ཤེས་རི་མོ་བཀྲ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཐོབ་པ་ཐམས་ཅད་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གིས་བསྡུས་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ལས་ཐམས་ཅད་ནི་འཕགས་ པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་བྱེ་བྲག་ཡིན་པས།ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་མཚུངས་ཞིང་མཉམ་མོ། །འཛིན་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །གཟུང་བའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བའོ། །ཡང་འཛིན་པའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུང་བའི་དོན་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་ཀྱི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སོ། །གྲོང་ཚིགས་ཞེས་བྱ་བ་བ་ནི་གྲོང་གི་མཚམས་ཏེ། གྲོང་དང་གྲོང་དེ་ཉིད་ཀྱི་འཁོར་དུ་གཏོགས་པའི་གྲོང་གི་མཚམས་གཅིག་གོ། །གྲོང་ཚིགས་བརྒྱ་དང་། དེ་སྟོང་དང་། དེ་འབུམ་ དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་གྲངས་ཀྱི་མཐའ་དེ་དག་ཏུ་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།རྒྱ་མཚོ་ལ་ཐུག་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་དབུས་ནས་བཟུང་སྟེ། ཕྱོགས་བཞིར་རྒྱ་མཚོ་ལ་ཐུག་པ་བཞི་ཡོད་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ཡང་གྲོང་ཚིགས་འབུམ་ལ་རྒྱ་མཚོ་ལ་ཐུག་པའི་ས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲེ་ བ་ཡང་མ་ཡིན།རྒྱ་མཚོ་ལ་ཐུག་པའི་ས་འབུམ་ལ་འཛམ་བུའི་གླིང་གཅིག་ཏུ་བསྒྲེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གྲོང་ཚིགས་དང་འབུམ་ལ་ཐག་པའི་ཚར་གཅིག་།རྒྱ་མཚོ་ལ་ཐུག་པའི་ས་ཡང་འབུམ་ལ་ཐུག་པའི་ཚར་གཅིག་ཏུ་སོ་སོར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །འཛམ་བུའི་གླིང་ལ་སོགས་པ་ལ་ ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཚར་སོ་སོར་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་གྲོང་ཚིགས་དང་དེ་བརྒྱ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཚད་མཉམ་པ་དེ་དང་གྲངས་དེས་བསྒྲེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དོན་ཅེས་བྱ་ བ་ནི་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་གཞིའོ།

一切有情众生在轮回中生起，是苦和集谛的差别，以生起、住留和颠倒成就的真如而平等一致。
一切诸法是无我和唯识的差别，以相和了别的真如而平等一致。
一切菩提是灭谛的差别，以清净真如而平等一致。
那么，如果一切菩提平等一致，为什么佛陀的解脱以法身相而趋入利益众生，而声闻和独觉的解脱则不然呢？虽然他们在从烦恼障解脱方面相同，但在以法身从所知障解脱方面不同。
这也仅仅是由于往昔愿力的缘故，本性并非决定有差别。如所说：'如同随染色力，衣上现彩绘，如是随势力，解脱智慧显。'
所谓'以缘一切所得混合法的止观所摄之智慧'，是缘一切诸法一味性的道之本质。一切事业是八支圣道的差别，以正确成就的真如而平等一致。
'能取义'是具有所缘。'所取义'是所缘境。又说'凡是能取义即是所取义'，是因为一切诸法都是意识的所取。
'处所义'是器世间界。'村落'是村庄边界，即一个村庄及其所属范围的边界。
'百村落'、'千村落'、'十万村落'等，仅是举例而已，数量并不限定于此。
'至海之地'是指从赡部洲中心开始，向四方延伸至海的四处。这也不是将十万村落合并为一个至海之地，也不是将十万至海之地合并为一个赡部洲。
村落和十万为一组，至海之地也是十万为一组，是分别建立的。对赡部洲等也同样要分别配数。
如此宣说村落及其百数等，是显示无量世界建立的因，而不是以该数量来合并世界的量度。
'受用义'是受用的所依。

།ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་དངོས་པོ་བདུན་ཏེ། བདག་དང་ཕ་མ་དང་བུ་དང་ཆུང་མ་དང་བྲན་དང་བྲན་མོ་དང་ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་དང་མཛའ་བཤེས་དང་བློན་པོ་དང་ཉེ་དུ་དང་སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་ཀྱི་དངོས་ པོ་དང་ཞིང་གི་དངོས་པོ་དང་།ཁང་ཁྱིམ་གྱི་དངོས་པོ་དང་། ཟོང་དགྲམ་པའི་དངོས་པོ་དང་། བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་ལ་སྦྱོར་བའི་དངོས་པོ་དང་། ནོར་སོགས་པའི་དངོས་པོའོ། །ཡོ་བྱད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོ་བྱད་བཅུ་སྟེ། ཟས་དང་། སྐོམ་དང་། བཞོན་པ་ དང་།གོས་དང་། རྒྱན་ཆ་དང་། བཞད་གད་དང་། གླུ་བྲོ་དང་། རོལ་མོའི་སྒྲ་དང་། སྤོས་དང་། མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་། བྱུག་པ་དང་། སྣོད་སྤྱད་དང་། སྣང་བ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་ཀྱིས་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམ་པ་བཞིས་ འདུ་ཤེས་དང་།སེམས་དང་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། གནས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དོན་དེ་དག་ལའོ། །འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིར་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ རྟོག་པའོ།།སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་པོ་དག་ལ་ལྟ་བས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་སེམས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པའོ། །ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་ལ་དེ་བཞིན་ དུ་བཟོད་པ་དང་།འདོད་པ་དང་། རྣམ་པར་འཇིག་པ་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དོན་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པའི་དོན་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དོན་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྒྱུ་དང་། གནས་སྐབས་དང་། སྒོ་དང་། ཆེ་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག དང་།རྣམ་གྲངས་དང་། ཉེས་དམིགས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་གང་སྐྱེ་བ་ན་བདག་ཉིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྐྱེ་ལ་དེ་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱང་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་ཁོ་ནར་འཇུག་པའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ པ་མང་པོ་དག་གི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ།།རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། རྟེན་དང་། དམིགས་པ་དང་། འདུ་འཛི་དང་། བཤད་པ་དང་། གོམས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའོ། །གནས་སྐབས་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཀུན་ ནས་དཀྲིས་པ་དང་།ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་གནས་སྐབས་སོ། །སྒོ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོའོ། ཆེ་བ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ལྷུང་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒྱུད་དང་། གཞི་དང་། ལས་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། མཐར་གྱུར་པའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་དང་། དེ་དག་ལ་འདུ་ཤེས་དང་། ལྟ་བ་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའོ།

所谓'遍执'是指七种遍执之事：自己、父母、子女、妻子、男仆、女仆、工人、靠佣金生活者、朋友、大臣、亲属、姻亲关系之事、田地之事、房屋之事、商品陈列之事、福德事业之事、从事工作之事、积累财物之事。
所谓'资具'是指十种资具：食物、饮品、坐骑、衣服、装饰品、欢笑、歌舞、音乐声、香料、花鬘、涂香、器具、灯光、男子和女子的承事。
所谓'颠倒义'是指由四种颠倒而产生的想、心、见的颠倒。
所谓'于执著等义中'是指在执著、所执、住处和受用等义中。
所谓'想颠倒'是指由四种颠倒而产生的遍计。
所谓'心颠倒'是指由四种心颠倒而产生的见解执著的心，为贪欲等烦恼所染污。
所谓'见颠倒'是指对由想所遍计的对象产生认可、欲求、分别和执著。
所谓'不颠倒义'是指与颠倒义相反的意思。
所谓'烦恼义'是指对执著等义产生颠倒义为前导的情况，这也有三种。
所谓'烦恼染污'是指烦恼和随烦恼。
这些的分类是以自性、分类、因、阶段、门、大、颠倒、异名和过患来安立。
其中，什么是自性？指某法生起时，自身以不寂静为相而生，由其生起使诸行相续也唯是不寂静而转。
什么是分类？指六种烦恼和众多随烦恼的相状分类。
什么是因？有六种：依处、所缘、聚集、宣说、串习和作意而生烦恼。
什么是阶段？有七种：随眠、缠缚、遍计、俱生、小、中、大的阶段。
什么是门？有两种：缠缚门和随眠门。
什么是大？有六种：堕落、生起、相续、所依、发起诸业和究竟。
什么是颠倒？有七种：四种颠倒以及对它们的想、见和心的颠倒。

།རྣམ་གྲངས་གང་ཞེ་ན། རྣམ་གྲངས་མང་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། འཆི་བ བ་དང་།བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། ཆུ་བོ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། མདུད་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་དང་། ཐ་བ་དང་། དྲི་མ་དང་། སྡིག་པ་དང་། ཟུག་རྔུ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། རྩ་བ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཟག་ པ་དང་།ཕོངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་། འཁྲུག་པ་དང་། འཐབ་པ་དང་། མེ་དང་། རིམས་ནད་དང་། ནགས་སྦྱོར་བ་དང་། གགས་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་གྲངས་མང་པོ་དག་གོ། །ཉེས་དམིགས་གང་ཞེ་ན། ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་དུ་མ་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་བྱེད་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་དང་གཉི་ག་ལ་གནོད་པ་དང་། ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་རྒྱུད་ཐག་རིང་བར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་། ལོངས སྤྱོད་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་།འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ཞུམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་སུ་སྡིག་པ་མི་སྙན་པའི་སྒྲ་གྲགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་འགྱུར་བ་དང་། འགྱོད་བཞིན་དུ་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཞིག་སྟེ་འཆི་བའི་འོག་ཏུ་ ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་།བདག་གི་དོན་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་དགུས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ངོ་ བོ་ཉིད་དང་།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྒྱུ་དང་། གནས་སྐབས་དང་། སྒོ་དང་། ཆེ་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་དང་། ཉེས་དམིགས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་གང་སྐྱེ་བ་ན་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་ལ་དེ་སྐྱེས་པས་ལུས་དང་ངག་གི་མངོན་པར་འདུ་ བྱེད་པ་ཡང་འཇུག་པའོ།།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དགེ་བ་བཅུ་དང་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། འཇུག་པའི་གང་ཟག་གི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །རྒྱུ་གང་ ཞེ་ན།རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། བདག་དང་གཞན་དང་། གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། ཟང་ཟིང་དང་། འཇིགས་པ་དང་། གནོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྩེ་ཞིང་དགའ་བ་དང་། ཆོས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའོ། །གནས་སྐབས་ གང་ཞེ་ན།རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། བྱུང་བ་དང་། བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སོ། །སྒོ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་སྒོ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པའི་སྒོའོ། །ཆེ་བ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། གོམས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞི་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེལ་བའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བྱ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། དགའ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ།

什么是异名？有如是多种异名：即系缚、死亡、随眠、近烦恼、缠、暴流、系、取、结、障、垢、染、罪、刺、执取、根、恶行、漏、贫乏、热恼、争、斗、火、疫病、林、障碍等如是等类众多烦恼异名。
什么是过患？有如是多种过患：即令心烦恼、令所缘颠倒、令随眠坚固、令同类行相续流转、令自他二者受害、令今生后世二者生罪过、令生起心所感受的苦与不悦、令成就生等诸苦、令远离涅槃、令退失诸善法、令受用衰损、令在眷属中怯弱、令恶名传遍十方、令圣者呵责、令临终时生悔、令身坏命终后生于恶趣恶道邪见众生中、令不能获得自利。
所谓业烦恼即是身语意诸行。其差别亦以九种安立：即自性、差别、因、位、门、胜、颠倒、异名、过患。
其中何为自性？谓诸法生时，生起造作相，由此生起而趣入身语诸行。
何为差别？有二种：即善恶十业道正受趣入补特伽罗相之差别，及彼业道法相之差别。
何为因？有十二种：即贪、嗔、痴、自、他、随他转、财物、怖畏、为作损害、嬉戏欢喜、法想、邪见。
何为位？有五种：即小、中、大、已生、习气位。
何为门？有二种：即出生果门及作损害与饶益门。
何为胜？有六种：即造作、串习、自性、所依、决定为违品分及遣除违品分。
何为颠倒？有三种：即作业颠倒、执取颠倒、欢喜颠倒。

།རྣམ་གྲངས་གང་ཞེ་ན། ལས་བྱས་པ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་། བསགས་པ་དང་། མ་བསགས་པ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མ་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པར་ངེས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པར་མ་ངེས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་ཟིན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་མ སྨིན་པ་དང་།དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། སྒོམ་པས་བསྡུས་པ་དང་། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པས་བསྡུས་པ་དང་། སྡོམ་པས་བསྡུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། སྡོམ་པ་མ་ཡིན་པས་བསྡུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེས ནས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པ་དང་། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་སློབ་པ་ཡང་ མ་ཡིན་པ་དང་།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། གནག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གནག་པ་དང་། དཀར་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་བ་དང་། དཀར་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དཀར་གནག་དང་། གནག་པ་ཡང་མ་ཡིན། དཀར་བ་ ཡང་མ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད་དེ།ལས་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཡོན་པོའི་ལས་དང་། ཉེ་བའི་ལས་དང་། སྙིགས་མའི་ལས་དང་། གཙང་མའི་ལས་དང་མཐུན་པའི་ལས་དག་གོ། །ཉེས་དམིགས་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ་། བདག་ལ་གནོད་པ་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་ལ་གནོད་པ་དང་། ཚེ་འདིའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྐྱེད་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྐྱེད་པ་དང་། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ དང་།ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མ་ངེས་པ་དང་། འཇུག་པས་སོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། འགྲོ་བའི་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་།གནས་གཞན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རིགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་ལུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དེ་ལ་ཁམས་གསུམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའོ། །འགྲོ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ལྔར་སྐྱེ་བའོ། །གནས་གཞན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ འདོད་པའི་ཁམས་ན་གནས་གཞན་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་དང་།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་གནས་གཞན་བཅོ་བརྒྱད་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གནས་གཞན་བཞི་སྟེ། དེ་དག་བསྡོམས་ན་གནས་གཞན་ལྔ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་སྐྱེ་བའོ།

什么是分类呢？已作业和未作业，已积集和未积集，从思维而生和非从思维而生，决定成熟和不决定成熟，已成熟果报和未成熟果报，
善和不善，无记，戒律所摄和非戒律所摄，非戒律所摄亦非非戒律所摄，
从布施而生，从持戒而生，从修行而生，福德和非福德，不动，感受快乐，感受痛苦，感受非苦非乐，
现世受报，来世受报，后世受报，过去、未来、现在，欲界相应，色界相应，无色界相应，
有学、无学、非有学非无学，见断所断，修断所断，非所断，
黑业黑报，白业白报，白业黑白报，非黑非白无报业，
尽业，曲业，近业，秽业，净业，顺业等。
什么是过患呢？有七种：害自己，害他人，害双方，生现世过失，生来世过失，从此所生的心所感受痛苦，体验不悦。
所谓生起的烦恼，即烦恼的烦恼和业的烦恼，于界中无生。其分类以四相安立：分类、痛苦、不定、趣入。
其中分类有五种：界的分类，趣的分类，处所的分类，种姓的分类，世间身体的分类。
其中三界的分类即生于三界。趣的分类即生于五趣。处所的分类即欲界有三十六处所，色界有十八处所，无色界有四处所，总计五十八处所受生。

།རིགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ ན་མི་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ།རིགས་ངན་པར་སྐྱེ་བ་དང་། རིགས་བཙུན་པར་སྐྱེ་བ་དང་། རིགས་ངན་པར་ཡང་མ་ཡིན་རིགས་བཙུན་པར་ཡང་མ་ཡིན་པར་སྐྱེ་བ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། ལྷ་མ་ཡིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། ས་ གཞི་ལ་བརྟེན་པའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་།ནམ་མཁའི་གཞལ་མེད་ཁང་དུ་བརྟེན་པའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བཅས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་གཙང་མར་སྐྱེ་བ་ དང་།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། འདུ་ཤེས་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེ་དག་བསྡོམས་ན་རིགས་བཅུ་གཉིས་ སུ་སྐྱེ་བའོ།།འཇིག་རྟེན་ན་ལུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་དག་ན་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཏུ་འགྲོ་ཞིང་འཁོར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ དང་ཉིང་ལག་བཅད་པ་མང་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལས་ཁྲག་ཟག་ཅིང་འབབ་པ་དང་།དེར་ཕ་མ་དང་ཕུ་ནུ་དང་བུ་སྲིང་གི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གཉེན་བཤེས་དང་། ནོར་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཟད་པ་མང་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྣམས་ཀྱི་མཆི་མ་མང་པོ་ཟག་ཅིང་འབབ་པ་དང་། དེ་དག་ཏུ་མའི་ནུ་ཞོ་འཐུངས་ པ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ཆུ་བས་ཀྱང་ཆེས་མང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་མ་ངེས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཏུ་འགྲོ་ཞིང་འཁོར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་དང་མའི་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པ་དང་། ཕ་མ་དང་། ཕུ་ནུ་དང་བུ་སྲིང་དང་མཁན་པོ་དང་། སློབ་དཔོན་དང་། བླ་མ་ལྟ་བུར་མ་གྱུར་པ་མེད་པ་དང་། གང་ཟག་གཅིག་གི་བསྐལ་པ་གཅིག་གི་རུས་པའི་ཕུང་པོ་ཡང་གལ་ཏེ་སྡུད་པ་ཅིག་ཡོད་པ་བསྡུས་ནས་ཀྱང་འཇིག་པ་དང་རུལ་བར་མི་འགྱུར་དུ་ཟིན་ན་རི་བོ་ངོས་ཡངས་ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང མཐུན་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བའི་མ་ངེས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་འཇུག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཏུ་འགྲོ་ཞིང་འཁོར་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དོན་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གོ་རིམས་དང་བསྡུ་བ་དང་། རྟེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་དག་ ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་བྱང་བའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པའི་དོན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །བྱམས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ གིས་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཤེས་བྱའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།

种姓的分类是：在欲界中，人类有三种出生：生于低贱种姓、生于高贵种姓、生于非低贱非高贵种姓。欲界诸天也有三种出生：生为非天、生于依地基的宫殿中、生于依空中的宫殿中。
色界中也有三种出生：凡夫有想而生、无想而生、圣者生于净居天。无色界中也有三种出生：生于无量想天中、生于无所有想天中、生于非想非非想天中。总计有十二种出生。
世间身体的分类是：应知十方无量世界中，无量众生有无量种出生。
其中苦的分类是：长久以来在这些生处轮回者，肢体被砍断流血的痛苦经历甚多；为父母兄弟姐妹而受苦；亲友、财富、受用耗尽的痛苦经历甚多，流泪甚多；如经中所说，饮母乳之量较四大海水更多。如是等类，应知是生苦的分类。
其中不定的分类是：在这些生处轮回者，父母无有穷尽；无有未曾为父母、兄弟姐妹、亲教师、轨范师、上师者；如经中所说，一个人一劫中的骨头若有人收集且不腐坏，量如须弥山。如是等类，应知是生的不定分类。
其中趣入的分类是：应知在这些生处轮回者的缘起自性、义、分类、次第、摄集、所依安立等。
所谓清净义，是指对执著义等彼等，无颠倒义为前导者。所谓菩提分法，是指念住等。
应知以彼十种慈悲摄一切义，即是由摄一切所知义，显示各别正知的自性、分类，以及菩萨如何各别正知的总结。

།དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་པའི་དོན་ ཐམས་ཅད་བསྡུས་པས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་བྱམས་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྣམ་པ་ལྔས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། འདིར་ཡང་དོན་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །བྱམས པ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཤད་པས་དེ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་གནས་སྐབས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ བསྟན་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་བསྟན་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་དོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་དང་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་རབ་ཏུ་རིག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་བསྟན་པ་དང་། དོན་ སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོའི་ཐོག་མར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པ་ཇི་སྙེད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ ཀྱིས་སོ།།ཤེས་བྱ་དེའང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེའོ། །ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པའི་དོན་རྣམ་པ་བཅུ་སྟོན་ཏེ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་དོན་དང་། ཉེས་དམིགས་ དང་ཕན་ཡོན་གྱི་དོན་དང་།རྐྱེན་ལས་བྱུང་ཞིང་དུས་རྟོགས་པའི་དོན་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་དང་། རྣམ་པར་བཞག་པ་བདེན་པའི་དོན་དང་། རྣམ་པར་མ་བཞག་པ་བདེན་པའི་དོན་དང་། བསྡུ་བ་དང་། དབྱེ་བའི་དོན་དང་། ལན་གདབ་པའི་དོན་དང་། གསང་བ་དང་། བསྒྲགས་པའི་ དོན་ཏོ།།དེ་ལ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་དོན་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེས་དམིགས་དང་ཕན་ཡོན་གྱི་དོན་ནི་སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བདེན་པ་གཉིས་བསྟན་པ་དེར་ ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྐྱོན་གྱི་ཉེས་དམིགས་བརྗོད་ལ།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕན་ཡོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

其后所说的一切教义总摄，即是各别正确了知的体性、分类以及菩萨如何各别正确了知。'慈氏，菩萨以五种方式各别正确了知'等所说。此中何为五种内容？以此等文句破除对各别正确了知的增上慢，为了不令失坏而说建立施设。由此也说明了各别正确了知的体性。
'慈氏，其中所应遍知的事物'等文句，以此解说而说明，由此也说明了各别正确了知的分类。菩萨如何各别正确了知，应当配合所有这些阶段来理解。
其中'总摄一切教义'是指诸佛世尊所说法义，包含了所应遍知境、遍知体性、遍知果等一切。其中有所应遍知事物和所应遍知义。所应遍知体性即是遍知。所应遍知果即是获得遍知果及彻底了知，这就是教法和各别正确了知的体性。
'一切所知'是指一切染污分和清净分随顺分。'譬如诸蕴'等文句，说明菩萨所应遍知事物首先是蕴等。'如是等'词说明摄集一切染污分和清净分随顺诸法。'以几种'是指以多少种数。'彼所知'是指彼所应遍知事物。'如实'是指如其性相而有。
此说诸佛世尊说法的十种义：二谛义、过患与功德义、缘起及时解义、无常与苦义、安立谛义、非安立谛义、摄集与分别义、答复义、秘密与宣说义。
其中二谛义以'世俗与胜义'来说明，因为诸佛世尊依二谛而说法。过患与功德义以'过失与功德'来说明，因为在说明二谛时也说明染污过患的过失和清净的功德。

།རྐྱེན་ལས་བྱུང་ཞིང་དུས་སུ་རྟོག་པའི་དོན་ནི་རྐྱེན་དང་དུས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་རྐྱེན་རྣམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི་དབང་ ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།དེ་དག་ཀྱང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་སུ་རྟོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པའི་དོན་ནི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ ཀྱང་ཕལ་ཆེར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་ནི་ནད་ལ་སོགས་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་མི་རྟག་པ་དེ་དག་ནི་ནད་དང་ཤུ་བ་དང་ཟུག་རྔུ་དང་། སྡིག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་གཞག་པའི་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ནི་བདེན་པ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་མ་ བཞག་པའི་བདེན་པའི་དོན་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དབྱིངས་དེ་ནི་ཆོས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུག་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསྡུ་བ་དང་དབྱེ་བའི་དོན་ནི་བསྡུ་བ་དང་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ་། ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་བ་དང་། རྒྱས་པར་དབྱེ་བ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལན་གདབ་པའི་དོན་ནི་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལན་གདབ་པ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། དྲིས་ ཏེ་ལན་གདབ་པ་དང་།གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་གི་དྲིས་པ་ལན་འདེབས་ན་ཡང་རྣམ་པ་དེ་བཞིས་ལན་འདེབས་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལན་གདབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཆི་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་འདྲི་བ་ལ་ཐམས་ཅད་འཆི་བར་འགྱུར་ ཞེས་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལན་གདབ་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ།།རྣམ་པར་དབྱེ་ཞིང་ལན་གདབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤི་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་འདྲི་བ་ལ་གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་ ཕྱེ་སྟེ་ལན་གདབ་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ།།དྲིས་ཏེ་ལན་གདབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྣམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནམ་དམན་པ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་བ་ལས་གང་ལ་ལྟོས་ཏེ་འདྲི་ཞེས་ཕྱིར་དྲིས་ནས་གལ་ཏེ་ངན་སོང་རྣམས་ལ་ལྟོས་ཏེ་འདྲིའོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་གདབ་པ་དང་།གལ་ཏེ་ལྷ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ཏེ་འདྲིའོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི་དམན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་གདབ་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །གཞག་པས་ལན་གདབ་པ་ནི་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེས་འདྲི་བ་ལ་བདག་གཏན་མེད་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་གཅིག་ གམ་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་རེ་སྐན་སྙམ་དུ་དོན་གྱི་དབང་དེ་ཡིད་ལ་བྱས་ཏེ་ཅང་མི་སྨྲ་བས་ལན་གདབ་པ་ལ་སོགས་པའོ།།གསང་བ་དང་བསྒྲགས་པའི་དོན་ནི་གསང་བ་དང་བསྒྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པ་དག་ལ་དོན་ཟབ་མོ་གསང་བ་དང་། སྣོད་དུ་གྱུར་ པ་དག་ལ་སྒྲོགས་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།

从缘而生并于时中了知的意义，是以'缘和时'来说明的。一切烦恼法和清净法也是从诸缘而生，而不是从自在天等而生，并且这些法也是在过去、未来、现在三时中了知的缘故。
无常的意义是以'生、住、灭的特征'来说明的。一切烦恼法和清净法也多是由有为法的特征所区分，故是无常的。
苦的意义是以'病等'来说明的。由有为法特征所区分的无常法，因为具有病、疮、刺、罪等特征而是苦的缘故。
安立的意义是以'苦、集等'来说明的。一切烦恼法和清净法在声闻乘中也是以四谛安立而宣说的缘故。
非安立谛的意义是以'真如、实际、法界'来说明的。这些法在大乘中，无论诸如来出世与否，诸法的法性法界都是为了安住诸法而存在的，为了说明这个道理。
摄略和分别的意义是以'摄略和分别'来说明的。这些法也是以略摄和广分二者来宣说的缘故。
答复的意义是以'一向答复、分别答复、反问答复、舍置'来说明的。对这些法的提问作答时也是以这四种方式来作答的缘故。
其中'一向答复'是指比如有人问'一切众生都会死吗？'回答'一切都会死'这样一向地作答等。
'分别答复'是指比如有人问'所有死者都会再生吗？'回答'有烦恼者会再生，无烦恼者不会再生'这样分别作答等。
'反问答复'是指比如有人问'人是殊胜还是低劣？'则反问'相对于什么而问？'如果说'相对于恶趣而问'则答'是殊胜的'，如果说'相对于天人而问'则答'是低劣的'等。
'舍置答复'是指比如有人问'我与诸蕴是一是异？'因为我本来不存在，怎么会有与诸蕴一异的问题，思维此义理而保持沉默作答等。
秘密和宣说的意义是以'秘密和宣说'来说明的。对于非法器的众生秘密甚深义理，对于堪为法器者则为之宣说的缘故。

།དེ་ལ་རྣམ་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་སོ། །མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དག་གིས་སོ། །དེ་གཉིས་ ཀར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དེ་གཉིས་ཀ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདོད་ ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་འདུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྩེ་འཇིལ་བའོ།།མ་ལུས་པར་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གཏུགས་ཏེ་སྒོམ་པའོ། །དགེ་སྦྱོང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་ལམ་མོ། །འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།ཡོན་ཏན་འཇིག་རྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐུན་མོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ལ་སོགས་པའོ། །མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའོ། །དེ་རབ་ཏུ་རིག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ། དེ་རབ་ཏུ་རིག་པར་བྱེད་པ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ ཤེས་པའོ།།མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་དེ་དག་ཉིད་ལའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གཞན་དག་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་པ་དང་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གིས་རྟོགས་ པའི་ཤེས་པ་གཞན་ལ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པའོ།།བྱམས་པ་དོན་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྟན་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་ སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ལ་བརྟགས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་བྱམས་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔས་རྣམ་པ་བཞིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ།འདིར་ཡང་དོན་རྣམ་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བསྟན་པས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིག་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་བསྟན་ཏོ། །བཤད་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མ་བསྟན་ཏེ་སྐབས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་གནས་ སྐབས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་པར་སྦྱར་རོ།

所谓'以有多少种相'，是指以世俗、胜义等诸相。'以如何相而有'，是指以苦等诸相。'执持彼二者'，是指遍知之事物和遍知之义，执持此二者即是遍知之体性，因此说'凡是诸菩提分法'。
'调伏贪嗔痴'，是指以念住等对治贪等。'完全断除'，是指修习至究竟。'沙门性'，是指无垢道。'果'，是指预流等。'世间功德'，是指禅定、无量等。'出世间'，是指尽智、无生智等。'共同'，是指无烦恼、愿等。
'不共'，是指佛陀一百四十不共法等。'现证'，是指获得果位。'彻知'，是指获得遍知果，彻知尽智、无生智。'于彼等现证之法'，是指于彼等获得遍知果。'解脱智'，是指自身。'于他广说及正说'，是指将自己所证之智传授于他人。
'慈氏，应知以此五义摄一切义'，是指以摄集教法一切义，显示了别义之体性、分类，以及菩萨如何了别的总结。其后，以摄集观察心之一切义，显示了别义之体性、分类，以及菩萨如何了别，即'慈氏，菩萨以四相了别义'等而说明。
此中，'何为四种义'等，为了破除对了别义的增上慢，不令失坏，故说安立决择。由此亦显示了别义之体性。解说及分类未另行宣说，应从此处了知。菩萨如何了别，应配合所有这些阶段而说明。

།དེ་ལ་སེམས་ལ་བརྟགས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བརྟག་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་མྱོང་བ་བརྟག་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་བརྟག་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བརྟག་པ་དང་། རྣམ་ པར་བྱང་བ་བརྟག་པས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལུས་དང་།ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་སྟེ། དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བརྟག་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ལེན་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་གཉིས་པོ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་དང་།རྟེན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལེན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཀྱི་མྱོང་བ་བརྟག་པ་ནི་མྱོང་བའི་དོན་ ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ་།བདག་གོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རིག་པར་ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མྱོང་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་བརྟག་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དམིགས་པ་རྣམ་ པར་རིག་པས་སེམས་ཙམ་དུ་རིག་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་བརྟག་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དོན་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། སེམས་ དེ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གི་གནས་དང་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་མ་རྟོགས་པ་དང་།རྟོགས་པ་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །བྱམས་པའི་ དོན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལ་བརྟག་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་།དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཇུག་ བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་གནས་དང་གནས་པ་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དབྱེ་བ་དང་། དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་བྱམས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ།འདིར་ཡང་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བསྟན་པའི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་ པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་ཚིག་འབྲུའི་དོན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཤད་པས་དེ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་བསྟན་ཏོ། །དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་ སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་གནས་སྐབས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་གནས་དང་། གནས་པ་དང་། ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་ནི་ཚིག་འབྲུའི་དོན་ཏོ། ། གནས་པ་ནི་དོན་གྱི་དོན་ཏོ། །དེ་གཉིས་ནི་བསྟན་པ་ཟབ་པ་དང་། དོན་ཟབ་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཁམས་ཀྱི་དོན་གྱིས་རྒྱ་ཆེ་སྟེ། དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་བསྟན་པ་དང་། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

关于观察心的一切义摄，即是观察心的因、观察心的感受、观察心的了别、观察心的烦恼和清净，依次对应身、受、心、法四念住的一切义摄。
其中观察心的因，以'心的执取义'来说明，即阿赖耶识本身有两种结生因：对遍计所执性的执著习气，以及有所依的色根执取，由此也说明了身念住的一切义摄。
观察心的感受，以'感受义'来说明，即以我想分别而感受三种感受，由此也说明了受念住的一切义摄。
观察心的了别，以'了别义'来说明，即通过了别所缘而了知唯心，由此也说明了心念住的一切义摄。
观察心的烦恼和清净，以'烦恼和清净义'来说明，即由于心及心所的所依和所缘相的未证悟与证悟而成为烦恼和清净，由此也说明了法念住的一切义摄。
慈氏，应当了知以上四种义摄一切义。这是以观察心的一切义摄来说明各别正知的自性差别，以及菩萨如何各别正知的总结。
其后，以处所、安住、甚深和广大的一切义摄来说明各别正知的自性、差别，以及菩萨如何各别正知，即'慈氏菩萨以三种方式各别正知'等来说明。
此中'何为三种义'等，是为了破除对所说各别正知的增上慢并使之不失坏而建立施设决择，由此说明各别正知的自性。
慈氏，'其中文句义'等是以解释来说明，由此也说明各别正知的差别。
菩萨如何各别正知，应当配合所有这些情况来理解。
关于处所、安住、甚深和广大的一切义摄中，处所是文句义，安住是义的意义。这两者应当知道分别是教法甚深和义理甚深，依次对应。
以界的义理而广大，因为是无量的缘故。这是教法和义理各别正知的自性。

།མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སྐབས་སུ མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་སོ་སོ་བ་དང་བསྡུས་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སྤང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །མངོན་དུ་ བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།བསྒོམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །རྣམ་པར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མེ་ལོང་གི་དེ་ཁོ་ན་དང་སྣང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་ དགུ་སྟེ།འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་པོའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་པའོ།།འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གསུམ་པའོ། །འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་པའོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལྔ་པའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པ་དྲུག་པའོ།།ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བདུན་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བརྒྱད་པའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དགུ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་། སྤང་བ་ནི་ རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།མཐོང་བས་སྤང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་། མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལམ་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་། བསྒོམ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འཐོབ་པ་བསྒོམ་པ་དང་། བརྟེན་པ་བསྒོམ་ པ་དང་།སྤང་བ་བསྒོམ་པ་དང་། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པར་དེ་དག་གི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །གནས་དང་གནས་པར་འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་དོན་དུ་འབྲེལ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་དང་། དེ་ ལས་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པའོ།།བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་མཉམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཉེས་དམིགས་དང་ཕན་ཡོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་ གཞན་གྱི་དོན་ཡོངས་སུ་མཉམ་པ་དང་།ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བའོ། །ཁམས་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལྔ་སྟེ། དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཕྱོགས་བཅུ་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་མིང་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བ་དག་གོ།

所谓'名蕴等'，是指前面在分别了知诸法的时候，应当观察所说的名、句、字的个别和总集。
'真实相'是以所取性。
'遍知相'是以能取性。
'断相'是以离系性。
'现证相'是以获得性。
'修习相'是以不失坏的方式。
'种种分别相'是指真实有二种：如镜中真实和显现真实等；遍知有九种：断除欲界所摄苦谛和集谛所断烦恼是第一遍知；断除色界和无色界所摄苦谛和集谛所断烦恼是第二遍知；断除欲界所摄灭谛所断烦恼是第三遍知；断除欲界所摄道谛所断烦恼是第四遍知；断除色界和无色界所摄灭谛所断烦恼是第五遍知；断除色界和无色界所摄道谛所断烦恼是第六遍知；断除下分结是第七遍知；断除色贪是第八遍知；断除无色贪是第九遍知等；
断有二种：如见所断和修所断等；
现证有二种：如道的现证和果的现证等；
修习有四种：获得修习、依止修习、断除修习和对治修习等，如是等彼等的种种分别。
'处与住处关联相'是法与义的关联，这又有以自性相关联和以彼生相关联。
'障碍法相'是指障碍等。
'随顺法相'是指善巧平等等。
'过患与功德相'是指自他利益圆满和成就圆满。
'五界'是指五无量，菩萨以此而成就一切智。
'世界'是指无量世界，即菩萨应当清净的十方无量器世间及其无量名称。

།སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། རིགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་དང་། མ་བསྒྲུབས་པའི་ སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དག་གོ།།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་གང་དག་གིས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་དག་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ ཁམས་དེ་དག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དག་གོ། །གདུལ་བའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདུལ་བའི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ནང་ན་སེམས་ཅན་གང་དག་རིགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ཤིང་སྐལ་ བ་དང་ལྡན་པ་གཏན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་བར་བྱར་རུང་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བ་དག་གོ།།འདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུལ་བའི་ཐབས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་ཉིད་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ ལགས་པར་བསྟན་པར་བྱ་བ་དག་གོ།།བྱམས་པ་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གནས་དང་གནས་པ་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དེ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་ཞི་གནས་ཙམ་གྱིས་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།ཞི་གནས་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཞི་གནས་འབའ་ཞིག་གིས་སོ། །ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཞི་གནས་ཀྱིས་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་ཤིང་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར བསྟན་པ་དང་བཤད་པས་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་དང་།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའོ།

所谓'有情界'，是指无量无边的有情界，即菩萨应当令六十四种已成熟和未成熟的有情种性获得圆满成熟。
所谓'法界'，是指无量无边的法界，即菩萨应当了知那些世界中的有情界以善法、不善法和无记法而生起染污和清净。
所谓'所化界'，是指无量无边的所化界，即菩萨应当解脱其中已成熟种性且具有善根、堪能永远解脱痛苦的有情。
所谓'调伏方便界'，是指无量无边的调伏方便，即菩萨应当善巧宣说令那些有情获得解脱的方便。
慈氏，应当知道以这三种义理摄集一切义理，即是说通过摄集甚深广大的所依和能依一切义理，显示了各别正知的体性、差别，以及菩萨如何各别正知的总结。
如是为了破除增上慢，以无增上慢分别止观道的体性，为了不退失和不虚耗，以教说和解释建立无增上慢的安立决择，这就是为了破除增上慢和不虚耗而显示安立决择。
其后，为了不仅以止而虚耗，当解释安立决择的词义等：'仅以止'是指唯独以无胜观智慧和见解的止；'为了不虚耗的安立决择'是指因为仅以止不能圆满胜观道的体性，若执著仅此为足，则会退失和虚耗止观道的体性，为了不退失和不虚耗，以教说和解释显示以三种智慧各别正知的差别，以及由修所生的智慧和见解的体性所分别的胜观道的安立决择。

།དེ་ལ་མཚམས་སྦྱར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདིར་འཕགས་ པ་བྱམས་པས་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་ཞི་གནས་ཙམ་དང་།ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་བཟུང་ཞིང་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པར་བྱ་དགོས་ན།ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་གྱིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་མཐོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གང་ཡིན་སྙམ་དུ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་བརྟགས་ ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ལགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཞུས་པར་སྦྱར་རོ། །འདིར་ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་གྱིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པས་ནི་ཞི་གནས་ཙམ་གྱིས་ ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ།།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པས་ནི་བཤད་པས་དེ་བསྟན་ཏོ། །ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་འབྲུ་ལ་གནས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་དེས་ནི་ཚིག་འབྲུ་ལ་སོགས་པའི་ དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཚིག་འབྲུ་ལ་གནས་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་། ཚིག་དང་། ཡི་གེ་དང་། སོ་སོ་བ་དང་། བསྡུས་པ་ལས་བརྟེན་པའི་དོན་ཏོ། །སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་མེད་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །མངོན་དུ་མ་གྱུར་ པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པའི་ས་པའི་དམིགས་པ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པའི་གཟུགས་བརྙན་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པའོ།།རྣམ་པར་ཐར་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་ པའི་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་ རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པས་ཚུལ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ།དེ་ཡང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་ཚིག་འབྲུ་ལ་གནས་པའི་དོན་ཁོ་ན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། རིགས་པས་ཚུལ་བཞིན་དུ་རྟོག་པའི་རྒྱུས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་དོན་སོ་སོ་ ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།ཚིག་འབྲུ་ལ་གནས་པ་ཁོ་ནའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པའི་དོན་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དགོངས་པ་ཅན་གྱི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པས་བརྟགས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་དུ་མ་གྱུར་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ བཞིན་ཏེ།འོན་ཀྱང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་མོས་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་སྔ་མ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་རྗེས་སུ་ཆེས་མཐུན་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ ཐར་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།འོན་ཀྱང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་ནུས་པའི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་སྔ་མ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ།

那么什么是关联呢？在此，圣弥勒观察到其他人这样想：瑜伽师修习止观双运之道的本质，不应满足于仅仅修习止观、了知和肤浅的见解，而应当依靠完全清净的止道，圆满成就观道。
对于那些思考：什么是以三种智慧如实了知诸义的差别，以及什么是由修所生慧和见的本质所分别的圆满观道的人们，观察他们的心意后，向世尊请问'什么是以闻所生慧如实了知诸义'等两种请问而作关联。
在此，通过显示以三种智慧如实了知诸义的差别，说明为了不仅仅以止而失坏，而建立假立决定。通过显示修所生智和见的本质，说明通过解释而显示彼义。
所谓闻所生慧，是依止文字而生，故以此能如实了知文字等诸义，如是显示。其中，所谓依止文字之义，是依靠名、句、字、个别和总集的意义。
所谓如言之义，是以无密意义而显示。所谓非现前义，是等持地所缘而与所知事物相应的影像非现前。
所谓随顺解脱义，是因为以修所生慧如实了知诸义而作为解脱的间接因。所谓非能解脱义，是因为彼不能直接作解脱。
所谓能如实了知，是以向外观察的智慧。所谓思所生慧，是由如理思维正理而生，虽然彼非等持地，唯能如实了知依止文字之义，但由如理思维正理之因而能如实了知非如言之义，如是显示。
所谓唯依止文字义，是因为依止闻义。所谓非如言密意义，是因为是以正理观察的意义。所谓非现前义如前，然而由等持地胜解作意义随行，故较前殊胜。
所谓极随顺解脱义，是因为是无间道的所依。所谓非能解脱义如前，然而由于能随顺立即从烦恼中解脱的意义，故较前殊胜。

།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པས་ཚུལ་ བཞིན་དུ་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ།།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ངེས་པར་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། དེས་ནི་སྔ་མ་གཉིས་ཀའི་དོན་དང་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ཚིག་འབྲུ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་ པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།ཚིག་འབྲུ་ལ་གནས་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་གཉིས་ཀའི་དོན་ཀྱང་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་འབྲུ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པའི་སྒྲ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པའི་དོན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དགོངས་པ་ཅན་གྱི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསམས་པའི་དོན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དང་ཆ་མཐུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་གྱིས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱིས་དམིགས པ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་རང་རིག་པའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པར་ཐར་པའི་རྗེས་སུ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་ པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ།།དེ་དག་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་དོན་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དོན་དང་། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པས་ དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་གྱིས་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ནས། ད་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་སོ།།རྣམ་གྲངས་དུ་མས་སྟོན་པར་བྱེད་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འཛིན་པ་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་འཛིན་པ་དང་། སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པ་འཛིན་པའོ། །མཐོང་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་འཛིན་པ་དང་། ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་འཛིན་པ་དང་། སྣ་ཚོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་སོ། །མདོར་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན པ་དང་།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

'正确认知'是指以如理思维的智慧。'修所生慧'是指从确定法义中所生，以此不仅能了知前二者的意义，还能正确认知更为殊胜的、不住于文字等义。'住于文字的意义'是指也能了知前二者的意义。'不住于文字的意义'是指不与言说声音相混。'如言的意义'是指缘于所闻的意义。'具密意的意义'是指缘于所思的意义。'与所知事物相顺应的三摩地行境影像所显现的意义'是指由等持地的止观道所缘显现而自证的意义。'极其随顺解脱的意义'是指因为是无间道的自性。'能令解脱的意义'是指因为是解脱道的真如。'正确认知'是指以决定的智慧。
'彼等差别'是指以'此是彼'来说明非等持地的意义、等持地随顺的意义、等持地的意义的正确认知，从而显示它们的差别。如是显示三种智慧正确认知意义的差别之后，
现在为显示修所生的知见之体性，世尊菩萨问及止观修习等。'以多种方式宣说'是指知是执取胜义谛、如实有性、非种种；见是执取世俗谛、尽所有性、种种等差别。'当略说'是指当说体性的意思。'缘于杂染法的止观智慧即是知'是指因为是胜义谛、如实有性、非种种的缘故。'缘于无杂染法的止观智慧即是见'是指因为是世俗谛、尽所有性、种种的缘故。

།དེ་ལྟར་ ཞི་གནས་ཙམ་གྱིས་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་ཤིང་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་།ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ བསྟན་པ་དང་བཤད་པས་ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་གྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་དང་།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པ་ནི་ཞི་གནས་ཙམ་གྱིས་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཕྲ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཕྲ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཉམ་པར་ གཞག་པའི་ས་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་གྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤངས་ཏེ། ཡོངས་ སུ་གྲུབ་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐོས་པའོ།།ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྲ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་།བཤད་པས་ཕྲ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའོ། །དེ་ལ་མཚམས་སྦྱར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདིར་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་།ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་གྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ ཆོས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་།གཞན་གྱི་དབང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤངས་ཏེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐོབ་པར་བྱ་དགོས་ན། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་སྙམ་དུ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་ པ་ལ་བརྟགས་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པས་ཡིད་ལ་བགྱིད་པ་གང་གིས་མཚན་མ་གང་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་སེལ་བར་བགྱིད་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཞུས་པ་རྣམ་པ་ལྔར་ཞུས་པ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཞུ་བ་དང་པོ་འདིར་ནི་ ཡིད་ལ་བགྱིད་པ་གང་གིས་མཚན་མ་གང་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་སེལ་བར་བགྱིད་ཅེས་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་ཞུས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གིས་ནི་བསྟན་པས་ཕྲ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ། །ཞུ་བ་ལྷག་མ་བཞིས་ ནི་བཤད་པས་དེ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡིད་ལ་བགྱིད་པ་གང་གིས་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཕྲ་ བ་ཀུན་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如此，仅仅依靠止观，不能完全成就胜观道的本质，如果认为仅此便足，就会从止观和胜观道的本质中退失并浪费，为了不退失和不浪费，通过教授和解说，以三慧的各别正确了知的差别、修习所生的智慧、以及见的本质所分别的胜观道的安立决择的教授，是为了不浪费仅仅的止观而作的安立决择。
其后，为了不浪费由细微普遍生起的遍知，而对安立决择的词义等作解说：'细微普遍生起'是指以唯识真如等持地的三慧作意。'遍知'是指完全了知依他起相上无遍计所执相的法，断除依他起的杂染法，证得圆成实的清净相法。
'为不浪费而作安立决择'是指为了不退失和不浪费由细微普遍生起的遍知所分别的止观和胜观道的本质，而通过教授和解说细微普遍生起的遍知的安立决择。
其中如何作连接呢？此处圣弥勒观察到其他人这样想：瑜伽师以瑜伽所摄的止观和胜观道的本质相应时，应当以唯识真如等持地的三慧作意，完全了知依他起相上无遍计所执相的法，断除依他起的杂染相法，证得圆成实的清净相法，那么，这些安立的方式是怎样的？
观察到他们这样的心意后，以'世尊，菩萨以止观修习作意，以何作意断除何相，如何断除'等作了五种请问而作连接。
其中第一个请问在此问了三个内容：以何作意、何相、如何断除。这些是通过教授而显示不浪费由细微普遍生起的遍知的安立决择。其余四个请问是通过解说而显示此义，应当了知。
其中对于'以何作意'的请问，回答说'以真如作意'，即以唯识真如等持地的三种智慧作意，这就是'细微普遍生起'的含义。

།མཚན་མ་གང་རྣམ་པར་སེལ་བར་བགྱིད་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་དོན་གྱི་མཚན་མ་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་དེ། དེས་ནི་གཞན་ གྱི་དབང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤང་བ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་སྐབས་སུ་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་ པར་རིག་པར་བྱ་བའི་སྐབས་སུ་རྣམ་པ་བཅུ་དང་ལྔ་དང་བཞི་དང་།གསུམ་གྱིས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་དོན་ཉིད་མཚན་མ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་ པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པས་གནས་གྱུར་པར་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བསལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་སེལ་བར་བགྱིད་ཅེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ། མིང་དང་མིང་གི་ ངོ་བོ་ཉིད་མི་དམིགས་ཤིང་དེའི་གནས་མཚན་མ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤངས་པས་དེ་སེལ་ཏོ།།དེ་ལ་ཆོས་དང་དོན་གྱི་མཚན་མ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ལ། མིང་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །མིང་ལ་མིང་ གི་ངོ་བོ་ཉིད་དམིགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རྣམ་པར་སེལ་བ་བསྟན་ཏེ།གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ ཀྱི་གནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དམ།བྱེ་བྲག་ཏུ་མིང་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་མིང་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་མིང་ལ་མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་ དམིགས་པས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ།།དེའི་འོག་ནས་མཚན་མ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤངས་པས་རྣམ་པར་སེལ་བ་བསྟན་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་མིང་དེའི་གནས་ གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་བརྟགས་པའི་མིང་དེའི་གནས་གཞན གྱི་དབང་གི་མཚན་མ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ།།རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤངས་པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་དེ་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ།

对于'消除何种相'这一提问的回答是'消除法相和义相'。消除他力相的特征，由此说明断除他力相杂染特征的法。
其中'法'是指前面在法差别正确认知的场合中，所说的由名、句、文所应正确认知的内容。'义'是指前面在义差别正确认知的场合中，所说的由十种、五种、四种、三种方式所应正确认知的内容。
'相'是指法和义本身的相，即心的行相的异名。这是他力相特征分别行境遍计相的所依，有为之相，杂染特征的法，因为需要转依，所以应当断除。
对于'如何消除'的提问回答说：'由不得名与名的自性，并且不见其所依之相而消除'等。通过了知他力相中无遍计相的法，并断除他力相杂染特征的法而消除。
其中法相和义相是他力相特征，是杂染特征的法；名等遍计相特征是无相的法。
'不得名的自性'说明通过了知他力相中遍计相法无自性而消除。即他力相特征分别行境遍计相的所依，有为之相，杂染特征的法中，其自性或别立名称，都是遍计相，因为该名是无相自性，所以由不得遍计名的自性而消除。
其后'不见其相'说明通过断除他力相杂染特征的法而消除。即遍计名的所依——他力相特征分别行境遍计相的所依，有为之相，杂染特征的法，因其是生无自性而无自性，所以由不见遍计名的所依他力相而消除。
'消除'说明菩萨如是了知他力相中无遍计相的法，并断除他力相杂染特征的法，从而消除他力相的相。

།དེ་རྣམ་པར་བསལ་ནས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐོས་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མིང་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་སེལ་བ་བསྟན་ཏེ། དོན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དོན་གྱི་མཚན་མ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་སེལ་བ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་ པ་བཅུ་དང་།ལྔ་དང་། བཞི་དང་། གསུམ་པོ་དག་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་དག་གིས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ ཤེས་ན་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤོང་ཞིང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཁམས་ཀྱི་བར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ སྨོས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ།ལྔ་དང་། བཞི་དང་། གསུམ་གྱི་ཐ་མར་ཁམས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གདུལ་བའི་ཁམས་དང་། གདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་སྨོས་པའི་བར་དག་བཟུང་སྟེ། ཁམས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ མི་དམིགས་ཤིང་།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེའི་གནས་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་མ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བས་དོན་གྱི་མཚན་མ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཚན་མ་གང་ལགས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་སེལ་བར་བགྱིད་ལགས་སམ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་མ་རྣམ་པར་བསལ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སྤོང་ཞིང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ ཆོས་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་བསལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནམ་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ།།བྱམས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ རིག་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་མེད་དེ་མི་དམིགས་ན་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་སེལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་དམིགས་པའོ། ། མེད་དེ་མི་དམིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་གཉིས་སུ་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་སྐད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལེའུ་ལས་ཀྱང་། རབ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན། རྣམ་པ་ནི་ཞི་བ་ཡིན། བདག་པོ་ནི དྲན་པ་ཡིན།མཚན་ཉིད་ནི་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་སེལ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཙལ་བ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་མེད་པ་རྣམ་པར་སེལ་བར་བློ་འཇུག་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཆུད་ པའི་གནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

消除了那些之后，是听闻圆成实性清净相的法，由转依所分别的圆成实性之义的各别正确了知，这是其语义。
如同名称一样，对于句和字也是如此，由此说明了如何遣除法的相，由'一切义'等说明了如何遣除义的相。
十种、五种、四种、三种是遍计所执相，由此所应各别正确了知的义是依他起相，因此若完全了知依他起相中无遍计所执相的法，则应当如是了知：于舍弃依他起杂染相的法，获得圆成实清净相的法。
所谓'乃至界'，是从前面所说的十种各别正确了知，直至五种、四种、三种最后的五种界义：世界、有情界、法界、所化界、调伏方便界，执取这些，不见界的遍计所执自性，也不如实随见遍计所执自性的所依——依他起相，由此遣除义相依他起杂染相的法。
'世尊，如是各别正确了知真如义的相，也应当遣除吗？'此问意为：如是遣除依他起相时，舍弃杂染相的法，获得清净相的法，那么在获得清净相法之时，圆成实真如义的各别正确了知之相，也应当遣除吗？
'弥勒，于真如义的各别正确了知中无相且不可得，那有何可遣除？'其中，'真如'是指圆成实真如，'各别正确了知'是一切相智，'相'是二取，'无且不可得'是指一切相智中的二取。
如《般若波罗蜜多品》中也说：'须菩提，一切相智的所缘是无事，行相是寂静，增上缘是念，特征是无相。'
'于此有何可遣除'意味着毫无所求。因为如来说：'执著于遣除本无之法者，不是通达无我法之处。'

།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ནི་ཆོས་དང་དོན་གྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ རིག་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་བརྟགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་དེས་དེ་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ནི་གང་གིས་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་ང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བསལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆབ་རྙོག་མ་ཅན་མཆིས་པའི་སྣོད་ཀྱི་དཔེ་དང་། མེ་ལོང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་དཔེ་དང་། མཚེའུ་འཁྲུགས་པའི་དཔེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་ བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་གྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཉིད་དམིགས་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་དཔེ་དེ་གསུམ་ནི་མདོ་གཞན་དག་ལས་སེམས་རྙོག་ པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཉེས་པ་ནི་གསུམ་སྟེ།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཉེས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་གྱི་ཉེས་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་ཉེས་པའོ། །དེ་དག་གིས་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་རྙོག་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ན་དེ་བཞིན་ ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་མི་ནུས་ཀྱི་དེ་ལས་བཟློག་པས་ནི་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ།།མ་བསྒོམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་སེམས་ཉེས་པ་སྔ་མ་གསུམ་གྱིས་རྙོག་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པས་སོ་། །ཡང་དག་པ་ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་མི་ནུས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ།།སེམས་ཀྱིས་སོ་སོར་བརྟགས་པ་ནི་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་སེམས་གང་དག་གིས་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་ བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བགྱིད་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་ལས་དགོངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་གྱིས་ཡིད་ལ་བགྱི་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱམས་པ་སེམས་ཀྱི་སོ་སོར་བརྟགས་ པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆུ་རྙོག་པ་ཅན་གྱི་སྣོད་ལ་སོགས་པ་ལས་བཟློག་པའི་དཔེས་སེམས་ཉེས་པ་གསུམ་གྱིས་རྙོག་པ་ཅན་དུ་མ་གྱུར་པས་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་ནུས་པའི་སེམས་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་ ཏེ།མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོ་སོར་བརྟག་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་དགོངས་ཏེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་ གསུམ་གྱིས་ཡིད་ལ་བྱ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ ལ་བྱེད་པས་ཞེས་སྔར་སྨོས་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ནི་ཕྲ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་ཏོ།

通过如实了知真如之义，能够压制一切法与义之相，这是说：通过转依而区分的圆成实性之真如义的如实了知，是遍计所执性所区分的依他起相一切之对治，因此能遣除彼等，此为语义。
'彼不为任何所压制'这是说：因为圆成实性之真如义的如实了知不应被遣除。
世尊以浑浊水器之喻、不净镜之喻、混浊池水之喻等说'以真如作意'者，真如是识之真如。作意是以等持地之闻思修三慧作意，即是明示彼义。
其中彼三喻，在其他经中说心成浊性之过失有三：非理作意之过失、随眠之过失、缠缚之过失。由彼等使闻所生、思所生、修所生之心成浊性时，则不能如实了知真如作意，若远离彼等则不能，此为所说之喻。
'以未修心'者，是说以等持地之心为前三过失所浊故。
'不能如实了知'者，是说不能作意识之真如并如实了知。
'何为心之观察'者，是说以何等持地之心作意识之真如，此为语义。
'所缘何真如'者，是说以等持地之三慧作意之真如是何，此为语义。
'弥勒，因心观察有三种'者，是说以离浊水器等喻，由心不为三过失所浊，而能作意识之真如并如实了知之三种心，即是以等持地之闻所生心等观察识之真如。
'依识真如而宣说'者，是说如是以等持地之三慧所作意之真如，是诸行唯识性之识真如。
如是以等持地之三慧观察识之真如，即是前说'以真如作意'，彼即显示'由细生起'之义。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་ཆོས་དང་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། མཚན་མ་རྣམ་པར་སེལ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་མཚན་ མ་གང་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་སེལ་བར་བགྱི་ལགས་ཞེས་ཞུས་པས་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་མ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སྤངས་པས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ལས་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་མ་རྣམ་པར་ བསལ་དཀའ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་།དེ་དག་གཉེན་པོ་གང་གིས་སེལ་བ་སྟོན་ཏེ། དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཚན་མ་དུ་ཞིག་ནི་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་དག་ལགས་ལ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་དོན་གྱི་མཚན་མ་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་དག་གི་ནང་ ནས་གནས་སྐབས་སུ་མཚན་མ་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་མཆིས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།གང་གིས་ན་དེ་དག་རྣམ་པར་སེལ་ལགས་ཞེས་པ་ནི་གཉེན་པོ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དུ་ཞིག་ནི་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་དག་ལགས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ལན་དུ་བཅུ་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཆོས་དང་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་སྔར་བསྟན་པ་དག་གི་ནང་ནས་གནས་སྐབས་བཅུ་ལ་མཚན་མ་རྣམ་པར་བསལ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ་། གནས་སྐབས་བཅུ་ལ་མཚན་མ་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་ནི་བཅུ་དྲུག་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་གིས་ དེ་དག་རྣམ་པར་སེལ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ།དེ་དག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གནས་སྐབས་བཅུ་ལ་མཚན་མ་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་བཅུ་དྲུག་ཡོད་པ་དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ གནས་སྐབས་བཅུ་གང་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།གནས་སྐབས་བཅུ་པོ་འདིའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དཀའ་སླ་འདྲེན་མར་ཡོད་པ་ལས་འདིར་ནི་སླ་བ་རྣམས་མ་སྨོས་པར་དཀའ་བ་ཉི་ཚེ་སྟོན་ཏེ། དཀའ་བ་ཡང་གནས་སྐབས་བཅུ་པོ་ཁ་ཅིག་ལ་རེ་རེ་ཡོད། ཁ་ཅིག་ལ་གཉིས་གཉིས་ཡོད། ལ་ལ་ལ་བཞི་ཡོད་པས་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་དང་པོ་སྟེ། སྔར་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ནི་མཚན་མ་རྣམ་པར་བསལ དཀའ་བ་ཅིག་ཡོད་དེ།ཚིག་དང་ཡི་གེའི་མཚན་མ་སྣ་ཚོགས་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་གནས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་སྣ་ཚོགས་ཡིན་པས་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་།ཚིག་དང་ཡི་གེའི་གནས་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་གྱིས་ཡིད་ལ་བྱས་ན་དེ་རྣམ་པར་སེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པའི་དེ་ བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།སྔར་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་ནང་ན་གནས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ངས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ཡང་མཚན་མ་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་ཅིག་ཡོད་དེ། སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། གནས་པ་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ།

世尊，菩萨如是于法与义获得各别正确了知，并且趣入断除诸相，此等说明：先前问及'相应如何断除'，为此开示：由遍知他力之相无相法，以及由断除烦恼相之法而得断除。于此之外，他力之相难以断除者为何？以及彼等以何对治而断除？此即是'遍知'之义。
'有几种相难以断除'，是指先前所说断除法相与义相中，其中有些阶段的相难以断除。'以何断除彼等'，是指以何对治。
对于'有几种相难以断除'的回答是'十种'。在先前所说的法与义各别正确了知中，有十个阶段的相需要断除。应知在十个阶段中有十六种难以断除的相。
对于'以何断除彼等'的提问，回答是'以空性断除彼等'。即在十个阶段中十六种难以断除的相，以十六种空性来断除。
问'何为十种'，即问何为十个阶段。这十个阶段的所有相并非都难以断除，其中有易有难交替存在，此处未说容易者，仅说难者。难者在十个阶段中，有些阶段有一种，有些有两种，有些有四种，总共成为十六种。
'于法义各别正确了知'是第一个阶段，与先前所说的各别正确了知法相联。其中有一种难以断除的相，即种种文字语言之相。此乃名、句、文字处的种种法相，因为是遍计所执的言说执著之因，故称难以断除。
'以一切法空性断除'是说，以等持地的闻思修三慧作意观察名、句、文字处的有为法与无为法皆空平等，则能断除彼相。
'于住真如义各别正确了知'是第二个阶段，与先前所说七种真如中'住真如是我所说苦谛'的义各别正确了知相联。其中也有一种难以断除的相，即生、灭、住、异性相续随行之相。

།དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ནས་འདུ་ བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་གཞི་མེད་པ་དང་། སྔོན་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་ མེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱས་ན་དེ་ལ་རྣམ་པར་སེལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འཛིན་པའི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་གསུམ་པ་སྟེ། སྔར་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཅུའི་སྐབས་སུ་འཛིན་པའི་དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་ལྔ་དང་། སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ནི་མཚན་མ་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་གཉིས་ཡོད་དེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་མཚན་མ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་གཉིས་ནི་འཛིན་པའི་དོན་རྣམས་ལས་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ཡིན་པས་ཤིན་ཏུ་དབུལ་བར་དཀའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མི་ དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་ཕུང་པོ་སྟོང་པ་དང་།བདག་མི་དམིགས་པར་ཡིད་ལ་བྱས་ན་དེ་གཉིས་རྣམ་པར་སེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུང་བའི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་བཞི་པ་སྟེ། སྔར་དོན་སོ་ སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམ་པ་བཅུའི་སྐབས་སུ་བཟུང་བའི་དོན་གྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ཡང་མཚན་མ་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་ཅིག་ཡོད་དེ། ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྟ་བའི་མཚན་ མ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ནི་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་བདག་གིར་བྱ་བ་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་འཆགས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིའི་ཡུལ་རྣམས་སྟོང་པར་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་དེ་རྣམ་པར་སེལ་བར་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དོན་དུ་སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་བསྙེན་བཀུར་དང་ཡོ་བྱད་དང་ལྡན་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་ལྔ་པ་སྟེ། སྔར་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམ་པ་བཅུའི་སྐབས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དོན་ནི་ཡོངས་སུ་ ལོངས་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་ངས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་།ཡོ་བྱད་བསྟན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་མཚན་མ་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་གཉིས་ཡོད་དེ། ནང་གི་བདེ་བའི་མཚན་མ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་གཉིས་ནི་ཡོངས་སུ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བདུན་དང་ཡོ་བྱད་བཅུ་པོ་དག་ལས་ནང་གི་ཚོར་བ་ལས་ལོག་པར་བདེ་བར་མོས་པ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་བསྙེན་བཀུར་ལ་སོགས་པ་ལོག་པར་སྡུག་པར་མོས་པ་ཡིན་པས་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གནས ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ།

这就是苦谛中三苦八苦当中的行苦，因为极难领悟所以称为难以断除。这是以相空性和无始无终空性来断除，即以无相和无所依，以及无前后边际的空性作意，从而断除。
了知所执对境的各别正知，这是第三阶段。如前在十种各别正知的阶段中所说，所执对境是五种色处、心、意、识以及诸心所法，与各别正知相应。
其中有两种难以断除的相：萨迦耶见相和我慢相。这两者是在所执诸法中的心所法，即萨迦耶见和我慢，因为极难消除，所以称为难以断除。这是以内空性和无所得空性来断除，即以内蕴空性和无我作意来断除这两者。
了知所取对境的各别正知，这是第四阶段。如前在十种各别正知的阶段中所说，所取对境是外六处，与各别正知相应。
其中也有一种难以断除的相：受用执著相。这是因为可意境是我所，是贪著之处，所以称为难以断除。这是以外空性来断除，即以外境空性作意来断除。
了知为受用而生的男女承事及资具的各别正知，这是第五阶段。如前在十种各别正知的阶段中所说，受用对境是为受用而摄受众生及资具等，与各别正知相应。
其中也有两种难以断除的相：内乐相和外妙相。这两者是在七种摄事和十种资具中，对内受错误执著为乐，对外承事等错误执著为妙，因为是执著处的行相，所以称为难以断除。

།དེ་ནི་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་གི་བདེ་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བའི་མཚན་མ་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་དང་། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ལ་ལོག་པར་ མོས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཡིད་ལ་བྱས་ན་དེ་གཉིས་རྣམ་པར་སེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་དྲུག་པ་སྟེ། སྔར་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམ་པ་བཅུའི་སྐབས་སུ་གནས་ཀྱི་དོན་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ཡང་མཚན་མ་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་ཅིག་ཡོད་དེ། ཚད་མེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་ལ་རྟོག་པ་ཡིན་པས་གཡེང་བའི་རྣམ་པ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནི་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་སྟོང་པ་ཡིད་ལ་བྱས་ན་དེ་རྣམ་པར་སེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་མེད་པ་ལ་ བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་བདུན་པ་སྟེ།སྔར་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམ་པ་བཅུའི་སྐབས་སུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་པའི་དོན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཞེས་བསྟན་པའི་ནང་ནས། གཟུགས་ མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ཡང་མཚན་མ་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་ཅིག་ཡོད་དེ། ནང་གི་ཞི་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་མེད་པ་དང་ཅི་ཡང་མེད་ པ་དང་།ཕྲ་བར་འདུ་ཤེས་པ་ལ་ཞི་བ་རྣམ་པར་ཐར་པར་ལྟ་བ་ཡིན་པས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ལ། འདུས་བྱས་ ཐམས་ཅད་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱས་ན་དེ་རྣམ་པར་སེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་བརྒྱད་པ་སྟེ། སྔར་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་ནང་ནས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་དང་།ཆོས་བདག་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ནི་མཚན་མ་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་བཞི་ཡོད་དེ་། གང་ཟག་བདག་མེད་པའི་མཚན་མ་དང་། ཆོས་བདག་མེད་ པའི་མཚན་མ་དང་།རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་མཚན་མ་དང་། དོན་དམ་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པས་དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ཡིན་པས་། མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བསལ་ དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་དང་པོ་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ། ། གང་ཟག་གཏན་མེད་པས་དགག་པ་ཡང་གཏན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏེ། ཆོས་དངོས་པོ་མེད་པས་དགག་པ་ཡང་གཏན་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གསུམ་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏེ། འཁྲུག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་གཉིས་མེད་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'以内外空性和自性空性来遣除'，是说内在的快乐和外在的痛苦之相如同梦境一般，以内外空性和对内外颠倒执著的自性空性作意，就能遣除这两者。
'了知处所义的各别正确了知'是第六个阶段，如前在十种各别正确了知的部分中所说'处所义即是世界界'，与了知各别正确了知相应。
其中也有一个难以遣除的相，即无量相。由于是对十方世界界无量的分别，是散乱的行相，所以称为难以遣除。
所谓'以大空性来遣除'，是说若作意十方一切无量世界界如虚空般空性，就能遣除它。
'依无色'是第七个阶段，如前在十种各别正确了知的部分中所说'遍染污义有三种，即三界的烦恼、业和生的遍染污'中，与了知无色界的烦恼、业和生的遍染污义的各别正确了知相应。
其中也有一个难以遣除的相，即内在寂静解脱相。由于是对无所有、无所有处和微细想的寂静解脱的见解，是萨迦耶见的行相，所以称为难以遣除。
所谓'以有为空性来遣除'，是说由于它也属于有为法，一切有为法都依缘而起，若作意其空性，就能遣除它。
'了知相性真如义的各别正确了知'是第八个阶段，如前在七种真如中所说'相性真如是一切法的补特伽罗无我和法无我'，与了知各别正确了知相应。
其中有四个难以遣除的相，即补特伽罗无我相、法无我相、唯识相和胜义相。由于是以不正确的遍计执取这些，是对相性执著的行相，所以称为难以遣除。
其中第一个以离边空性来遣除，因为补特伽罗完全不存在，所以否定也完全不存在。第二个以无事空性来遣除，因为法不存在，所以否定也完全不存在。第三个以无事自性空性来遣除，因为错乱自性的识是无二的，所以是无事的自性。

།བཞི་པ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏེ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་ པ་དམ་པ་དང་།དེའི་དོན་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཐ་སྙད་དང་བྲལ་བ་དང་། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པས་ཀུན་རྟོག་པ་གནས་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་དགུ་པ་སྟེ། སྔར་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་ནང་ནས་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ངས་འགོག་པའི་བདེན་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་མཚན་མ་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་གཉིས་ཡོད་དེ། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི མཚན་མ་དང་།འགྱུར་བ་མེད་པའི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་གཉིས་ནི་འགོག་པ་ལ་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། ཕུང་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིན་པས་འཇིག་ཚོགས་འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ ནི་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏེ།འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏེ། འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། དོར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འགྱུར་བ་དང་དོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་མིང་གི་རྣམ་ གྲངས་སོ།།དེ་མེད་པ་ནི་འགོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། །དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡིད་ལ་བྱས་ན་མཚན་མ་དེ་རྣམ་པར་སེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་དེའི་གཉེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་སྐབས་བཅུ་ པ་སྟེ།སྔར་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམ་པ་བཅུའི་སྐབས་སུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དོན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བསྟན་པ་ལས་རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་དེ་བཞིན་ ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་དང་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ཡང་མཚན་མ་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་ཅིག་ཡོད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་གང་གིས་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བར་འགྱུར་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ པ་ཡིན་པས།མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་པ་གང་གིས་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བར་འགྱུར་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཉམ་པར་ གཞག་པའི་ས་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་གྱིས་ཡིད་ལ་བྱས་ན་མཚན་མ་དེ་རྣམ་པར་སེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་གིས་ཀྱང་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ན་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤོང་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་མཚན་མ་རྣམ་པ་བཅུ་རྣམ་པར་སེལ་བར་བགྱིད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤངས་ནས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟོན་ཏོ།

第四是以胜义空遣除。真实殊胜智慧及其真如义离遍计所执言说，以非真实遍计转依而分别，故。清净真如义各别现证，是为第九阶段。如前所说七种真如中清净真如，即我所说灭谛之义，与各别现证相应。
其中有二种难以遣除之相：无为相及无变异相。此二者是对灭执著无为及无蕴，故是执著断见之细相，因此称为难以遣除。其中第一以无为空遣除，因为是无为空性。第二以无变异空遣除。所谓无变异、无舍离，变异与舍离是蕴的异名。无彼即是灭、涅槃，彼以胜义无自性空，故若作意此则能遣除彼相。
作意彼相对治空性，是为第十阶段。如前各别现证十种中所说，清净义即为断除三种烦恼故，是随顺菩提分法，与未安立真如义各别现证相应。其中亦有一种难以遣除之相：即空性之相。彼即是以何智遣除一切相之空性执著，因是对治法之贪著，故称难以遣除。
以空性空遣除彼，即以何智能遣除一切相之空性，亦以等持地三慧作意空性，则能遣除彼相。由此亦说，若于依他起相了知遍计所执相无之法，则能断除依他起杂染相之法。世尊遣除十种相时等，是说断除依他起杂染相法已，获得圆成实清净相法。

།བྱམས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་མཚན་མ་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་དམིགས་པ་གཟུགས་བརྙན་གཉིས་རྣམ་པར་སེལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་ བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བའི་མཚན་མ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེས་ནི་གནས་ གྱུར་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པར་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་འཆིང་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་སེལ་ཏེ། དེས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤངས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་ སྟོང་པ་ཉིད་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་བྱམས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ནི་ཆོས་དང་དོན་གྱི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་གྱི་ཞེས་སྨོས་པའི་དོན་ཏེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།བྱམས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །དེ་ལྟར་ཕྲ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་།བཤད་པས་ཕྲ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པ་ནི་ཕྲ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ འོག་ཏུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྐྲག་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྐྲག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ མ་རྟོགས་ན་དེས་སྐྲག་པར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྲག་པ་དེ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་།བཤད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྲག་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའོ།

'慈氏，禅定行境之影像相能遣除'是指能遣除止观所缘的两种影像。这表明对依他起相不执著为遍计所执相。
'从烦恼系缚相中得到解脱'是指能断除依他起烦恼相的诸法，这表明了转依。
'彼亦遣除'是指从何处解脱的系缚也被遣除，这表明断除烦恼相诸法后即能获得清净相诸法。
'慈氏，彼等空性'等，是指前文所说'慈氏，以真如义之各别正智能胜伏一切法与义之相'的含义。圆成实真如作意是依他起烦恼相诸法的对治。
'慈氏，譬如'等文义易解。
如是为了不退失及不失坏由细微生起遍知所分别的止观道体性，以教说细微生起遍知安立决择，是为了不失坏细微生起遍知而作安立决择。
其后为破除怖畏空性及不失坏而说安立决择等文义。'怖畏空性'是指若不了知遍计所执相空的依他起与圆成实相义则会生起怖畏。
'为破除及不失坏而作安立决择'是指破除彼怖畏，为了不退失及不失坏由遍计所执相分别依他起与圆成实相的止观道体性而作教说，此为破除怖畏空性的安立决择。

།དེ་ལ་མཚམས་སྦྱར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདིར་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་དེ་དག་ གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་བཅུའི་མཚན་མ་རྣམ་པར་བསལ་དཀའ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གིས་རྣམ་པར་སེལ་ཅིང་སྟོང་པ་ཉིད་རེ་རེ་ལ་ཡང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོར་མི་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ན ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གང་རྟོགས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་སྙམ་དུ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་བརྟགས་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐེག་པ་ཆེན་ པོ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གང་རྟོགས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མ་མཆིས་པས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྡུས་པ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །འདིར་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ནི་བསྟན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྐྲག་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱིས་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ན་ཆུད་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་བྱམས་པ་ཁྱོད་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཁྱོད་དོན་འདི་ཉིད་འདྲི་བ་ལེགས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ ཉིད་ཀྱིས་དེ་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཐའ་དག་ལས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་ སུ་མི་ཤེས་པས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་མཐའ་དག་ལས་མ་ཐོབ་པའི་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།བྱམས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་ཅིག་དང་སྟོང་པ་ ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྡུས་པ་ཁྱོད་ལ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བཤད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྐྲག་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ།།གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་བྲལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་མིང་བརྡར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས།མཚན་ཉིད་སྔ་མ་གཉིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་བྲལ་བ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་དེ་གཉིས་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ ནི་མཚན་ཉིད་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

那么如何衔接呢？在此，圣弥勒认为其他人会这样想：'他们说其他依他起相的义理，各别正确了知的十种情况的相，难以遣除的十六种相，是由十六空性来遣除的，而每一空性也并非不能成为一切相的对治。'大乘中菩萨们如果了悟什么，则由于对空性的特征无有增上慢而不会退失的总摄空性特征是什么？对于如此思维者的意趣观察后，
与'世尊，大乘中菩萨们如果了悟什么，则由于对空性的特征无有增上慢而不会退失的总摄空性特征是什么？'这一提问相衔接。此处'善哉'等词，是为了破除对空性的恐惧并且不令退失而宣说安立决定。
由于空性是菩萨们退失之因——增上慢的对治，所以菩萨们如果完全了知其特征就不会退失，因此弥勒，你为了使菩萨们不从空性退失而向如来询问此义，这是善哉。由于世尊亲自宣说，这是略说。
'从空性退失'是指不完全了知空性特征的意思。'也将从一切大乘退失'是说由于不了知空性特征，也就不了知大乘的义理，因此将以未获得的退失而退失于具果的一切大乘菩萨道。
'弥勒，因此请听，我将为你宣说总摄空性特征'等，是为了破除对空性的恐惧并且不令退失而宣说安立决定。
'依他起相和圆成实相在一切方面都与杂染和清净的遍计所执相极其远离'是说，对依他起和圆成实相，依他起是杂染，圆成实是清净，如此以自性和差别来假立名言，是遍计所执相。前二相与遍计所执相，以及极其远离，是指那两相为遍计所执相所空，这就是总摄的空性特征的意思。
'其所缘是什么'是指依他起和圆成实相上的遍计所执相，这就是所缘。

།དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྡུས་པ་ཞེས་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ལ།གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དོན་དམ་ པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པས།གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ན་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤོང་ཞིང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་སྤངས་ནས།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐོས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྐྲག་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཀུན་ བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་གཞན་གྱི་དབང་དང་།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྐྲག་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ ཅིང་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སྐྲག་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། ལམ་དང་སྦྱོར་བ་དང་། འཇུག་པའི་དོན་ ལས་བརྩམས་ཏེ།གདམས་ངག་གི་སྦྱིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། གདམས་ངག་སྦྱིན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་ གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་།བཤད་པས་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ བསྟན་པ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ།གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་བྱའོ།

所谓'这就是大乘空性之相的总集'，是说遍计所执相以相无自性性而无自性，依他起相以生无自性性和胜义无自性性而无自性，圆成实相唯以胜义无自性性而无自性。
如果对于依他起相无自性的法如实了知遍计所执相无自性的法，则能断除依他起相的杂染法相，断除依他起相的杂染法相之后，即能证得圆成实相的清净法相，这就是大乘空性之相的总集。
如是为了破除对空性的恐惧，以及为了不退失、不空耗通过遍计所执相空性的依他起和圆成实相所分别的止观之道的自性，而宣说和解释破除对空性的恐惧并建立假名的论述，这就是为了破除对空性的恐惧并且不空耗而建立假名。
其后，从止观修习的自性、因、果、道、加行和趣入的意义出发，为了不空耗教授的给予而建立假名的词义等将作解释。
此处是从止观修习的自性等义出发，为了不退失、不空耗由教授给予所分别的止观之道的自性而宣说和解释从止观修习的自性等义出发给予教授建立假名的论述，这就是为了不空耗从止观修习的自性等义出发给予教授而建立假名。

།དེ་ལ་མཚམས་སྦྱར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདིར་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ། རྣལ་འབྱོར་པས་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། གདམས་ངག་སྦྱིན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ།གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་ན། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་ངོ་ བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ།གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ལས་དང་། སྦྱོར་བ་དང་འཇུག་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་སྙམ་དུ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་བརྟགས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་དག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ཞིག་བསྡུས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་པར་སྦྱར་རོ། །འདིར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ཞིག་བསྡུས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་པ་དང་པོ་འདིས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལན་དང་བཅས་པས་ནི་བསྟན་པས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། ལས་དང་སྦྱོར་བ་དང་། འཇུག་པའི་དོན་ལས་ བརྩམས་ཏེ།གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་རིམ་བཞིན་དུ་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ནི་བཤད་པས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་གདམས་ངག་སྦྱིན་པས་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བྱམས་པ་ངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ལ།དེའི་དམིགས་པའི་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་དང་སྤྱད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་དང་། མཁས་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་ལམ་དང་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ དེས་ནི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉེར་བསྡོགས་དང་།དངོས་གཞི་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་སྦྱོར་བར་འདོད་པས་ནི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་དང་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལ་ བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ།གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྒྱུའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་རྒྱུ་གང་ལས་བྱུང་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །བྱམས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞི་གནས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཡིན པས་དེ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཞི་གནས་ཡིན་ནོ།

那么，如何进行衔接呢？在此，圣者弥勒观察到其他人这样想：瑜伽师以瑜伽所摄的止观道的本性而修行，为了不退失并且不浪费以本性等义为基础而给予教诫所分别的止观道的本性，应当了知以本性等义为基础而给予教诫的建立决定。那么，对于修止观道时，以本性义为基础而给予教诫是怎样的？以因、果、业、加行和趣入义为基础而给予教诫又是怎样的？
观察到有这样想法的人们的心意之后，便提出了'世尊，止观是摄于何等三昧中'等问题。此处，首先提出'止观是摄于何等三昧中'这一问题，是在询问以本性义为基础而给予教诫是怎样的。这个问题及其答案显示了为了不浪费对修止观给予教诫而作的建立决定。其余诸问则依次显示了以因、果、业、加行和趣入义为基础而给予教诫是怎样的，这些都显示了为了不浪费对修止观给予教诫而作的建立决定。
其中，'弥勒，我...'等文说明止观道即是三昧，其所缘遍及一切所缘、净修行所缘、善巧所缘和净烦恼所缘，以此道和所缘的本性摄持一切乘的三昧近分和根本定，因此瑜伽师若欲修习任何一乘三昧，都应当精进于此止观道和所缘的本性。这是显示为了不浪费以本性义为基础而给予教诫所作的建立决定。
其后，为显示以因义为基础而给予教诫不致浪费的建立决定，故问：'世尊，止观从何因而生？'弥勒答：'从清净戒因而生，从闻思所生的清净见解因而生。'其中，止是增上心，所以依止增上戒而生，从清净戒因而生的是止。

།ལྷག་མཐོང་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཐོས་པ་ དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ནི་ལྷག་མཐོང་ཡིན་ཏེ།དེས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བར་འདོད་པས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱའོ་ཞེས་རྒྱུའི་དོན་ལས་ བརྩམས་ཏེ།གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་བུའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་གང་ ལགས་པར་བརྗོད་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ།།བྱམས་པ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མའི་གཡེང་བ་དང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཡེང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པས་དེས་ སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མཐོང་གི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཉིས་མེད་པའི་དོན་རང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པས་དེས་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམ་ པར་དག་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།བྱམས་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་དགེ་བའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ལམ་དང་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས་ཞི་ གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ་།དེས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བར་འདོད་པས་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྲས་བུའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ།གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ། དེའི་འོག་ཏུ་ལམ་གྱི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལས་ཅི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །མཚན་མའི་འཆིང་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཚན་མ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་འཆིང་བ་ཞེས་བྱའོ།།གནས་ངན་ལེན་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཐ་སྙད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ཆགས་ཡིན་པས་འཆིང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་གཉིས་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་གནས་གྱུར་པ་ཡིན་ པས་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་གཉིས་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ཡིན་ཏེ། དེས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བར་འདོད་པས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཀུན་བརྟགས་པའི་འཆིང་བ་ ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་ཞིང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ལས་ཀྱི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ།གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ།

胜观是由修习而生起的殊胜智慧，因为它是依靠闻思所生的清净见解而生起的，所以是由闻思所生的清净见解之因而生起的胜观。因此，瑜伽师若欲修习止观之道，应当清净戒律和清净见解。以此为因缘，为使教诲不致空耗，而宣说了建立之理。
其后，从果的角度出发，为使教诲不致空耗，而宣说建立之理，因此请问：'世尊，彼等之果为何？'
慈氏，心的清净是果，智慧的清净是果。此说明止的相的散乱和随眠的散乱的本质及差别，由此使心得到解脱，因此心的清净是止的果。胜观的心的本质是无二义的自证本质及差别，由此使智慧得到解脱，因此心的清净是胜观的果。
'复次慈氏'等，说明三乘一切世间和出世间的善法，都是由道和所缘的本质所分别，是止观的果。因此，瑜伽师若欲修习止观之道，应当清净其心，获得一切乘的世间和出世间善法。从果的角度出发，为使教诲不致空耗，而宣说了建立之理。
其后，从道的角度出发，为使教诲不致空耗，而宣说建立之理，因此请问：'世尊，止观之业为何？'
'从相的束缚和随眠的束缚中获得解脱'中，相是依他起相，即三界的心和心所，故称为束缚。随眠是遍计所执相，即执著名言的习气，故称为束缚。从这两者中解脱是圆成实相，即转依，故称为解脱。
从这两者中解脱以及获得解脱是止观之道。因此，瑜伽师若欲修习止观之道，应当从依他起和遍计所执的束缚中解脱，获得圆成实。从业的角度出发，为使教诲不致空耗，而宣说了建立之理。

།དེའི་འོག་ཏུ་སྦྱོར་བའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གགས་རྣམ་པ་ལྔ་གསུངས་པ་གང་དག་ལགས་པ་དེ་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་ཏེ། གགས་ལྔ་དང་། སྒྲིབ་པ་ལྔ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལྔ་པོ་དག་ལམ་གང་གི་ཡང་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་དེ་དག་ རྣམ་པར་བསལ་ཏེ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བ་བསྟན་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ།གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །གགས་རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྟ་བ་དང་། འཕགས་པའི་གཏམ་འདོད་པ་བཞིན་མ་ཐོས་པ་དང་། འདྲེས་པར་གནས་པ་དང་། ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་སྟེ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་འཐོབ་པའི་བར་ཆད་བྱེད་པས་ན་གགས་ཞེས་བྱའོ། །ལུས་ལ་ལྟ་བ་ཞེས བྱ་བ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཆགས་པའོ།།ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ཆགས་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་དང་འདོད་པའི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞི་ གནས་ཀྱི་གགས་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པའི་གཏམ་འདོད་པ་བཞིན་མ་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབེལ་བའི་གཏམ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་དང་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་སྒོ་གཉིས་ཀ་ནས་མ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལྷག་མཐོང་གི་གགས་ཡིན་ནོ།།འདྲེས་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་མི་དབེན་པའོ། །ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མི་དབེན་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་ཅིག་ཤོས་འདྲེས་པར་གནས་པས་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་ ལ།ཅིག་ཤོས་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པས་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་གཉིས་ནི། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དེ་གཉིས་ཀའི་གགས་ཡིན་ནོ། །སྒྲིབ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། འདོད་ པ་ལ་འདུན་པ་དང་།གནོད་སེམས་ཏེ། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་སྒྲིབ་གཡོགས་བྱེད་པས་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་དུ་དང་། ཡུལ་དང་མི་འཆི་བར་རྟོག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྔོན་བགད་པ་དང་། རྩེས་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། དགའ་མགུར་སྤྱད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་ སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་ཞིང་འཕྱར་བ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།འགྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉེ་དུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་རྟོག་པ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་བདག་གིས་དེ་དག་སྤངས་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱུང་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྐྱེན་གྱིས་སེམས་འགྱོད་ཅིང་ཡིད་ལ་གཅེས་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་དེ་ གཉིས་ནི་གཞི་མཐུན་པས་སྒྲིབ་པ་གཅིག་ཏུ་མཛད་དོ།

其后，为了从修习义中开始，为了使所授教诫不致浪费，为了宣说确立施设，因此请问：'世尊所说的五种障碍是什么？'等。应当了知五种障碍、五种盖障、五种散乱是属于何种道，去除这些后，显示止观本性的修习，这是从修习义中开始，为了使所授教诫不致浪费而确立施设的意义。
所谓五种障碍是：执著身体、执著受用、不如意闻圣言、处于混杂、以少为足。由于无有贪著欲妙且障碍获得出世间法，故称为障碍。
所谓执著身体是贪著内处。所谓执著受用是贪著外处。这两者是烦恼欲和欲贪的自性，因为是清净戒的违品，所以是止的障碍。
所谓不如意闻圣言是指未从闻思二门获得相关言论的决定。因为是闻思所生清净见的违品，所以是观的障碍。
所谓处于混杂是身不寂静。所谓以少为足是心不寂静。其中前者处于混杂则不修止观，后者以少为足则修习不能究竟，因此这两者是止观二者的障碍。
所谓五盖是：掉举、悔恨、昏沉、睡眠、疑惑、贪欲、害心，因为遮蔽真实义故称为盖障。
其中所谓掉举是依靠亲属、境界、不死分别，忆念往昔的欢笑、游戏、欢喜、受用而生起心不寂静散乱。
所谓悔恨是思维那些亲属等：'为何我舍弃他们而出家？'以此为缘而生起心悔及忧虑。因此掉举与悔恨二者由于所依相同而立为一盖。

།གཞན་ཡང་འགྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་མ་བྱས་པ་དང་། མི་བྱ་བ་བྱས་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་པོ་སྐྱེས་པ་དེ་མ་རྟོགས་པ་དེ་འགྱོད་པའི་གནས་དཀྲིས་པ་དེ་ཉིད་བསལ་མ་ནུས་ནས་ཕྱི་མའི་དུས་སུ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་འགྱོད་ཅིང་ཡིད་ལ་གཅགས་ པ་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་རྒོད་པ་དང་གཞི་མི་མཐུན་མོད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་རྒོད་པས་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྣམ་པས་ཉེ་བར་ཞི་བར་མི་བྱེད་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་འདི་དང་ཡིད་མི་བདེ་བའི་རྣམ་པས་ཉེ་བར་ཞི་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་རྒོད་པ་དང་བྱ་བ་མཐུན་པས་ན་སྒྲིབ་པ་གཅིག་ཏུ་མཛད་དེ། དེ་ནི་ལྷག་མའི་ སེམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་སྒྲིབ་གཡོགས་བྱེད་པས་ན་ཞི་གནས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ནོ།།རྨུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྟ་བ་དང་། འཚོ་བ་ཉམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤོང་བ་ལ་སྦྱོར་བ་མ་བྱས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་དང་། མཐུན་པ་ལུས་དང་སེམས་རྨུགས་ ཤིང་ལས་སུ་མི་རུང་བ་གང་ཡིན་པའོ།།གཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་མངོན་པར་སྡུད་པ་སྟེ། རྨུགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེད་པས་སྤོང་བའི་སྦྱོར་བ་འཇིག་པར་བྱེད་ལ། གཉིད་ནི་སེམས་མངོན་པར་སྡུད་པས་སྤོང་བའི་སྦྱོར་བ་འཇིག་པར་བྱེད་པས་བྱ་བ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་གཅིག་ཏུ་ མཛད་དོ།།ཐེ་ཚོམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་པའམ་ཆོས་སམ་བསླབ་པའམ་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པའམ་རྟོགས་པའམ། དུས་གསུམ་མམ། བདེ་བ་ནེམ་ནུར་བྱེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རྨུགས་པ་ནི་ལས་སུ་མི་རུང་བ་སློང་བ་ཡིན་ལ། གཉིད་ནི་མངོན་པར་སྡུད་པས་ སློང་བ་ཡིན།ཐེ་ཚོམ་ནི་ཡིད་གཉིས་ཟ་བར་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་སྒྲིབ་གཡོགས་བྱེད་པས་ན་དེ་དག་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་པའི་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པར་འདོད་པ་དང་། སྔོན་ མྱོང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་ནས་རྟོག་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གནོད་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྒྱུ་གང་ཡང་རུང་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་དང་། གནོད་པར་བྱ་བར་འདོད་པ་ཁོང་ཁྲོའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ལ་ཤས་ཆེར་རྗེས་སུ་རྟོག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ གང་ཡིན་པའོ།།དེ་གཉིས་ནི་འདོད་པ་ལས་དབེན་པ་སྡིག་ཏོ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལས་དབེན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་སྒྲིབ་གཡོགས་བྱེད་པས་ན་དེ་གཉིས་ཀའི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་སྒྲིབ་པ་བསྟན་ནས་དེ་དག་སྤངས་པས་ཞི་གནས་དང་ ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ།གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་སོ། །རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ནི་ནང་དུ་ཞུམ་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཆོམས་པར་འགྱུར།ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །རྒོད་པ་དང་འགྱོད་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་ཆོམས་པར་གྱུར་ན། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། སྔར་ སྒྲིབ་པའི་གནས་སྐབས་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཡིན་པས་དེར་ནི་ཞི་གནས་ལ་རྒོད་པ་དང་།འགྱོད་པ་སྒྲིབ་པ་ལྷག་མཐོང་ལ་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་སྒྲིབ་པར་བསྟན་གྱི། འདིར་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གནས་སྐབས་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་ཡིན་པས་སྔ་མ་ལས་བཟློག་སྟེ་སྦྱར་རོ།

此外，所谓'追悔'，是指未做应做之事，或做了不应做之事，最初生起追悔时未能了知，无法消除追悔之处的纠缠，以致后来心相续追悔而生执著。虽然这与掉举的基础不同，但正如掉举以散乱的形式使心不得寂静，同样，这以不悦意的形式使心不得寂静，因此在此处由于与掉举作用相同，故归为一障。这是因为遮蔽余心真实义，故为止观之障。
所谓'昏沉'，是依于破戒、邪见、邪命等，由于未精进于断除，而与一切烦恼生起相应，使身心昏沉、不堪任用。
所谓'睡眠'，是指心的收摄。昏沉以生起烦恼而破坏断除的精进，睡眠以收摄心而破坏断除的精进，由于作用相同，故归为一障。
所谓'疑'，是对导师、法、学处、教诫开示、证悟、三世等犹豫不决而生疑惑。其中，昏沉引生不堪任用，睡眠以收摄而引生，疑以二意疑惑而遮蔽殊胜智慧的真实义，故这些是毗婆舍那（观）之障。
所谓'贪欲'，是追随可爱相而欲求五欲功德的观看等，或忆念过去所经历而欲寻思。
所谓'害心'，是忆念任何引生嗔恨的因缘而心生恼害，或对嗔恨的因缘过分寻思而心生恼害。
这两者因为遮蔽远离欲贪、远离罪恶不善法所区分的止观道的真实义，故是止观二者之障。
如是宣说诸障已，为了通过断除这些而修习清净的止观道，为了使教诫不失效，为了建立施设，世尊问道：'以何为量'等。
昏沉与睡眠是使内心沉没，若能善加降伏这两者，则是清净的奢摩他（止）道。掉举与追悔是向外散乱，若能善加降伏这两者，则是清净的毗婆舍那道。前面所说障碍的阶段是加行道，因此说掉举和追悔障碍止，昏沉和睡眠障碍观。此处清净的阶段是究竟加行道，故与前说相反而配合。

།བཅོམ་ལྡན་ འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་ཞུགས་པས་རྣམ་པ་དུ་དག་གིས་སེམས་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་འཚལ་བར་བགྱིད་ལགས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ལ།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་གི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ ནི་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡིན་པས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།སྤང་བར་བྱ་བའི་གདམས་ངག་སྦྱིན་དགོས་པས་དེ་སྐད་ཞུས་སོ། །བྱམས་པ་རྣམ་པ་ལྔས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐེག་པ་ དམན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་གཡེང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ཏེ་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་དང་ལྡན་པ་ཆོས་བདག་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ལམ་ལ་གནས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཟག་བདག་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །འདོད་ པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་དངོས་པོའི་འདོད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྔའོ།།འདུ་འཛི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། ཁྱིམ་པ་དང་འགྲོགས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མཚན་མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་ཀྱི་མཚན་མའོ། །རྣམ་པར་ རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་གནོད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའོ།།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་དང་མཐུན་པའི་གཞི་ཐམས་ཅད་དོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དེ་དེ་དག་ལ་དེ་དག་དང་ འབྲེལ་པའི་སེམས་སྐྱེ་བས་སེམས་འཕྲོར་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱིས་བྱིང་བ་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱིས་བྱིང་བ་དྲངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་སེམས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱང་བ་ ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ནི་ལྷ་ཚེ་རིང་པོ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པས་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་བར་མི་ནུས་པས་དེས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ནང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་གཟུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་ པའི་སྐབས་སུ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་།ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལ་མཚན་མར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་མཚན་མ་དང་བརྟན་པ་ལ་སོགས་པ་འདྲ་བར་ནང་གི་གཟུགས་བརྙན་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཡང་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

'世尊，菩萨入于止观，以几种方式遍知心？'这句话是总摄一切止观禅定，由于这些禅定的障碍法是心的散乱，所以应当遍知它们，为了给予断除的教诫，故如此请问。
'弥勒，以五种'等，是说已经真实趣入大乘的菩萨，小乘作意等散乱是出世间无分别智所依止的禅定之障碍，所以应当遍知并断除。
'与大乘相应的作意'是指与菩萨道及果相应的无法我作意。
'与声闻缘觉相应的作意'是指住于沙门道和获得果位相应的无人我作意。
'五欲功德'是指欲界事物的欲望对象色等五种。
'喧闹'是指与出家人、在家人等交往。
'相'是指男女等形相。
'分别'是指欲望、害心等分别。
'随烦恼'是指一切令心烦恼的所依基础。
'外缘'是指一切境相，与这些相关的心生起而令心散乱。
'昏沉睡眠所引'是指被昏沉睡眠所引发而使心烦恼的意思。
'禅定味著'是说耽著禅定喜乐会导致投生长寿天，因而不能入定，由此退失利益众生之事。
'禅定随烦恼'是指怯弱、掉举等。
'依外相而作意内禅定境相'是指在行走时执取外在美丑等相，依此在安住时对此生起贪恚等心相，又如外相坚固等一样观察内在影像，又为了利养恭敬等因缘而作意禅定之相，这是无相禅定的违品。

།གང་གིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ལུས་དང་། སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ཟག་པ་ དང་བཅས་པ་སྲིད་པ་དང་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དང་མི་མཐུན་པ་ལའོ།།གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལུས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀྱིས་སོ། །དེ་དག་གིས་ནི་གགས་ལྔ་དང་། སྒྲིབ་པ་ལྔ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་ལྔ་པོ་དག་ལམ་གང་གིས་གང་ཡིན་ པ་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་དེ་དག་རྣམ་པར་བསལ་ཏེ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་སྦྱོར་བའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ།གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པའོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་འཇུག་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། གདམས་ ངག་སྦྱིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སའི་བར་ལ་གང་གི་གཉེན་པོ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་ཏེ། ས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་པ་ནི་འཇུག་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ།གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །བྱམས་པ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་དང་པོ་ ལ་ནི་ངན་སོང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ལས་དང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ངན་སོང་དང་པོ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་བདག་མེད་པའི་ཤེས་ པ་ཐོབ་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཉིས་པ་ནི་ལྟུང་བ་ཕྲ་མོའི་འཁྲུལ་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གཉིས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ངང་ཚུལ་ངན་པ་དང་། ལོག་པར་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་ རྣམ་པར་དག་པ་དང་།ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་ཐོབ་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གསུམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཡིན་ལ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མི་ ཉམས་པའི་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཞི་པ་ལ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་སྲེད་པའི་འོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཞི་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ཡིན་ལ་ཞི་གནས་དང་ ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལན་མང་དུ་གནས་པ་དང་།མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ནས་ཚོགས་ཀྱི་ང་རྒྱལ་རྣམ་པར་བསལ་བ་ཐོབ་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'依靠作意而生起的感受'，是指依靠我见作意而生起的有漏的身心感受，执著于轮回，与一切圣道不相应。
'以随眠之身'是指具有烦恼的身体。
由此应当了知五盖、五障、五种散乱是由何种道路所对治，并且应当断除这些，修习止观的本质。这是为了使教诫不被浪费而宣说的决定安立。
其后，从趣入义开始，为了使教诫不被浪费而宣说决定安立，因此请问'世尊，止观二法从菩萨初地乃至如来地是对治什么的？'这是显示止观道的本质是一切地的违品对治，从趣入义开始，为了使教诫不被浪费而作决定安立。
'慈氏，止观最初是对治恶趣的烦恼、业和生的烦恼'，这是说初地的违品是恶趣和凡夫性，由止观道的本质所分别获得无我智慧是其对治。
'第二是对治微细堕罪过失生起'，这是说第二地的违品是恶行和邪行，由止观道的本质所分别获得清净戒律和正确修行是其对治。
'第三是对治欲贪'，这是说第三地的违品是欲贪，由止观道的本质所分别获得不退失的禅定和等持是其对治。
'第四是对治禅定贪著和法贪'，这是说第四地的违品是对禅定的贪著和对法的贪著，由止观道的本质所分别获得多次安住于菩提分法，以及断除经典等法的我慢是其对治。

།ལྔ་པ་ལ་ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་དག་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དང་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་ལྔ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཐ་དད་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ བཞི་སྒོམ་པ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཐ་དད་པར་མི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དྲུག་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་མང་པོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དྲུག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོའི་ མངོན་དུ་མ་གྱུར་པས་མཚན་མ་མང་པོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོའི་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་མ་ནག་པོ་དང་། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་མི་ དམིགས་པ་ཐོབ་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདུན་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བདུན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། རྩོལ་བའི་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ལ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་།འབྲེལ་པ་མཚན་མ་མེད་པའི་གནས་པ་ཐོབ་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྒྱད་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་རྩོལ་བ་དང་། མཚན་མ་ལ་དབང་དུ་མ་གྱུར་པའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་རྩོལ་ བ་དང་།མཚན་མ་དང་དབང་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་མཚན་མ་ལ་གནས་པ་དང་། མཚན་མ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ། དབང་བཅུ་ཐོབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགུ་པ་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་དབང་དུ་མ་གྱུར་པའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དགུ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་བློ་གྲོས་རྒྱ་ཆེན་པོས་གཞན་དག་ལ་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། ངེས་པའི་ ཚིག་དང་།རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ལ་དབང་དུ་མ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྨྲ་བའི་བརྩོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོངས་སུ་ ཚོལ་ཞིང་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅུ་པ་ལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མི་འཐོབ་པའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཆེན་པོ་ མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་ས་བསྡུས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་དང་། ཆེ་བ་ཉིད་མཐར་ཕྱིན་པར་སོང་བ་ལ་སོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

第五地中，对于轮回和涅槃不偏执一边及现前趣向的意思是：第五地的违品是执著烦恼和清净两边的相续差别，以止观道的本性所分别，在修习四圣谛时，获得不执著烦恼和清净两边相续差别的证悟，是其对治。
第六地中，诸多相的生起的意思是：第六地的违品是由于未现证甚深缘起而生起诸多相，以止观道的本性所分别，由现证甚深缘起真如而获得不执著烦恼和清净黑白二边之相的证悟，是其对治。
第七地中，微细相的生起的意思是：第七地的违品是生起有功用和勤作的微细相，以止观道的本性所分别，获得一道相连的无相住，是其对治。
第八地中，对无相有功用及未得自在于诸相的意思是：第八地的违品是对无相有功用及未得诸相自在，以止观道的本性所分别，无功用住、安住于相、降伏诸相、获得十自在及清净佛土，是其对治。
第九地中，未得自在于一切种类说法的意思是：第九地的违品是以广大智慧为他众如实宣说无上法时，未能自在地以法数、相、词义、分别转动法轮，以止观道的本性所分别，以圆满辩才精进为成熟自他而不断寻求殊胜智慧并为他说法，是其对治。
第十地中，由于法身未圆满而不获得无碍解的意思是：第十地的违品是未获得无上正等正觉的大法灌顶，以止观道的本性所分别，由圆满修习诸地、获得圆满三昧、获得灌顶、究竟广大等而圆满法身获得无碍解，是其对治。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་མཆོག་ཅེས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ གནས་ངན་ལེན་ཕྲ་མོ་སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཡང་དག་པར་མ་བཅོམ་པ་ཡིན་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གནས་ངན་ལེན་སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དེ་སྤངས་ཏེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལེགས་པར་བཅོམ་པས་དེ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་མོ་དེ་ལེགས་པར་མ་ལུས་པར་བཅོམ་པས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ ལ་མངོན་དུ་མི་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་།གང་ལ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ཐོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་མི་ཐོགས་པའི་ཕྱིར་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་བརྙེས་པའོ། །དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་མཐར་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པ་ན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་ པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ།གདམས་ངག་སྦྱིན་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམས་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ སོགས་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ།གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམས་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ལས་དང་། སྦྱོར་བ་དང་འཇུག་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། གདམས་ངག་སྦྱིན་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཡིན་ནོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་བསྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བསྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དང ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བ་ན།ཇི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐུ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་འགག་པར་འགྱུར་ཞིང་ཤེས་ན།བསྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་མ་རྟོགས་པས་བསྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པའོ། །རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པ་དེ་རྣམ་པར་ གཞིག་ཅིང་འདུན་པ་དྲག་པོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པས་བསྒོམ་པ་ལས་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞིག་པ་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའོ།

在如来地中，烦恼障和所知障极其微细，称为最极微细的对治。这是说，如来地的违品，就像是存在于心要中的微细习气，未被金刚喻定真实摧毁，由止观道的自性所分别的金刚喻定断除了如心要中的微细习气，现证一切种智即是其对治。
由于善加摧毁彼等，于一切无执著，获得无碍智见。这是说，由于善加完全摧毁微细障碍，于一切所知不趣向现前故无执著，于声闻等智慧所障碍处无有障碍故获得无碍智见。
于圆满所需之所缘，是说当获得圆满智慧、究竟自他二利时。住于极清净法身，是说由转依所分别，安住于如来住处之义。
关于修习胜观，从自性等义而开始，为使不退失且不空耗由教授所分别的止观道自性，以宣说和解释而修习止观，从自性等义开始给予教授，建立决定。这是说，关于修习止观，从自性、因、果、业、加行、趣入等义而开始给予教授，为使不空耗而建立决定。
其后，为破除并不空耗对修习无有猛利欲乐，当解说建立决定之词义等。所谓对修习无有猛利欲乐，是说在修习止观道自性时，如何现证无上正等正觉，如何成就大力菩萨，如何于无余涅槃界中一切受皆灭，由于不了知修习之果而对修习无有猛利欲乐。
所谓为破除并不空耗而建立决定，是说为破除彼无猛利欲乐，并使不退失且不空耗由猛利欲乐所分别的止观道自性，以宣说和解释而破除对修习无有猛利欲乐之建立决定。

།དེ་ལ་ མཚམས་སྦྱར་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།འདིར་འཕགས་པ་བྱམས་པས་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བས་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་། ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་འགག་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་བརྟགས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་ན་བླ་ན་མེད་ པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཞུས་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ཞུ་བ་དང་པོ་འདི་ལན་དང་བཅས་པས་ནི་བསྟན་པས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་ མེད་པར་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ།།ཞུ་བ་ལྷག་མ་གཉིས་པོ་ལན་དང་བཅས་པས་ནི་བཤད་པས་དེ་བསྟན་ཏོ། །བྱམས་པ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་སྦྱར་བའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་ བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་གྱི་དམིགས་པ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་ པ་བདུན་ནི་འབྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་དག་གོ།།ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་བདུན་གྱི་དམིགས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་སྟེ་། དེས་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་ བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་བསྟན་ཏོ།།མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་བསྟན་ཏོ། །ལེགས་པར་བཟུང་བ་དང་། ལེགས་པར་བསམས་པ་དང་། ལེགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་གྱི་རིམ་གྱིས་ཏེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ནང་དུ་ཡིད་ལ་བྱར་རུང་བར་སྟོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཉིད་ནང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་བདུན་གྱི་དོན་སེམས་ཙམ་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཙམ་ལས་བཟླས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པས་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་འདའ་ཞིང་།ས་དང་པོའི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་སྐྱེ་བ་དང་། དངོས་པོའི་མཐའི་དམིགས་པའི་རིམ་པ་སྟོན་ཏོ། །མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །སེམས་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་ སུ་འཇོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མཚན་མ་རགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ཚིག་གི་གདགས་པ་དག་གོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ནི་ འདི་དག་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ལ་དང་པོ་བཞིའི་དོན་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་རིག་པར་བྱའོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི་ཚིག་གཉིས་བསྡུས་པའི་མཚན་ མ་གཅིག་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

那么，如何进行衔接呢？在此，圣弥勒观察到其他人这样想：'瑜伽师通过瑜伽所摄持的止观道的本质，如何修持才能证得无上正等正觉，以及成就菩萨的大威力，并且息灭一切感受。'考虑到他们的这种想法，
向世尊请问了三个问题：'世尊，菩萨如何修持止观才能现前证得无上正等正觉'等。
其中，第一个问题及其答复阐明了为了使对修止观没有强烈欲求的人不退失并且不虚度时光，而宣说了建立名言的决定。其余两个问题及其答复则通过解说来阐明这一点。
'弥勒，此中菩萨获得止观'是指在最初加行道作意阶段获得有分别和无分别影像所缘。
'从七种真如开始'等文字说明如何获得双运道的所缘。七种真如即前面所说的流转真如等。
'对于所闻思的诸法'是指止观和七种真如所缘的法建立安立，这表明闻所生慧和思所生慧。
'以等持心'表明修所生慧。'善加受持、善加思维、善加安立'是指三种智慧的次第，这表明真如已成为内在作意的对象。
'内心作意彼真如'是指了悟七种真如的义理唯是心性，超越唯心而作意真如。
'当他如是作意真如时'等文字说明超越加行究竟道的作意，初地双运道的生起，以及法界所缘的次第。
'细微相'是指依他起自性的分别。'心平等安住'意思是不执著遍计所执自性。
'粗相'是指遍计所执名言的分别，即色等词的假立。
'弥勒，其中细微相是这些'中，二十一种细微相中，前四种的含义应当依循四念住来理解。其余的含义应当依循十六空性来理解，在无舍空性中应当配合两个词组成一个相。

།མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི་མཚན་མ་གཉིས་སོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་རེ་རེ་དང་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཀྱི་ལེན་པའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་གཉིས་པོ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ པའི་བག་ཆགས་དང་།རྟེན་དང་བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལེན་པ་སྟེ། དེ་བླངས་པའི་ནང་གི་ལུས་དང་ཕྱིའི་ལུས་དང་། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀའི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞོག་པ་ན་ལུས་དེ་ལ་མི་གཙང་བའི་མཚན་མ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་ཏིང་ ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་ཉིད་འདིར་སེམས་ཀྱི་ལེན་པའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱའོ།།མྱོང་བའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་དང་། བདག་ལ་ཆགས་པ་སྟེ། དེས་མྱོང་ བའི་ནང་གི་ཚོར་བ་དང་།ཕྱིའི་ཚོར་བ་དང་། ཕྱི་ནང་གཉི་གའི་ཚོར་བ་ལ་ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ན། ཚོར་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་མ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་ཉིད་འདིར་སེམས་ ཀྱི་མྱོང་བའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་སྟེ། དེས་སེམས་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ནང་གི་སེམས་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་དང་། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀའི་སེམས་ལ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་སེམས་ དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ན།སེམས་དེ་ལ་མི་རྟག་པའི་མཚན་མ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་ཉིད་འདིར་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་མ་དང་རྣམ་ པར་བྱང་བའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དེ་ཉིད་སེམས་དང་།སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་སྟེ། དེ་དག་གི་གནས་དང་། དམིགས་པའི་ཆོས་ལ་ནང་གི་ཆོས་དང་། ཕྱིའི་ཆོས་དང་། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀའི་ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ན་ཆོས་དེ་དག་མ་རྟོགས་ པས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་དང་། དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། ཆོས་དེ་དག་རྟོགས་པས་འགོག་པ་དང་ལམ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་དང་། དེ་ དག་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་ཉིད་འདིར་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱའོ། །ནང་གི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྣམ་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྣམ་པའོ།།དེ་གཉིས་ཀའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྣམ་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ་སྙམ་པའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཕྱི་ ནང་གཉི་ག་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི་ཅི་ཡང་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་དོ་སྙམ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཡལ་བར་འདོར་བའི་གཉེན་པོར་ཅི་ཡང་བསྒྲུབ་ཏུ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཡང་སྟོང་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ པའོ།

在空性的特征中有两种相。其余的应当知道是各自配合。所谓心的执取相，是阿赖耶识结生的两种因：遍计所执性中的执著习气，以及有所依的色根执取，对所取的内身、外身及内外二者的身，随观身并安住于身念处时，于彼身的不净相，以及真如相中三昧境界影像显现的形相，此即名为心的执取相。
所谓领受相，是彼心的我痴、我见、我慢及我爱，对所领受的内受、外受及内外二者的受，随观受并安住于受念处时，于彼受的苦相，以及真如相中三昧境界影像显现的形相，此即名为心的领受相。
所谓了别相，是彼心的所缘了别，对唯心了别的内心、外心及内外二者的心，随观心并安住于心念处时，于彼心的无常相，以及真如相中三昧境界影像显现的形相，此即名为心的了别相。
所谓染污相和清净相，是彼心及心所，对彼等的处所和所缘法的内法、外法及内外二者的法，随观法并安住于法念处时，由于不了知彼等诸法而成为苦、集、无我相的染污相，以及彼等的真如相；由于了知彼等诸法而成为灭、道、无我相的清净相，以及彼等的真如相中三昧境界影像显现的形相，此即名为心的染污相和清净相。
所谓内相，是了知内空性的行相。所谓外相，是了知外空性的行相。所谓二者相，是了知内外空性的行相。所谓'当为一切众生利益而修行'之相，是了知空性空性的行相，即是如此内外二者皆空性时，认为'于空性中无所成办'而舍弃众生利益的对治，由于'无所成办'的空性亦空，而了知应当为一切众生利益而修行的空性空性。

།ཤེས་པའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་གྱི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ གྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ།རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་བཞག་པའི་བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་པའོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་ དུ་རྟོགས་པའོ།།འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའོ། །རྟག་པའི་མཚན་མ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་ལས་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། རྟག་པ་རྟག་པའི་དུས་དང་། ཐེར་ ཟུག་ཐེར་ཟུག་གི་དུས་སུ་གང་ཟག་གཏན་མེད་པར་རྟོགས་པའོ།།མི་རྟག་པའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། འདུས་བྱས་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མེད་པ་མི་རྟག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བ་དང་ བཅས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོར་བ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་དང་། འགྱུར་བ་དང་བཅས་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་གཉིས་བསྡུས་པའི་མཚན་མ་གཅིག་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡང་ཕུང་ པོའོ།།འགྱུར་བ་དང་བཅས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་ཕུང་པོ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། འགྱུར་བ་དང་བཅས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕུང་པོ་དེ་ནི་དོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕུང་པོའི་ མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ།། དོར་བ་མེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཏན་འགགས་པ་དང་། འགྱུར་བ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ མཚན་མ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་མི་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་འགྱུར་བ་དང་བཅས་པའི་རང་བཞིན་དེ་མི་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དེ་རང་བཞིན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་ བར་སྦྱར་རོ།

所谓'了知相'是指通达大空性的行相，即通达十方世界一切法界非为外在实体而是心的本性。
所谓'真如相'、'苦相'、'集相'、'灭相'、'道相'是指通达胜义空性的行相，即通达无安立的真如和安立的四谛。
所谓'有为相'是指通达有为空性的行相，即通达有为法为空性。
所谓'无为相'是指通达无为空性的行相，即通达无为法为空性。
所谓'常相'是指通达离边空性的行相，即通达在常常之时和恒恒之时无有补特伽罗。
所谓'无常相'是指通达无始无终空性的行相，即通达有为法无前后边际的无常空性。
所谓'苦及变异自性相'是指通达无舍空性的行相，此处'苦的自性'和'具变异的自性'二语合为一相。
其中苦的自性即是蕴，具变异的自性也是蕴，因为是苦谛故，因为是无常本性故。
苦自性蕴和具变异自性蕴即是所舍，是蕴的异名。
无所舍即是涅槃，因为是苦的永灭和无变异的本性故。
通达此的行相即称为'苦及无变异自性相'。
其中所谓'不变异自性相'是指通达自性空性的行相，即通达认为苦及具变异自性是不变异自性常法的见解为自性空性。

།དེ་ལ་ཡང་ལ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་དང་། མོས་པ་དང་། ཁམས་དང་། རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གང་དག་གི་དབང་གིས་བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པ་དང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པ་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་རྣམས འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་མི་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ནི་དོན་དམ་པར་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཆོས་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་རྣམ་པ་དེ་ནི་མི་འགྱུར་བའི་རང་ བཞིན་གྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བའོ་།།འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲེ་བའི་མཚན་མ་འམ། དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་སྟེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །དེའི་ རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ།།མཚན་ཉིད་དེ་གཉིས་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་སྟེ་མཚན་མ་གཉིས་སོ་སོར་བགྲང་ངོ་། །ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བར་རིག་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ རྣམ་པ་སྟེ།འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའོ། །གང་ཟག་བདག་མེད་པའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། གང་ཟག་མི་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའོ། །ཆོས་བདག་ མེད་པའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སྟེ།ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཞུགས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཞུགས་པའོ། །དེ་ལ་མང་དུ་གནས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཀུན་དུ་རྟེན་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་པའོ།།དུས་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་དུས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་དུས་དང་། གཉིས་ཀའི་དུས་སུའོ། །དེ་ལྟར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ནང་གི་སོ་སོའི་བདག་ ཉིད་ལ་སོ་སོ་རང་རིག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བདུན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་ནང་གི་སོ་སོའི་བདག་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལའོ། །སོ་སོར་རང་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་མེད་པའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་ པ་བདུན་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ཤེས་བྱའི་དངོས་པོའི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་བདུན་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་རྣམ་པ་བདུན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་ ཤེས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་ཞེས་བྱ་བར་ཟད་ཀྱི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་དུ་དབྱེ་བ་མེད་དེ།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ཏུ་ཟད་དོ། །དེ་ནི་དེའི་མཐོང་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་གཉིས་མེད་པའི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རང་རིག་པའི་ཤེས་ པ་དེའོ།།དེ་ཐོབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དེའོ།

对此，有些人这样想：'如果一切法本性是空性，那么众生本性中的贪欲等行为、意乐、随眠、信解、界、种姓等所谓不变的本性，以及由此而生的了知种种意乐、了知种种随眠、了知种种信解、了知种种界等佛陀不共法，这些法就不应该成立。因此，这些不变本性的法在胜义中是存在的。'当观修这些法本性空性时，见到空性的这种形相，就是所谓的不变本性之相。
所谓不共有为相之相，或者说其自相之相，是指了悟相空性的形相。不共有为相是指无为，即胜义谛。其自相是指有为，即世俗谛。了悟这两种相无自性空性，这两种相应分别计数。
所谓一切相，是指了悟一切空性的形相，即了悟有为和无为所摄的一切法空性。所谓人无我相，是指了悟无所得空性的形相，即了悟人无所得空性。所谓法无我相，是指了悟无事空性的形相，即了悟诸法无事空性。
'如是趣入'是指作为依他起相的一切对治，趣入真如。'多住于此'是指于彼真如数数修习、多次修习。'于诸时中'是指在止的时候、观的时候以及止观双运的时候。
如是趣入的菩萨会发生什么呢？'于内各别自性中生起七种如是各别证悟真如的智慧'。其中'于内各别自性'是指心的本性。'各别自证'是指无二。'各别证悟七种真如'是指从缘起真如等开始，因为所知事物如实存在的体性包含在这七种之中。
'生起七种智慧'是指从证悟七种真如的角度而言有七种智慧，但就智慧的本性而言并无七种差别，因为见道的本性只有一个。'这是他的见道'是指于心的本性中无二义的各别自证智慧。'由获得此'是指由获得此见道。

།ཡང་དག་པ་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་ཁོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་ངེས་པའོ། །ས་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་ དགའ་བའོ།།ས་དེའི་ཕན་ཡོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་དང་ཕན་ཡོན་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་གོ། །དེས་སྔར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་སྟེ་། སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ནའོ། །ད་ལྟར་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པས་དངོས་པོའི་མཐའི་ དམིགས་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི།དང་པོར་ས་དང་པོ་ལ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་ཐོབ་བོ་ཞེས་མ་བསྟན་ཏོ། །དེས་ གོང་མ་གོང་མ་རྣམས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་དུའོ།།དམིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། དངོས་པོའི་མཐའི་ དམིགས་པའོ།།ནང་གི་མཚན་མ་རྣམ་པར་སེལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་ལ་གཉིས་མེད་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཁྱེའུ་ཆེས་ཕྲ་མོ་ལྟ་བུར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་མ་ སྟེ།དེ་ནི་ཁྱེའུ་སྦོམ་པོ་ལྟ་བུར་བལྟ་བར་བྱའོ། །མཚན་མ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་མ་རྣམས་སོ། །གནས་ངན་ལེན་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་བག་ཆགས་རྣམས་སོ། །གསེར་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་དང་པོ་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་སེམས་ རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་གསེར་ལ་དཔེ་བླངས་པ་དང་སྦྱར་རོ།།ཚུལ་དེས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱ་ཞིང་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡང་འཐོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དམིགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པའོ།།བྱམས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཞུས་པའི་ལན་གྱི་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་བསྟན་པས་བསྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་ པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པས་བསྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པར་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བགྱིད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐུ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་པར་ཞུས་སོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐུ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཐུ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐུ་དང་། ཐུན་མོང་གི་མཐུ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཐུའོ།

所谓'无过失的真实性'是从最初即见到真实性。
所谓'如来种姓'是必定成为如来的确定性。
所谓'初地'是极喜地。
所谓'彼地功德'是所说的初地及其功德。
所谓'彼以前'是指未得见道之时，即在加行道作意的阶段。
所谓'现在由得见道故获得事边所缘'是虽已圆满成就佛地，但首先在初地证悟的缘故。
虽然不是没有所得的所缘，但因为尚未圆满故未说获得。
所谓'彼于上上诸地'是指从第二地以上。
所谓'于彼三种所缘作意时'是有分别影像、无分别影像及事边所缘。
所谓'以遣除内相'是于彼三种所缘以无二义，应当观察如细小童子。
所谓'一切随烦恼分相'是依他起相，应当观察如粗大童子。
所谓'诸相'是依他起诸相。
所谓'习气'是遍计所执习气。
所谓'如金'是如《十地经》中从初地乃至十地以金为喻说明心的清净。
所说'以此方便现证无上正等正觉并获得所作成就'，所作成就所缘是圆满智慧。
慈氏菩萨如是修习止观，则将现证无上正等正觉，此是前问之总结。由此为了破除对修习无有猛利欲乐并令不空过，故说建立假名。
其后，为了破除菩萨对修习无有猛利欲乐并令不空过，为说明菩萨如何修习才能成就菩萨大神力，故而请问'菩萨如何修习才能成就菩萨大神力？'
其中菩萨大神力有五种：神通力、法力、俱生力、共通力及不共通力。

།དེ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུ་གང་ཞེ་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཞེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ལྷའི་རྣ་བའི་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་ བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ།།དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ནི་གང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཤེས་པ་ནི་གང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་མང་པོར་ འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྒྱས་པར་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་ལུས་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གང་ཡིན་པ་སྟེ།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་དེས་ཡུལ་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་ པར་བསྒྱུར་བ་དང་སྤྲུལ་པའོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བ་སྟེ་གཡོ་བར་བྱེད་པ་དང་། འབར་བར་བྱེད་པ་དང་། ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་སྟོན་པ་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་འོང་བར་བྱེད་པ་དང་། སྡུད་པ་ དང་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་།གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལུས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐལ་བ་མཉམ་པའི་གམ་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྣང་བར་བྱེད་ཅིང་མི་སྣང་བར་ཡང་བྱེད་པ་དང་། དབང་བྱེད་པ་དང་། གཞན་གྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྤོབས་པ་སྦྱིན་པ་དང་། དྲན་པ་སྦྱིན་ པ་དང་།བདེ་བ་སྦྱིན་པ་དང་། འོད་ཟེར་འབྱིན་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྤྲུལ་པ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལུས་སྤྲུལ་པ་དང་། ངག་སྤྲུལ་པ་དང་། ཡུལ་སྤྲུལ་པའོ། །དེ་ལ་ལུས་སྤྲུལ་པ་ནི་བདག་དང་འདྲ་བའམ་མི་འདྲ་བར་སྤྲུལ་པ་དང་། གཞན་དང་འདྲ་བ་འམ་མི་འདྲ་བར་སྤྲུལ་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་མང་པོ་སྤྲུལ་པ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་དབང་པོ་དང་འདྲ་བ་དང་། དབང་པོའི་རྟེན་སྤྲུལ་པར་བྱེད་ཀྱི་དབང་པོ་ཉིད་ནི་མ ཡིན་ནོ།།ངག་སྤྲུལ་པ་ནི་གདངས་སྙན་པ་དང་། སྐད་གསལ་བ་དང་། བདག་དང་འབྲེལ་པ་དང་། གཞན་དང་འབྲེལ་པ་དང་། གཉིས་ཀ་དང་མ་འབྲེལ་པ་དང་། ཆོས་སྟོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། བག་མེད་པ་ལ་བསྐུལ་བར་རྟོགས་པའོ། །ཡུལ་སྤྲུལ་པ་ནི་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་དང་། ནོར་བུ་ དང་མུ་ཏིག་ལ་སོགས་པ་དང་།གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱར་རྟོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྤྲུལ་པ་སྟེ། ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང་། སྤྲུལ་པ་དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཞེས་བྱའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ཤེས་པ་དེ་ནི་ཡུལ་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། ཉེ་བར་སྟོན་པར་འགྱུར་བས་ན་དེའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།

那么，什么是神通力呢？有六种神通：神变通证知神通、天耳通证知神通、他心通证知神通、宿命通证知神通、死生通证知神通、漏尽通证知神通。
其中关于神变通证知神通，什么是神变境界？什么是神变智？什么是神变境界证知？神变境界是指从'一身变多身'等乃至'以身自在至梵世间'等所说的内容。由于以神变境界智能体验和显示这些境界，所以称为神变境界。
其中有变化和化现两种。其中'变化'是指将已有事物的自性转变为其他形态，即：震动、燃烧、遍满、显现、转变、往来、收摄与广布、一切色入身、往诣同分、显现与隐没、自在、胜伏他人神变、赐予辩才、赐予忆念、赐予安乐、放光等类似的情况称为变化。
'化现'是指从无中以化现心随意化现，这有三种：身化现、语化现、境化现。其中身化现是化现与自身相似或不相似的形象，化现与他人相似或不相似的形象，化现多种身体形象。这些也都是化现与根相似和根所依，而不是根本身。
语化现是指悦耳的音调、清晰的声音、与自身相关、与他人相关、与二者都无关的、被理解为说法、被理解为劝诫放逸者。
境化现是指饮食等、珍宝珠玉等、色声香味触等外在资具，随意化现一切。变化与化现这两者合称为神变境界。
所谓神变境界智，是指具有此等能力的智慧，由修习所生的修习果。由于此智能体验和显示彼境界，故称为神变境界智。

།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་ཡོངས་སུ་བརྟས་པ་གང་ཟག་དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པས་གང་ཟག་དེས་ཤེས་པ་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་གྱུར་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ལས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་འདུན་པར་བྱས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་འཛུད་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །ལྷའི་རྣ་བའི་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷའི་རྣ་བ་ནི་གང་། ལྷའི་རྣ་བའི་ཤེས་པ་ནི་གང་། ལྷའི་རྣ་བའི་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། ལྷའི་རྣ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་གནས་པ་བསམ་གཏན་རྣམས་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་རྣ་བས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་དང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ལྷའི་རྣ་བ་དེ་ལྷའི་གནས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་དང་དེས་བསྡུས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ལྷའི་རྣ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ནི་ལྷ་དང་མིའི་སྒྲ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་དང་། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། སྒྲ་བོ་ཆེ་རྣམས་དང་། སྒྲ་ཆུང་ངུ་རྣམས་དང་། གསལ་བ་རྣམས་དང་། མི་གསལ་བ་རྣམས་དང་། སྤྲུལ་པ་རྣམས་དང་། སྤྲུལ་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ཐག་རིང་བ་རྣམས་དང་། ཐག་ཉེ་བ་རྣམས་ཐོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན།འགྲོ་བའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། ལེགས་པར་གསུངས་པ་དང་། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཆེ་ཆུང་གི་ཁྱད་པར་དང་། གོ་བར་བྱེད་པ་དང་མི་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་དང་། མཐུ་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཐག་ཉེ་རིང་གི་ཁྱད་པར་ཡིན་པས་ དེར་སྒྲའི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་འདུས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་གསལ་ཏེ་འོག་དང་སྟེང་དང་ཐད་ཀར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཐོས་པར་འཇུག་པར་མི་བྱེད་ན་ནི་འོག་ཏུ་མནར་མེད་པ་ལ་ཐུག་པ་ཡན་ཆད། སྟེང་དུ་འོག་མིན་ལ་ཐུག་པ་མན་ཆད་ཐད་ཀར་སྟོང་གསུམ་གྱི་ སྟོང་ཆེན་པོའི་ཁམས་གཅིག་ཚུན་ཆད་ཀྱི་སྒྲ་ཐོས་སོ།།གལ་ཏེ་འཇུག་པར་བྱེད་ན་ནི་འོག་དང་སྟིང་དང་ཐད་ཀར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གྲངས་མེད་པ་དག་གི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ཐོས་ཏེ། དེ་ནི་ལྷའི་རྣ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷའི་རྣ་བའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ཤེས་པ་དེ་ནི་སྒྲ་དེ་དག་ཐོས་པ་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་ལྷའི་རྣ་བའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷའི་རྣ་བའི་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ས་བོན་སྐྱེ་བའི་ རྐྱེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་ཡོངས་སུ་བརྟས་པ་གང་ཟག་དེའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ས་བོན་ཡོངས་སུ་བརྟས་པས་གང་ཟག་དེས་ཤེས་པ་དེ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལྷའི་རྣ་བའི་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ལྷའི་ རྣ་བའི་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ལས་ནི་ངག་གི་སྤྱོད་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་ཐོས་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་ཅི་རིགས་ཅི་འོས་པར་ན་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'神通境智现证'，是指由于该智慧的种子生起的缘故，被完全掌握并得到巩固，随顺于彼补特伽罗相续的内容。由于种子得到巩固，彼补特伽罗能现前此智慧，因此称为'神通境智现证'。将这一切总摄为一，称为'神通境智现证神通'。其作用有二种：以神变神通令众生生起信解后，引导他们趣入佛陀教法；为诸受苦众生成办种种多样利益。
关于'天耳智现证神通'，何为天耳？何为天耳智？何为天耳智现证？所谓'天耳'，是指修习天住禅定所得的果报，为耳根所摄的清净色。由于此天耳依止于天住，是其果报并为其所摄，故称'天耳'。以此能听闻天与人的声音、圣者与非圣者的声音、大声与小声、清晰与不清晰的声音、变化与非变化的声音、远处与近处的声音。
简而言之，这些包括：众生界的差别、善说与恶说的差别、大小的差别、能令理解与不能令理解的差别、具力与不具力的差别、远近的差别，应当了知一切声音的差别都包含其中。若不特意趣入听闻其他世界，则能听闻下至无间地狱、上至色究竟天、横向至一个三千大千世界的声音。若特意趣入，则能听闻下方、上方、四方无量无数世界的一切声音，这即是'天耳'。
所谓'天耳智'，是指依止彼耳根的识，以及与之相应的修所生智、修习的果报。由于此智能听闻并领受彼等声音，故称'天耳智'。'天耳智现证'是指由于该智慧的种子生起的缘故，被完全掌握并得到巩固，随顺于彼补特伽罗相续的内容。由于种子得到巩固，彼补特伽罗能现前此智慧，因此称为'天耳智现证'。
将这一切总摄为一，称为'天耳智现证智'。其作用是听闻语业善与不善后，对彼等众生随其所应做出适当的劝勉。

།སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ནི་གང་།སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་ནི་གང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་ན་སེམས་ཅན་འཁོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཉོན་ མོངས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་འབྲེལ་ཅིང་བག་ལ་ཉལ་དང་བཅས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ཞིང་བག་ལ་ཉལ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ལམ་ལོག་པར་བཏབ་པ་དང་། སྨོན་ལམ་ལེགས་པར་བཏབ་པ་དང་། དམན་པ་དང་། བར་མ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་མཐུ་དང་ལྡན པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ཤེས་པ་གཅིག་གིས་སེམས་ཅན་གཅིག་གི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟ་བུ་དང་། ཇི་འདྲ་བ་དང་། ཇི་སྙེད་པར་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ནས་ སེམས་ཅན་མང་པོ་དག་གི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དང་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ཇི་འདྲ་བ་དང་ཇི་སྙེད་ཉེ་བར་གནས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཅིག་ཅར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་ བཞིན་ཏེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ལས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པ་དང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་ཤེས་པ་དང་། ཁམས་དང་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་ ཤེས་པ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་སྣ་ཚོགས་ཤེས་པས་དེ་དག་ཏུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱོར་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་གང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་ པའི་ཤེས་པ་ནི་གང་།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དག་ན། སེམས་ཅན་མིང་དང་བརྡ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་འདས་པའི་ རབས་དག་གི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ན།ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་བརྒྱད་ལ་བརྟེན་པའི་སྤྱོད་པ་དྲུག་རྗེས་སུ་དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། ཟས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཟ་ཟ། བདེ་བ་དང་སྡུག་ བསྔལ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་མྱོང་།ཚེ་རིང་ཁྱད་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་།ཡུན་ནི་འདི་སྲིད་ཅིག་གནས་གནས། ཚེ་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་ཐུབ་ཅེས་བྱ་བའོ།

关于'了知心识种类神通'，什么是心识种类？什么是了知心识种类？什么是现证了知心识种类？
所谓'心识种类'是指：在十方无量无数世界中，所有众生的心识，或为烦恼所缠绕，或远离烦恼缠绕，或与烦恼相连并具随眠，或不与烦恼相连且无随眠，或发邪愿，或发善愿，或下劣，或中等，或殊胜，或具乐，或具苦，或具不苦不乐等种种状态。
所谓'了知心识种类'是指：缘于上述对象的具力智慧，由修习所生的修习果。以一智能同时如实了知一众生心识的体性、状态、形式及所有安住情况。以一智能同时如实了知多众生心识的体性、状态、形式及所有安住情况，故称'了知心识种类'。
所谓'现证了知心识种类'如前所述，总摄一切即称'现证了知心识种类神通'。其作用是了知众生根器的胜劣、了知种种意乐、了知种种界性行为、了知种种涅槃道，并随其所应作相应引导。
关于'宿住随念智神通'，什么是宿住随念？什么是宿住随念智？什么是现证宿住随念智？
所谓'宿住随念'是指：在十方种种众生界中，对于名称、称谓各异的众生们过去世的身相表述，随念依于八种言说基础的六种行为。八种言说基础是什么？即：名为某某，种姓为某某，族姓为某某，食用如是饮食，经历如是苦乐，寿量为如是长远，住世如是时间，寿命能维持如是久远。

།ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་བརྒྱད་ལ་བརྟེན་པའི་སྤྱོད་པ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། བོད་པའི་བརྡ་དང་། རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་རྣམས་དང་། ཕ་མ་དང་ཟས་ སྐོམ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་དང་།དར་བ་དང་། རྒུད་པ་དང་། ཚེའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཏེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བདག་དང་། གཞན་དག་གི་སྤྱོད་པ་དྲུག་པོ་དག་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ན་བདག་གམ། འདིའི་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། བདག་གམ་འདིའི་རིགས་ནི་ རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་ཞེས་བྱ།བདག་གམ་འདིའི་ཕ་མ་ནི་འདི་ཡིན་པས་རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་། བདག་གམ་འདིའི་ཟས་སྐོམ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བས་ཟས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཟ་ཟ། བདག་གམ་འདི་དར་བ་དང་རྒུད་པས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་འབྱུང་། བདག་གམ་འདིའི་ ན་ཚོད་ནི་གཞོན་པའམ།བར་མ་འམ་རྒན་པ་འདི་ཙམ་ཞིག་གནས་གནས་སོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདག་དང་གཞན་དག་གི་སྔོན་འདས་པའི་ཚེ་རབས་དག་གི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་བརྒྱད་ལ་བརྟེན་པའི་སྤྱོད་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ ཞེས་བྱ་བའོ་།།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་པ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གང་གིས་དེ་ལ་དྲན་པ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཤེས་པ་དེས་བདག་དང་ གཞན་དག་གི་སྔོན་གྱི་གནས་དང་།སྲིད་པ་བར་མ་དང་། སྔོན་གྱི་སྤྱོད་པ་ཉུང་ངུ་དང་། མང་པོ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། སྐད་ཅིག་དང་། ཐང་ཅིག་དང་། ཡུད་ཙམ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་བར་ཆད་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞུགས་པ་དང་། བསྐལ་པ་བགྲང་བའི་ཚུལ་གྱིས་གྲངས་སུ་བྱར་ནུས་པའི་ཆ་དང་། གྲངས་སུ་བྱར་མི་ནུས་པའི་དུས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་དང་། གང་འདོད་པ་དང་། ཇི་ཙམ་འདོད་པ་ལ་ཤེས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ལས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དད་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། འཁོར་བ་ལས་སྐྱོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་མཆོག་རྨད་དུ་བྱུང་བ་སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་སྡེ་ སྣོད་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། སྔོན་གྱི་ཚུལ་དང་ལྡན་པའི་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་སྣོད་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པ་དང་། སྔོན་གྱི་མཐར་རྟོག་པ་རྟག་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཁ་ཅིག་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྟག་པར་ལྟ་བ་སེལ་བར་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

如果问什么是依于八种名言基础的六种行为，即：称呼的语言、王族等种姓、父母和饮食等行为、兴盛、衰败、以及各种寿命形态。如是依于这八种世间名言基础，对自己和他人的六种行为安立名言时，说'我或此人名为某某'，'我或此人的种姓是王族等某某'，'我或此人的父母是某某，故族姓为某某'，'我或此人以饮食等行为食用如是饮食'，'我或此人因兴盛和衰败而生起如是苦乐'，'我或此人的年龄是年轻、中年或老年，住世如此长'。
因此，忆念自己和他人过去世的身体形态中依于八种名言基础的六种行为，即称为'宿住随念'。
所谓'宿住随念智'，是依于彼念并与之相应的智慧，具有威力，由修习而生，是修习的果，能趣入彼念。此智能无碍趣入自己和他人的宿住、中有、少分或多分或无量的过去行为，以及刹那、须臾、片刻等相续不断的方式，以及能以劫数计算的部分和不能计数的无量时间，以及随欲所知、随欲多少皆无障碍，故称为'宿住随念智'。
现证此智如前所述，总摄一切即称为'宿住随念智现证神通'。
其作用是为令众生对佛世尊生起信心、对轮回生起厌离而宣说菩萨殊胜稀有行为的本生经典，以及依众生业果异熟而宣说与往昔相关的种种经典，并能遣除执著过去边际的常见论者的常见。

།འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ནི་གང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ནི་གང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ དང་།ཁ་དོག་ངན་པ་དང་། ཁ་དོག་བཟང་བ་དང་། ངན་པ་དང་། ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་དང་། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་དང་། ལུས་དང་། ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ལྡན་པ་ལོག་པར་ལྟ་བ་འཕགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ། ལོག་པའི་ལས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ། ཡང་དག་ པར་བླངས་པའི་རྒྱུས་རྒྱུ་དེ་དང་།རྐྱེན་དེས་ལུས་ཞིག་སྟེ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་ཆེས་པ། ཡང་དག་པའི་ ལམ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུས་རྒྱུ་དེ་དང་།རྐྱེན་དེས་ལུས་ཞིག་སྟེ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་དང་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དེ་ལས་གཞན་པར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་ པའོ།།འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་མིག་གི་ཤེས་པ་སྟེ། ལྷའི་མིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷའི་གནས་པ་བསམ་གཏན་རྣམས་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་མིག་གིས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་དང་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ལྷའི་མིག་དེ་ལྷའི་གནས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་དང་། དེས་བསྡུས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ལྷའི་མིག་ཅེས་བྱའོ། །དེས་ན་འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་དང་། སྣང་བ་དང་། ཆ་ཕྲ་བ་དང་། གཟུགས་སྤྲུལ་པ་དང་། ལྷའི་གཟུགས་དང་བ་ཡང་མཐོང་སྟེ། དེར་གཟུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་འདུས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ ལ་གལ་ཏེ་འོག་དང་སྟེང་དང་ཐད་ཀར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་ལས་བརྩམས་ཏེ།མཐོང་བ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་ན་ནི་འོག་ཏུ་མནར་མེད་པ་ལ་ཐུག་པ་ཡན་ཆད་སྟེང་དུ་འོག་མིན་ལ་ཐུག་པ་མན་ཆད་ཐད་ཀར་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་ཁམས་གཅིག་ཚུན་ཆད་ཀྱི་གཟུགས་མཐོང་ངོ་། གལ་ཏེ་ འཇུག་པར་བྱེད་ན་འོག་དང་སྟེང་དང་ཐད་ཀར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གྲངས་མེད་པ་དག་གི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་སྟེ།དེ་ནི་ལྷའི་མིག་ཅེས་བྱའོ། །ལྷའི་མིག་གི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་པ་བསྒོམས་ པ་ལས་བྱུང་བ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ཤེས་པ་དེ་ནི་གཟུགས་དེ་དག་མཐོང་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་ལྷའི་མིག་གི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ལས་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་གཟིགས་ནས་ཅི་རིགས་ཅི་འོས་པར་དེ་དག་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་ ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཟག་པ་ཟད་པ་ནི་གང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། ཟག་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་ལུས་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ།

关于死亡转生智通力，何为死亡转生？何为了知死亡转生？何为现证死亡转生智通？
所谓死亡转生，是指众生死亡、出生、容色丑陋、容色美好、善趣、恶趣、身语意恶行、具足邪见、诽谤圣者、造作邪业，由于如实受持此因缘，以此因缘身坏命终后堕入恶趣、恶道、地狱中出生。
以及身语意善行、具足正见、信仰圣者、造作正道、如实受持此因缘，以此因缘身坏命终后往生善趣天界人间。从某类众生死亡转生到其他类众生中。
所谓了知死亡转生，即天眼智。天眼是指修习天住禅定所得果报清净色根所摄。因为依止天住、是其果报、为其所摄，故称天眼。
以此能见前述死亡转生的种种差别、光明、细微、变化及天人清净色身，应知一切色相差别皆摄于此。
若不入观察其他世界，则能见下至无间地狱、上至色究竟天、横向一个三千大千世界范围内的色相。若入观察，则能见无量无数世界一切色相，此即天眼。
天眼智是指依止此眼的识及相应智，由修习所生、修习果报。由于此智能体验见到这些色相，故称天眼智，即是了知死亡转生智。
现证如前所述。总摄一切即是死亡转生智通力。
其作用是见到十方众生身业善恶后，随其所应当勤勉教化。
关于漏尽智通力，何为漏尽？何为现证漏尽智？所谓漏尽，即是一切结缚完全断除。

།ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཟག་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་ སྐྱེ་བ་ཤེས་པས་ཟག་པ་ཟད་པ་དེ་ཤེས་པ་དེ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་བ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་མཆོག་གིས་བསྡུས་པ་ནི་ཟག་པ་ཟད་ པས་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་།ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཐོས་ནས་སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ས་དེ་ཉིད་ལ་བདག་གིས་ཐོབ་བོ་སྙམ་དུ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་འདིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་ཤེས་ལ་དེས་གཞན་དག་གིས་དེ་ཐོབ་པ་དང་།མ་ཐོབ་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་དག་གིས་དེ་འཐོབ་པའི་ཐབས་དང་ཐབས་མ་ཡིན་པ་དང་། གཞན་དག་གིས་དེ་འཐོབ་པ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་ནི་དེའི་ ཕྱིར་དེ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་དེ་མཁྱེན་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་དུ་མི་མཛད་དེ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཟག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མི་སྤོང་བར་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ མེད་པས་དཔྱོད་དེ།དེ་ནི་མཐུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཆེས་མཐུ་ཆེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ལས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་ལ་ གཞན་ལ་སྟོན་ཅིང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཡང་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་དུས་ལ་བབ་ན་ཉེ་བར་སྟོན་པའམ། གནས་པའམ་གཞན་དག་གི་དོན་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའམ། དེ་ལ་དྲི་བ་དྲིས་པའི་ལན་གདབ་པ་མངོན་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བས་ན་ དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་པོ་གསུམ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་མ་གསུམ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རིག་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དུས་གསུམ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་དང་པོས་ནི་གཞན་དག་འདུན་པར་བྱེད་དེ་བདག་ལ་གཞན་དག་གུས་པ་དང་རི་མོ་ཆེར་སྐྱེད་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །གཉིས་པས་ནི་གཞན་དག་གི་ངག་གི་སྤྱོད་པ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཤེས་ནས་དེ་དག་ལ་བསྐུལ་བ་དང་རངས་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །གསུམ་པས་ནི་གཞན་དག་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཀུན་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ལེགས་པར་འདོམས་པར་ཡང་བྱེད་དོ།།ཐ་མ་གསུམ་གྱིས་ནི་རྟག་པའི་མཐའ་དང་ཆད་པའི་མཐའ་སྤངས་ནས་ཟག་པ་ཟད་པ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པར་དབུ་མའི་ལམ་ལེགས་པར་སྟོན་ཅིང་དེ་ལ་འདོམས་པར་ཡང་བྱེད་དེ། དེ་ནི་མངོན་པར་ ཤེས་པའི་མཐུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་མཐུ་གང་ཞེ་ན། སྦྱིན་པའི་མཐུ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མཐུ་དང་། བཟོད་པའི་མཐུ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཐུ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་མཐུ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐུའོ། །ཆོས་ཀྱི་མཐུ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་ དང་།ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་གདགས་པ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་མཐུ་རྣམ་པ་བཞི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་བྱིན་པ་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་སྤོང་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ སྤོང་བ་ཡིན་ནོ།

所谓'漏尽智'，是指通过了知世间的漏和了知不生，而了知漏尽的智慧。由于完全断除了一切漏的随眠，因此作为其对治的无漏心和无漏智慧、增上心和增上智慧所摄的最胜智慧，称为由漏尽而得的无漏心解脱和智慧解脱。这也是依靠见道和修道，从闻而修学，在有学和无学地中，以'我已获得'之想，由此漏尽智如实了知，并且由此如实了知他人的已得与未得，以及自他获得的方便与非方便，也如实了知他人获得时的增上慢和无增上慢，因此称为漏尽。
其现证如前所述，菩萨虽然了知此智，但自身不现证，不与漏一起断除有漏事物，而是以无烦恼的方式观察有漏事物。应当了知这是一切力中最大的力量。总摄这一切即称为漏尽智现证神通。其作用是自身不生烦恼，并为他人宣说且能遣除增上慢。
具足这六种智的瑜伽行者，当时机成熟时，能示现、安住、行持利他事业，或能回答询问，因此称为神通。其中前三种神通唯是神通而非明，后三种既是神通也是明，因为是三世愚痴的对治。
其中，第一种能令他人生起信解，也能令他人对自身生起恭敬和尊重。第二种能了知他人语业的善与不善，从而劝勉和赞叹。第三种能了知他人心相续的善与不善，从而善加教导。后三种则是远离常边和断边，无增上慢地善说中道，并对此加以教导，这就是神通力。
关于法力，是指布施力、持戒力、忍辱力、精进力、禅定力和智慧力。这些法力也有四种：即断除违品、圆满资粮、利益自他和引发后世果报。其中布施力的四种如何？菩萨行布施时，断除违品悭吝是断除违品。

།དེའི་སྦྱིན་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ལ་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྱིན་པའི་སྔ་རོལ་དུ་ཡང་ཡིད་དགའ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཚེ་ཡང་སེམས་དང་ བར་བྱེད་ཅིང་བྱིན་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་འགྱོད་པ་མེད་དེ།དུས་གསུམ་དུ་དགའ་བའི་སེམས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། གཞན་དག་གི་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འདོད་པས་ཕོངས་པ་དང་། འཇིགས་པའི་ སྡུག་བསྔལ་སེལ་བས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཕྱི་རོལ་དུ་ཡང་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེས་པར་ཕྱུག་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་དང་། རྩ་འཇིང་ཆེ་བ་དང་། གཡོག་འཁོར་མང་དུ་འགྱུར་ལ། སྦྱིན་པ་ཡང་མོས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མཐུ་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་དང་ངག་གི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ན། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྤོང་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ལ།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དོན་མཐུན་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་འཇིགས་པ་དང་། ཁ་ན་ མ་ཐོ་བ་དང་།འཁོན་དུ་འཛིན་པ་སྤོང་བ་ནི་བདེ་བར་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་ཅིང་བདེ་བར་སད་པར་འགྱུར་བ་དང་། འགྱོད་པ་མེད་ཅིང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནས་སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འགྱུར་བའི་བར་གྱིས་བདག་ཉིད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོ་མི་འཚམས་པས་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ལུས་ཞིག་ནས་ཀྱང་གཞི་དེས་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཡང་མོས་པར་ འགྱུར་བ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།བཟོད་པའི་མཐུ་རྣམ་པ་བཞི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མི་བཟོད་པ་སྤོང་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་བཟོད་པ་དེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དོན་མཐུན་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་ཉིད་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ལས་སྐྱོབ་པས་བདག་ཉིད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་གཞན་དག་ཀྱང་འཇིགས་པ་ཆེན་ པོ་ལས་སྐྱོབ་པས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞི་དེས་ཕྱི་མ་ལ་འཁོན་པ་མང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་འབྱེད་པ་མི་མང་ལ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་མང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འགྱོད་པ་མེད་པར་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་ ལ།ལུས་ཞིག་ནས་ཀྱང་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། བཟོད་པ་ལ་ཡང་མོས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཐུ་རྣམ་པ་བཞི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཏེ་རྣམ་ པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལེ་ལོ་སྤོང་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ།

其布施本身即成为菩提分，以布施摄事成熟众生即是圆满资粮。布施之前心生欢喜，布施之时心意调柔，布施之后亦无后悔。三时以欢喜心利益自己，并且消除他人饥渴、寒热、疾病、贫穷、恐惧等痛苦而利益他人，此即是利益自他。
于外在世间，无论转生何处皆富裕、受用广大、眷属众多、仆从甚多，且于布施生起信解，此即是于后世出生果报。
戒律之力如何？菩萨正受持身语律仪戒时，断除违犯戒律之对治，此即是断除违品。其正受持之戒律本身即成为菩提分，以同行摄事成熟诸众生即是圆满资粮。
远离破戒因缘之恐惧、罪过、怨恨，安眠安寤，无有追悔而极为欢喜乃至心入三昧，此是利益自己；于一切众生以一切方式施予无畏使其不惧伤害，此是利益他人，即是利益自他。
身坏之后，以此因缘转生善趣天界诸天之中，且于戒律生起信解，此即是于后世出生果报。
忍辱之力四种如何？菩萨具足忍辱，断除不忍之对治，此即是断除违品。其忍辱本身即成为菩提分，以同行摄事成熟诸众生即是圆满资粮。
自己远离大恐惧而利益自己，解救他人大恐惧而利益他人，此即是利益自他。
以此因缘，于后世不生多怨、不多诤讼，不生众苦及不悦，无悔而命终，身坏之后转生善趣天界诸天之中，且于忍辱生起信解，此即是于后世出生果报。
精进之力四种如何？菩萨发起精进，断除懈怠之对治，此即是断除违品。

།དེའི་བརྩོན་འགྲུས་དེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ལ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དོན་མཐུན་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་པར་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པ་སྔོན་ལས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་མཐོང་ནས་དགའ་ཞིང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བས་བདག་ཉིད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྩོན་པས་ གཞན་ལ་ལུས་དང་ངག་གིས་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་དང་།གཞན་དག་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ལ་འདུན་པ་སྐྱེད་པས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ནི། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་ལ་ཡང་རྒྱུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་སྐྱེས་བུའི་རྩལ་མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་ནི་ ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།བསམ་གཏན་གྱི་མཐུ་རྣམ་པ་བཞི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཚིག་གི་རྟོག་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བ་ ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་བསམ་གཏན་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ལ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དོན་མཐུན་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་འདི་ ཉིད་ལ་བདེ་བར་གནས་པས་བདག་ཉིད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་།ཞི་ཞིང་རབ་ཏུ་ཞི་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་གནོད་པ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་མི་འཁྲུགས་པས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ གྱི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་ལ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐུ་རྣམ་པ་བཞི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་ པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་སྤོང་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཤེས་རབ་དེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ལ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པ་དང་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་དོན་མཐུན་པ་དང་། དོན་སྤྱོད་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་ སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་བྱའི་དངོས་པོའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་དགའ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོས་བདག་ཉིད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་རིགས་པར་ལུང་འབོགས་པས་ཚེ་འདི་དང་ ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་པ་དང་།བདེ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་ལ་དེས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་ འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཏུ་འདུས་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མཐུ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཏུ་འདུས་པས་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཐུ་ཡིན་ནོ།

他的精进既是自身菩提分，又以摄受事业契合义利而令众生成熟，这是圆满资粮。由于发起精进，不与罪恶不善法相杂，安住于触及安乐，见到较往昔更为殊胜而生欢喜极喜，这是利益自身；由于精进于善法而不以身语恼害他人，也令他人对发起精进生起欲求，这是利益他人，即是利益自他。后世也将因具力之因而显现欢喜丈夫之力，这是引生后世果报。
禅定四种力如何？菩萨入禅定时，断除违品语言分别、喜、乐及色想等，这是断除违品。其禅定既是菩提资粮，又以摄受事业契合义利而令众生成熟，这是圆满资粮。今生安住安乐而利益自身；以寂静、极寂静、离贪而于众生中无害且不扰乱而利益他人，这是利益自他。后世将成就清净智慧、现证神通及转生清净天界，这是引生后世果报。
智慧四种力如何？具慧菩萨断除违品无明，这是断除违品。其智慧既是自身菩提资粮，又以布施、爱语、利行、同事等摄受事业令众生成熟，这是圆满资粮。以如实了知所知事义而具足择法之欢喜广大极喜而利益自身；以于一切处如理教授而利益众生今世后世安乐，这是利益自他。后世将能摄集一切善根，现证远离二障，这是引生后世果报。一切法摄于六波罗蜜多，六波罗蜜多之力摄于此四种，这即是法力。

།དེ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐུ་གང་ཞེ་ན། རང་བཞིན་གྱིས་ཚེ་རབས་དྲན་པ་དང་། སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡུན་རིང་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མི་བཟད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་མི་མཛེས་པ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་བས་དགའ་བ་དང་། དགའ་ལྡན་དུ་སྐྱེས་ནས་ ཚེའི་ཚད་ཇི་སྲིད་པར་དགའ་ལྡན་ན་གནས་པ་དང་།དགའ་ལྡན་དུ་སྐྱེས་པའི་ལྷའི་བུ་གཞན་དག་གནས་གསུམ་པོ་ལྷའི་ཚེ་དང་། ལྷའི་ཁ་དོག་དང་། ལྷའི་གྲགས་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། དགའ་ལྡན་ནས་འབབ་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་རྡོ་རྗེའི་གདན་ལ་མངོན་པར་རྫོགས་ པར་འཚང་རྒྱ་བ་དང་།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་བར་གྱི་མཐུ་ཆེན་པོ་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བ་དག་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་གྱི། རང་བཞིན་གྱི་མཐུ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐུ་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཐུན་མོང་གི་མཐུ་ནི་གང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཐུ་ནི་གང་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཐུ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཆ་ཕྲ་བ་དང་། རྣམ་པ་དང་། ཁམས་སོ། །དེ་ལ་ཆ་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མཐུའི་ཐབས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གྲངས་མེད་པས་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་མཛད་པ་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ མཐུ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དེའི་མཐུའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཐུ་ཞེས་བྱའོ། །ཐུན་མོང་ གི་མཐུ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་དེ་ལས་གཞན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའམ་ཡང་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཐུན་མོང་གི་མཐུ་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་ རེ་རེ་ཞིང་ཡང་རྒྱུ་ལྔས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་དཔེ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། མཐུ་དེ་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་ཁོ་ན་དང་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། མཉམ་ པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་སེམས་དང་གཅིག་ཏུ་ཆ་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།དེ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་སེམས་དང་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བྱམས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནས་དྲུག་ལ་མཁས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་མཐུ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། གནས་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། བསླང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། འཕེལ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། འགྲིབ་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་དེ་དག་ནི་ རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལྔ་པོ་ཇི་སྐད་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་གིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

那么，什么是俱生力呢？自然而然能忆念前世，为了众生的利益，经过观察而长期承受各种难忍的、不间断的、不悦意的痛苦，
仅仅为了众生的利益，对于成办众生利益的痛苦反而生起欢喜，生于兜率天后，在兜率天中住于寿量之际，
以及超胜兜率天中其他天子的三种境界：天寿、天色、天名声，从兜率天降下等乃至金刚座现前圆满成佛，
转法轮以及示现涅槃之间的大力、稀有、希奇等，这些并非是通过神通而造作的，而是自然的力量，因此称为俱生力。
那么什么是共通力，什么是不共通力呢？不共于声闻和独觉的力有三种：细分、种类和界。
所谓细分，即如来或菩萨以无量无数的力的方便，如实通达无量无数众生的利益。
所谓种类，即具足神通力、法力和俱生力等一切种类。
所谓界，即一切世界和一切众生界成为其力的对境，这就称为不共通力。
共通力即除了这些种类之外，其他一切佛菩萨的力与声闻、独觉共通，或者因此称为共通力。
菩萨的这五种力，每一种都应当了知以五种因而不可思议：超越一切寻思故，世间无可比喻故，
此力唯与极善修心相应故，与不入定地的心完全不相顺故，与入定心相应故，这些称为菩萨大力。
慈氏菩萨通达六处即是现前成就菩萨大力：通达心的生起、通达安住、通达提起、通达增长、通达减退、通达方便。
这表明菩萨的这些力以前述超越一切寻思等五种因而不可思议，成就这些力依赖于通达心的生起等。

།བརྟན་པ་དང་སྣོད་རྣམ་པར་རིག་པ་མི་རིག་ པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྟེན་རྣམ་པར་རིག་པ་མི་རིག་པ་དང་། སྣོད་རྣམ་པར་རིག་པ་མི་རིག་པ་ཡིན་པས་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྣོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རང་ རིག་པའི་ཚུལ་དུ་རྣམ་པར་རིག་པའོ།།མི་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བསལ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཆེན་པོ་ མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་རིག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིན་པས་དེའི་སྐྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཅིག་ཅར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པར་ནུས་པའི ཕྱིར་རོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་པ་སྟེ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ན་བི་ཛྙཱ་ན་སྟེ་། ཤེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འཇུག་པ་ནི་ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། ཐུན་མོང་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་དང་ནང་གི་ཡུལ་ཅིག་ཅར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །ནང་གི་ཡུལ་ནི་དབང་པོ་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་གོ། །ཅིག་ཅར་འཛིན་པ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་ནས་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་ཅིག་ཅར་མྱོང་བར་བྱེད པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་སྐད་ཅིག་དང་། ཐང་ཅིག་དང་། ཡུད་ཙམ་ཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །ཅིག་ཅར་ཏིང་ངེ་འཛིན་མང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མང་པོ་དག་གི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཅིག་པུ་བྱའོ་སྙམ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་མང་ པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མང་པོ་མཐོང་བ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མང་པོ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཐོང་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་ན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མཐོང་བར་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེ་ན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལས་ བྱུང་བ་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་།གནས་དང་དམིགས་པ་མཐུན་པར་འཇུག་པ་དེས་མཐོང་བ་ལ་འགལ་བ་མེད་དེ། དཔེར་ན་སེམས་པ་ལས་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་བཞིན་ནོ། །དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཆུང་ངུ་རྣམ་པར་རིག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ཆུང་བ་དང་།མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓依止和器世间所知不知的心生起，即是执取识的生起，这是说执取识是依止所知不知和器世间所知不知，对于它的生起通达，即是成就菩萨大力。
其中'依止'是指执取识本身，因为是染污和清净诸法习气的所依。'器'是指器世间。'所知'是指以阿赖耶识的本性以自证方式了知。'不知'是指形相和所缘未断绝的缘故。通达它的生起，是为了断除阿赖耶识的一切障碍和随眠，故是成就菩萨大力。
所谓种种所缘相所知的心生起，即是分别意识的生起，这是说意识是种种所缘相所知，对于它的生起通达，即是成就菩萨力。
其中'种种所缘相所知'是指同时执取色等境界的缘故。'分别'是指能够决定思维和忆念的缘故。关于'意识'，'意'是指诸转识。了知它们即是意识，称为了别识。
它的运行有共同和不共同两种：共同的是如'同时执取外境和内境'所说，外境是色等，内境是诸根、心和心所。'同时执取'是因为同时领受从内外境生起的诸受。
不共同的是如'刹那、须臾、片刻'等所说。'同时入多三摩地'是说思维'凡是诸多三摩地所作，我当作一'而入诸多三摩地。
关于'见诸佛刹、见诸如来'，见是眼识的对境，那么意识如何能见呢？因为意识所生起的一切转识，与所依和所缘相应而转，所以见并无相违，如从思生起身语业一样。
所谓小所缘相所知的心生起，即是有欲心的生起，这是因为属于小界和不定地。

།དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་ཆེ་བ་ དང་།མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་ཚད་མེད་པའི་ ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དམིགས་པའི་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་རྣམ་པར་རིག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ཕྲ་བའི་ས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམིགས་ པའི་མཚན་མ་མཐར་ཐུག་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་དང་ས་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་ སྟེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་དམིགས་པ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པའི་སེམས་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཀྱང་གློ་བུར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་འདྲེན་མ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འདྲེན་མ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་ ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནང་ཡོངས་སུ་དང་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམ་ གཏན་བཞི་པ་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་པའི་བར་གྱི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱོན་བརྒྱད་པའོ། །རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་དབྱུང་བ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་སེམས་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་ཀྱིའོ།

具有大所缘相的识心生起，即是这样：与色相应的心生起，这是因为是大界和未入定地。
具有无量所缘相的识心生起，即是这样：与虚空和识无边处相应的心生起，这是因为是无量想无边地。
具有微细所缘相的识心生起，即是这样：与无所有处相应的心生起，这是因为是具有身见的无所有想微细地。
具有究竟所缘相的识心生起，即是这样：与非想非非想处相应的心生起，这是因为是界、地和世间道的究竟。
具有无相的识心生起，即是这样：出世间和缘灭的心生起，这是因为出世间无分别和缘灭尽定无相的缘故。
具有苦的心生起，即是这样：地狱众生的心生起，这是因为他们的阿赖耶识虽是舍受，但被暂时的苦受所压制。
具有杂受的心生起，即是这样：欲界所行的心生起，这是因为具有杂种业报。
具有喜的心生起，即是这样：初禅和二禅的心生起，这是因为具有离生喜和定生喜。
具有乐的心生起，即是这样：三禅的心生起，这是因为具有内净所生之乐。
具有不苦不乐的心生起，即是这样：从第四禅乃至非想非非想处的心生起，这是第八过患。因为远离了寻、伺、入息、出息、苦、乐、忧、喜。
具有烦恼的心生起，即是这样：与烦恼和随烦恼相应的心生起，这是一切有染污意识的状态。

།དགེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དད་པ་ལ སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་ན་དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་གམ།དབང་པོ་ལྔ་དང་ལྡན་པའོ་། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་གཉི་ག་དང་མི་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཡོད་ པའི་གནས་སྐབས་སྔ་མ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དང་།སྤྱོད་ལམ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བཟོའི་གནས་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྤྲུལ་པ་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའོ། །སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཇུག་པ་དང་སེམས་ལྡོག་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ བཅུ་དྲུག་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་གནས་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་གནས་པ་ནི་གཉིས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས། རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ན་བསླང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སེམས་ཀྱི་བསླང་བར་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཀུན་བརྟགས་པའི་འཆིང་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གནས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པས། དེ་ ལྟར་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།མཚན་མའི་འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་མའོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་འཆིང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་བག་ཆགས་སོ། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་ལ།ཀུན་བརྟགས་པ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལས་སེམས་འདི་བསླང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆིང་བ་དེ་གཉིས་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་དེ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་ཞིང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་དུ་གནས་གྱུར་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་ པ་སྟེ།དེ་ཙམ་གྱིས་ན་སེམས་ཀྱི་བསླང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།ཇི་ལྟར་ན་འཕེལ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སེམས་ཀྱི་འཕེལ་བ་ནི་གནས་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་གྱི་ས་སྐྱེ་བ་དང་འཕེལ་བ་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལ་མཁས་ པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།གཉེན་པོའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་དུ་གནས་གྱུར་པའི་སེམས་སོ། །སྐྱེ་བ་དང་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང་རྒྱུན་འཕེལ་བའོ། །ཇི་ལྟར་ན་འགྲིབ་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ནི་སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་པ་ཡིན་པས་དེ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་གྱིས་འགྲིབ་པ་དང་འབྲི་བར་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕེལ་བ་དེ་དང་ངོ་། །འགྲིབ་ཅིང་འབྲི་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འགྲིབ་པ་དང་རྒྱུན་འབྲི་བའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་ཞུས་པའི་ལན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་བཤད་པས་བསྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ།

具有善心的生起是这样的，即具有信心等的心生起，这是说在一切有心的状态中，具有十一种善或五根。
具有无记心的生起是这样的，即不具有善不善二者的心生起，这是说除了前两种心的状态外，从异熟生起、威仪生起、工巧处生起以及变化心的生起。
所谓心的生起，是指心的趣入和心的退转，这些是十六种心的生起。
如何是安住善巧呢？如果能如实通达了知唯识真如，这是说心的安住是第二自性，表明通达诸行唯是识性的真如即是善巧。
如何是善巧于提起呢？这是说心的提起是从依他起和遍计所执的束缚中解脱，而安住于圆成实性中，如是了知即是善巧。
所谓相的束缚是指依他起相。所谓习气的束缚是指遍计所执的习气。
如实通达了知是指了知依他起为杂染相，了知遍计所执为无相。
善巧于从彼提起此心是说了知这两种束缚后，从中解脱而安住于圆成实性中，这就是善巧，仅此即是善巧于心的提起的意思。
如何是善巧于增长呢？这是说心的增长是转依的自性，了知双运道的生起和增长即是善巧。
所谓对治心是指转依圆成实性的心。所谓生起和增长是指双运道的自相生起和相续增长。
如何是善巧于减退呢？这是说心的相和习气成为烦恼性的心，了知以双运道减退和衰减即是善巧。
所谓与彼相违的方面是指与增长相违。所谓减退和衰减是指双运道的自相减退和相续衰减。
如何是善巧于方便呢？这是总结前面问题的答案，这是为了破除对修行缺乏强烈欲求，以及为了不令空耗而宣说施设的抉择。

། །། དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཚོལ་བ་ཐམས་ཅད་འགོག་པ་ཤེས་པ་བསྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན ལ་དབབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བཅོམ་ལྡན་འདས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་འགག་གོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་འགག་པའི་ཚོར་བ་དེ་དག་ གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོད་པའི་ཚོར་བ་དང་།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འགག་པའོ། །གནས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མ་ གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ ཡིན་པས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ།མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་དང་། སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གྱུར་པའི་གནས་ སྐབས་ན་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ ཡིན་པས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་ཙམ་ཡོད་པ་ལ་གནས་ངན་ལེན་ཅེས་བྱ་སྟེ།ཚོར་བའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོར་བ་སྟེ་གནས་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་གློ་བུར་ གྱི་ཚོར་བ་བློ་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་དག་རིག་པའོ། །སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པའི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་གནས་གྱུར་པའི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་ པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་དབྱིངས་སུ་ཡུལ་རིང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་དེའི་འོ། །འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལམ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ན་ཡུལ་གཞན་མེད་མོད་ཀྱི། རྣམ་ པ་ལྟ་བུར་སྣང་བས་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ།།ཡུལ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་སྣང་བར་རིག་པའི་ཚོར་བའོ། །དེ་ཡང་གནས་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་དག་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ།།སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པའི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དབང་སྒྱུར་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཤིན་ཏུ་ རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

其后，为了破除菩萨对无余涅槃界中寻求一切止息的智慧修习无有强烈欲求，并为了不令其失坏，为宣说建立假名的缘故。
世尊，关于世尊所说'于无余涅槃界中一切感受无余灭尽'等作如是请问。
'世尊，彼等灭尽之诸感受是何？'是指有余涅槃位时存在的感受，以及在无余涅槃位时灭尽。
关于'住处习气了知'，'住处'在未转依位时即是阿赖耶识，因为是心、心所法及一切习气之所依故。此处是指转依位即有余涅槃位，故'住处'是指阿赖耶识转依后的无分别智，因为是平等性智等及十力等一切智之所依故。
'习气'在未转依位时是指具有烦恼习气的阿赖耶识，因为使身心不调顺及受持恶习故。此处是转依位即有余涅槃位，故'习气'是指仅存的五蕴余依，因为是感受之所依故。
'了知'是指感受。在未转依位时，是阿赖耶识的非苦非乐受，以及其上暂时的乐受、苦受、非二者的了知。此处是转依位即有余涅槃位，故是指转依后的舍受，此亦于无余涅槃界中灭尽。
关于'于彼界中远离境'，'彼'是指彼住处习气了知。'果'虽然其本性并非在另一处有其他境，但由于显现相似之相故称为'果'。
'境了知'是指了知显现为行境的感受。在未转依位时，是具有烦恼习气的阿赖耶识之果，即了知显现为不清净身受用处相的行境之感受。此处是转依位即有余涅槃位，故是指了知极为清净的自在清净佛土之相，此亦于无余涅槃界中灭尽。

།གནས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གནས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་ནི་གནས་མ་གྱུར་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། སློབ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་རང་རང་གི་སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་མོད་ཀྱི། སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ན་ཡོད་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་དང་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་འདིར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དང་སྦྱར་རོ།།གཟུགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་འདོད་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཀྱི་གནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་གཟུགས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་རིག་པའི་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ།།སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་གནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་ བཅས་པ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞིང་སྐུ་དང་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་དང་གསུང་དབྱངས་མཐའ་ཡས་པ་དང་།སྤྱི་གཙུག་བལྟར་མི་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གནས་གྱུར་པའི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་རིག་པ་ལ་བྱའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་གནས་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གཞིའི་གནས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་རིག་པའི་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ།།སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་ པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོར་བའི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཚད་མེད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚོར་བའི་ཕུང པོའི་གནས་གྱུར་པའི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་རིག་པ་དང་།འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་གནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུ་ཤེས་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོན་པ་ ལ་དབང་འབྱོར་པ་ལ་སོགས་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་གནས་གྱུར་པའི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་རིག་པ་དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་གནས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་། འཁོར་བསྡུ་བ་ དང་།དཀར་པོའི་ཆོས་ཅན་དགུག་པ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གནས་གྱུར་པའི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་རིག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་གནས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་། མཉམ་ པ་ཉིད་དང་།སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གནས་གྱུར་པའི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་རིག་པར་བྱའོ། །འབྲས་བུ་གྲུབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རིག་ པ་དེ་དག་ཉིད་དང་ད་ལྟར་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ཉིད་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

为了说明处所习气智的详细分类，所以说'应当了知处所习气智有四种'。虽然未转依的凡夫和有学道者，也各自随其相应而有，但此处是与已转依的有余涅槃界相联系，与声闻、独觉相联系，因为是具有习气的，此处是与如来相联系。
所谓色处习气智，在未转依阶段，是欲界和色界所摄的色蕴处阿赖耶识具有色习气的了知受。在此处是已转依的有余涅槃阶段，因为色蕴处阿赖耶识具有色习气已经转依，所以是指国土身、相好、随形好、无量音声、顶相不可见等色蕴转依的舍受了知。
所谓无色处习气智，在未转依阶段，是三界所摄的非色蕴处阿赖耶识具有非色蕴习气的了知受。在此处是已转依的有余涅槃阶段，因为受蕴处阿赖耶识具有受习气已经转依，所以是指安乐、无罪、无量、广大安住等受蕴转依的舍受了知；因为想蕴处阿赖耶识具有想习气已经转依，所以是指于名身、句身、文身一切教法自在等想蕴转依的舍受了知；因为行蕴处阿赖耶识具有行习气已经转依，所以是指变化、化现、摄众、召请白法等行蕴转依的舍受了知；因为识蕴处阿赖耶识具有识习气已经转依，所以是指大圆镜智、平等性智、妙观察智、成所作智等识蕴转依的舍受了知。
所谓果位习气智，即是色处了知和无色处了知，以及现在蕴相续中的亲身体验，因此说是'现在的所有'。

།དེ་ཡང་གནས་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་གནས་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་། གཟུགས་མེད་ པའི་གནས་རིག་པ་དེ་དག་ཉིད་ད་ལྟར་ན་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྟེ།དེ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་ ཡིན་པས་གནས་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རིག་པའི་དེ་དག་ཉིད་ད་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུད་ཉིད་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྟེ། དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་ཚད་ཡོད་པ་ཡིན་པས་གནས་ངན་ ལེན་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རིག་པ་དེ་དག་ཉིད་དང་ད་ལྟར་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ཉིད་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་མ་ཡིན་གྱི། ཕྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྒྱུད་ད་ལྟར་གྱི་ས་བོན་ གྱི་ཚུལ་དུ་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་གནས་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་འཆིང་བ་མཐའ་དག་ཡོད་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རིག་པ་དག་ཕྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ནི་ད་ལྟར་ས་བོན་གྱི་ཚུལ་དུ་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་རྐྱེན་ཉེ་བར་མ་གྱུར་པས་ད་དུང་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བ་ལ་བྱའོ། །འཆིང་བ་མ་ཚང་བ་སློབ་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རིག་པ་དག་ཕྱིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ནི་ད་ལྟར་ས་བོན་གྱི་ཚུལ་དུ་ཕུང་པོའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་ལ་རྐྱེན་ཉེ་བར་མ་གྱུར་པས་ད་དུང་ཉམས་སུ་མ་མྱོང་བ་ལ་ཡང བྱའོ།།སློབ་པར་གྱུར་པ་ནི་ཕྱིས་གནས་གྱུར་ཅིང་མི་སློབ་པར་གྱུར་པའི་དུས་ན་གནས་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རིག་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང་ད་ལྟར་སློབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པ་མ་འོངས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ།།གནས་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་གནས་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རིག་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་འབྲས་བུར་གྲུབ་ཟིན་ཏེ། ཕྱིས་ འབྲས་བུ་གཞན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་མེད་ཀྱང་འབྲས་བུར་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་ཕྱི་མ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་ནི་ཉེ་བར་མ་གྱུར་པ་རྒྱུ་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུད་དེ་ལ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པ་མ་འོངས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ སྟེ།སྐབས་འདིར་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། སློབ་པའི་རྣམ་གྲངས་སྔ་མ་ཤོས་དང་མི་སྦྱར་གྱི། སློབ་པའི་རྣམ་གྲངས་ཕྱི་མ་ཤོས་དང་མི་སློབ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ཡུལ་རིག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡུལ་རིག་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་དག་ཉིད་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བས་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ།

又在未转依的阶段中，未转依阶段的色处了知和无色处了知，即是现在带有习气的蕴相续自身所经验的，由于它是有漏的，故称为随眠了知。
在此阶段中，是转依蕴有余涅槃的境界，故转依阶段的色处了知和无色处了知，即是现在有余涅槃相续自身所经验的，由于它是有限的余蕴，故称为随眠了知。
所谓未成就果位的随眠了知，即是色处了知和无色处了知，并非现在蕴相续自身所经验，而是后来将要经验的相续，现在以种子形式存在于蕴相续中，因此说是成为未来之因。
又在未转依阶段中，具有一切束缚的凡夫们，由烦恼性无明触所生的色处了知和无色处了知，后来将要经验的因，现在以种子形式存在于蕴相续中，因缘未现前故尚未经验。
对于束缚不完整的有学者们，由烦恼性和非烦恼性无明触所生的色处了知和无色处了知，后来将要经验的因，现在以种子形式存在于蕴相续中，因缘未现前故尚未经验。
有学者在后来转依成为无学时，将要经验转依阶段的色处了知和无色处了知之因，由明触所生的受，现在存在于有学相续中，这也称为未成就果位成为未来之因。
在转依阶段中，无学相续中由转依所分别的色处了知和无色处了知，已经成就为果位，虽然之后不会获得其他果位，但已成就果位的相续后分将要经验的缘虽未现前，因存在于转依有余涅槃的相续中，这也称为未成就果位成为未来之因。
此处不与凡夫和有学的前种情况相配，而是与有学的后种情况和无学相续中所存在的相配。
为显示其果位境了知的分类，故说'应知境了知亦有四种'。虽然这些都是阿赖耶识的自性，但由于显现如境相的形式，故称为果。

།གནས་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རིག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གནས་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་སྣོད་ཀྱི་ འཇིག་རྟེན་མ་དག་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིན་ནོ།།སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོ་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དབྱིབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པར་སྔར་གྱི་གླེང་གཞིའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་བྱའོ། །ཡོ་བྱད་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དེ་ཉིད་ལས་ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་འབྱུང་བ་དག་རིག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་གནས་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་བཅུ་སྔར་བསྟན་པ ལྟ་བུ་དག་རིག་པ་ཡིན་ནོ།།སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོ་བྱད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དག་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་བྱའོ། །ལོངས་སྤྱོད་རིག་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་གནས་དང་ཡོ་བྱད་དེ་དག་ལས་ལོངས་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་སྟེ།དེ་ཡང་གནས་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་ སྐབས་ཡིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་། བདག་དང་གཞན་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་པ་མྱོང་བར་མཛད་པར་རིག་པ་ལ་བྱའོ། །ལྟོས་པའི་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་དང་ཡོ་བྱད་དང་ལོངས་སྤྱོད་རིག་པ་དེ་དག་རྒྱུ་གང་ལ་ལྟོས་པའི་རྒྱུའི་རྒྱུ་མཚན་ ཡོངས་སུ་མ་རྡུགས་པར་ཡོད་པར་རིག་པ་སྟེ།དེ་ཡང་གནས་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་གནས་དང་ཡོ་བྱད་དང་ལོངས་སྤྱོད་རིག་པའི་རྒྱུ་སྔོན་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་དག་གི་རྒྱུན་ད་ལྟར་འབྲས་བུ་མྱོང་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་རྡུགས་ པར་ཡོད་པ་ནི་རིག་པ་ཡིན་ནོ།།སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པས་ད་ལྟ་གནས་དང་། ཡོ་བྱད་དང་ལོངས་སྤྱོད་རིག་པའི་རྒྱུ་སྔོན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསགས་ པ་དག་གི་རྒྱུན་ད་ལྟར་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་རྡུགས་པར་ཡོད་པར་རིག་པ་ཡིན་ཏེ།ལྟོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་དང་དེའི་འབྲས་བུ་ཡུལ་རིག་པ་དེ་ནི་གནས་མ་གྱུར་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་སློབ་པ་རྣམས་ལ་ ཡང་རང་རང་གི་སྦྱོར་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་ཀྱི།སྐབས་འདིར་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ན་ཡོད་པ་དང་སྦྱར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ ཏེ།དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རིག་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་ཡུལ་རིག་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ན་ཚོར་བ་དེ་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་དེ་དག་ཡོད་མོད་ཀྱི།དེ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས་སྐབས་འདིར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་སྦྱར་རོ།

所谓处所智，是指器世间智，即在转依的阶段中，是了知不清净器世间处所显现的识。在此阶段，是有余依涅槃的转依阶段，故是了知如来清净佛土、如来住处大宫殿，具足妙色、具足妙形等，如前序品中所说。
所谓资具智，是指从彼处所中了知身体资具生起，即在未转依阶段中，是了知如前所说十种身体资具。在此阶段，是有余依涅槃的转依阶段，故是了知出世间圆满资具。
所谓受用智，是指了知从彼处所与资具中种种受用的识，即在未转依阶段中，是了知身体资具的受用。在此阶段，是有余依涅槃的转依阶段，故是了知受用圆满身、化身，以及自他受用大乘法。
所谓依止智，是指了知彼等处所、资具、受用智所依止的因缘理由完全不坏而存在，即在未转依阶段中，是了知处所、资具、受用智之因往昔所作积集的善不善等业，其相续在现在感受果报阶段也完全不坏而存在。在此阶段，是有余依涅槃的转依阶段，故是了知现在处所、资具、受用智之因往昔所积集布施等广大福德智慧资粮，其相续在现在感受果报阶段也完全不坏而存在。所谓依止，是指因的意思。
如是，随眠智及其果境智，在未转依的凡夫与有学位者中，也随各自相应而有，此处是为显示与转依有余依涅槃界中所有相合，故说'彼等也在有余依涅槃界中'。'彼等'是指处所随眠智四种及其果境智四种。'在有余依涅槃界中'是指彼处有彼等感受的意思。声闻缘觉虽也有彼等，然彼是有习气的涅槃，此处是与如来有余依涅槃相合。

།འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སློབ་པར་གྱུར་ པ་ཕྱིས་གནས་གྱུར་ཅིང་མི་སློབ་པར་གྱུར་པའི་དུས་ན་གནས་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རིག་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ད་ལྟ་སློབ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་མྱོང་བའི་སློབ་པ་ རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཚོར་བ་འདྲེན་མར་མྱོང་བ་སྟོན་ཏོ།།རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སློབ་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ལ་ཡང་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་ནི་ཕྱིས་གནས་གྱུར་ཅིང་མི་སློབ་པར་གྱུར་པའི་དུས་ན་ གནས་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་གནས་རིག་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པས་འདིར་མ་སྨོས་སོ། །སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ ཚོར་བ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པ་མ་འོངས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚོར་བ་མྱོང་བའི་གང་ཟག་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་འགག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་གོ་།འདྲེན་མར་མྱོང་ངོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང་།མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་འདྲེན་མར་མྱོང་བའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མི་སློབ་པས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་སྤངས་ ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་མ་སྤངས་པས་དེ་དག་ཀྱང་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་འདྲེན་མར་མྱོང་བར་སྦྱར་རོ། །འབྲས་བུ་གྲུབ་པ་མྱོང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ན་འབྲས་བུ་གྲུབ་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་ལ་ནི་མ་རིག་པ་མེད་དེ།རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་འབའ་ཞིག་མྱོང་བར་སྟོན་ཏོ། །ཚོར་བ་རྣམ་པ་དེ་གཉི་ག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ ཅད་དུ་འགགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དེ་གཉིས་ཀའོ། །རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་འབའ་ཞིག་མྱོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ན་དེ་ཡང་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་དེ་ཡང་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕྲད་ པའི་ཚོར་བ་དང་།འབྲལ་བའི་ཚོར་བའི་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓'未证果'等，是指有学位后转依而成无学位时，能感受转依状态下色处了知和无色处了知的因，即了知触所生受，现在有学位相续中所具有的感受的诸有学，表明是交替感受诸受。
'感受了知触所生受'是指诸有学，虽然他们也有无明触所生受，但那不是后来转依成无学位时转依状态下色处了知和无色处了知的因，所以此处未提及。
诸有学的见道和修道所分别的了知触所生受是其因，故称为未证果的未来之因，如是感受诸受的补特伽罗诸有学的未证果随眠了知。
其违品并非一切处皆灭，是指了知触所生受的违品烦恼性无明触所生受和烦恼无明触所生受是修所断。
'交替感受'是指了知触所生受和无明触所生受交替感受。
声闻和独觉的无学虽已断除烦恼性无明触所生受，但未断除无烦恼性无明触所生受，故他们也是了知触所生和无烦恼性无明触所生受交替感受。
'感受证果'等，是说如来在无余涅槃界中感受证果之受时无有无明，唯感受了知触所生受。
'彼二种受一切处皆灭'是指烦恼性无明触所生受和无烦恼性无明触所生受二者。
'唯感受了知触所生受'是因为已离二障之智所分别。
当入无余涅槃界般涅槃时，彼亦灭尽，即了知触所生受亦将灭尽，因为会遇之受和别离之受的生起种子阿赖耶识已完全穷尽。

།དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྔར་ཞུས་པའི་ལན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ། དེས་ཀྱང་བཤད་པས་སྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་ཏོ།།གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་དབྱིངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ན་ཇི་ལྟར་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟོན་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་དེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ འདུན་པ་དྲག་པོས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པས་སྒོམ་པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞིག་པ་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པ་ནི་སྒོམ པ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་པ་རྣམ་པར་གཞིག་ཅིང་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། ད་ནི་འདི་མན་ཆད་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་།མདོ་སྡེའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་དང་། མདོ་སྡེའི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ནི། དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རིག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་ རྒྱུ་དང་།འཐོབ་པ་དང་། འཐོབ་པའི་ཐབས་དང་། ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དག་གིས་སོ། །ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་བཞི་པོ་དག་ལས་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་དང་། ཟུང་ དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ།།རྣལ་འབྱོར་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།མཁས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟོད་པ་ དང་།རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་མཛད་པ་སྟེ་དེས་ན་གཞན་དག་དམ་པའི་ཆོས་འདི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །ངས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་འདི་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་འོས་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམས་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་ མོ་དག་གིས་འདི་ལ་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གདུང་རྒྱུན་མི་གཅད་པའི་མན་ངག་གི་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་དག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

以'因此'等词，是显示前面所问之答的总结。由此也说明，为了破除对修行没有强烈欲求且不令失坏的缘故，而显示建立施设。
如果如来在无余涅槃界中涅槃，那么如何能成就利他之事直至轮回终尽呢？如来由往昔愿力，虽示现般涅槃，但利益众生之事不会间断，因为如来的解脱是多种多样的。
如是为了破除对修行没有强烈欲求，以及由强烈欲求所分别的止观道之本性不令退失和失坏，通过教说而破除对修行没有强烈欲求的施设建立的显示，即是为了破除对修行没有强烈欲求且不令失坏而显示建立施设。
为不令失坏而建立施设的词义等已经解说完毕。
现在以下是显示正法受持、经典体系建立之事的摄集、经典词义的显示，以及获得果位之殊胜性的总结。
其中正法受持是以'如是说已'等来显示。其中瑜伽道是指由戒律和明的瑜伽所摄的止观道之本性。
'圆满'是指由修行因、获得、获得方便以及为不令失坏而建立施设等。'极为清净'是指从四种遍行所缘中止道、观道和双运道极为清净。
'于瑜伽极为决定'是'建立'的同义词。'智者'是指'适时'的意思。'善哉善哉'是赞叹和随喜，由此他人将受持此正法。
以'我亦'等显示此正法应当受持。以'善男子善女人等应当于此精进'显示令受持如来种性不断之要诀正法，这些即是显示正法受持。

།མདོའི་སྡེའི་ལུས་རྣམ་ པར་གཞག་པའི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་ནི།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོས་ནི་སྔར་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་གནས་ཀྱིས་སྦྱོར་ བའི་རྒྱུ་དང་།རྟེན་གྱིས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པ་ལས་གནས་ཀྱིས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལ་གནས་པའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་རྣམས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་ པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་རིག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནན་ཏན་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བག་ཡོད་པར་ སྒྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དོན་ཆེན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཕན་འདོགས་པས་དོན་ཆེ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་དག་ཆོས་དེར་བརྟེན་ནས་རྣལ་འབྱོར་འདིར། །ཡང་དག་བརྩོན་པ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་ཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ གསུངས་ཏེ།རྣལ་འབྱོར་པ་གང་དག་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་དེ་ལ་གནས་ནས། རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་བརྩོན་པ་དེ་དག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་གཉིས་པས་ནི་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལ་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་མི་གནས་པའི་ཉེས་དམིགས་སྟོན་ཏེ།གང་དག་གླགས་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ཆོས་བདུད་རྩི་འདི་གཏན་གཞིག་པའམ། དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་སྤེལ་ལོ་སྙམ་པའི་བསམ་ པས་བསྟན་པ་འདི་ལ་གླགས་ལྟ་བའོ།།དེ་སྐད་རྒོལ་བ་ལས་ཐར་བར་ལྟ་བས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྟོག་གེ་པ་ལ་ལ་གཞན་དང་གྲུབ་པའི་མཐའ་བསྒྲན་ཅིང་བརྩད་པ་དང་། རང་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ཉམས་ལ་ཐུག་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལས་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དང་། རིག་པ་ལ་སོགས་པ་བསླབས་པ་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་དེ་ལས་བདག་ཐར་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །ཆོས་ཀུན་ཆུབ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གླགས་ལྟ་བའི་བསམ་པ་དང་། དེ་སྐད་རྒོལ་བ་ལས་ཐར་བར་ལྟ་བའི་ལམ་བསམ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་སྒྲུབ་པར བྱེད་པའོ།།བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བོད་པའི་ཚིག་གོ། །དེ་དག་རྣལ་འབྱོར་འདི་ལས་ནི། །ཐག་རིང་གནམ་ས་རིང་བ་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དེ་དག་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ལམ་འདི་ཐག་རིང་སྟེ། དཔེར་ན་གནམ་ས་ཐག་རིང་བ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པའི་རྩ་བ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྔར་བརྟེན་ཅིང་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་མི་གཏོང་བ་བསྟན་པའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་ཏེ། བློ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །སེམས་ཅན་དོན་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱིས་གཅེས་པར་བྱེད་པའོ།

经部的体性建立之事摄要：
世尊于此时宣说此等偈颂等，以诸偈颂宣说。其中第一偈颂是从前所说的二种加行因：处所加行因和所依加行因中，显示处所加行因法建立安立中所住的利益。
'凡是诸法建立安立'是指经部等法建立安立。'瑜伽'是指以戒律和明的瑜伽所摄的止观道之体性。'谨慎'是指以精进和勤勉谨慎修行的瑜伽师们的意思。
'大义'是指有利益故。如何以利益而为大义呢？'若人依此法，精进修瑜伽，彼等得菩提'，是说瑜伽师若人依止法建立安立，于以瑜伽所摄的止观道之体性中精进修持，彼等将获得无上菩提故。
第二偈颂显示不从心底安住于法建立安立的过患：'若人寻过失'是指有人想要破坏此甘露法或传播伪装的正法之心而寻求此教法的过失。'视为脱辩难'是指某些论师与他人辩论教义，当自宗教义衰败之时，从佛教中学习因明、譬喻和理论等，想要从对方的辩难中解脱。
'修学诸法'是指以如是寻求过失的心和视为脱离辩难的思维而修学佛法。'慈氏'是呼唤语。'彼等于此瑜伽道，远如天地之间距'是说那些人与以瑜伽所摄的此道相距遥远，如同天地之间的距离一样。
第三偈颂的前两句显示前述依止加行因不舍无上菩提愿的利益：'具慧'是指菩萨。'众生利'是指众生所珍视的。

།དེ་དག་ལས། ལན་བྱེད་རིག་ནས་སེམས་ཅན་དོན་བརྩོན་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལས་ལན་དུ་ཕན་པ་བྱེད་པར་འོས་པར་རིག་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ སྟེ།ཚིག་གི་དོན་སྤྱིར་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་མི་གཏོང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེའི་རྒྱུ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཡིན་ལ། སྙིང་རྗེའི་ཡུལ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡིན་པས་སྙིང་རྗེས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གཅེས་པར་བྱེད་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ན། འགྲོ་ལ་ཕན་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པར་ཤོག་།ཅེས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་མི་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པའི་རྩ་བ་འོག་མ་གཉིས་ཀྱིས ནི་ཟང་ཟིང་གི་བསམ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མེད་པའི་ཉེས་དམིགས་སྟོན་ཏེ།ལན་དེར་རྟོག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ཅུང་ཟད་སྦྱོར་བ་ན། དེ་དག་ལས་ལན་འོང་དུ་རེ་ཞིང་དེ་ལ་རྟོག་ནའོ། །ཀུན་གཞི་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ།།ཟང་ཟིང་མེད་པའི་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་པས་ནི་གནས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལ་གནས་ ནས་ཀྱང་རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་།སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་མི་སྦྱོར་བའི་ཉེས་དམིགས་སྟོན་ཏེ་། གང་དག་འདོད་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ལུང་འབོགས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཆུབ་པར་བྱས་ནས་རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ ལ་མི་སྦྱོར་བར་རྙེད་པ་དང་།བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་ཟང་ཟིང་འདོད་པའི་ཕྱིར་གྲོང་དང་འདུ་འཛིའི་ནང་ན་གནས་ཤིང་ཆོས་ཀྱི་ལུང་འབོགས་པའོ། །དེ་དག་འདོད་པ་སྤོངས་པ་ཕྱིར་ལེན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་དངོས་པོའི་འདོད་ པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ལེན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྨོངས་པ་དེ་དག་ཆོས་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེ། །རིན་ཐང་མེད་པ་རྙེད་ཀྱང་སྤོང་ཞིང་རྒྱུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་རྨོངས་པ་དེ་དག་ནི་དཔེར་ན་ལ་ལ་ཞིག་གིས་རིན་པོ་ཆེ་རིན་ཐང་མེད་པ་རྙེད་ཀྱང་དེ་སྤངས་ཏེ། སྤོང་ ཞིང་རྒྱུ་བ་དང་འདྲ་བར་ཆོས་ཀྱི་རིན་པོ་ཆེ་རིན་ཐང་མེད་པ་རྙེད་ཀྱང་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སྤོང་ཞིང་འཁོར་བ་ན་རྒྱུ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་པས་ནི་ཕན་ཡོན་དང་ཉེས་དམིགས་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཡོད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ ལ་བརྟེན་ལ།རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ལམ་ལ་བརྩོན་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཕྱིར་རྩོད་དང་འདུ་འཛི་སྤྲོས་ལྡན་པ། །རྣམ་པར་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་མཆོག་བྱོས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེ་ལོ་སྤང་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ གིས་ནི་གནས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ཅིང་བསྐུལ་བ་བསྟན་ཏོ།།ལྷར་བཅས་འཇིག་རྟེན་བསྒྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་རྟེན་གྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཞེས་བསྐུལ་བ་བསྟན་ཏོ། །རྣལ་ འབྱོར་འདི་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་གྱིས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བརྩོན་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བསྐུལ་བ་བསྟན་ཏོ།

其中，'知恩不勤行利生'这句话的意思是，知道应当对那些众生报恩而行利益，却不精进于利益众生之事，这是其词义。
总的词义是，不舍无上菩提誓愿的菩提心，其因是大悲，大悲的对境是一切众生，因大悲而珍视利益众生。当行利生时，以'为利众生愿成佛'而发无上菩提心，这就是不舍无上菩提誓愿。
第三偈的后两句，显示以世俗心行利生而无菩提心的过患。'若思图报'是指稍作利生时，期待从众生得到回报而作思量。'殊胜根本'指世俗菩提心。'无染喜悦'指以第一极喜地所显示的胜义菩提心。
第四偈显示依止处所修因法之建立后，不修习远离和专注一境性的过患。'为欲传授正法者'是指通达法之建立后，不修习远离和专注一境性，而为了获得、恭敬等世俗利益，住于村落和群众中传授佛法。'彼等重取所舍欲'是指先前以出家等次第舍弃世俗欲望而后又重新取著。
'愚者舍弃无价之，正法珍宝而漂泊'是指愚昧之人如同有人获得无价珍宝却舍弃漂泊一样，获得无价正法珍宝却为欲乐受用而舍弃在轮回中漂泊。
第五偈显示由于有如是功德与过患，因此依止二种修因，当精进修习瑜伽所摄之道。'是故应当断诤论，及诸散乱具戏论'是指应当断除贪欲。'当勤精进'是显示断除懈怠。以上显示依止处所修因而劝勉。
'为度人天诸世间'是显示以大悲缘众生而发菩提心，这是显示依止所依修因而劝勉。'于此瑜伽当精进'是显示依止二种修因后，劝勉精进于瑜伽所摄道之本体。

།མདོའི་སྡེའི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པ་ནི། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་བྱམས་པས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་མདོ་སྡེ་འདིའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྤྱི་ལ་སྙེགས་སོ། །བསྟན་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ངེས་ པའི་དོན་བསྟན་པའི་ལེའུ་འདི་ཉི་ཚེ་དང་སྦྱར་རོ།།རྣལ་འབྱོར་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་རིག་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གིས་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ངེས་པར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་ པའི་ཆེ་བ་ཉིད་ནི།རྣལ་འབྱོར་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་བཤད་པ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་ པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་ལྔ་གང་ཞེ་ན།དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་ མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་མོད་ལ་ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མོད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ བཟོད་པ་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པས་ལུང་འབོགས་པ་དང་། ཁ་ཐོན་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ལྔ་པོ་དག་ལས་དང་པོ་བཞི་ནི། སྲོག་ཆགས་དྲུག་འབུམ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བཞི་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ལྔ་པ་ནི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཇུག་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ སྩལ་ནས།ལྷ་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡི་རང་སྟེ་མངོན་པར་དགའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །སྐབས་འདིར་དམིགས་ཀྱིས་མ་སྨོས་ཀྱང་མཇུག་ནས་འབྱུང་བ་ཉིད་སྐབས་འདིར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཟོད་པ་མཆོག་ཐོབ་པ་བསྟན་ཏོ། །ལེའུ་བརྒྱད་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེ་ལྟར་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས། རྣལ་འབྱོར་ གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས། ཐེག་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཚིག་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་ཞུ་བ་ཞུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་ ལེའུ་དགུ་པ་འདི་གསུངས་སོ།

经典部分确定词的宣说：以'其时，慈氏菩萨向世尊如是启白'等来宣说。其中'以此解深密法门'是指此显示了了义的经典总体结构。'此教法'是专指瑜伽了义品。'瑜伽了义品'是指以戒律和智慧瑜伽所摄的止观道之本质义的确定宣说之意。
获得果位的殊胜性是以'当宣说此瑜伽了义品时'等来宣说。'获得果位的殊胜性'是指佛陀和菩萨对众生说法所获得的五种殊胜利益。何为五种？其中有些众生发起无上正等正觉之心；其中有些众生在听闻正法时生起无垢无染之法眼；其中有些众生在听闻正法时即断尽诸漏；其中有些众生在听闻正法时即获得殊胜菩萨忍；由佛陀和菩萨宣说正法，以授记、诵持、如实修持相续传承的方式使正法久住。
在这五种中，前四种分别对应'六十万众生发起无上正等正觉心'等四种内容。第五种则与一切经典结尾处'世尊如是宣说已，天等世间欢喜信受'的内容相对应。此处虽未明确提及，但应当与后文相连。这些词义如前所述。
'获得大瑜伽作意'是指现证无相三昧，由此表明获得殊胜忍。第八品词义等已经解说完毕。
如是从法施设建立开始，以瑜伽所摄止观道的详细分类宣说了遍知世俗谛相之后，其后从乘的建立开始，如实宣说乘的差别，为宣说遍知世俗谛相的词义等，因此为显示此义，宣说了'其时，观自在菩萨向世尊启问'等观自在菩萨第九品。

།དེ་ལ་ལེའུ་དགུ་པ་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཐེག་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ནས་དྲིས་པ་ དང་ལན་བརྗོད་པ་སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་བརྩམས་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སོ། །འབྲས་བུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའོ། །དེ་དག་ནི་ལམ་འདིས་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་དང་། འབྲས་བུ་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལམ་དང་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གང་ལམ་ནི་གང་འབྲས་བུ་ནི་གང་ ཞེས་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསྟན་པ་ན་ས་ནི་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་རྟོགས་པ་དང་སྤྱོད་པ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡིན་པས་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་རྟོགས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ལ། སྤྱོད་པ་ དང་རྟོགས་པའི་ལམ་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་ཐོག་མར་འགྲོ་བའི་གོ་རིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་མཁས་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་པར་ཟད་ཀྱི།དངོས་ སུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།དེ་ནི་ལེའུ་འདི་ལ་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྤྱི་དང་སྦྱར་རོ། །དྲིས་པ་དང་ལན་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ བསྟན་ཏེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་མཁས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། གང་དག་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པའོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མངོན་པའི་ཕྱིར་ས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐོག་མར་ སྟོན་ཏེ་།དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ས་བཅུ་གང་ལགས་པ་དེ་དག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོས་འགྲོ་བ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་རྣམས་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ།

关于此第九品的总义，简要而言，是从建立乘开始，如实宣说乘的分类。其中分类时，是从通达圆满波罗蜜多开始问答，因为诸波罗蜜多为大乘所摄。
其中，从通达圆满波罗蜜多开始所应了知的，以'从建立乘开始'来说明。所谓'建立乘'，即是大乘菩萨道及其果。其中菩萨道即是地和诸波罗蜜多，果即是佛地。由于以此道前行故称为乘，由于是所趋果故称为乘。
如是，虽然是从建立大乘菩萨道及果开始，但是在如是建立大乘菩萨道及果中，波罗蜜多是什么？道是什么？果是什么？如是如实宣说彼等分类时，地是证悟，行持波罗蜜多是证悟与行持二者，果是佛地。由于圆满行持则证悟也圆满，由于圆满行持与证悟之道则果佛地也圆满，故依行持为先的次第，而说'从通达圆满波罗蜜多开始'而已。
实际上应配合'从建立大乘菩萨道及果开始'，这是将本品与总体科判相配合。'问答'由'如实宣说乘的分类'来说明，意思是如实宣说通达圆满波罗蜜多的分类。
通达圆满波罗蜜多有二种：如何圆满和何者圆满。其中'如何圆满'，即由圆满证悟门中显现圆满行持，故以地的分类来说明圆满波罗蜜多。因此，此处首先宣说圆满证悟的分类，即从'世尊，菩萨十地是什么？即是'开始，直至'因此以广大愿行及具愿力者'之间所说。

།གང་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་ པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འདིར་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་འོག་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་དུ་མཆིས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དང་པོར་ས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།བསྟན་པ་དང་། བཤད་པའོ། །དེ་ལ་བསྟན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ས་བཅུ་གང་ལགས་པ་དེ་དག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི་བཅུ་གཅིག་ལགས་ན་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ་། དེས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་ བཅུ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་བཅུ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་ས་ལ་གནས་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ གནས་པ་དང་།བདེན་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་གནས་པ་དང་། གནས་པ་མཆོག་གོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། རིགས་ལ་གནས་པ་དང་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ལས་ཡང་ དག་པར་འདས་ཏེ།ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་གཞིས་རང་བཞིན་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་གནས་གང་ཡིན་པའོ། །ལྷག་ པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་ནི་འོད་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་གཞི་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ལ་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ མཐུན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་ནི་འོད་འཕྲོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།བདེན་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་གནས་གང་ཡིན་པའོ།

所谓'圆满'，是指布施波罗蜜等六波罗蜜和十波罗蜜的圆满教授。因此，在此处显示证悟圆满的分类之后，显示行为圆满的波罗蜜分类。从'世尊，菩萨们有多少学处'这句话开始，直到'尔时，世尊宣说此等偈颂'为止进行阐述。
首先应当解释地的分类等词义，这又分为两种：略说和广说。其中略说是从'世尊，菩萨们的十地是什么'开始，直到'佛地是第十一地'为止。这显示了菩萨的十种住地和如来的住地。
其中菩萨的十种住地是：住极喜地、住增上戒、住增上心、住与菩提分相应的增上慧、住与谛相应的增上慧、住与缘起相应的增上慧、住有功用有加行无相、住无功用任运无相、住无碍解、最上住。
其中住极喜是以'菩萨极喜地'来表示，超越了种性住和胜解行住，是清净增上意乐的菩萨住地。住增上戒是以'离垢'来表示，是以清净增上意乐为基础而本性具足戒律的住地。
住增上心是以'发光'来表示，是以住增上戒清净为基础而安住于世间禅定、解脱、三摩地、等至的住地。住与菩提分相应的增上慧是以'焰慧'来表示，是依止清净世间智慧的三摩地，为了证悟谛理而正确分别三十七菩提分法中的念住等法的住地。
住与谛相应的增上慧是以'极难胜'来表示，是依止菩提分的正确分别而如实通达诸圣谛的住地。

།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བདེན་པ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་མ་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ འབྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་།དེ་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་གནས་གང་ཡིན་པའོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་ནི། རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བས་ བསྟན་ཏེ།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་སྔ་མ་དེ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྩོལ་བས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཤས་ཆེར་བསྒོམས་པས་རང་གི་ངང་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པར་འཇུག་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པའི་གནས་གང་ཡིན་པའོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་གནས་པ་ནི། ལེགས་པའི་ བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་མི་གཡོ་བ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྒྱ་ཆེར་རབ་ཏུ་ཐོབ་སྟེ། གཞན་དག་ལ་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གནས་པའི་མཆོག་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ལ་གནས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་མཐར་ཐུག་སྟེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཆེན་ པོ་ཐོབ་བོ།།སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་འམ། ཡང་ན་སྲིད་པ་ཐ་མ་པར་གྱུར་པ་སྟེ། གནས་པ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པ་ཁོ་ནར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་མཛད་པར་འགྱུར་བའི་ གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། གནས་པ་མཆོག་དེ་ཉིད་ལས་འདས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཐོགས་ པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་བརྙེས་ཏེ།སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་བཞི་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་མཛད་པའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ས་དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་ནི་མིང་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་འོག་ནས་བསྟན་ ཏོ།།བཤད་པ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོ་ལ་མཁས་པ་དང་། མིང་ལ་མཁས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། གཉེན་པོའི་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པའི་གནས་པ་ལ་མཁས་པ་དང་།བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པ་ནི། ས་དེ་དག་རྣམ་པར་དག་པ་དུ་དག་དང་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ས་དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་བཞི་དང་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའི་གནས་སྐབས་ ནས་བཟུང་སྟེ།སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དེ་ལས་དང་པོ་ནི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ།

以'安住于具有缘起的殊胜智慧即为现前'来说明。依于证悟真谦之力，由于不知彼而生起苦及其因，以详细分别而分析，以及由于了知彼而灭苦及其因，以详细分别而分析的所有安住。
以'远行'来说明具有造作和勤勉的无相安住。依于前述三种殊胜智慧安住之力，以造作勤勉相续不断地修习一切法如是性无分别智慧相应的安住。
以'不动'来说明无造作而任运成就的无相安住。由于对前述无相广为修习，故依自性相续不断趣入道相应的安住。
以'善慧'来说明安住于无碍解。依于具有智慧的禅定极为清净且不动，获得广大智慧，为他宣说无上正法，详细分别诸法的异门、相、词义和差别的安住。
以'法云'来说明最胜安住。菩萨安住于此，到达菩萨道的究竟，获得无上正等正觉的大法灌顶。或者一生所系，或者最后有者，于此安住之后必定无碍现证无上正等正觉，并行持一切佛事的安住。
以'佛地'来说明如来安住。超越彼最胜安住，现证无上正等正觉后，获得于一切所知无著无碍的智见，圆满三身、四智、百四十不共佛法等殊胜性，并行持一切佛事的安住。
彼等地的词义将在下文名善巧处说明。解说有七种：善巧果、善巧违品与对治、善巧名、善巧违品差别、善巧对治差别、善巧成熟自他相续的安住、善巧圆满意乐的方便。
其中善巧果，从'问彼等地有几种清净'以及'观自在王回答说彼等地有四种'开始，由'观自在王，其中第一由清净意乐所摄'等来说明。

།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ལ་མཁས་པ་ནི། ཡན་ལག་དུ་དག་གིས་བསྡུས་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་གིས་ བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའི་གནས་སྐབས་ནས་བཟུང་སྟེ།ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །མིང་ལ་མཁས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་ས་དང་པོ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ས་དེ་དག་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ནི་དུ་མཆིས་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་དུ་མཆིས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །གཉེན་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་རྣམ་པར་དག་པ་དུ་དག་གིས་ རྣམ་པར་གཞག་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ།།བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གནས་ལ་མཁས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་བ་རབ་མཆོག་ཅེས་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ བསྟན་ཏོ།།བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོས་མཆི་བ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱ་ནོམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དང་ པོར་འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུའི་ལུས་དང་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་འཇུག་པ་དང་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་བཅུ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ ཀྱང་སྔ་མ་སྔ་མ་ནི་རྒྱུའི་ལུས་ཡིན་ལ།ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ནི་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས། རྒྱུའི་ལུས་ནི་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ནི་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་མོད་ཀྱི། རིགས་ལ་གནས་པ་དང་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དེ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་ཡན་ ཆད་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་གནས་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ།།འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་པ་བཞིས་བསྡུས་པས་ས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ས་དེ་དག་རྣམ་ པར་དག་པ་དུ་དག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་ནས།སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དག་པ་བཞི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལས་ས་དང་པོ་ནི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་བསྡུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་ཡིན་ལ། བསམ་པ་ རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པའི་ཁམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་།ལྷག་པའི་བསམ་པའི་ཁམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ། བསམ་པ་ མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་ནི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།

对于精通对治和违品这一问题，弟子问道：'这是由多少支分所摄？'佛陀回答说：'应当了知是由十一支分所摄。'从这个时候开始，以'什么是十一支分'等来阐述。
精通名相，是以'世尊，为何称初地为极喜'等来阐述。
精通违品的差别，是以'世尊，在这些地中有多少愚痴、多少违品随眠'等来阐述。
精通对治的差别，是以'世尊，这些清净是由多少种清净而安立'等来阐述。
精通成熟自他相续的境界，是以'世尊，为何说在一切轮回受生中，菩萨的受生最为殊胜'等来阐述。
精通圆满意乐的方便，是以'世尊，为何菩萨们具有广大愿、殊胜愿及具有愿力'等来阐述。
首先解释精通果位等词义。所谓果位，是指一切地都是以因的本体和果的特征来区分，具有趣入和安住的自性。十菩萨地和如来地，前前是因的本体，后后是果的特征，因的本体是趣入的自性，果的特征是安住的自性。虽然住于种姓和住于世间信解行地这两者是世间的，但依靠这两者，从住于极喜地以上都是出世间的现证住地，故称为果位。
所谓精通果位，是指由四种清净所摄的果位，即精通地的差别。因此，为了阐述这一点，弟子问'这些地有多少种清净'等，观世音菩萨回答说'这些有四种清净'等。
其中'初地由意乐清净所摄'是指，初地是增上意乐清净的境界。意乐清净是由菩萨们对佛法的意乐界具有确信存在性而区分，以及由增上意乐界对佛法具有功德性的确信而区分的因所生，是意乐现证的自性，是由思所生的大智慧的自性，以及与之相应的菩提分法的自性，因此初地是由意乐清净所摄。

།བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མོས་པ་དང་།སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་ངེས་པར་འབྱེད་པ་དད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་སྟེ། མཆོག་གི་བསམ་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པའི་བསམ་པ་དང་།དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་བསམ་པ་དང་། མཐུའི་བསམ་པ་དང་། ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་། བདེ་བའི་བསམ་པ་དང་། སྡུག་པའི་བསམ་པ་དང་། བརྟན་པའི་བསམ་པ་དང་། མི་སླུ་བའི་བསམ་པ་དང་། མ་དག་པའི་བསམ་པ་དང་། དག་པའི་བསམ་པ་དང་། ཤིན་ ཏུ་དག་པའི་བསམ་པ་དང་།ཚར་གཅད་པའི་བསམ་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བསམ་པའོ། །དེ་ལ་མཆོག་གི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་ པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་དོན་དམ་པ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་མོ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཐུའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུ་འམ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕན་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དགེ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བདེ་བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་གང ཡིན་པའོ།།སྡུག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་དང་། སྡུག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། འབྲེལ་པ་མེད་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པའོ། །བརྟན་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ གང་ཡིན་པའོ།།མི་སླུ་བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཐབས་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐབས་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་མོས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མ་དག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ གང་ཡིན་པའོ།།དག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ནས་བཟུང་སྟེ། སྤྱོད་པ་ངེས་པའི་སའི་བར་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཤིན་ཏུ་དག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཚར་གཅད་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་དག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། སོ་སོ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དག་པ་དང་ཤིན་ཏུ་དག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་དེའི་བདག་ ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དང་།རྟེན་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞིར་གྱུར་ཏེ། དོན་གང་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། ཁྱད་པར་གང་གིས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། ས་གང་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། གོ་རིམས་གང་གིས་ལྷག་པའི་བསམ་པར་ གྱུར་པའོ།

所谓现前通达意乐的自性，即是菩萨对于佛法的胜解意乐、观察意乐、抉择意乐，以信心为先导，以择法为先导。此有十五种，即：殊胜意乐、戒意乐、波罗蜜意乐、真实义意乐、神力意乐、利益意乐、安乐意乐、爱意乐、坚固意乐、不欺意乐、未净意乐、清净意乐、极净意乐、断除意乐、俱生意乐。
其中，所谓殊胜意乐，是指菩萨对于佛法僧三宝的增上意乐。所谓戒意乐，是指菩萨对于如实受持戒律的增上意乐。所谓波罗蜜意乐，是指对于布施、持戒、忍辱、精进、禅定、智慧等圆满成就的增上意乐。
所谓真实义意乐，是指对于法无我、人无我、胜义谛、诸法如是甚深性的增上意乐。所谓神力意乐，是指对于诸佛菩萨的神通力或俱生不可思议力的增上意乐。所谓利益意乐，是指欲求成办众生善法。所谓安乐意乐，是指欲求成办众生利益。
所谓爱意乐，是指对众生无所求取之心、可爱异熟果报、无所系缚之心。所谓坚固意乐，是指于无上正等正觉一心决定。所谓不欺意乐，是指具足对众生利益方便及菩提方便无颠倒智的胜解。
所谓未净意乐，是指菩萨于一切胜解行地的增上意乐。所谓清净意乐，是指从清净意乐地乃至行定地之间菩萨的增上意乐。所谓极净意乐，是指菩萨于究竟地的增上意乐。
所谓断除意乐，即是未净意乐，为观察故。所谓俱生意乐，即是清净及极净意乐，因为自性即是彼体性，且极住于所依故。
此十五种意乐总摄为四种：于何义增上意乐、以何殊胜增上意乐、于何地增上意乐、以何次第增上意乐。

།དེ་ལ་དོན་གང་ཞེ་ན། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སྟེ། བདག་གི་དོན་གྱི་གཞི་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མཆོད་པའི་གཞི་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཞི་དང་དགེ་བའི་ཆོས་སྒོམ་པ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པའི་གཞི་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཁོར་བར་འཁོར་བའི་གཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དད་པར་བྱ་བའི་གཞིའོ། །དེ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མཆོག་གི་བསམ་པ་ནས་མཐུའི་བསམ་པའི་བར་དུ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །གཞན་གྱི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཕན་པའི་གཞི་དང་། ཚེ་རབས་འདི་ལ བདེ་བའི་གཞིའོ།།དེ་གཉིས་ལ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་བདེ་བའི་བསམ་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཁྱད་པར་གང་གིས་ཤེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཐབས་དང་། བདག་གི་དོན་གྱི་ཐབས་དང་། གཉིས་ཀའི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཏེ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། བརྟན་པའི་བསམ་པ་དང་། མི་སླུ་བའི་བསམ་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ས་གང་ལ་ཞེ་ན། ས་གསུམ་པ་ལ་ཡོད་དེ་མ་དག་པའི་ས་དང་། དག་པའི་ས་དང་། ཤིན་ཏུ་དག་པའི་ས་ལ་སྟེ། མ་དག་པའི་བསམ་པ་དང་། དག་པའི་བསམ་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་དག པའི་བསམ་པ་དང་།གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །གོ་རིམས་གང་གིས་ཤེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། མ་དག་པའི་བསམ་པས་དག་པའི་བསམ་པ་བསྐྱེད་ལ་དག་པའི་བསམ་པས་ཤིན་ཏུ་དག་པའི་བསམ་པ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། ཚར་གཅད་པའི་བསམ་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བསམ་པ་དང་གོ་ རིམས་བཞིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དགེ་བས་ཐམས་ཅད་དུ་རྟོགས་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་བྱ་བ་བཅུ་བྱེད་དེ། མཆོག་གི་བསམ་པས་ནི་དཀོན་མཆོག་ལ་མཆོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་ བར་བྱེད་དེ་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་བསམས་བཞིན་དུ་ཉེས་པར་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་ལ། ཉེས་པ་བྱུང་ན་ཡང་མྱུར་བ་མྱུར་བར་སོ་སོར་འཆགས་པར་བྱེད་དོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསམ་པས་ ནི།།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པས་བག་ཡོད་པར་གནས་ཤིང་མཆོག་ཏུ་བག་ཡོད་པར་གནས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་བསམ་པས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཁོར་བར་འཁོར་བར་བྱེད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་ པ་མི་གཏོང་བར་ཡང་བྱེད་དོ།།མཐུའི་བསམ་པས་ནི་བསྟན་པ་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དད་ཅིང་སྟོན་པར་ཡང་བྱེད་ལ་བསྒོམ་པ་ལ་གཅེས་པར་འཛིན་ཏེ། འདོད་པ་སྐྱེས་པས་ཤས་ཆེར་གནས་ལ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་། བདེ་བའི་ བསམ་པ་དང་།ལྷག་པའི་བསམ་པས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། །སྦྱོར་བ་བྱས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་མི་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །བརྟན་པའི་བསམ་པས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་འབར་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་རྩོམ་པ་ལ་གནས་ཏེ། །སྦྱོར་ བ་ལྷོད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་སྦྱོར་བ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ།།མི་སླུ་བའི་བསམ་པས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་འགྱུར་ཏེ། ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་དམའ་བ་དང་། ཅུང་ཟད་ཙམ་དང་ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་ འཛིན་པར་བྱེད་དོ།།ཚར་གཅད་པའི་བསམ་པས་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་དོ།

那么其中的含义是什么呢？是关于自利和利他的。自利的基础有五种：供养的基础、善法的基础、恒常修习善法的基础、以无烦恼心轮回于轮回的基础、以及对佛陀教法从内心深处生起信心的基础。其中增上意乐也有五种：从最胜意乐到力意乐依次排列。利他有两种：即在他世带来利益的基础和今世带来安乐的基础。这两者各有增上意乐，即利益意乐和安乐意乐，依次排列。
以何种差别呢？以三种方式：即利他的方便、自利的方便以及二者俱利的差别，依次是增上意乐、坚固意乐和不欺诳意乐。在何地呢？存在于三地：不清净地、清净地和极清净地，依次对应不清净意乐、清净意乐和极清净意乐。
以何种次第呢？以三种方式：以不清净意乐生起清净意乐，以清净意乐生起极清净意乐，依次是调伏意乐和俱生意乐。
诸菩萨以善的增上意乐，通过这十五种证悟而行十种事业：以最胜意乐供养三宝，并修习一切菩提资粮中最殊胜的一切行相。以戒意乐受持菩萨戒，即使为了生命也不故意违犯，若有违犯也迅速忏悔。
以波罗蜜意乐恒常修习善法，安住于正念并使之最极正念。以真实义意乐为众生以无烦恼心轮回，且不舍离涅槃的增上意乐。以力意乐从内心深处信仰教法并弘扬，珍惜修行，多住于欲乐生起，不以仅仅听闻和思维为满足。
以利益意乐、安乐意乐和增上意乐修习一切利益众生的事业，虽行利益却不生起执著。以坚固意乐住于炽盛精进和广大精进的正确修持中，使修行不松懈也不退失。
以不欺诳意乐迅速获得修习种种善法的神通，不以获得低劣、些微和粗浅的殊胜为满足。以调伏意乐引发俱生增上意乐。

།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བསམ་པས་ནི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་ བྱེད་དོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐབས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་བསྟན་པ་དང་། གདགས་པ་དང་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསམ་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་འདིར་འདུས་ལ་དུས་གསུམ་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསམ་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་འདིས་བླ་ན་མེད་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བས་ན་བསམ་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ས་དང་པོའི་སྐབས་འདིར་མ་དག་པའི་བསམ་པ་ནི་དག་པར་གྱུར་ལ། ཤིན་ཏུ་དག་ པའི་བསམ་པ་ནི་རྒྱུའི་ལུས་སུ་ཡོད་པས།བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ས་གཉིས་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གཉིས་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ལ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་ པར་དག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དགེ་བ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་ཏེ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ལུས་དང་།ངག་གི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དེ་དང་ལྡན་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར།ས་གཉིས་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཤེས་ནས་དད་པ་ ཐོབ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ནི་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་དང་། དཀའ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཕོངས་ཤིང་ འདོད་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པས་ན་འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཏོ།།ས་གསུམ་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གསུམ་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་ ཡིན་ལ།ལྷག་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉེར་བསྡོགས་དང་། དངོས་གཞིར་བཅས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་གསུམ་པོ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། ། བསམ་གཏན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉེར་བསྡོགས་དང་དངོས་གཞིར་བཅས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བསམ་གཏན་ཐོབ་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།

以俱生意乐为了天人的利益、福祉和安乐，迅速证得无上正等正觉。世尊在各种场合宣说菩萨的增上意乐、安立和解说的一切，都包含在这十五种意乐中，三世一切菩萨也都以这十五种意乐证得无上正等正觉，因此这十五种意乐具有大菩提果德的功德，故在通达果位时宣说。
在初地阶段，不清净的意乐得以清净，极清净的意乐则存在于因位中，应当观察为包含了十五种清净意乐的全部。
所谓'二地是以增上戒清净'，是说二地安住于增上戒，增上戒清净是指菩萨们依止不可思议等一切善心所缘的因所生的戒，是圣者欢喜的身业、语业、意的本性，以及与之相应的菩提分法的本性，因此二地是由增上戒清净所摄。
对于戒的证悟本性，是了知菩萨增上戒学清净后获得信心所分别的。这有九种：戒的本性、一切戒、难行戒、一切门戒、善士戒、一切种戒、贫求戒、今后安乐戒和清净戒。
菩萨的这个大戒蕴能生菩萨果，依此圆满菩萨戒波罗蜜后证得无上正等正觉，故在通达果位时宣说。
所谓'三地是以增上心清净'，是说三地安住于增上心，增上心清净是以离欲贪所分别的禅定与等至的近分和根本定的本性，因此三地是由增上心清净所摄。
那禅定与等至的近分和根本定的本性，是了知菩萨增上心学清净后获得禅定所分别的。

།དེ་ཡང་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དངོས གཞིར་བཅས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།དཀའ་བའི་བསམ་གཏན་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསམ་གཏན་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་། ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་ལ་བསམ་གཏན་དང་། འདི་དང་གཞན་དུ་ བདེ་བར་འགྱུར་བའི་བསམ་གཏན་དང་།རྣམ་པར་དག་པའི་བསམ་གཏན་ནོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པས་ན་འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཏོ།།ས་བཞི་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་གྱ་ནོམ་པ་བས་ ཀྱང་ཆེས་གྱ་ནོམ་པས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཞི་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་ཡིན།ས་ལྔ་པ་ནི་བདེན་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་ཡིན། ས་དྲུག་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ གནས་པ་ཡིན།ས་བདུན་པ་ནི་གནས་པ་སྔ་མ་དེ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན། །ས་བརྒྱད་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཤས་ཆེར་ བསྒོམས་པས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན།ས་དགུ་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་མི་གཡོ་བ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་གནས་ པ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན།ས་བཅུ་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་གནས་པ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི་འབྲས་བུའི་གནས་ཏེ་སྤངས་པ་ དང་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ཡང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ལ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ན་ས་བཞི་པ་ཡན་ཆད་ནི་ཤེས རབ་རྣམ་པར་དག་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཡང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་རྒྱུ་དེ་ལ་མངའ་བ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཤེས་ རབ་ཐམས་ཅད་དང་།ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་། ཕོངས་པའི་འདོད་པ་ལ་ཤེས་རབ་དང་། འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་རབ་བོ།

此复有九种，即：禅定的自性、具有正行的自性禅定、难行禅定、一切门禅定、胜士禅定、一切种禅定、贫乏欲求禅定、此世他世安乐禅定、清净禅定。
菩萨们的这些无量禅定是大菩提之果，依靠这些，菩萨们圆满禅定波罗蜜多，现证无上正等正觉，故于果位善巧处宣说。
从第四地乃至佛地，应知是由殊胜清净增上智慧所摄，愈来愈殊胜。即第四地安住于菩提分相应的增上智慧，
第五地安住于谛相应的增上智慧，
第六地安住于缘起相应的增上智慧，
第七地依据前三种住处，安住于有功用行无相，具有造作与勤勉，故亦由增上智慧所分别。
第八地由于多修习前述无相住，安住于无相无功用行任运，故亦由增上智慧所分别。
第九地依于具慧定极清净不动，安住于无碍解，故亦由增上智慧所分别。
第十地由获得无上正等菩提大法灌顶而为最胜住处，故亦由增上智慧所分别。
佛地是果位，具足断证圆满，故亦由增上智慧所分别。增上智慧清净即是如实了知所知的智慧以及了知所知数量的智慧之体性，故第四地以上是由清净智慧所摄。
此智慧与智的体性，即有学无学之因，通达胜义谛与世俗谛如实分别。
此复有九种：即智慧自性、一切智慧、一切门智慧、胜士智慧、一切种智慧、贫乏欲求智慧、此世他世安乐智慧、清净智慧。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་ཤིང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་སྟེ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པས་ན། འབྲས་ བུ་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཏོ།།ས་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་བཞི་པོ་དག་གིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། །ས་དེ་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་དག་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་མ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་ས་དང་པོའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་དེ་ཉིད་ཤེས་ནས་དད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོབ་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ།བསྒོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ རྣམ་པར་དག་པས་ནི་ས་གཉིས་པའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ།།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པའོ་ལྷག་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་ས་གསུམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ། ལྷག་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་ པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་ས་བཞི་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མཐོང་ བའི་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་གཅིག་ཏུ་ཡང་ཟད་ན།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་བསླབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་གྲངས་གསུམ་དུ་ངེས་ཤེ་ན། དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་ཀྱི་དོན་དང་། ཤེས་པའི་ རྟེན་གྱི་དོན་དང་།བྱ་བ་བྱས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་ཀྱི་དོན་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རེག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པའི་རྟེན་གྱི་དོན་ནི་ལྷག་ པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་འཇུག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱ་བ་བྱས་པའི་དོན་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ རྣམ་པར་དག་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནི་རང་གི་དོན་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པས་བྱ་བ་བྱས་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤོང་བ་དེ་ནི་བྱ་བའི་མཆོག་ཡིན་པས་དེའི་གོང་དུ་བྱ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་བསླབ་པ་དེ་གསུམ་གོ་རིམས་ ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ན་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་ལ། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

诸菩萨的智慧极其确定且无量，这将成为大菩提之果，依此诸菩萨圆满般若波罗蜜多，现前证得无上正等正觉，故于果位善巧处宣说。
彼等诸地由四种清净所摄是为总结。'彼等诸地'是说明果位，'由四种清净所摄'是说明于果位善巧。
其略说即：以超越世间地的未见道所分别的增上意乐清净摄集初地一切果位，依见道后所获得信戒，以修习戒清净摄集第二地一切果位。
依彼增上戒清净而获得禅定等持，以增上心清净摄集第三地一切果位。依彼等增上心清净，如实了知所知事物的数量及其本性，以如实知见的增上慧清净摄集第四地以上一切果位。
其中增上意乐清净是见道之本性故唯一，而增上戒清净、增上心清净、增上慧清净是学处之本性，为何定为三数？
此乃为三昧住处义、智慧所依义及作业圆满义故。其中三昧住处义是增上戒学处，因住增上戒能触证一心三昧故。
智慧所依义是增上心学处，因于等持心一境念中生起如实了知见解所知诸法之智故。
作业圆满义是增上慧学处，因唯以智见清净而现前断除烦恼障与所知障故。
此为无上自利，故称作业圆满义，断除二障是最胜作业，更无其上作业故。
若问：为何如此安立彼三学处之次第？因住增上戒能获得增上心三昧，依增上心能生起增上慧故。

།འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ ཅེས་བྱ་ཞེ་ན།ལྷག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་དུ་བྱ་བའི་དོན་དང་ལྷག་པའི་དོན་ཏེ། དེ་ལ་དབང་དུ་བྱ་བའི་དོན་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་ སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ།།སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དབང་དུ་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷག་པའི་དོན་ནི་བསླབ་པ་དེ་རྣམས་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་འདི་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་ཀྱི་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་དང་ཐུན་ མོང་མ་ཡིན་པས་ཕྱི་རོལ་པ་ལས་ལྷག་པའི་དོན་ཏེ།དེ་ནི་ལྷག་པའི་དོན་ཏོ། །འོ་ན་བསླབ་པ་དེ་གསུམ་པ་དེ་དག་ལ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་སོ་སོར་ངེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོད་ལ་ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་ཀྱི། ལྷག་པའི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོད་ལ་ལྷག་པའི་སེམས་དང་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་མེད་པ་དང་།ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོད་ལ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་མེད་པ་ནི་མི་སྲིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ན་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོད་པ་དེ་ན་ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་ཡོད་ལ།གང་ན་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོད་པ་དེ་ན་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བསླབ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སའི་ཡོན་ཏན་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་ པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ད་ནི་ས་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་གི་སོ་སོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་དང་། གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀའི་གནས་ཡོངས སུ་རྫོགས་པ་ལ་མཁས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་དུ་དག་གིས་བསྡུས་པ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་དང་། ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་གིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ས་དང་པོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་གང་ཞེ་ན། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་དང་པོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་མན་ཆད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མ་ཐོབ་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།

那么，为什么称为增上戒、增上心和增上慧呢？'增上'是指能够掌控的意义和超胜的意义。其中，能够掌控的意义是：为了增上心而修持的戒律，就是增上戒学；为了增上慧而修持的禅定，就是增上心学；为了断除障碍而修持的智慧和见解，就是增上慧学。这就是能够掌控的意义。
超胜的意义是：这些学处唯有在如来教法中才有，不是与外道共有的，所以超胜于外道，这就是超胜的意义。
那么，这三学是否如前所说那样各自确定呢？有增上戒学而无增上心和增上慧学的情况是存在的，但是有增上慧学而无增上心和增上戒学的情况，以及有增上心学而无增上戒学的情况是不可能的。
因此，在有增上慧学的地方，必定也有增上心和增上戒学；在有增上心学的地方，必定也有增上戒学，应当如此了知。三学所摄的其他一切地的功德也应当如此了知。
关于果等词义等已经解释完毕。
其后，将解释对治品和对治等词义。现在，对于这十一地各自的对治品断除、对治修习、修习所得果以及二者圆满处的善巧。
因此，当问及'由几支所摄'时，回答说'应知由十一支所摄'等。
其中，第一地的对治品断除是什么呢？以'胜解行地'来说明。第一地的对治品就是凡夫性。这也包括胜解行地以下所有未得出世间道的众生。

།གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དག་ལ་མོས་པ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་བཟོད པས་དེ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆོས་སྤྱོད་པ་བཅུ་པོ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དག་ཡི་གེར་འདྲིར་བཅུག་ སྟེ།འཛིན་པ་དང་། མཆོད་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། སྟོན་པ་ན་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཉན་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀློག་པ་དང་། ཀུན་ཆུབ་པར་ལུང་མནོད་པ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་རྣམས་རྒྱ་ཆེར་དབྱངས་ཀྱིས་ཁ་དོན་བྱེད་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་དང་། གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་སྟེ་སེམས་པ་དང་སྒོམ་པའི་རྣམ་པས་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་བསགས་ཤིང་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མོས་པ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོང་པ་ལ་བཟོད་པས་མོས་པོས་སྤྱོད་པའི་ས་དེ་ལས་ཡང་དག་པར འདས་པའི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པ་ཡིན་ནོ།།བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱང་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དང་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ སྟེ།ས་དང་པོ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་བསྟན་ཏེ། གནས་པ་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རབ་ཏུ་གནས་པ་དང་། ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོག་མར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟ་བུ་དག་ལ་སེམས་དེ་སྐྱེ་བ་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་བསགས་པའི་གནས་ཡོད་པའོ། ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་བསགས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་དགུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལེགས་པར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་བསགས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལེགས་པར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྤྱོད་པ་བསགས་པ་དང་། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས པ་ལེགས་པར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་བསགས་པ་དང་།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་བསགས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་སྦྱོར་བའི་སྒོམ་པ་ལ་གདམས་ངག་ ལེགས་པར་རྙེད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་བསགས་པ་དང་།དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བསགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་བསགས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འདོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མོས་ པ་བསགས་པ་དང་།སྙིང་བརྩེ་བ་དང་སྙིང་རྗེ་ལ་མང་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་གྱུར་པ་བསགས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་བསགས་པའི་གནས་ཏེ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པ་ལ་སེམས་དེ་སྐྱེ་བས་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་ལ་དམིགས་ནས་དེ་སྐྱེ་བ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྤོང་བ་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་བླ་ན་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

什么是修习对治？以'以忍超越彼'等词说明：由于极其修习菩萨十种法行的胜解，从初发心直至世间法的最高境界为止，十种法行是：
将大乘相应的经典等法，菩萨藏所摄之法写成文字，受持、供养、布施他人、恭敬听闻、自己阅读、通达受持、广为传授、广为诵持、为他人广为如实宣说、独自寂静处思维修习等方式随学所摄的善根，
由于极其修习决定分相应的胜解，以空法忍超越胜解行地，这就是修习对治。
什么是修习的获得果位？以'菩萨即入无过'等词说明：所谓菩萨的无过正性即是现证出世间的初心，也就是获得初地。这以四个方面来说明：住处、决定语、安住和殊胜。
其中'住处'是指最初菩萨生起彼心的情况，即具有极积善根的住处。极积善根应当了知有九种：由于善修具足戒律之故而积集法；由于善修具足禅定之故而积集行；由于善修闻所生慧之故而积集承事；
由于以思所生慧善解波罗蜜多等善法之故而积集摄受；由于善得修习实相瑜伽的教授之故而积集摄持；由于获得实相证悟之故而积集清净意乐；由于利益有情的增上意乐之故而积集广大；
由于希求一切智智之故而积集胜解；由于多住慈悲之故而积集现前。菩萨具有如是极积善根的住处，生起彼心而住于初地。
'为何'是指缘何而生起彼心：即是为了圆满佛智、断除、现证、无上修习而希求的缘故。

།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཡང་ལས་རྣམ་པ་དགུའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་དགུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དྲིས་པ་ལན འདེབས་པའི་ལས་ཅན་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་མི་འཇིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཚར་བཅད་པའི་ལས་ཅན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གང་ཟག་དང་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདམས་ངག་སྦྱིན་པའི་ལས་ཅན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་ཡེ་ ཤེས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་དག་གིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེའི་གཞི་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་ལས་ཅན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་ལུས་པར་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ སྤྱན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ལ་ཉིན་མཚན་དྲུག་ཏུ་རྣམ་པར་གཟིགས་པའི་ལས་ཅན་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་། སེམས་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྤྲུལ་པས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་དང་། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་དུས་གསུམ་གྱི་བསམ་པ་བག་ལ་ཉལ་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་མཁྱེན་པའི་ལས་ཅན་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རབ་ཏུ་བསྐོར་བའི་ཡེ་ཤེས་འཛམ་བུའི་གླིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱར་ཅིག་ཅར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བས་རྣམ་པར་ཐར་ པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ལས་ཅན་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་དེ་སྐྱེ་བས་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞི་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་གང་ལས་སེམས་ཇི་ལྟ་བུར་མཚན་ཉིད་ཅི་འདྲ་ཞིང་གང་གི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་གཞི་ལས་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་སྐྱེ་བའོ།།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཉིད་རྣམ་པ་དགུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཕྲ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཤེས་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་ པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་།དེའི་དུས་དང་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བར་ཁས་ལེན་པས་འཕེལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འབྲས་བུ་ཡོངས་ སུ་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཆེན་པོ་དང་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་དང་ཟབ་མོ་ཤེས་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་རྒྱལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་དང་།རང་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་གཞོལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཉིད་དང་ཁྱད་ པར་དུ་འགྲོ་བའི་མན་ངག་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་ཚོལ་བ་ཉིད་དང་།ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་གཙོར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དམ་པ་ཆེན་པོ་དང་། འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་རྒྱུ་ཟད་མི་ཤེས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གནས་པ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ དང་།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་གཞི་དེ་ལྟ་བུ་ལས་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་དུ་སེམས་དེ་སྐྱེ་བས་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་འདྲ་བའི་སེམས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དེ་སྐྱེས་ན་ཕན་ཡོན་ཅིར་འགྱུར་བ་སྟེ། སེམས་དེ་བསྐྱེད་མ་ཐག་ཏུ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དེ་འདྲ་བའི་སེམས་སྐྱེ་བའོ།

对于佛陀的智慧，应当了知由九种业的差别而有九种：佛陀的力智是以回答问题为业；佛陀的无畏智是以降伏他方论敌为业；佛陀的平等性智是以为了证悟补特伽罗无我而授予教诫为业；佛陀的遍护智是以四摄事来成熟有情为业；佛陀的清净智是以清净成熟有情的所依为业；佛陀的遍知智是以佛眼于昼夜六时观察世间为业；佛陀的清净法智，由于心无碍故，于一切刹土无碍，以无烦恼化身而趣入为业；佛陀的证悟智是以一刹那了知彼等有情三世意乐随眠为业；佛陀的转法轮智是于亿百瞻部洲同时转法轮，善巧解脱方便为业。
为了现前如是佛智而生起彼心，故住于初地。所谓'何等所依'，是指从何等所依、如何生起、具何等相、以何为体性而生起，即从大悲为先行的所依而生起以大悲为体性。
彼大悲为先行者，亦应了知有九种大悲：由于了知细微苦性而生起，故为大自在性；由于遍护苦恼有情的方便善巧圆满，故为大摄持性；由于承诺尽其时际乃至轮回为有情作利益而增长，故为大通达性；由于摄持如来不可思议力果，故为大无量性；由于以广大胜解及通达甚深而战胜违品，故为大极分别性；由于趣向自己现证菩提，故为随顺性；由于寻求殊胜趣入的教授，故为正寻求性；由于以摄持功德为主，故为大殊胜性；由于无尽可意果因及趣向涅槃，故为住立及大究竟性。
从如是大悲为先行的所依中，生起以大悲为体性的彼心，故住于初地。所谓'生起何等心'，是指彼心生起后有何等利益，即生起彼心的刹那即远离凡夫地的如是心。

།སོ་ སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ནི་འཕགས་པ་ཉིད་དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཐོབ་པར་སྟོན་ཏོ།།ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མངལ་དུ་ཞུགས་པ་དང་མཐུན་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དང་པོར་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞུགས་པས་ཤིན་ཏུ་ འདས་པ་དང་།རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་མཐུན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིགས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་འདྲ་བའི་བུ་དང་མཐུན་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ནད་མེད་པས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་། འགྲོ་བ་གཞན་དུ་སྐྱེས་པ་དང་མཐུན་པས་ འཇིག་རྟེན་པའི་འགྲོ་བས་མ་བསྡུས་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འགྲོ་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་།ལུང་གི་རང་བཞིན་དང་མཐུན་པས་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་གྱི་དགོངས་པ་བདག་གི་དགོངས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་། བཙས་ནས་གནས་པ་དང་། མཐུན་པས་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གནས་པ་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་། བཙས་ནས་འཚོ་བ་དང་མཐུན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕྱིར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང མཐུན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་ཤིང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་གཞོལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ངེས་པས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སེམས་དེ་བསྐྱེད་མ་ཐག་ཏུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དེ་འདྲ་བའི་སེམས་སྐྱེ་བས་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གནས་པ་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་ཐོག་མར་ཐོབ་པས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་འོག་མ་ནས་མི་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་ གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ས་རྒྱ་ཆེར་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། དང་བའི་དབང་གིས་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ།

从凡夫地完全超越即是圣者，表明已获得出世间道。此完全超越应当了知有八种：
与入胎相应，因为首先成就出世间心的缘故，是入胎的完全超越；
与生于种姓相应，因为生于如来种姓的缘故，是种姓的完全超越；
与相似子相应，因为从大乘行中生起的缘故，是无病的完全超越；
与生于他趣相应，因为不摄于世间趣而超越出世间趣的缘故，是趣的完全超越；
与教法自性相应，因为以悲心为体而他人的意趣即是自己的意趣的缘故，是法性的完全超越；
与出生后安住相应，因为不舍轮回而安住于无烦恼的善巧方便的缘故，是安住的完全超越；
与出生后生活相应，因为通达空性的圣者智慧的缘故，是平等性的完全超越；
与圆满相应，因为不退失佛种性且趣向涅槃的缘故，是决定的完全超越。
如是，刚生起此心时，即从凡夫地完全超越，以生起如是之心而安住于初地。
其中'决定语'是什么？为何初地安立为极喜地呢？因为首先获得无上的自他二利圆满安住，称为最胜欢喜的缘故，故称为极喜地。这在下文善巧处将会宣说。
其中'善巧安住'是指以意乐圆满、加行圆满、回向圆满而广大清净地修习。
其中'意乐圆满'是指以信解和净信的力量，以意乐圆满而修习。

།ཡིད་ཆེས་པ་དེ་ཡང་དངོས་པོ་གང་དག་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་དེ་དབང་བྱེད་པ་དེའི་བྱེ་བྲག་གིས་དབང་བྱེད་པ་དེ་རྣམ་པ་དགུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་དག་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་དབང་དང་། བདག་གིས་རྟོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡིད་ཆེས་པའི་དབང་དང་། གཞན་གྱིས་རྟོགས་པ་ལ་སྲིད་པར་འཛིན་པའི་ཡིད་ཆེས་པའི་དབང་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། སྙིང་རྗེའི་ཡིད་ཆེས་པའི་དབང་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱམས་པའི་ཡིད་ཆེས་པའི་དབང་དང་། དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཚེ རབས་དུ་མར་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡུན་རིང་དུ་འཁོར་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བའི་དད་པའི་དབང་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་འཁོར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་འཛེམ་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་གང་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་ཁྲེལ་ ཡོད་པའི་དད་པའི་དབང་དང་།ཆོས་མཐུན་པ་ལ་རྣམ་པར་ཐོ་མི་མཚམས་པའི་ཕྱིར་དེས་པའི་དད་པའི་དབང་སྟེ་། དེ་ལ་བསྟི་སྟང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་དབང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མངོན་པར་བརྩོན་པས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་བ་སོགས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་སོགས་པ་དང་། འབྲེལ་པའི་གཏམ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་དགའ་བའི་ ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་དག་ལ་སོགས་པ་དང་།མང་དུ་ཐོས་པ་ཚོལ་བ་ལ་ངོམས་མི་མྱོང་བའི་ཕྱིར་མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཇི་སྐད་ཐོས་པའི་ཆོས་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་སོགས་པ་དང་། བསམ་གཏན་རོ་མྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནས་མེད་པ་སོགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་རྣམས་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ཐོབ་པ་དང་། མ་ཐོབ་པ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡོ་བྱད་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་རྒྱུན་མི འཆད་པར་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

信解也是由于所信解的事物的差别，应当了知信解有九种差别：对三宝的信解力，对自己所证悟清净的信解力，对他人所证悟可能性的信解力，为了成熟众生而具有慈悲的信解力，为了成熟众生而具有慈爱的信解力，为了成熟众生而于多生世勤修不厌的信解力，为了不带烦恼地处于轮回而对吝啬等波罗蜜多违品法生起惭愧的信解力，为了不违背正法而具有温和的信解力，为了恭敬而对教法的信解力，以如是圆满意乐而修行。
所谓圆满加行，是对善根等不间断精进而修行。善根等也应当了知有八种：为了不失坏而作承事等，为了喜欢确定相关言论而有法乐等，为了求多闻而无厌足等，为了如理思维所闻法而有思维等，为了禅定无味著而有无住等，为了断除菩萨学处的障碍而于得失恭敬无执著等，为此而于资具无贪著等，为了不断现前出世心而有如宝心等，如是即是以圆满加行而修行。

།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཐབས་ཀྱིས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ ས་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་།ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདོད་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་ པ་དང་།ཡོངས་སུ་སྤོང་བས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། དེ་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་བྱེད་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་བསྲུང་བས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། རིགས་སུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་།མི་གཡོ་བས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། མི་འདོར་ལ་ལྡན་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། སོགས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་། ཚོལ་བས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ས་རྒྱ་ཆེར་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ནི་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྦྱོར་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དད་པ་དང་། འདུན པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཐབས་སོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལས་དད་པའི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་སྟེ། དེས་ན་འདུན་པ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་སོགས་པ་ལས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་བསྔོ་ བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ས་མངོན་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པ་ཁྱད་པར་གང་གིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདུན་པའི་ཁྱད་པར་དང་། སྒྲུབ་པའི་ ཁྱད་པར་དང་།འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ལ་འདུན་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའོ།

所谓圆满回向，是以希求一切智地的方便而修行，希求一切智地，应当了知如何希求的差别有十一种相：
以缘如来力等为所缘而希求一切智地，以清净而希求一切智地，以遍舍而希求一切智地，以如所说而行而希求一切智地，以随护而希求一切智地，以出生种姓而希求一切智地，以不动而希求一切智地，以不舍相应而希求一切智地，以等持而希求一切智地，以寻求而希求一切智地。
如是即是以圆满回向而修行。如是意乐圆满、加行圆满、回向圆满，即是广大清净地之修行。
修行有四种：信、欲、精进、方便。
其中从意乐圆满而言信根即是信，故欲为第三。从加行圆满而言，从善根等相续不断精进即是精进。从回向圆满而言，希求一切智地即是方便。
其中所谓差别，即初地住者以何差别胜过声闻缘觉。彼有三种：欲解差别、修行差别、果德差别。
其中欲解差别即成就大愿。

།སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་ཡང་དགེ་བའི་སྨོན་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱི་མ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་དང་། རིམ་གྲོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་ཞིང་བསྲུང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་དག་པར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ན་བཞུགས་པ་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས འདས་པའི་བར་གྱི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བསྟེན་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་། བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་གཅིག་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ ཆེན་པོ་དང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་པོ་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྨོན་ལམ་གྱི་འཁོར་འབུམ་ཕྲག་གྲངས་མེད་པ་དག་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་འདུན་ པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱའོ།།སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྨོན་ལམ་ཤིན་ཏུ་སྒྲུབ་པ་སྟེ་ལས་སུ་རུང་བའི་སེམས་དང་གཉེན་པོའི་སེམས་སུ་གྱུར་པས་དད་པ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ། །འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ལས་སུ་རུང་བའི་ འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་།འཇུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། སྨོན་ལམ་ཤེས་པ་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ལ་ལས་སུ་རུང་བའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་གསེར་གྱི་ས་ལེ་སྦྲམ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་ནས་ལས་སུ་རུང་བ་དང་འདྲ་བར་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པས་ཕན་ཡོན་གྱི་ཞིང་བཀོད་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་སྙིང་རྗེའི་ཞིང་བཀོད་པ་དང་། བྱང་ ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པས་བླ་ན་མེད་པའི་འབྲས་བུ་དགོད་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་ན་གོང་ནས་གོང་དུ་ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་བའོ།།འཇུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོས་འགྲོན་པ་མང་པོ་རྒྱ་མཚོ་ལས་སྒྲོལ་བ་དང་འདྲ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེད་ དཔོན་ཆེན་པོར་གྱུར་པས་སེམས་ཅན་འགྲོན་པ་ཕལ་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོར་ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཆེ་བ་ནི་འཛམ་བུའི་ གླིང་གི་དབང་ཕྱུག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའོ།

成就大愿也应当知道是从善愿的差别中分为十种：后世对如来作广大无量的供养和承事的大愿，
受持和护持诸佛世尊的正法并且正确受持法理的大愿，
从住兜率天宫直至涅槃之间的大愿，
善巧修行一切菩萨行相的大愿，
成熟一切众生的大愿，
示现一切世界的大愿，
清净一切佛土的大愿，
为了趣入大乘而与一切菩萨发同一意乐和加行的大愿，
使一切正确的加行都成为有果的大愿，
现证无上正等正觉的大愿。
如是，正确发愿的差别中这十种大愿，每一个都能成就无量百千愿的眷属，这就是称为胜解的差别。
所谓修行的差别，即如是极为成就愿，以堪能心和对治心，通过信心等清净诸法而修行。
果报利益的差别有四种：堪能果报利益的差别、趣入果报利益的差别、领受异熟果报利益的差别、了知愿的果报利益的差别。
其中所谓堪能果报利益的差别，就像精炼黄金使其堪能一样，通过对佛法僧作供养而建立功德田，通过成熟众生而建立悲田，通过回向菩提而建立无上果，如是清净后渐次成为堪能。
所谓趣入果报利益的差别，就像大船主度脱众多商旅渡过大海一样，菩萨成为大船主，为了引导众多商旅众生到达一切智慧的大城而正确地精进。
所谓领受异熟果报利益的差别有两种：身体的殊胜即成为赡部洲的主宰。

།རྒྱུ་མཐུན་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་གཏོང་བ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུད་པའི་གཙོ་བོར་གྱུར་ཅིང་སེར་སྣའི་དྲི་མ་ཟློག་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཅིག་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་རབ་ཏུ་ཐོབ་ཅིང་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའོ་།།སྨོན་ལམ་ཤེས་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡན་ཆད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་རྣམས་སྨོན་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་ཏེ། དེ་དག་གི་ལུས་སམ། འོད་དམ། རྫུ་འཕྲུལ་ལམ། མིག་གམ། སྤྱོད་ཡུལ་ལམ། དབྱངས་སམ། སྤྱོད་པའམ། བཀོད་པའམ། བྱིན་གྱིས་བརླབས་སམ། མོས་པའམ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ཕྲག་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཐོབ་པས་ན་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པ་དང་། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་གཉིས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པ་གང་ཞེ་ན། ལྟུང་བ་ཕྲ་མོའི་འཁྲུལ་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་དག་ལ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤང་བར་མི་ནུས་པས། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་གཉིས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའོ། །དེ་ཡང་ས་དང་པོ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་ལ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ལྟུང བ་ཕྲ་མོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ལ་སོ་སོར་བརྟག་པའི་བྱ་བས་བསྲུང་དགོས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།གཉེན་པོའི་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་དང་པོ་ནས་གཉིས་པར་འཕར་བའི་ གནས་སྐབས་ན་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དྲང་པོའི་བསམ་པ་ཐོབ་པས་ས་དང་པོ་ལས་གནས་འཕར་ཞིང་གཉིས་པ་གནོན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་འབད་པའོ།།དེ་ལ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ལ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་གཉིས་པ་ལ་མངོན་པར་འདོད་པ་ན།མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་གནས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ས་དང་པོ་ནས་གཉིས་པའི་བར་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའོ། །དྲང་པོའི་ བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟག་པའི་བྱ་བ་མེད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་སྟེ།དེ་ལ་འབད་པ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་གཉིས་པ་ལ་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པས་ གནས་པ་དང་།འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ཐོབ་པོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ལ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྗེས་སུ་བསྲུང་བར་སྐྱོན་མེད་པའོ།

相似果广大者，即以大布施摄受诸有情为主而善巧于遮止悭吝垢染，于如来教法中出家，于刹那顷、须臾间证得百种三摩地并入定等。
愿智果功德差别者，即彼以上菩萨愿力者之殊胜愿之神变，彼等之身或光明或神通或眼或境界或音声或行为或庄严或加持或胜解或造作等，即使经过数百千万亿劫也难以宣说。
由获得彼等安住及差别，故说由彼支分圆满，即断除违品、修习对治及获得修习之果故。
第二地之违品断除为何？由于不能明知而断除微细堕罪之过失生起，故说由彼支分圆满。第二地之违品即以身等于诸有情造作邪行。虽然安住于初地增上意乐清净，然于菩萨戒之发心等微细堕罪本性之过失，仍需以别解行为守护。
对治修习为何？由说为圆满彼支分而精进，即从初地升至二地之时，生起清净，谓由获得正直意乐而从初地升进并压伏第二地时之精进。
其中所谓生起清净者，即菩萨于初地善作圆满修习已，欲趣入第二菩萨地时，住于具证悟菩萨之出世间道，就戒律清净而言，从初地至二地之生起。
所谓正直意乐者，即由无别解行为而就戒律清净所作之心意乐，于彼精进即是修习对治。
修习之果获得为何？由说彼亦获得而显示，即由自性清净而安住第二地，及获得果德差别之殊胜。
其中所谓自性清净者，即三种戒律清净：别解脱戒清净、摄善法戒清净及饶益有情戒清净。其中别解脱戒清净有二：断除一切种及恒时相续无间而守护无过。

།དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་བཅུའི ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་སྤང་ཞིང་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་པའོ།།རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། གནས་པ་དེ་ལ་འབྱུང་འཇུག་མེད་པ་སྟེ། དེ་ གཉིས་ཀྱིས་ནི་ངང་ཚུལ་ངན་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་བསྟན་ཏོ།།དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ལ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་རབ་ཏུ་བརྟགས་ནས་གཉེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་སྦྱོར་བར་འདོད་པ་ དང་།དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་པར་དག་པས་འབྲས་བུ་དང་བཅས་ལ་རབ་ཏུ་བརྟགས་ནས་མཆོག་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་སྦྱོར་བར་འདོད་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་ངན་འགྲོ་དང་བདེ་འགྲོའི་ལས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་ངན་འགྲོའི་རྒྱུའི་ལས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་པའོ།།གཉིས་པ་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་དག་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུས་གོང་ནས་གོང་དུ་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས། དེ་ ལྟ་བས་ན་བདག་གིས་མངོན་པར་སྒྲུབ་ཏུ་འདྲ་བ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྦྱང་ཞིང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་དེ་བས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་སློབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་གཉིས་ནི་ལོག་པར་རྩོལ་བའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་ ལྔ་སྟེ།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་རིམ་བཞིན་དུ་འགྲོ་ བར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རེ་རེས་ཀྱང་ངན་སོང་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་བརྒྱ་ལ་མིར་སྐྱེ་ན་ཡང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ འབྲས་བུ་གཉིས་གཉིས་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།སྨོན་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་དོན་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མངོན་པར་དགའ་བ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་སྨོན་པའོ། །སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཀྱང་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་གནས་པར་བྱེད་ ཅིང་།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བར་བྱེད་ལ་གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ལ་འཇོག་པར་སྒྲུབ་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་སྐྱེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་བས་ཀྱང་ཤས་ཆེར་སྙིང་རྗེའི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་མཐུན་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་བར་རྟོག་ཅིང་གཉེན་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ལ་ངས་ཀྱང་ལོག་པར་རྩོལ་བའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བར་བསྟན་ཏོ།

所谓'断除一切相'，是指断除十不善业道的一切，并且完全受持十善业道而安住。
'恒常不间断地随护无过失'是指如此完全受持十善业道而安住，于此无有增减，这两者显示远离恶劣性质的污垢。
清净摄善法戒有两种：对治违品及对治品时，观察具有果报的业道后，欲求修习对治；以及以十善业道从上至上清净，观察具有果报后，欲求修习殊胜。
其中第一种是完全了知恶趣与善趣诸业行为的因缘所生之果报的如实安立后，断除恶趣因的诸业。
第二种是完全了知以三乘方式修持彼等十善业道之因，从上至上所生果报的如实安立后，因此我应当于所修一切相中清净，精进于修持，如是更加如实学习。这两者显示远离邪精进的污垢。
利益有情戒有五种：遍知、发愿、修行、随顺、随顺果。
其中遍知有三种：遍知暂时果报是了知大、中、小三种不善业道依次导致三恶趣；遍知异熟果报的差别是了知每一不善业道都在三恶趣中产生异熟果报；遍知等流果报的差别是了知即使百世转生为人也将感受两种等流果报。
'发愿'是指为利益有情而摄集善法，以大乘欢喜心发愿。
'修行'是指自己安住于善业道并断除其违品，也令他人安住于此。
'随顺'是指依于所生悲心，对诸有情生起更大的悲心。
'随顺果'是指以殊胜悲心摄受，以殊胜随顺于诸有情观察苦并修习对治。于此我也显示远离邪精进的污垢。

།འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ས་དང་པོའི་སྐབས་སུ་ལས་སུ་རུང་བའི་འབྲས་ བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་།འཇུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། སྨོན་ལམ་ཤེས་པ་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་དག་ཉིད་འདིར་སྔ་མ་ལས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཁྱད་པར་དུ་ འཕགས་པ་ཅི་རིགས་པའོ།།དེ་གཉི་གའི་གནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་དང་། གཉེན་པོ་དེ་གཉི་གའི་གནས་པའི་དངོས་གཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ས་གསུམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་གང་ཞེ་ན།འཇིག་རྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཐོས་པའི་གཟུངས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་གསུམ་ པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་།བསྒོམ་པའི་ཆོས་རྣམས་བརྗེད་པས་མུན་པའི་ཚུལ་ཅན་ཉིད་དོ། །དེ་ཡང་ས་གཉིས་པ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་གཞིས་རང་བཞིན་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་ དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ལ་དབང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མཐོང་བ་དང་། ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་གཟུངས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་སྦྱར་རོ། །གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་ཞེས་ བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ས་གཉིས་པ་ནས་གསུམ་པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིན་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཐོབ་པས་ས་གཉིས་ལས་འཕར་ཞིང་ གསུམ་པ་གནོན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་འབད་པའོ།།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་གཉིས་པ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་གསུམ་པ་གནོན་པ་ན་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བའི་བསམ་གཏན་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་སྦྱོར་བའི་ སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་དག་པ་དེ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་སྦྱོར་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་སྟེ། གནས་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ པའོ།།སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཐབས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདུ་བྱེད་དུ་གྱུར་པ་ ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟག་པའི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་།མངོན་དུ་བརྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའོ།

所谓'果利益差别'，即如前初地时所说的堪能性果利益差别、趣入果利益差别、异熟果利益差别以及愿智果利益差别等，在此处较前更为殊胜。
何为二者圆满之处？以'由彼支分而圆满'来说明。即对治与所对治二者的根本圆满，因为获得修习之果的缘故。
第三地的所对治是什么？以'由于不能圆满趣入世间禅定，不能获得圆满闻持陀罗尼，故彼支分未圆满'来说明。第三地的所对治是由于忘失闻思修诸法而具有黑暗之相。
虽然在第二地中已住于增上意乐清净基础的自性戒，但尚未获得对世间禅定、解脱、三摩地、等至的圆满自在，以及求得圆满闻持陀罗尼。
何为修习对治？以'为圆满彼支分而精进'来说明。在从第二地上升至第三地的阶段中，生起离贪加行，即清净心意乐。由作因而有离贪加行，即通过获得三种加行而超越二地，镇伏第三地，于此精进。
其中'生起离贪加行'是指，第二地中圆满增上意乐的菩萨，在趣入第三地时，对离欲贪的禅定与无色定等持作加行的因，即生起三种离贪加行的心意乐作意。
'清净心意乐作意'是指作意于生起离贪加行的清净心意乐之因。
'离贪加行'是指在未获得安住之前，修习离欲贪的禅定与无色定等持的因。
'三种加行'是指防护烦恼的加行、防护小乘的加行以及摄持方便的加行。
其中防护烦恼的加行有二种：观察一切有为法无常，以及观察不应亲近。

།དེ་ལ་མི་རྟག་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་ཚེའི་འདུ་བྱེད་མི་གནས་པས་ཉེས་དམིགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །མངོན་དུ་བརྟེན་པར་ བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ལ་རྟེན་མེད་པས་སེམས་སྐྱོ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ།།ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡང་དག་པར་གཏོང་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཉེ་བར་ འཇོག་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་སྣ་ཚོགས་ ཀྱིས་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་ཞིང་དེ་ལ་འདོད་པ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་ཐེག་པ་ནས་འདུག་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་མགོན་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བར་བལྟའོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་ པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།གང་ལས་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱ་བའི་ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་འཛིན་དུ་གཞུག་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་ པ་པོར་གྱུར་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་རྣམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ།།ཐབས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་སྦྱོར་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཐར་ཕྱིན་པའི་རྟོགས་པ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པའི་གོང་ནས་གོང་མ་རྟོགས་པ་དང་། དེ་སྒྲུབ་པའི་གནས་ལ་སྦྱོར་བ་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལ་མཐར་ཕྱིན་ པ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གཏན་དུ་སྡུག་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་བསྒྲིབས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་ཡིན་པར་མཐོང་བའོ།།མཐར་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པའི་གོང་ནས་གོང་མ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་དེ་སྒྲུབ་པའི་ གནས་ནི་བསམ་གཏན་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ལ་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་མཉན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་མཐོང་བ་སྟེ། འདིའི་དུས་ན་གང་ཟག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཕངས་པ་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀུན་དུ་སྦྱོར་ བས་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་སྦྱོར་བས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྷུང་བར་མི་བྱེད་དོ།།ཐབས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་ཚད་མེད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཐོས་པའི་གཟུངས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་དེ།དེ་ལ་འབད་པ་ནི་གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་གསུམ་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུའི་གནས་པ་དང་། འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་ ཐོབ་པར་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ཐོབ་པའི་གཟུངས་ཐོབ་པའོ། །འབྲས་བུའི་ ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

所谓观察无常，是指以寿命行为不住，以种种过患来呵斥一切诸行。
所谓观察不应亲近，是指由于它们无有依靠而生起厌离心。
防护小乘的修行有三种：正确投入如来智慧，对众生安置意乐，为救护众生而发起精进。
其中所谓投入如来智慧，是指见到佛智具足广大功德和广大清净的种种功德利益，而对此生起欲求。
所谓对众生安置意乐，是指从悲心出发，观察众生界有无依怙的种种痛苦。
所谓为救护众生而发起精进有三种：从何处救护，即从业、烦恼和生起的烦恼中救护；如何救护，即令其受持三学；如何成为救护者，即令获得二种涅槃界。
摄持方便的修行也有三种：了知究竟，了知究竟修行的次第，了知修行之处的修行。
其中所谓了知究竟，是指见到唯有不为一切烦恼所障的佛陀究竟智慧，才是令众生永远解脱痛苦的方便。
所谓了知究竟修行的次第，是指见到修习智慧光明的所依是禅定和三摩地，而修行则是以听闻菩萨藏为前行。此时由于执著补特伽罗而引发的通达法的增上慢是存在的。
其中以从烦恼中修行则能离欲贪，以防护小乘的修行则不堕声闻缘觉地。
以摄持方便则能成就无量智慧光明之处的三摩地和闻持陀罗尼，对此精进即是修习对治。
若问获得修习的果位是什么？以'获得'来说明：即说明在第三地获得离贪、离贪果位的安住以及果位功德差别的殊胜。
其中所谓离贪，是指获得禅定和无色定的等至。所谓离贪果位，是指获得四无量和五神通的陀罗尼。果位功德差别如前所说。

།གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཐོབ་པས་ན་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་དང་། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བཞི་པའི་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་སྤང་བ་གང་ཞེ་ན།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་དག་གིས་དེ་ལ་མང་དུ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ལས་སེམས་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ ཏེ།ས་བཞི་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའོ། །དེ་ཡང་གསུམ་པ་ལས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་དག་པའི་གཞི་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ ཐར་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ལ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་མི་ནུས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་དང་ཐོས་པའི་ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ལས་སེམས་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་སྦྱར་རོ།།གཉེན་པོ་བསྒོམས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་གསུམ་པ་ནས་བཞི་པར་འཕར་བའི་གནས་ སྐབས་ན།རྣམ་པར་དག་པ་དང་གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ལ་སྣང་བར་འཇུག་པ་ཐོབ་པས་གསུམ་པ་ལས་འཕར་ཞིང་བཞི་པ་ནོད་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་འབད་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གསུམ་པ་ལ་སྣང་ བ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཞི་པ་ནོད་པ་ནས་བཞི་པ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐོས་པའི་ཕྱིར་དེ བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་དང་།གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུའོ། །ཆོས་ལ་སྣང་བས་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཐ་དད་པ་ལ་ས་གསུམ་པའི་ས་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བས་ཆོས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཐ་དད་པ་དེ་དག་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ནི་ས་གསུམ་པའི་དུས་ན་གང་ཟག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཕངས་པ་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོ་དག་ས་བཞི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་དག་པ་དང་།གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འབད་པ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བཞི་པ་རྣམ་པར་དག་པ་འཕེལ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གཉེན་པོ་བསྒོམས་པ་ རྣམ་པར་འཕེལ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པས་གནས་དང་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་བསྟན་པ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་དེ་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

由于获得了住处和殊胜，故说'以此支分圆满'。这是因为断除违品、修习对治、获得修习之果的缘故。
第四地的违品是什么呢？'以所获得的菩提分法多住于彼，以及由于贪著等持和贪著法而不能将心安住于殊胜舍中，故以此支分圆满'，以此说明。第四地的违品是以萨迦耶见等所摄的俱生微细烦恼生起。
虽然安住于较第三地更胜的清净戒律基础，住于世间禅定、解脱、三摩地、等持，但为了证悟谛理，不能正确分别三十七菩提分法如念住等，以及由于贪著世间等持和所闻法而不能将心安住于殊胜舍中。
什么是修习对治？'为圆满彼支分而精进'，以此说明。在从第三地升至第四地的阶段，获得了法明入，即清净和对治修习增长之因的建立，从第三地升起而获得第四地，对此精进。
其中，清净和对治修习增长之因是指：第三地极为清净的菩萨，从获得菩萨第四地开始，称为第四地清净增长的智慧成熟法，由于智慧成熟而成就如来种姓，为听闻其自性法故而成就如来种姓；对治修习增长是指烦恼对治的菩提分法修习增长，这是彼二者之因。
法明入是指：以第三地的智慧光明通达如来教法的种种分别，即是第三地时由执著补特伽罗所引发的通达法的慢心的对治，也是第四地清净和对治修习增长之因，对此精进即是修习对治。
什么是获得修习之果？'彼亦获得'，以此说明。通过第四地清净增长的建立、对治修习增长的建立及其果的建立，获得了以住处和果的殊胜为特征的殊胜。
其中，清净增长是指：由于成熟法的成熟而成就如来种姓，因其自身获得故而真实成就如来种姓。

།དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་རང་གི་གནས་ལ་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ ཀྱི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བསམ་པ་དང་།དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡེ་ཤེས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་དད་པ་མི་བྱེད་པའི་མཐར་ཐུག་པའི་འགྲོ་བ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གང་ཟག་དང་། ཆོས་བདག་མེད་ པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་།རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པར་རྣམ་པར་འཇིག་པ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་འཇིག་ རྟེན་འབྱུང་བ་དང་།ལས་ཀྱི་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཅོད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཐོབ་ པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་མང་དུ་ཐོས་པའི་གནས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་དུ་ཞུགས་པར་གྱུར་པས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པ་སྟེ།དེའི་དུས་ན་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུད་ཐ་དད་པར་ལྟ་བའི་ང་རྒྱལ་ནི་ཡོད་དོ། །གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་འཕེལ་བའོ། །དེ་ཡང་ རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་འཕེལ་བ་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་འཕེལ་བའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པ་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམ་པའོ།།ཐེག་པ་དམན་པ་ལས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དེ་དག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལྟ་བ་དང་བཅས་པས་སྒོམ་པའོ། །དེའི་ འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ།ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་། དེ་སྟོན་པའི་སྟོན་པ་ལ་བྱས་པ་གཟོ་བ་དང་། དེའི་ཐབས་ལ་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དང་། དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཁམས་བརྟས་པའོ། །འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གནས་དང་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཐོས་པས་ན་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་དང་། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ པའི་ཕྱིར་རོ།

所谓获得令智慧成熟之法，是指四种智慧安住于自处的智慧，菩萨安住于大乘，令成熟之法，为不退转之心，
具足三宝信心之智慧，了知三宝之相而令信心成熟之法，乃至不信三宝之众生，
如是之智慧，了知人法二无我之真如而令成熟之法，诸行生灭，自性不生而灭，
安立智慧了知烦恼与清净安立而令成熟之法，世间生起及业有生起而灭等所获。
所谓获得如来种性自性之法，是指以何法分别如来，断除所知障而摄持之法所获。
所谓圆满如来种性，是如是令智慧成熟之法，由智慧成熟，以多闻处而智慧殊胜趣入，断除所知障摄持之殊胜圆满，
尔时于三世诸佛力等清净相续差别之慢心是有的。
所谓修习对治增长，是烦恼对治菩提分法修习增长。
此亦有二种：为防护烦恼而修习增长，及为防护小乘而修习增长。
其中为防护烦恼而修习增长，是为断除贪欲等修所断烦恼而修习三十七菩提分法。
所谓为防护小乘而修习，是以观察一切众生而修习彼等菩提分。
其果有六种：断除烦恼染污，断除业染污，为获得殊胜而生猛利欲乐，于说此之导师报恩，精进修习其方便，及以此为先而增长界。
果之功德殊胜如前。
由闻彼等处与殊胜，故说以彼支分圆满，为断除违品、修习对治及获得修习之果故。

།ས་ལྔ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་གང་ཞེ་ན། བདེན་པ་རྣམས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་དང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དང་། མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྟག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་པ་སྟེ། ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ས་ལྔ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཐེག་པ་དམན་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །དེ་ཡང་ས་བཞི་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་སུ་ གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གནས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་མི ནུས་པ་དང་།དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པར་ལྟ་བའི་ང་རྒྱལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བཞི་པ་ནས་ལྔ་ པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ང་རྒྱལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་ས་བཞི་པ་ལས་འཕར་ཞིང་ས་ལྔ་པ་གནོན་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་འབད་པའོ།།དེ་ལ་ང་རྒྱལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཞི་པ་ལ་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལྔ་པ་ལ་འཇུག་པ་ན།དེས་སྔར་ས་གསུམ་པ་ལ་གང་ཟག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་འཕངས་པ་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ང་རྒྱལ་སྤངས་ཀྱང་། ས་བཞི་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ན་ རྣམ་པར་དག་པ་འཕེལ་བས་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུད་ཐ་དད་པར་ལྟ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མ་སྤངས་པས་ང་རྒྱལ་སྔ་མ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ང་རྒྱལ་དེའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།། རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སེམས་ ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དུས་གསུམ་གྱི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སུ་ འགྱུར་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དག་གོ། །སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་དག་གི་རྒྱུད་ཐ་མི་དད་པར་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་ལ་འབད་པ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་པའི་ འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ཡང་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་ལྔ་པ་མི་གནས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་གནས་པ་དང་། འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ཐོབ་པོ་དེ་ལ་མི་གནས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པས་འཁོར་བ་ལ་མི་གནས་པ་དང་།འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་ནས་སེམས་ཅན་སྙིང་བརྩེ་བས་བརྩོན་འགྲུས་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་ པའོ།

什么是第五地的违品所断？即对诸谛详细观察、不偏执于轮回和涅槃任何一边，对现前所缘的作意常住于舍心，由于未被方便摄持而不能修习菩提分法，以此支分而圆满，此即所说。
第五地的违品即是以小乘而般涅槃。虽然在第四地依止成为清净世间智住处的三摩地，为了证悟诸谛而安住于正确分别三十七菩提分法中的念住等法，但仍不能如实证悟住处诸谛，并且对三世诸佛的力等清净因有差别见的我慢。
什么是修对治？即为圆满彼支分而精进，如是所说。在从第四地升至第五地的阶段，由获得清净心平等性而超越第四地并趣入第五地的我慢差别对治安立，于此精进。
其中，所谓我慢差别对治安立，即是圆满第四菩萨地道的菩萨，在趣入第五菩萨地时，虽然已断除先前在第三地由执著补特伽罗而引发的通达法的我慢，但在第四地时由清净增长而未断除见三世诸佛力等清净相续有差别的胜我慢，故此为较前我慢更为殊胜的我慢之对治安立。
关于清净心平等性，其中清净是指三世诸佛的力等佛法清净，即是任何佛法、三世力等，以及如何成为佛法的戒定慧及成熟有情。心平等性是指见彼等清净相续无差别，于此精进即是修对治。
什么是修习的获得果？即如'彼亦获得'所说，获得第五地不住道修行差别安立、彼果安立住处及果利益差别。其中，不住道修行差别即是由于所知清净智慧差别现证诸谛而不住轮回，了知一切有为法虚妄等相后，以悲悯众生而精进修行差别而不住涅槃。

།དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པས་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་བདེན་པའི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་ སྟེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པས་བདེན་པ་གཉིས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ལ། གཉིས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པས་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བའི་ཐབས་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འདུལ་བ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་འདུལ་བ་ཐ་དད་པ་དག་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཚམས་སྦྱར་བ་བསྒྲུབས་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའི་བར་གྱི་བདེན་པ་ལ་མཁས་ པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་སྟེ།དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པས་འཁོར་བ་ལ་མི་གནས་པ་བསྟན་ཏོ་། །འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་མེད་པས་བརྫུན་པ་དང་། རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གཞི་ཡིན་པས་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་དར་བའི་མཐའ་རྒུད་པ་ཡིན་པས་འདུ་ཤེས་པ་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སྐྱེ་བོ་བླུན་པོ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་འདྲིད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ ཆེན་པོ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཞིང་།བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་སྣང་བ་ཡང་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་དང་དུས་རིང་པོ་ནས་འབྲེལ་བའི་སྡུག་ བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ།སོ་སོར་རྟོག་པས་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོ་ལ་དམིགས་པ་ལས་སོ། །བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་སྣང་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉམ་ཐག་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ནས། སྟོབས་བཅུའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་ཆགས་པ་མེད་པའི་བར་ གྱིས་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།བརྩོན་འགྲུས་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་དོན་དུ་བདག་ཉིད་གཅིག་པུ་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྱུར་ནས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་ཤིང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ནི་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་ གཞག་པ་དང་།དེ་དང་མཐུན་པར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བའི་རྒྱུ་དང་།ངེས་པར་ལེགས་པའི་རྒྱུ་སྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ལ་སོགས་པའོ།

关于'彼'，以清净智慧的殊胜而现证真谛有两种：由于完全了知苦谛等，真如法性的建立，是不论如来出世与否，以因果差别而建立二谛是杂染法性，二谛是清净法性的建立而完全了知。
为了完全了知世俗谛等，建立众生解脱方便，即在声闻律和大乘律的差别中，世俗谛等和菩萨一切阶位相连结而成就，乃至如来智慧正生起之间的真谛善巧建立的完全了知。由此二者显示以现证真谛而不住轮回。
了知一切有为法虚妄等相，即由无常等相而虚妄，由是常等执著所依而具欺诳法，由兴盛终归衰败而迁变，由圆满而愚者趋向故当知是诱惑愚童。
由悲悯众生，即对众生现起大悲，并且生起大慈光明。其中大悲由二因现起：由观察缘起而如实缘于苦，以及由观察长久以来相续的种种苦而缘于剧苦。
大慈光明是为了令如是被苦所逼恼的众生们，从获得极清净开始，乃至以十力之力获得无著智慧为究竟而生起。
精进修行的殊胜，即为彼等利益而自身成为无二一体，积集福德智慧资粮并救护一切众生。由此等显示不住涅槃。
其果的建立有四种：功德摄持的殊胜建立、修行的殊胜建立、成熟众生的殊胜建立、与彼相应的世间智成就的殊胜建立。
其中功德摄持的殊胜，当知是闻、戒、智慧摄持的殊胜。修行的殊胜，即增上生因和决定胜因等的修行。成熟众生的殊胜，即四摄事等。

།དེ་དང་མཐུན་པར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནོད་ པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པ་དང་།སྡོམ་པའི་ཆོ་ག་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཐོབ་པས་ན་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་སྤང་བ་དང་།གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དྲུག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇུག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་དེ་ལ་སྐྱོ་བ་མང་བ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མང་དུ་གནས་པར་མི་ ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ས་དྲུག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མཚན་མ་རགས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའོ། །དེ་ཡང་ས་ལྔ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་ལ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་མ་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་།དེ་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སྐྱོ་བ་མང་པོ་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་དང་། ཆགས་པ་ མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པར་མཚན་མ་མེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མང་དུ་གནས་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ས་ལྔ་པ་ནས་ས་དྲུག་པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན། ང་རྒྱལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་ས་ལྔ་པ་ལས་འཕར་ཞིང་ས་དྲུག་པ་གནོན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་འབད་པའོ། ། དེ་ལ་ང་རྒྱལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལྔ་པ་ལ་ལམ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དྲུག་པ་ལ་འཇུག་པ་ན། སྔར་ས་བཞི་པ་ལ་ས་གསུམ་པའི་དུས་ན་གང་ཟག་ལ་མངོན པར་ཞེན་པས་འཕངས་པ་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོ་བསྟན་པ་དང་།ས་ལྔ་པས་བཞི་པའི་དུས་ན་དུས་གསུམ་གྱི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ལྟ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོ་བསྟན་པ་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ས་ལྔ་པའི་དུས་ན་ཆོས་ལ་ མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐ་དད་པར་ལྟ་བའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དེའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་བྱའོ། །ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་གི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་མཉམ་པ་ ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་འབད་པ་ནི་གཉིས་པོ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་དྲུག་པ་ལ་མི་གནས་པར་ལམ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པས་གནས་པ་དང་། འབྲས་ བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ཐོབ་པའོ།

与此相应，世间智慧殊胜成就是指对治损害和近烦恼的文字等，以及住于律仪仪轨等。果德殊胜如前所述。由获得住处和殊胜，故说以此支分圆满，因为断除违品、修习对治、获得修习之果。
第六地的违品断除是什么？说'现见诸行如实运转而多生厌离，以无相作意不能多住，故以此支分未圆满'，第六地的违品是粗相普遍生起。虽然依止第五地菩提分善巧抉择而住于如实观察圣谛，但由于不了知而生苦及其因的善巧抉择分别，以及由了知而灭苦及其因的善巧抉择分别所生的多厌离不能生起，以及住于名为趣向无著智慧的般若波罗蜜多，未能以显现方式现前而不能以无相作意多住。
对治修习是什么？说'为圆满彼支分而精进'，即在从第五地升至第六地的阶段，精进于以殊胜慢对治安立，由获得法平等性而从第五地升进并压伏第六地。其中殊胜慢差别安立是指，第五地圆满道的菩萨趣入第六地时，如前第四地对第三地时由执著补特伽罗所引生的通达法的增上慢的对治教授，以及第五地对第四地时见三世力等清净相续差别的增上慢的对治教授，较彼更为殊胜的是第五地时由执著法所生的烦恼和清净法差别见的增上慢的对治安立。'获得法平等性'是指了悟十二处所遍计无自性平等性，于此精进即是修习二者。
获得修习之果是什么？说'彼亦获得'，即获得第六地不住道修殊胜安立及其果安立所显示的住处和果德殊胜差别。

།དེ་ལ་མི་གནས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བ་ཆ་ཕྲ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་མི་གནས་པའོ།།དེ་ལ་དུས་གསུམ་གྱི་སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་དབང་བྱ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་ལ་རྣམ་པར་ལྟ་བ་དང་། དེས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པར་བསྟན་ཏོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཆ་ཕྲ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་འཇུག་པ་ཆ་ཕྲ་བ་ལ་སྒོ་གསུམ་ནས་རྟོག་པ་སྟེ།སྒོ་གསུམ་ནི་སྒྲུབ་པ་དང་། བརྒལ་བའི་ལན་དང་། མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་ སོ།།དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་བདག་མེད་པར་སྒྲུབ་པའོ། །བརྒལ་བའི་ལན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་དུ་ཟིན་ན། བདག་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་སྙམ་པ་ལ་བྱིས་པའི་བློ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ལན་བཏབ་པའོ། ། མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་མཚན་ཉིད་གང་གིས་རྣམ་པར་གནས་ཤིང་འབྱུང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར གྱུར་པ་དེ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའོ།།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། དོན་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་། རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་། ཉེས་དམིགས་བསྡུ་བར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་། ཉེས་པ་སྤང་བ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་། ཡིད་མི་འབྱུང་བ་དང་ཡིད་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་། ཟབ་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲིད པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པ་བདག་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཙམ་ལ་བརྟེན་པས་སེམས་གཅིག་པུ་ལ་བརྟེན་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའོ།།རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པས་ཡན་ལག་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་དང་།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་རིགས་ཀྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་རྐྱེན་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟག་པའོ། །ཉེས་དམིགས་བསྡུས་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་སྡུག་བསྔལ་ གྱི་ལམ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པར་བརྟག་པའོ།

所谓不住之道的殊胜修行，是以三世大悲的殊胜遍摄而观众生，因此不住于涅槃；以观察缘起细微一切相而具有清净智慧，因此不住于轮回。
其中'以三世大悲的殊胜遍摄而观众生'是指以大悲为先导，以大悲为主导，为圆满大悲而观察世间的生起与灭尽，由此显示不住于涅槃。
'以观察缘起细微一切相而具有清净智慧'是指从三门观察细微缘起的趣入。三门是指：通过成立门、答辩门、相的安立门、胜义谛安立门和世俗谛安立门。
其中'成立安立'是指成立缘起无我。'答辩安立'是指对'若是无我，我执何以生起'的质疑，回答说'因为成为愚者之心'。'相的安立'是指安立十二缘起支以何相而住、生起。'胜义谛安立门'是指考察如何通过了知而获得解脱。
'世俗谛安立门'是指如何通过了解而趣入胜义谛，有六种内容：考察烦恼所依、考察为因、考察过患摄集、考察断除过失、考察厌离与不厌离之因、考察甚深性。
其中'考察烦恼所依'是指考察有支诸相唯依离我之心，故唯依一心。'考察为因'有二种：为考察他相续而考察以自作业为他支之因的他相续，为考察无明等自类因事为缘而考察自体。'考察过患摄集'是指考察十二支为烦恼、业、苦三道所摄。

།ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྨྲ་བ་ལ་ཉེས་པ་གསུམ་ཡོད་པ་གཞན་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་སྟེ། ཉེས་པ་གསུམ་ནི་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཅིག་ཅར་ མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཉེས་པ་དང་།བྱེད་པོ་མེད་པ་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་དང་། འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པར་རྒྱུ་འགག་པས་ལས་རྣམས་ཆུད་ཟ་བའི་ཉེས་པ་སྟེ། ཉེས་པ་དེ་གསུམ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་མཐར་བལྟས་པས་རིམ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བརྟག་གོ། །ཡིད་ མི་འབྱུང་བ་དང་།ཡིད་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཆ་ཕྲ་མོ་ནི་ཡིད་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རགས་པས་ནི་ཡིད་འབྱུང་བར་བརྟག་ གོ།།ཟབ་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རང་གི་རྒྱུད་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ་དང་། རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་བདག་གིས་མ་བྱས་པ་དང་། བྱ་བའི་དུས་ན་མི་གནས་པས་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ ཙམ་ལ་རག་ལས་པས་གཉིས་ཀས་མ་བྱས་པ་དང་།སྲིད་པའི་ལུགས་བཞིན་དུ་འབྱུང་བས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་མ་བྱུང་བས་ཟབ་པར་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་མི་གནས་པར་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།གཉེན་པོ་འཐོབ་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་པའི་ཁྱད་པར་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་དང་། བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་དང་། ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་གཉེན་པོ་ཐོབ་ པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་པོ་དག་ཐོབ་པའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་བདག་དང་གཞན་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བའོ། །སྒྲུབ་པ་དང་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གོ་ཆའི་སྒྲུབ་པ་འདུས་བྱས་ལ་ཉེས་པ་མང་པོའི་སྐྱོན་ཆགས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཚོགས་པ་སྤོང་བ སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་།སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའི་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་ཉེས་པ་མང་པོ་སྐྱོན་ཆགས་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། སྤོང་བའི་གཉེན་པོས་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པར་སོ་སོར་རྟོག་པའོ། །གནས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་ སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པས་མི་གནས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་དང་།དེའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་དེ་དང་མི་འགྲོགས་མི་གནས་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་སྒོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་མངོན་དུ་འགྱུར་བའོ་། །བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མི་ ཕྱེད་པའི་བསམ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཤིན་ཏུ་སོང་བ་ཐོབ་པའོ།

所谓'遍断过失之观察'，是指对缘起论者有三种过失，断除他人分别。三种过失是：因无差别故，一切身体同时显现的过失；无作者故，无有我所作的过失；果未生而因灭故，诸业虚耗的过失。此三种过失，以观察三时而依次遍断。
所谓'厌离与不厌离因之观察'，是指于三苦中，行苦微细故不生厌离，而苦苦与坏苦粗重故生厌离。
所谓'甚深性之观察'有四种：由自相续所生故，诸有支非他所作；由缘所生故，诸有支非我所作；作时不住故无作者，唯依生起故非二者所作；随顺有支而生故非无因所生，如是观察甚深。由此显示于所知清净智慧故不住轮回。
所谓'其果之建立'有五种：获得对治、违品损减之差别、获得修行与安住之差别、获得三摩地之差别、获得意乐之差别、获得能力之差别。
其中'获得对治与违品损减之差别'者：获得对治是指获得三解脱门。违品损减是指远离三种想：我与他想、作者与受者想、有无想。
'获得修行与安住之差别'中，修行差别有二种：铠甲修行，由遍知有为有诸多过患过失而断除业惑系缚及生聚，具殊胜利他事业；士夫修行，以破除对治观察诸多过患过失，以断除对治观察自相共相无自性。
安住差别是以具足智悲差别而安住不住道，由其资粮未圆满故，趣向无著智慧，以现相方式显现而安住般若波罗蜜多，由通达有为与涅槃平等性故，不与彼相应不住。
所谓'三摩地差别'，是指现前空性、无相、无愿门十万三摩地。
所谓'意乐差别'，是指为宣说故获得不退意乐，极趣如来菩提。

།ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་པའི་ནུས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སེལ་བའི་ནུས་པ་དང་། ཐེག་པ་ལ་མི་གཡོ་བའི་ནུས་པ་དང་། གསང་བའི་གནས་ལ་མོས་པའི་ནུས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་ པའོ།།འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཐོབ་པས་ན་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་དང་། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བདུན་ པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་གང་ཞེ་ན།བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མཚན་མ་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མང་དུ་གནས་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བདུན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མཚན་མ་ཕྲ་བ་ ཀུན་དུ་འབྱུང་བའོ།།དེ་ཡང་ས་དྲུག་པ་ལ་བདེན་པ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་མ་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། དེ་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལ་ གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་རྩོལ་བས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་སྒོམ་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་ ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ས་དྲུག་པ་ནས་བདུན་པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པའི་ལམ་གཞན་རྩོམ་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པས་ས་དྲུག་པ་ལས་འཕར་ཞིང་ བདུན་པ་ནོན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་གནོན་པའོ།།དེ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དྲུག་པ་ལ་ལམ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བདུན་པ་གནོན་པ་ནས་སྔར་ས་དྲུག་པ་ལ་ ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཤས་ནི་ཆེ་ལ།ཐབས་ཀྱི་ཤས་ནི་ཆུང་བས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་སེམས་མངོན་པར་དགའ་ཞིང་། མངོན་པར་འབྱུང་བའི་ ལམ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལ་མི་དགའ་བའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ།།ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པའི་ལམ་གཞན་རྩོམ་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའོ། ། ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའོ། །ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོས་ཟིན་པ་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་མོ། །གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གཞན་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་མངོན་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའོ། །བསམ་པ་ཞེས བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའོ།།ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གཞན་བརྩམས་པ་དེ་ཡོན་ཏན་བཞིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ལ་འབད་པ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'功能差别'，是指获得降伏他方辩论者的能力、断除疑惑的能力、于乘不动摇的能力、于密处生信解的能力等。
果报利益的差别如前所述。由获得安住和这些差别，故说'以此支分圆满'，这是因为断除违品、修习对治、获得修习之果的缘故。
第七地的违品断除是什么呢？由'因为不能无间断、相续不断地多住于无相作意，故以此支分未圆满'来说明。第七地的违品是细相普遍生起。
这是就第六地证悟真谛而言，虽然安住于以不知彼而生苦及因的详细分别，以及以知彼而灭苦及因的详细分别，但仍需作意和勤勉，不能无间断地相续修习一切法如是性无分别智慧。
什么是修习对治？由'为圆满此支分而精进'来说明。在从第六地跃升第七地的阶段，建立无功用欢喜的对治，即是由获得方便智慧正生起的另一殊胜道的开始，由此超越第六地而趣入第七地。
其中'建立无功用欢喜的对治'是指，菩萨在第六地圆满道时，从趣入第七地开始，如前所说，在第六地中'趣向无著智'，即安住般若波罗蜜多，以显现方式现前，智慧分较大而方便分较小，故于无功用性心生欢喜，为对治不喜功用道而建立。
'方便智慧正生起的另一殊胜道的开始'中，'方便智慧'是指具有观待有情的法无我智。'正生起'是指现前成就。'道'是指为对治所摄的出离道。'另一'是指异于出世间其他和世间出离道。'开始'是指修行。
'殊胜'是指该另起之道以四种功德而殊胜：成为受用和身体殊胜的因、成为防护恶行的因、成为守护善根的因、成为利益有情的因。于此精进即是修习对治。

།བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བདུན་པ་ལ་དེའི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི ལམ་རབ་ཏུ་འཐོབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།ས་སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པས་གནས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལེགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་འཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་དེའི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཞི་བའི་ཤས་ཆེ་བའི་གཉེན་པོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ཚད་མེད་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་དང་ཐབས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བའི་གཉེན་པོར་མངོན་པར་འབྱེད་པ་མེད་པའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།གཉིས་ཅིག་ཅར་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། མོས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། དོན་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དེ་ལ་གཉིས་ཅིག་ཅར་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ གི་ལམ་གཉིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅིང་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་དང་ལྡན་པའོ།།མོས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པས་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་ཤིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ཚད་མེད་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མི་འབྲལ་ བ་ཡིན་ནོ།།དོན་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་གཏོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པར་གཏོགས་ པའི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་རྟོགས་པའི་བདེན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་རྣམས་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་རྟོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐད་ ཅིག་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ས་སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བདུན་པ་འདི་ས་འོག་མ་རྣམས་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། ས་གོང་མ་བས་དམན་པར་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་འོག་མ་རྣམས་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བདུན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཅན་ གྱི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་ཡེ་ཤེས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་པ་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་གོང་མ་བས་དམན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་རྣམས་འབད་པ་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞི་སྟེ།ལས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་དང་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་། གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཡང་བཞི་སྟེ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། བསམ་པ་སྦྱོར་བས་མཉམ་པ་མེད་པའི་ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་དང་། བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོའི་སྒོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ལ་སྙོམས་པར་ འཇུག་པའོ།

若问修行的果位获得是什么？以'获得'一词来说明。在第七地中，以对治其散乱的对治法安立，以及获得双运道的安立，以及前后地的差别安立，以及其果位的安立而住，以及以殊胜果位的差别而显示差别而获得。
其中对治其散乱的对治法安立有二种：为对治偏重寂静的对治，修习如来无量境相，为对治偏重方便的对治，修习无分别道。
双运道获得安立有四种：二者同时恒常生起，清净胜解安立差别，成办大义，以及菩提分广分。其中二者同时恒常生起是指在一刹那中现前止观二道，于一切威仪中具足彼等。
清净胜解差别是指无障碍而住于一切威仪中，不离如来无量境相如是想的作意。成办大义是指于每一发心中圆满成就十波罗蜜多。菩提分广分是指属于大乘的诸波罗蜜多，以及属于成熟有情的摄事，以及通达清净烦恼障的谛理，以及菩提分，以及解脱门，以及通达清净所知障的一切菩提分法，于一刹那中圆满成就。
前后地差别安立是指此第七地超胜下地，以及显示较上地低劣。其中超胜下地是指在第七地中圆满具足加行行，故能胜伏智慧神通之行。较上地低劣是指以具勤勉而圆满成就智慧成就加行支分故。
其果位安立是指双运道果位安立四种：业清净，获得三昧差别，极超地位，以及获得住处差别。其中业清净亦有四种：戒清净差别，世间智清净差别，获得无等身之意乐加行差别，以及以现前禅定等差别而获得力量差别。
获得三昧差别是指入于菩萨三昧分别极为分别等大智神通门三昧相应十万亿三昧。

།ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཐོབ་ནས་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་། ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་ ས་བརྒྱད་པ་དང་།ཉེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་གནས་པ་དང་། འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་པ་མི་གཏོང་བས་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ལེགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ ནོ།།གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཐོབ་པས་ན་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བརྒྱད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ ཏེ།མཚན་མ་མེད་པར་རྣམ་པ་དེ་ལ་རྩོལ་བ་ལྟག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་པ་དང་། མཚན་མ་ལ་དབང་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བརྒྱད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་ས་བདུན་པ་ལ་ ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་སྔ་མ་དེ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་རྩོལ་བས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་སྒོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་རང་གི་དང་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུན ཆགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པར་འཇུག་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པ་ལ་གནས་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བདུན་པ་ནས་བརྒྱད་པར་འཕར་བའི་གནས་ སྐབས་ན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་ས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ས་བདུན་པོ་སྤྱི་དང་སོ་སོས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་དེས་རྣམ་པར་དག་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་དམིགས་པ་ཐོབ་པས་ས་བདུན་པ་ལས་འཕར་ཞིང་བརྒྱད་པ་གནོན་པར འགྱུར་བ་དེ་ལ་འབད་པའོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་ས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བདུན་པོ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་འཇུག་པ་ན་སྦྱོར་བ་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ས་ ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་བདུན་པོ་དག་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པས་ས་བདུན་པོ་དག་གི་སའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པའོ།།ས་བདུན་པོ་སྤྱི་དང་སོ་སོས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བདུན་པོ་སྤྱིས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་ པ་རྣམ་པ་གཉིས་གོང་ནས་གོང་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་།ཐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་གནས་པའི་ལམ་དེ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་། སྦྱོར་བས་བསྡུས་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པའོ།

'超越地'是指获得由方便和智慧所清净的三摩地后，以慈悲和大悲力超越声闻和独觉地，以智慧和智识观察，接近第八地。
'获得殊胜住'是指安住于真实边际，不现前灭尽定，不舍轮回而获得殊胜住。
殊胜果如前所述。
由获得这些住和殊胜，故说以此支分圆满，因为已超越一切细微相的生起。
第八地的对治所断是什么？以此支分圆满，即对无相之相放弃精进而安住于舍，以及不能获得相的自在，这表明第八地的对治所断是无相的造作。
虽然安住于第七地增上慧，依前三者的力量造作和精进，相续无间断地修习一切法真如无分别智慧，但仍不能以自力相续无间断地安住于入道。
对治修习是什么？以'为圆满此支分而精进'来说明。在从第七地跃升第八地的阶段，以'清净地摄'即获得总别七地所摄功德，获得清净忍，是指获得无生法忍的所缘而从第七地跃升并趣入第八地的精进。
其中'清净地摄'是指菩萨圆满清净七地后，在趣入第八地时，由清净加行行道的七地，以清净七地而获得七地一切功德。
'获得总别七地所摄功德'中，获得总摄七地功德是指从上至上证悟二种无我，以方便所摄的智慧清净无住道，以加行所摄圆满资粮的功德。

།ས་བདུན་པོ་སོ་སོས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་སྨོན་ལམ་ཤིན་ཏུ་བཏབ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ས་གཉིས་པ་ལ་དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་གི་མངོན་པར་སྒྲུབ་ཏུ་འདྲ་བ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྦྱང་ཞིང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ས་གསུམ་པ་ལ་འདོད་པའི་འདོད ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལས་མི་ཉམས་པའི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རང་གི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ཐོབ་པ་དང་།ས་བཞི་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཐོབ་པས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡིད་ ལ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་།ས་ལྔ་པ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་བརྣག་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་དང་། ས་དྲུག་པ་ལ་དུས་གསུམ་གྱི་སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ ཕྲ་མོའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རྟོག་པས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མངོན་པར་འཕགས་པ་དང་།ས་བདུན་པ་ལ་ལམ་གཞན་བརྩམས་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ཚད་མེད་པའི་ རྣམ་པ་བསྒོམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་འདིས་ཐོབ་པའོ།།རྣམ་པར་དག་པའི་བཟོད་པ་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱུར་པའི་དམིགས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པའོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།ཡོད་པ་མི་སྐྱེ་བ་དང་། རང་བཞིན་མི་སྐྱེ་བ་དང་། གྲངས་ཐ་དད་པ་མི་སྐྱེ་བ་དང་། ལས་ཐ་དད་པ་མི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་ཡོད་པ་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་ཡོད་པར་བརྟགས་ པ་རྣམ་པ་བདུན་པོ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྔ་ནས་ཡོད་པ་དང་།གསར་དུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་དང་། ཐ་མའི་མཐའ་ཡོད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་མཐའ་ཡོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་རྫོགས་ པ་ཡོད་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་དེ་དག་མི་སྐྱེ་བའོ།།རང་བཞིན་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་མི་སྐྱེ་བའོ། །གྲངས་ཐ་དད་པའི་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་དུས་ གསུམ་དུ་འབྲི་བ་དང་།འཕེལ་བའི་གྲངས་ཐ་དད་པ་མི་སྐྱེ་བའོ། །ལས་ཐ་དད་པ་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་མི་སྐྱེ་བ་སྟེ། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་དམིགས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཐོབ་པས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་ བཟོད་པའི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་འབད་པ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བརྒྱད་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་ པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་། དབང་ཐོབ་པ་དང་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གནས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལེགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པ་ཐོབ་པའོ།

所谓'七地各自所摄功德获得'是指：在初地获得殊胜发愿等；在第二地获得'因此我应当于一切相中清净修习相似的现证，并精进于现证'等；在第三地获得不退失离欲贪的禅定等，为此增长自善根力；在第四地由获得能令智慧成熟之法，以断除所知障的殊胜而具足作意佛法；在第五地以清净心意平等性而极为清净增上意乐的观察；在第六地以三世悲心的殊胜摄持，以及以观察缘起细微一切相而以福德智慧力超胜；在第七地以其他道之殊胜而不舍对众生的加行，以及修习如来无量境界等所说的一切功德皆由此获得。
所谓'获得清净忍'是指在第八地获得通达无生法忍行相的所缘法。所谓'获得无生法忍所缘'是指四种无生：有的无生、自性无生、差别数无生、差别业无生。其中'有的无生'是指他人所计七种有：清净分诸法本有、新生有、相有、后际有、烦恼分初际有、众生边际有、清净后烦恼有，这些所计不生。'自性无生'是指法无我的自性不生。'差别数无生'是指烦恼和清净诸法于三时增减的差别数不生。'差别业无生'是指从真如清净中佛智差别不生。由获得这四种无生法忍所缘而通达无生法忍行相。
其中精进即是修习对治。获得修习的果位是什么呢？以'获得'说明：在第八地获得通达无生法忍行相、获得住处殊胜、清净佛土、获得自在、获得广大性的殊胜、以决定语分别而住、以妙果殊胜而显示殊胜。

།དེ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རློམ་སེམས་ཅན་དང་ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པས་བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ས་འོག་མ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ། ལྷུན་ གྱིས་གྲུབ་པ་དང་།ཁྱབ་པ་དང་། རང་གི་ཚུལ་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་སོ། །དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ས་བདུན་པ་ནས་བརྒྱད་པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་དག་པའི་བཟོད་པ་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་མི་སྐྱེ་བའི་ ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་དམིགས་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུས་ས་བརྒྱད་པ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གནས་པ་སྔ་མའི་སྐྱོན་སྤངས་པ་དང་། ཞི་བའི་མཐའ་ལས་བཟློག་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ ལས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པའོ།།དེ་ལ་གནས་པ་སྔ་མའི་སྐྱོན་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་སྔ་མ་ལ་དེའི་སྐྱོན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སྤངས་པ་སྟེ། རྩོལ་བར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པར་སྤངས་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་གོང་མ་ལ་སྙིང་ལས་སུ་ གྱུར་པ་སྤངས་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་ནུས་པ་ལ་སྙིང་ལས་སུ་གྱུར་པ་སྤངས་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྤངས་པའོ། །དེ་ལ་རྩོལ་བའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པ་ཟབ་མོ་ཐོབ་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་པ་གོང་མ་ ལ་སྙིང་ལས་སུ་གྱུར་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་དགེ་སློང་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་གཡོ་བ་དང་རློམ་སེམས་དང་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་འབད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཏེ།ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་ཅིང་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་རྩོལ་བ་དང་བྲལ་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ ལ་གནས་པ་ཞི་བ་ཉིད་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་ནུས་པ་ལ་སྙིང་ལས་སུ་གྱུར་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་མི་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པའི་རྨི་ལམ་ན་བདག་ཉིད་ཆུ་བོ་ཆེན་པོས་ཁྱེར་བ་ལས་ཅི་ཐར་དུ་འབད་ཅིང་རྩོལ་བ་ཆེན་པོས་རྩོལ་བ་ལས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སད་མ་ཐག་ ཏུ་འབད་ཅིང་རྩོལ་བ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བ་བཞིན་དུ་འདི་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞིས་ཁྱེར་བར་ཤེས་ནས་འབད་ཅིང་རྩོལ་བ་ཆེན་པོ་རྩོམ་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་མི་གཡོ་བ་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་འབད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ།།འདུ་ཤེས་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཤིང་གནས་པ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་ས་འོག་མའི་སེམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཞི་བའི་མཐའ་ལས་བཟློག་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྐུལ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་སྟོན་པའོ།

关于通达无生法忍之理，所谓无生法忍之理，是远离异熟、我慢、境界所摄分别自性之想。此又以三种方面超胜下地：任运成就、周遍、以及安住于自性真如故，以不动而超胜。
所谓通达，即是先前从第七地跃升第八地之际，获得清净忍，也就是由获得无生法忍所缘之因，而于第八地获得清净忍。
所谓获得殊胜住处，有三种：断除前住过失、远离寂灭边际、成就无量智慧神通事业。
其中，所谓断除前住过失，即是断除前无相住处之四种过失：断除勤作加行、断除对上位清净住处之厌倦、断除对于一切种能作有情利益之厌倦、断除微细想之生起。
其中，所谓断除勤作加行，即是获得甚深住处。所谓断除对上位清净住处之厌倦，譬如比丘入灭尽定，远离动摇与我慢，此亦远离一切勤作，获得任运成就法性，远离身语意勤作，获得安住于异熟之寂静。
所谓断除对于一切种能作有情利益之厌倦，譬如有人睡梦中见自己被大河冲走，为求脱离而作大勤勉，一旦醒来，即远离一切勤作。如是此处亦见有情众被四暴流冲走，虽作大勤勉，然一获得菩萨不动地，即远离一切勤作。
所谓断除微细想之生起，譬如生于梵世者，不生起欲界烦恼，如是于此亦不生起下地之心识生起。
所谓远离寂灭边际，有三种：如来劝请、令正受持、显示成就之门。

།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྐུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་ནུས་པའི་དབང་དུ་ བྱས་ནས་བཟློག་པར་མཛད་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་དོན་ཆེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཟློག་པར་མཛད་པ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཟློག་པར་མཛད་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱིས་དུབ་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཟློག་པར་མཛད་པའོ། །ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ནུས་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས ཀྱི་བདེ་བར་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བས་བྱང་ཆུབ་པར་བསྟན་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པའོ། །མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ སྒོ་ཚད་མེད་པ་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་གང་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ལས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་མཛད་པའོ།།ཡེ་ཤེས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ལས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ལས་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚོགས་སོགས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡེ་ཤེས ཀྱི་ལས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བའི་རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་འགྲོ་བའི་གྲུ་བོ་ཆེ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་མ་ཐུག་གི་བར་དུ་ཆེད་དུ་བསྐྱོད་པའི་འགྲོ་བར་བྱ་བར་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་ཞེན་མ་ཐག་ཏུ་རླུང་གིས་དལ་ གྱིས་བསྐྱོད་ནས་ཆེད་དུ་བསྐྱོད་མི་དགོས་པར་འགྲོ་སྟེ།དེས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་ཉིན་གཅིག་གིས་ཅི་ཆོད་པ་དེ་ནི་སྔོན་ཆེད་དུ་བསྐྱོད་ཅིང་འགྲོ་བས་ལོ་བརྒྱར་ཡང་དེ་སྲིད་དུ་ཚད་མེད་པར་ཕྱིན་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་པའི་སྤྱོད་པའི་རྒྱ་མཚོར་ཕྱིན་ནས་ལྷུན་ གྱིས་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡུད་ཙམ་ཞིག་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཇི་ཙམ་གནོན་པ་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་ལས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་ཡང་དེ་སྙེད་དུ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་གནོན་པར་མི་ནུས་པ་དེ་ལྟ་བུས་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ལས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ པའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་དབང་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་དབང་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་དབང་བའི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་ རྟེན་ལ་དབང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།གང་འདོད་པ་དེ་ཀུན་དུ་སྟོན་པའམ་མི་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཅི་འདྲ་བ་འདོད་པ་དེ་འདྲ་བ་སྟོན་པ་དང་། དུས་ཇི་སྲིད་དུ་འདོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྟོན་པ་དང་། བསྡུས་པ་དང་རྒྱས་པ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཇི་སྙེད་འདོད་པ་དེ་སྙེད་ སྟོན་པའོ།

其中'如来劝请'是指：针对尚未获得圆满佛法而能获得的情况而作劝请；针对利益众生的重大意义而作劝请；针对愿力和成熟众生；针对智慧资粮将成无果的情况而作劝请；针对特殊意义的疲惫将成无果的情况而作劝请。
'令正受持'是指：令正受持圆满佛法的能力；令正受持如来们安乐住的殊胜；令正受持如实见到世界、众生和法的差别而证悟的教法。
'显示现证之门'是指：通过无量智慧现证之门等，菩萨以无量分别智慧成就事业而作成办。
'成办无量智慧神通事业'有两种：圆满功德因的殊胜和神通迅速因的殊胜。其中'功德圆满因的殊胜'是指：针对成熟众生、积累资粮、清净障碍而成办无量智慧事业。
'神通迅速因的殊胜'是指：譬如大海中的大船，在未到达大海之前需要刻意行进，一旦到达大海，便随风缓缓前行而无需刻意行进。它一日所行之距离，是之前刻意行进百年也无法达到的无量之程。同样，菩萨到达第八地的行为大海后，以任运智慧须臾间所证得的一切智慧，是前世刻意造作百千劫也无法证得的无量，以如是方式成办无量神通事业。
'清净佛土'也有三种：器世间所属的加行、有情世间所属的加行、证悟圆满智慧所属的加行。其中'器世间所属'有五种：随欲显现或令不显现；随欲显现何种形态；随欲显现多长时间；随欲显现广略；随欲显现多少。

།སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་དབང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གི་ནང་དུ་རང་གི་ལུས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟོན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་སྟེ། གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་སེམས་དང་མཐུན་པའི་ལུས་དང་སེམས་སྟོན་པའོ། །ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ ལ་དབང་བའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་དབང་བའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་མི་གཅོད་པས་ལུས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ ཅད་མེད་པ་དང་ལུས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པའོ།།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་དབང་བའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། དེ་ སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱི་ལུས་དང་།ཐེག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ལུས་དང་ནམ་མཁའི་ལུས་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །དབང་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་དབང་བའི་ སྦྱོར་བའི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབང་བཅུ་ཐོབ་པའོ།།ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། ལས་ཀྱི་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། དེ་གཉིས་ཀའི་གནས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆེ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་བསྒོམ་པ་ཁྱད་པར་ཞུགས་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། ཤེས་བྱ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསལ་བས་ བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ།།ལས་ཀྱི་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་ཞིང་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཤིན་ཏུ་མེད་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་སྟེ་དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ བས་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་།འབྱུང་བའི་དུས་ན་བྱུང་བས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ལམ་གྱིས་ལམ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུས་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ འཛིན་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་གཉིས་ཀའི་གནས་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ ཏན་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ།ཤིན་ཏུ་བརྟན་པའི་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་། ཉམས་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ངག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། སེམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། རྒྱུའི་ཡོན་ཏན་དང་། སྦྱོར་ བའི་ཡོན་ཏན་དང་།འདུས་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ངེས་པའི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སའི་ངེས་པའི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གང་ཟག་གི་ངེས་པའི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། དེ་ནི་འོག་ནས་མིང་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཏོ། །འབྲས་བུ་ ལེགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

'所谓统御有情世间，是指在其中示现分别自身之自在，即随顺所化众生之身心而示现身心。'
'所谓智慧现证菩提之自在修习有二种：胜义智慧和世俗智慧。'
'其中胜义智慧现证菩提之自在修习，是指不分别自他相续，无一切身体分别，获得身平等性。'
'所谓世俗智慧现证菩提之自在修习，是指因了知烦恼、清净及非二者，而通达有情世间、器世间、业身生因、三乘智慧、法身及虚空身。'
'所谓获得自在，即以如是器世间、有情世间及智慧现证菩提之自在修习三种相，获得菩萨十自在。'
'殊胜广大分三种：智慧广大、业广大及二者所依功德广大。'
'其中智慧广大，是指具足不住轮回涅槃之不可思议智慧。此复因修习殊胜而不可思议，因通达所知而不可思议，因断除违品而不可思议。'
'所谓业广大，是指随顺如是智慧并具足如是智慧，而生起身语意业极其无过，此复因智慧为先导、随顺智慧而生起、生起时已生故无过、无烦恼、以利益有情之道摄持道故无过、以自他修习因摄持因故无过、以成办利益有情、清净佛土及摄集佛法事业故无过。'
'所谓二者所依功德广大，是就七种功德而言：极为稳固道之功德、无退失功德、语圆满功德、心圆满功德、因功德、修习功德及集聚功德。'
'词义分别有二种：地之词义分别及补特伽罗之词义分别，此于下文名称善巧处广说。'
'妙果殊胜如前。'

།གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཐོབ་པས་ན་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དགུ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ སྤང་བ་གང་ཞེ་ན།རྣམ་གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་ངེས་པའི་ཚིག་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ས་དགུ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་མངོན་ པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པའོ།།དེ་ཡང་ས་བརྒྱད་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཤས་ཆེར་བསྒོམས་པས་རང་གི་ངང་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པར་འཇུག་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པ་ལ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བློ་གྲོས་རྒྱ་ཆེ་བ་རྗེས་སུ་ཐོབ་སྟེ། གཞན་དག་ལ་ཆོས་ ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་།དེའི་མཚན་ཉིད་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱོར་རོ། །གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ས་བརྒྱད་པ་ནས་ས་དགུ་པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་སྨྲ་བའི་བརྩོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པས་ས་བརྒྱད་པ་ལས་འཕར་ཞིང་དགུ་པ་གནོན་པར་གྱུར་པའི་ཆོས་དེ་ ལ་འབད་པའོ།།དེ་ལ་སྨྲ་བའི་བརྩོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་བློས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དགུ་པ་གནོན་པ་ནས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་ སྦྱོང་བ་དང་།དབང་ཐོབ་པ་དང་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པར་གོང་དུ་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་རིམ་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུའི་ཆོས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་བྱའོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་དབང་ དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་སུ་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བར་འདུ་ཤེས་པའི་གདུལ་བ་བཟློག་པས་གཞན་གྱི་དོན་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་བདག་གི་དོན་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ལ་འབད་པ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་ པ་ཡིན་ནོ།།བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་དགུ་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བཤད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་གནས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལེགས་པའི་ཁྱད་ པར་གྱིས་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ཐོབ་པོ།།དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བཤད་པར་བྱ་བ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཤེས་ནས་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །སྤྱོད་པ་འཇུག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ གྱི་སྤྱོད་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གནས་པ་དང་བཅས་པ་ལས་བརྩམས་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་འགྲོ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ངེས་པ་དང་། མ་ངེས་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་ལས་ བརྩམས་ཏེ།དེ་དག་གི་སྤྱོད་པ་ཐིབས་པོ་རྒྱུ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ།

由于获得了安住和这些殊胜，故说'以彼支分圆满'，因为已超越无相加行。
第九地的违品是什么呢？'由于不能获得以异名、相、词义、分别等一切方式说法的自在，故彼支分未圆满'，此说明第九地的违品是对利益有情之事无有加行。
虽然安住于第八地无相住之前述修习增长，自然相续无间入定之道，但获得广大智慧后，对于为他宣说无上正法时，却不能善巧分别诸法的异名、相、词义及分别。
对治修习是什么呢？以'为圆满彼支分而精进'来说明。在从第八地跃升第九地之际，所谓圆满语言精进，即是为自他利益而获得之法，从第八地跃升并趣入第九地之法而精进。
其中'圆满语言精进'是指菩萨以如是无量智慧观察之智趣入第九地时，不以仅仅获得第八地的殊胜、清净佛土、获得自在及广大性的殊胜为满足，而是随顺趣向更殊胜智慧，次第成就转法轮因的圆满之法。
'为自他利益而获得之法'是指通过遮止认为在无色界中获得解脱的所化而成办他利，以及获得尚未获得的佛智而成办自利等法，对此精进即是修习对治。
修习的果位获得是什么呢？以'彼亦获得'来说明。于第九地获得圆满智慧、圆满行入、圆满宣说而安住，以及以殊胜果德而显示的殊胜。
其中'圆满智慧'是指了知所说诸法中的善、不善及无记后而为说法。
'圆满行入'是指了知有情行为中烦恼及业的随烦恼与所依，以及具有生的随烦恼的轮回随烦恼，以及决定与不决定安住于清净中，了知彼等浓密行为的运行。

།བཤད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཤེས་ནས་དེ་བཞིན་དུ་ཐར་པའི་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ངག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྨྲ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཤེས་ནས་གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྟོན་པའོ། །གང་ཤེས་ནས་ སྟོན་ཅེ་ན།ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྣོད་དང་། གདུལ་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་ཐ་དད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཤེས་ནས་སྟོན་པའོ། །གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྟོན་ཞེ་ན། གཉེན་པོའི་ མན་ངག་གི་སྣོད་དང་།ཆོས་བསྟན་པའི་སྣོད་དང་། དཔེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་སྣོད་དང་། རྣམ་གྲངས་ཇི་ལྟ་བུའི་སྣོད་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྟོན་པའོ། །དེ་ལ་ངག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་ ལྡན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་གིས་ཆོས་སྟོན་པ་སྟེ།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་མ་འདྲེས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དོན་སོ་སོ་ ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་།ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བའོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིའི་ཡུལ་ནི་ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་ཉིད་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། གོ་བར་བྱེད་པ་སྒོ་དུ་མ་སྟེ་གོ་རིམས་ བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ཉིད་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའོ། །གོ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དེ་ཉིད་བརྗོད་པར་གོ་བར་བྱེད་པའོ།།གོ་བར་བྱེད་པའི་སྒོ་དུ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པས་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཚད་མེད་པ་ཤེས་པའོ། །སྨྲ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། གཟུངས་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་དང་།རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དྲིས་པ་ལུང་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འཛིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་གཟུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་མཁས་པ་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་ཐོས་པ་ཆོས་སྨྲ་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་དེ་དོན་དང་ལྡན་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་གྲངས་མེད་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ཐོབ་སྟེ།གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་གྲངས་མེད་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་དང་ལྡན་པའི་དབྱངས་ཀྱི་ཡན་ལག་མཁས་ པ་དེ་སྙེད་དུ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་སྤོབས་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་སྒོས་ཆོས་སྟོན་པའོ།།རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་གཟུངས་ཐོབ་ཅིང་སྤོབས་པ་ཐོབ་པས་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུག་ན། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་བཀང་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་སྟན་ལ་འདུག་ཅིང་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པའོ།

所谓'圆满说法'，即是了知如是种种不同的众生行为之后，如是修习趋向解脱之道。此又分为三种：智慧圆满、语言圆满和说法圆满。
其中，所谓'智慧圆满'是指了知何者并依何者而说法。何所了知而说法？了知已成熟而得解脱之法器、调伏而得解脱之自性、三乘差别而得解脱之分类而说法。依何而说法？依对治教授之法器、说法之法器、如是譬喻修习之法器、如是异门之法器等而说法。
其中，所谓'语言圆满'是指如是具足无量智慧善巧，以菩萨四无碍解成就之语而说法。其中菩萨四种无混杂之无碍解即是：法无碍解、义无碍解、词无碍解、辩才无碍解常生起。四无碍解之境是法性、法性行境、多门理解，依次配对。
其中，所谓'法性'是指远离二边之理所摄之法。所谓'法性行境'是指理所摄之法性本身成为如何了知之境。所谓'理解'是指如何了知之境本身表达令理解。所谓'多门理解'是指了知以表达令他人理解之无量异门。
所谓'说法圆满'有四种：总持圆满、开示圆满、问答圆满、受持圆满。其中，所谓'总持圆满'是指如是善巧于无碍解智慧，听闻如来法藏，成为大法师，获得百千万无量有义之色等总持门，以具足百千万无量总持门之音韵支分善巧，以如是无量具足之辩才分别门而说法。
所谓'开示圆满'是指如是获得总持、获得辩才，为说法语而住时，遍满三千大千世界，安住法座，随其意乐分别而为众生说法。

།དྲིས་པ་ལུང་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་སྟོང་གཉིས་པ་ དང་།སྟོང་གསུམ་པ་ནས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལྷགས་ཏེ། དེ་ལ་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཅིག་ལ་དྲི་བ་ཡོངས་སུ་འདྲི་ཞིང་དེ་དག་རེ་རེས་ཀྱང་སྒྲ་རྣམས་ཐ་དད་པ་ཚད་མེད་པས་ཡོངས་སུ་ དྲིས་ལ།གཅིག་གིས་གང་དྲིས་པ་དེ་གཉིས་པས་མ་ཡིན་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཅིག་ཉིད་ལ་ཐམས་ཅད་བཟུང་སྟེ། ཚིག་གཅིག་བརྗོད་པས་ཐམས་ཅད་གོ་བར་བྱེད་པའོ། །འཛིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བས་ ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་འདི་ལྟ་བུ་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་རྩོམ་སྟེ།གལ་ཏེ་སྐྲའི་རྩེ་མོའི་གོ་གཅིག་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞུགས་ལ། དེ་སྙེད་དུ་ཚད་མེད་པའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ན་ཆོས་སྟོན་ཅིང་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དེ་དག་རེ་རེས་ཀྱང་དེ་སྙེད་དུ་ཚད་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་ཐ་དད་པ་སྟོན་ལ།སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པའི་རྒྱུད་རེ་རེ་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་ཚད་མེད་པའི་ཆོས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་གིས་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་བཞིན་ལ།སྐྲའི་རྩེ་མོའི་གོ་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་ན་ཡང་དེ་བཞིན་ན་ཡང་དེ་ཐམས་ཅད་ཟིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་ བུ་ལེགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཐོབ་པས་ན་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བཅུ་པའི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་གང་ཞེ་ན།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བཅུ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་མ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ཡང་ས་ དགུ་པ་ལ་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་མི་གཡོ་བ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཤིན་ཏུ་ཐོབ་སྟེ།གཞན་དག་ལ་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། ངེས་ པའི་ཚིག་དང་།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ལ་གནས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་མཐར་ཐུག་སྟེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ ཐོགས་པའམ་ཡང་ན་སྲིད་པ་ཐ་མར་གྱུར་ཏེ།གནས་པ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པ་ཁོ་ནར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་མཛད་པར་འགྱུར་བའི་གནས་པ་མ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།

所谓'问答圆满'是指：假设在千世界、二千世界乃至无量三千大千世界中的所有众生前来，在一刹那、一瞬间、一须臾之间提出问题，每一位众生又以无量不同的语言提问，即使每一个所问的问题都不同于他人所问，菩萨也能在一刹那、一瞬间、一须臾之间领会一切，以一句话使所有众生都能理解。
所谓'领受圆满'是指：更进一步开始领受如是智慧光明，假设在一个发端所占的空间中，有不可说世界尘数那么多的如来安住，每一位如来都有无量眷属围绕说法，每一位如来又对无量众生宣说不同的法，对每一位众生的意乐相续又示现无量法的修行，如同一位如来那样，一切如来也是如此。如同在一个发端所占空间那样，在一切法界中也是如此，而能够领受这一切，精进修习如是智慧光明的领受。
殊胜果报如前所述。由获得这些安住与殊胜，故说'以此支分圆满'，因为超越了对利益众生的有为功用。
第十地的对治所断是什么？以'由于不能获得法身圆满的无碍解，故以此支分未圆满'来说明。第十地的对治所断是对诸法未得自在。虽然在第九地时，依止极为清净、不动的具慧三昧，获得广大殊胜智慧，从无上正法教授开始，安住于诸法的异门、相、词义、差别的辨别，但尚未获得菩萨所依止的境界，即菩萨道的究竟——无上正等正觉的大法灌顶，距离一生补处或最后有，在彼位之后必定无碍地现证无上正等正觉并成办一切佛事的境界。

།གཉེན་ པོ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་དགུ་པ་ནས་བཅུ་པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་ས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བས་ས་དགུ་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ བྱས་པ་ཐོབ་པ་ས་དགུ་པ་ལས་འབར་ཞིང་བཅུ་པ་གནོན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་འབད་པའོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་ས་དགུ་པའི་བར་དུ་ཤེས་བྱ་ཚད་མེད་ལ་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་བློས་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ས་བཅུ་ལ་གནོན་པ་ན།ཤེས་བྱ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བ་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་ས་དགུ་པོ་དག་གི་སའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་འབྱེད་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དགུ་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཤེས་བྱའི་རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ།དེ་ལ་འབད་པ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བཅུ་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་དང་། ཆེ་བ་ཉིད་མཐར་ཕྱིན་པར་སོང་བ་དང་། སའི་ ངེས་པའི་ཚིག་དང་།མཐུ་བླ་ན་མེད་པ་དང་། བླ་ན་ཡོད་པས་གནས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལེགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་འཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཞིང་དབང་བསྐུར་བའི་ས་ཐོབ་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲངས་མེད་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་མངོན་དུ་གྱུར་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་ལྡང་བ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཁས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བྱ་བ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ རབ་ཏུ་མྱོང་བ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྲངས་མེད་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་ཇི་སྙེད་པའི་ཐ་མ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་དབང་བསྐུར་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ། །དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། སྟན་གང་དང་། ལུས་ཀྱི་ཚད་ཇི་ ཙམ་པ་དང་།འཁོར་གང་དང་། མཚན་མ་གང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། གང་གིས་དང་། ཇི་ལྟར་དབང་བསྐུར་བའོ། །དེ་ལ་སྟན་གང་ལ་དབང་བསྐུར་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་དང་ལྡན་པའི་སྟན་ལ་སྟེ་། ཚད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྟོང་གསུམ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུའི་གཏོས་དང་མཉམ་པའོ། །མཆོག་ གི་རང་བཞིན་གྱི་རྗེས་དང་འབྲེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་པོའི་པད་མའོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྤྲས་པའོ། །སའི་མཚན་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པའོ། ། རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བའོ། །གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པར་སྣང་བའོ། །ལྷའི་དྲི་བསུང་ལས་ཤིན་ཏུ འདས་པས་ཡོན་ཏན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ལྷའི་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པའོ།

什么是修对治？以'为了圆满彼支分而精进'来说明。在从第九地升至第十地的阶段，以遍净修习圆满地，即以分别智极为分别九地，获得九地圆满成就，从第九地升起而趋入第十地时的精进。
其中'遍净修习圆满地'是指菩萨如是至第九地时，以无量所知分别智慧分别极为分别，当趋入菩萨第十地时，为圆满证悟所知现前圆满菩提的修习，圆满九地一切地功德。
'以分别智极为分别'是指以第九地分别智慧分别一切所知相，对此精进即是修对治。
什么是修习的获得果位？以'亦获得'来说明。获得第十地圆满三摩地，获得灌顶，圆满殊胜，地的词义，无上力，有上住，以殊胜妙果的差别而显示差别的获得。
其中'获得圆满三摩地'是指菩萨具有如是智慧并获得灌顶地时，现前具眷属等无量百千万种名为无垢菩萨三摩地，于一切彼等三摩地入定出定，善巧三摩地，完全体验一切三摩地事业，于无量百千万种三摩地最后，现前名为'具灌顶与一切智智无别'的菩萨三摩地。
'获得灌顶'有六种：何座、身量多少、何眷属、出现何相、由谁、如何灌顶。
其中于何座灌顶？于具十种相的座位，即：量相为与十万三千大千世界等同。殊胜自性随顺相为大宝王莲花。相性差别相为以一切珍宝庄严。地相为超越一切世间境。因相为出生于出世间善根。成就相为幻性境界中圆满成就。胜义相为极住显现于法界。功德相为以超越天界香气而超越天界境。

།ཆུ་བ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བཻ་ཌཱུརྱ་ཆེན་པོའི་ཆུ་བ་ཅན། ཙན་དན་གྱི་རྒྱལ་པོ་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྙིང་པོ་ཅན། རྡོའི་སྙིང་པོ་ཆེན་པོའི་ཟེ་བ་ཅན་འཛམ་བུ་ཆུ་ བོའི་གསེར་ལྟར་སྣང་བའི་ལོ་མ་ཅན་འོད་ཟེར་དཔག་ཏུ་མེད་པས་རྒྱས་པའི་ལུས་ཅན་ནོ།།རྒྱན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནང་རབ་ཏུ་སྤྲས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་དྲ་བ་མུ་མེད་པས་ཀུན་ནས་གཡོགས་པ་སྟོང་གསུམ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུར་ཚང་བའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་སྙེད་ཀྱི་ པད་མའི་འཁོར་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།ལུས་ཀྱི་ཚད་ཇི་ཙམ་ལ་དབང་བསྐུར་ཞེ་ན། སྟན་དེའི་རྐྱེན་དུ་བབ་པའི་ལུས་ཀྱི་ཚད་ལ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ལུས་ཀྱང་དེ་དང་འཚམ་ཞིང་དེའི་རྐྱེན་དུ་བབ་པར་གནས་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ཁྱད་པར་མེད་ པ་དབང་བསྐུར་བ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་པད་མའི་སྟན་དེ་ལ་འདུག་པར་ཀུན་དུ་སྣང་ངོ་།།འཁོར་གང་གི་ནང་ན་དབང་བསྐུར་ཞེ་ན། རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་པད་མའི་སྟན་དེའི་འཁོར་གྱི་པད་མ་དག་ལ་འཁོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ གྱི་ནང་དུ་སྟེ་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་པོའི་པད་མ་དེ་ལ་འདུག་མ་ཐག་ཏུ་དེ་ནས་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱལ་པོའི་འཁོར་པད་མ་ཇི་སྙེད་བྱུང་བ་དེ་སྙེད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་བསྐོར་ནས་པད་མ་དེ་དག་ལ་འཁོད་པར་སྣང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཉིད་ལ་བལྟ་ ཞིང་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་བཅུ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།མཚན་མ་གང་བྱུང་བར་གྱུར་ན་དབང་བསྐུར་ཞེ་ན། འོད་ཟེར་བྱུང་བ་སྟེ། འོད་ཟེར་དེ་ཡང་ལས་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ཕན་འདོགས་པའི་ལས་ཅན་དང་། སྦྲོན་པའི་ལས་ཅན་དང་། འགུགས་པའི་ ལས་ཅན་ནོ།

水等自性相，即具有大青金石宝珠之水，具有无与伦比之旃檀王精华，具有大宝石之须，具有如瞻部河金般光耀之叶，具有无量光明遍满之身。
庄严相，即以一切珍宝内部严饰，以无边珍宝网遍覆，具有三千大千世界百千亿微尘数之莲花眷属。
身量多大而灌顶？即与彼座相应之身量，菩萨之身亦与彼相应而住，获得与一切智智无别之灌顶三昧后，即显现安住于大宝莲花座上。
于何眷属中灌顶？即于安住大宝莲花座眷属莲花之菩萨眷属中。彼菩萨一坐于大宝王莲花上，随即出现多少宝王眷属莲花，即有多少菩萨围绕安住于彼等莲花上，观看彼菩萨，彼等各各入于万种三昧。
何相出现而灌顶？即光明出现。彼光明具有三种作用：具有利益作用、具有照明作用、具有摄召作用。

།དེ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་པོའི་པད་མའི་སྟན་དེ་ལ་འདུག་མ་ཐག་ཏུ་དེའི་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡན་ལག་རེ་རེ་ནས་ཀྱང་འོད་ཟེར་གྲངས་མེད་པ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་བཅུ་དང་། སྟེང་གི་ཡན་ལག་གི་དམ་པ་ མགོ་ལས་སྟོང་གསུམ་གྲངས་མེད་པ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུར་ཚང་བའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྡུལ་སྙེད་ཀྱི་འོད་ཟེར་བྱུང་བས།ཕྱོགས་བཅུའི་ངན་སོང་གསུམ་དང་མི་དང་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་བདུད་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཁོར་གྱི་ དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྣང་བའི་སྒོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོའི་ཚུལ་དང་། ཤེས་རབ་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཚུལ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་། མཆོད་པ་དང་། རིམ་གྲོ་བྱ་བ་འོད་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་འབྱེད་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་གཡོ་བ་དང་།ངན་སོང་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་སྣང་བས་རྒྱས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་གྲག་པ་དང་། སྤྱོད་པ་མཐུན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདུ་བ་ དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྷ་དང་མིའི་རོལ་མོ་གླུ་དང་རོལ་མོའི་སྒྲ་དང་། སིལ་སྙན་གྱི་སྒྲ་འབྱུང་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་མཆོད་པ་དང་། རིམ་གྲོ་བྱ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ རོ།།སྦྲོན་པའི་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནས་འོད་ཟེར་དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་བྱས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལ་ལན་བཅུ་བསྐོར་བ་བྱས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་གྱི་འོག་ཏུ་ནུབ་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ དེ་དག་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་དབང་བསྐུར་བའི་དུས་ལ་བབ་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ།

所谓'具有利益事业'，是指菩萨刚坐在大宝王莲花座上时，从其身体的每一个肢节中都放射出无数百个光芒，从最上部的头顶放射出三千大千世界微尘数百倍的光芒。
这些光芒照耀十方三恶道、人、天、阿修罗、声闻、缘觉、菩萨、魔众以及如来眷属的所有坛城，息灭痛苦，开启法光之门、三昧之门，成就智慧方便善巧之道，以名为'极明净光'的开显方式进行供养和承事。
由此震动一切世界，断绝一切恶道，法界遍满光明，净化一切世界，在一切佛土中响起佛音，聚集行为相应的菩萨，一切世界中发出天人的音乐歌声、乐器声和铃铛声，一切众生生起安乐，对一切圆满正觉佛陀作不可思议的供养和承事。
所谓'具有宣告事业'，是指那些光芒照耀如来的一切坛城后，环绕世界十次，最后没入如来足底之下。此时，那些如来和菩萨们了知某某广大世界中具有如是行为的菩萨已到灌顶之时。

།དགུག་པའི་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དགུ་པ་ལ་རབ་ཏུ་ གནས་པའི་བར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐའ་ཡས་པ་དག་ཕྱོགས་བཅུ་ནས་དེར་ལྷགས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ཀུན་ནས་བསྐོར་ཏེ།མཆོད་པ་ཆེན་པོ་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཉིད་ལ་བལྟ་ཞིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་བཅུ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དབང་བསྐུར་བའི་ས་ཐོབ་པ་གཞན་དག་གི་དཔལ་བེའུ་དང་།རྡོ་རྗེ་དང་། བཀྲ་ཤིས་ལས་བདུད་ཀྱི་དགྲ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་འོད་ཟེར་ཆེན་པོ་གཅིག་འོད་ཟེར་གྱི་གྲངས་མེད་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་སྟེ། ཕྱོགས་བཅུ་སྣང་བར་བྱས་ནས་ཆོ་འཕྲུལ་མུ་མེད་པ་ ཡང་དག་པར་བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་དཔལ་བེའུ་དང་། རྡོ་རྗེ་དང་། བཀྲ་ཤིས་སུ་ནུབ་པར་འགྱུར་ཞིང་། ནུབ་མ་ཐག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སྟོབས་དང་། མཐུ་ཡང་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་གྱུར་པས་དང་ལྷག་པར་མངོན་པར་འཕེལ་བར་སྣང་ངོ་། །གང་གིས་དབང་བསྐུར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དག་གི་འོད་ཟེར་རྣམས་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་གཞན་དང་གཞན་དག་གི་ཡེ་ཤེས་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཛིན་པས་ཏེ། དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་གི་མཛོད་སྤུ་དག་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ འོད་ཟེར་གྲངས་མེད་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་དག་འབྱུང་སྟེ།དེ་དག་གིས་ཕྱོགས་བཅུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྣང་བར་བྱས་ནས་འཇིག་རྟེན་ལ་ལན་བཅུ་བསྐོར་བ་བྱས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་བསྟན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱེ་བ་ ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ་བསྐུལ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རབ་འབྱམ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བསྐྱོད། ངན་སོང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཆི་འཕོ་དང་འགྲོ་བ་སྐྱེ་བ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱས། བདུད་ཀྱི་གནས་ཐམས་ཅད་མོག་མོག་པོར་བྱས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ ཆུབ་པར་རྣམ་པར་སངས་རྒྱས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདན་ཀུན་དུ་བསྟན།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བཀོད་པའི་མཐུ་རབ་ཏུ་བསྟན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀླས་པ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་བྱས་ནས་ ཕྱིར་ལོག་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟེང་ནས་བསྐོར་བ་བྱས་ནས་བཀོད་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཡན་ལག་གི་དམ་པར་ནུབ་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་འཁོར་གྱི་འོད་ཟེར་རྣམས་ནི་དེ་ལྟར་འདུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱི་མགོར་ནུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།འོད་ཟེར་དེ་དག་གིས་ཕོག་མ་ཐག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གིས་སྔོན་མ་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་བཅུ་རབ་ཏུ་ཐོབ་ལ། འོད་ཟེར་དེ་དག་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་ཡན་ལག་གི་དམ་པ་ལ་བབ་པས། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྟོབས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་བགྲང་བ་ཡང་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུས་དབང་བསྐུར་བ་ཡིན་ནོ།

从此称为具有召请事业，乃至安住于第九地的无量菩萨从十方来到此处，围绕着那位菩萨，作大供养后，观看那位菩萨，并入于万种三摩地。
其他获得灌顶地的菩萨的吉祥标帜、金刚杵和吉祥相中，出现一道名为'战胜魔敌'的大光明，伴随着千百道光芒，照亮十方，示现无边神变。
那位菩萨的吉祥标帜、金刚杵和吉祥相随即隐没，一旦隐没，那位菩萨的力量和威力增长千倍，更加显著增长。
若问由谁灌顶？是由诸如来的光芒以及那位菩萨与其他菩萨的智慧平等性而真实摄受。
然后从诸如来的眉间毫相中放射出名为'具一切智智神通'的无数百千万道光明，照亮十方一切世界后，环绕世间十次。
示现诸如来的大神变，唤醒无数百千万亿菩萨，震动一切广大佛土六种震动相，平息一切恶趣的死亡和转生，令一切魔宫黯然失色。
示现一切如来现证圆满菩提成佛的狮子座，示现一切佛陀眷属坛城庄严的威力，照亮遍及法界、等同虚空界的一切世界。
之后返回，环绕一切菩萨眷属坛城上方，示现大庄严，随即隐没于那位菩萨的殊胜肢体中，其眷属光芒则隐没于所集会菩萨的头顶。
光芒一触及，那些菩萨即获得先前未得的万种三摩地。当这些光芒同时降临于那些菩萨的殊胜肢体时，
那位菩萨获得名为'现前灌顶于圆满佛陀境界'，圆满十力后即将被计入正等正觉之数。如是为灌顶。

།ཇི་ལྟར་དབང་བསྐུར་ ཞེ་ན།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་བུ་ཐུ་བོ་ལྟ་བུར་ཏེ་། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་བུ་ཐུ་བོ་གཞོན་ནུ་བཙུན་མོ་དམ་པ་ལས་བཙས་པ་རྒྱལ་པོའི་མཚན་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དེ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོས་ལྷའི་གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་གསེར་གྱི་ཁྲི་བཟང་པོའི་སྟེང་ དུ་བཞག་སྟེ།སྟེང་ནས་བླ་རེ་བྲེས་ཤིང་གདུགས་དང་རྒྱལ་མཚན་དང་བ་དན་དང་རོལ་མོའི་བཀོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱས་ཏེ། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་ཆུ་བླངས་པ་གསེར་གྱི་བུམ་པས་བཅུས་ཏེ། ཆུ་དེས་གཞོན་ནུའི་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་ན། དེ་དབང་བསྐུར་མ་ཐག་ཏུ་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་ དབང་བསྐུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་སྟེ།དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཐོབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གིས་དབང་བསྐུར་མ་ཐག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བས་དབང་ བསྐུར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྟོབས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ལྟར་དབང་བསྐུར་ཏེ། དེ་ནི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆེ་བ་ཉིད་མཐར་ཕྱིན་པར་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཤེས་པས་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པས་ཆེ་བ་ཉིད་ དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། གཟུངས་ཀྱིས་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པས་ཆེ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཤེས་པས་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་དོན་དང་འབྲེལ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་ཤེས་པས་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། སྤྲུལ་པ་ཤེས་པས་ཆེ་ བ་ཉིད་དང་།བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཤེས་པས་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཤེས་པས་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། གསང་བའི་གནས་ཤེས་པས་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། བསྐལ་པ་ལ་འཇུག་པ་ཤེས་པས་ཆེ་བ་ཉིད་དང་། ལམ་ལ་གཟུད་པ་ཤེས་པས་ཆེ་བ་ཉིད་དོ། །ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཤེས་པས་ཆེ་བ་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་གཅོད་ནུས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྲུལ་པ་ཤེས་པས་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་གནས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ནུས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་དུ་ སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཤེས་པས་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་དེ་ལྟ་བུར་འཇུག་ནུས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་སུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཤེས་པས་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་དང་བྱིན་ གྱིས་བརླབས་པ་དེ་གཉིས་ཀ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ།སྤྱོད་པ་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་པའི་མཁྱེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །གསང་བའི་གནས་ཤེས་པས་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པའི་སྐྲག་པ་བསལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ པ་སྟེ།སྐུ་གསང་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྐལ་པ་ལ་འཇུག་པ་ཤེས་པས་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དང་། གཏོང་བ་ལ་དབང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། བསྐལ་པ་གཅིག་ལ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པར་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ ནོ།།ལམ་ལ་གཟུད་པ་ཤེས་པས་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོའི་མན་ངག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ། བྱིས་པའི་ལམ་གྱིས་གཟུད་པ་མཁྱེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཤེས་པས་ཆེ་བ་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་ཡིན་ནོ།

如何灌顶？就像转轮王的长子一样。譬如，转轮王的长子，由贵妃所生，具有王者之相，转轮王让他坐在珍贵的天象之上的黄金宝座上，上面张设天盖，并以伞盖、胜幢、幡幢及广大的音乐庄严。从四大海中取水，用金瓶盛之，以此水灌顶于王子的头顶，灌顶完毕后，即称为'王族灌顶之王'。圆满十善业道后，获得'转轮王'之名。
同样，菩萨也是由诸佛世尊以智慧灌顶而称为'已得灌顶'。圆满十力后，即入于正等正觉佛陀之数，如是灌顶。这就是所谓的'获得灌顶'。
所谓究竟断除殊胜性有五种：以智殊胜性、以解脱殊胜性、以三昧殊胜性、以陀罗尼殊胜性、以神通殊胜性。
其中，所谓智殊胜性是与证悟所知真实义相关联，其有七种：了知真实成就的殊胜性、了知变化的殊胜性、了知加持的殊胜性、了知入微细的殊胜性、了知秘密处的殊胜性、了知入劫的殊胜性、了知引导入道的殊胜性。
所谓了知真实成就的殊胜性，是就能断除对一切智性的疑惑而言，即了知法界真实成就等。所谓了知变化的殊胜性，是就住于其中能显现成就而言，即了知众生变化等。所谓了知加持的殊胜性，是就能如是趣入而言，即了知佛陀加持等。
所谓了知入微细的殊胜性，是就变化与加持二者无二智慧普遍生起而言，即了知趣入微细行等。所谓了知秘密处的殊胜性，是就除遣未成熟众生恐惧而言，即了知身密等。所谓了知入劫的殊胜性，是就加持寿行及舍寿自在而言，即于一劫中趣入无量劫等。
所谓了知引导入道的殊胜性，是就对治教授而言，即了知以凡夫道引导等。这些就是七种智殊胜性。

།རྣམ་པར་ཐར་པས་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལ་དབང་ བའི་དོན་དང་འབྲེལ་བ་སྟེ།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་འདི་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་ པ་ཡིན་ནོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཙམ་ལ་རག་ལས་པའི་དོན་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུངས་ཀྱིས་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་གཟུངས་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་ཤེས་པས་ཆེ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྒྲུབ་པ་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་ དཔག་ཏུ་མེད་པ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཆེ་བ་ཉིད་མཐར་ཕྱིན་པར་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །སའི་ངེས་པའི་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་འདིའི་མིང་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་སྤྲིན་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཐོས་པའི་ཆོས་སྤྲིན་ལྟ་བུས་ས་འདི་བའི་ལུས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་ཁྱབ་ པར་བྱེད་པས་ཁྱབ་པ་དང་།ཆོས་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་རྡུལ་དང་མེ་ལྕེ་རབ་ཏུ་ཞི་བས་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སེམས་ཅན་འདོན་པའི་ཕྱིར་སྤྲིན་གྱི་ཆར་གྱིས་ལོ་ཏོག་འདོན་པ་བཞིན་དུ་འདོན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་མིང་ལ་མཁས་པའི་ སྐབས་སུ་མགོ་ནས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏོ།།མཐུ་བླ་ན་མེད་པ་དང་བླ་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་མཐུ་ལ་ལྟོས་ཏེ་བླ་ན་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་ལ་ལྟོས་ཏེ་བླ་ན་ཡོད་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། གནས་དང་། གཞི་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བའོ། །དེ་ལ་མཐུའི་གནས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྣམ་པར་ཐར་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། རྒྱ་མཚོ་ལྟར་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པའི་གཟུངས་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་བྱ་བ་མངོན་པར་ཤེས པའོ།།གཞི་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ས་ལ་སོགས་པ་དང་། ནང་གི་དངོས་པོ་རང་གི་ལུས་ལ་སོགས་པའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང་། སྤྲུལ་པའོ། །བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ནི་མཆོད་པའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཡོངས་སུ་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་ལ་རང་གི་མཐུ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོན་པས་སོ། །རྒྱ་ཆེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཐུ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་གྲངས་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །འབྲས་བུ་ལེགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་དེ་དག ཐོབ་པས་ན་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་མ་ཐོབ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་ བ་ཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་གནས་ངན་ལེན་ཕྲ་མོ་སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་མ་སྤངས་པའོ།

所谓'以解脱为殊胜'是与心得自在的意义相关联。如是，具此菩萨地的菩萨，获得不可思议解脱等无量无边百千解脱门。
所谓'以三昧为殊胜'是与一切事业成就仅依于发心的意义相关联。如是，获得无量百千三昧。
所谓'以陀罗尼为殊胜'是与随顺利益有情直至轮回尽的意义相关联。如是，获得无量无边百千陀罗尼。
所谓'以神通为殊胜'是与成熟有情能力相关联。如是，获得无量无边百千神通，此即所谓圆满殊胜。
所谓'地的词义'，此地名为'法云'。此有三种如云之法：以闻法如云遍满此地行者如虚空般的身体故为遍满；以此法息灭诸有情烦恼尘垢与火焰故为寂静；如云雨生长庄稼般，次第引导有情至兜率天等处故为引导。此等于善巧名相时已广说。
所谓'无上力与有上力'，是相对其他有情之力为无上，相对如来之力为有上。此有六种：处所、所依、自相、成办事业、令满足、广大。
其中力的处所有四种：不可思议解脱、如海三昧、具智慧成就的陀罗尼、神通事业神变。
所依有二种：外在事物如地等，内在事物如自身等。
自相亦有二种：转变与化现。
成办事业是以供养方式积集菩提资粮。
令满足有二种：于怀疑者示现自力，以及宣说一切法。
广大亦有二种：力的广大与数量的广大。
妙果差别如前所述。
由获得彼等安住与差别，故说'以彼支分圆满'，因已超越未得诸法自在。
何为违品对治？以'不能获得于一切所知无著、无碍智见，故彼支分未圆满'来说明。佛地的违品即如心要中微细随眠未断。

།དེ་ཡང་ས་བཅུ་པ་ཇི་སྲིད་དུ་གནས་པ་མཆོག་དེ་ཉིད་ལས་འདས་ཏེ། བླ་ན་མེད་ པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་།ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་བརྙེས་ཏེ། སྐུ་གསུམ་དང་། ཡེ་ཤེས་བཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ ཆེ་བ་ཉིད་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་མཛད་པའི་གནས་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བཅུ་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འཕར་བའི་གནས་ སྐབས་ན་སློབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མཉམ་པར་གཞག་སྟེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཕྲ་མོ་སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་ནས་གནས་གྱུར་པར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་ བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་འཐོབ་པ་ལ་འབད་པའོ།།བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་འཐོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སྤངས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སྐུ་གསུམ་དང་། ཡེ་ཤེས་བཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ བརྒྱ་བཞི་བཅུས་གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་འཐོབ་པའོ།།དེ་ལ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཀུན་གཞི་གནས་གྱུར་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཤེས་པའོ། །སྐུ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་གཉིས་སོ། །ཡེ་ཤེས་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་བཞིའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག པ་བཞི་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་དང་། བསྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཆོག་མཁྱེན་པའོ། ། གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་དེ་དག་ཐོབ་པས་ན་དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གནས་ངན་ལེན་ཕྲ་མོ་སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡན་ལག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པོ་དག་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པའི་མངལ་ན་གནས་པའི་ལུས་ཀྱི་དུས་བཅུ་དང་འདྲ་ལ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི་ཤེས་བྱའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་མྱོང་བ་བཙས་པའི་དུས་དང་འདྲ་བས། དེ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཡོད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མངལ་གྱི་ནང་ན་གནས་པའི་ལུས་ཀྱི་དུས་བཅུ་ནི། མེར་མེར་པོའི་དུས་དང་། ནུར་ནུར་པོའི་དུས་དང་། ལྟར་ལྟར་པོའི་དུས་དང་། མཁྲང་འགྱུར་གྱི་དུས་དང་། ལུས་དང་མཐུན་པའི་དུས་དང་། རང་བཞིན་དང་མཐུན་པའི་དུས་དང་། ལས་དང་བཅས་པའི་དུས་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དུས་ གསུམ་སྟེ་།དབང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། དཔེ་བྱད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཆུ་ཞེང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དུས་སོ། །སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དེ་དག་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་བསྡུས་པའི་ཚིག་གོ།

又从安住第十地的殊胜境界中超越，现前证得无上正等正觉后，获得对一切所知无著无碍的智慧和见解，圆满三身、四智、佛陀一百四十不共法等殊胜功德，获得成就一切佛陀事业的境界。
什么是修对治？'为圆满彼支而精进'所说，即在从第十地跃升佛地的阶段，以一切有学道中究竟道所摄的金刚喻定，安住于无漏法界中，彻底摧毁如阿赖耶识中微细随眠般的习气，以转依而分别获得佛地的精进。
什么是修行的果位？'彼亦获得'所说，即获得佛地断证分别的三身、四智、一百四十不共法的安住与殊胜。
其中'断'是指二障及其习气的阿赖耶识转依。'智'是指由转依所分别的智慧。'三身'是指法身和二种色身。'四智'是指大圆镜智等四智。'一百四十不共佛法'是指三十二大丈夫相、八十随好、四种一切相清净、如来十力、四无畏、三念住、三不护、大悲、无忘失法、永断习气、一切种智。
由获得彼等安住与殊胜，故说'彼支圆满'，因为彻底摧毁如心要中微细随眠般的习气。'由彼支圆满故一切支圆满'是说，十地菩萨犹如胎中带障碍身的十个阶段，佛地则如完全领受一切所知境界的出生阶段，于此唯有违品而无对治故。
胎中身的十个阶段是：凝酪位、胞胎位、血肉位、坚肉位、支分生起位、形色生起位、有作用位，以及三种圆满位：诸根圆满、相好圆满、长阔圆满位。
'观自在尊应知彼等摄于彼十一支'是结语。

།ཡན་ལག་བཅུ་གཅིག་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་བཅུ་གཅིག་དང་སྦྱར་རོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་མིང་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མིང་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་ པ་ལ་མཁས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་ས་དང་པོ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་སོ། །དེ་ལ་ས་དང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་དང་པོའི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་མང་བས་རབ་ཏུ་དགའ་ བ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ནི། དོན་ཆེ་བ་འདྲིས་པ་མ་ཡིན་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཐོབ་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དོན་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཐོབ་པ་དེ་དག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདྲིས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་མ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་ཆད་ཐོབ་མ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ལས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་པ་ལ་འཇུག་པ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྨོན་པའི་བླ་ན་མེད པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྨོན་ལམ་སྔ་མ་བྱང་ཆུབ་ལེགས་པར་མ་རྟོགས་པ།བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལེགས་པར་མ་རྟོགས་པ་ཕལ་ཆེར་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་འགྲོ་བ་ངེས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་སྤངས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་རང་གི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ སར་པ།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཁྱད་པར་དྲག་པོ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་རོ་གཅིག་པའི་རྣམ་པས་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་རང་བཞིན་གྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་། ཆོས་ཆེན་པོའི་དབྱིངས་ཉིད་དེ་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པས་གཙོ་བོར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་།དེ་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྟག་པའི་ཡིད་དུ་འོང་བ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་དང་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྟག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ ངེས་པ་དང་ལྡན་པ་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གང་ཡོད་ པ་དང་།གང་གི་ཕྱིར་དང་། གཞི་གང་ཡིན་པ་དང་། ཅི་འདྲ་བའི་སེམས་སྐྱེ་བས་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དེ་ལས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བས་ན་དེ་ནི་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ནི་དགའ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ས་འདི་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་མང་བས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཇི་འདྲ་བ་དང་དམིགས་པ་ཇི་འདྲ་བས་རབ་ཏུ་དགའ་བའོ།

所谓'十一支'，是与修习十一种对治相配合。已经解说了关于善巧了知违品和对治的词义等。
其后当解说善巧名称的词义等。所谓'善巧名称'，是指善巧了知这十一地的确定词义。
因此，为了显示这些，而有'世尊，为何称初地为极喜地'等请问。
其中'初地'的确定词义，是从因和果的角度，由于极喜众多而称为'极喜地'。
其中从因的角度显示是：'由获得未曾熟悉的广大意义的出世间心'而显示。
其中'广大意义'是指获得出世间心，具足自他二利圆满的缘故。
'未曾熟悉'是指此非世间亦非出世间，因为从未获得过。
'出世间心'是指菩萨从住于胜解行位进入极喜住时，舍弃了先前对无上正等正觉的发愿尚未善巧通达菩提、尚未善巧通达成佛方便、多依他缘而行且不决定的菩萨愿，而生起具有六种殊胜决定相的菩萨愿：
从自修所生的崭新且极为决定的殊胜，以真如为所缘且一味缘取的极为决定的行相，
以出世间性故非世间境界而自性极为决定，
以是大法界故为一切佛法根本而主要极为决定，
如虚空无尽故为成就常恒悦意果之因而极为决定，
趣向涅槃故为常果之因而极为决定。
具足如是六种殊胜决定相的菩萨愿，即是初地所入的胜义发心，故称为'出世间心'。
'获得'是指在何处、为何、以何为基、以何等心生起而住于初地时获得。由此因生起极喜，故此是从因的角度显示确定词义。
从果的角度显示是：'由于喜和胜喜广大的缘故'而显示。这有两种：为显示此地由于极喜众多而为极喜地，故说何等极喜及以何所缘而极喜。

།དེ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཅི་འདྲ་བས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཐོབ་པས་ཤེས་ནས་དད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་མང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག་ལ་དང་བའི་ མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་།དམིགས་པ་ལ་དགའ་བས་ཚིམ་པའི་ཕྱིར་དགའ་བའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། བདག་གི་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཁྱད་པར་ལ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རངས་པའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། རང་གི་ལུས་དང་སེམས་ལ་ཕན་བཏགས་པས་བརྟས་པའི་ཕྱིར་མགུ་བའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་ བ་དང་།རང་གི་ལུས་དང་སེམས་ལ་ཁྱད་པར་ཕན་བཏགས་པས་དགའ་རླབས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཉེ་བར་གྱུར་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། རང་གི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབེལ་བའི་གཏམ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་དུས་ན་འཁྲུལ་ བ་མེད་པའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་།གཞན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་སྡུད་པའི་དུས་ན་སྙིང་རྗེ་དང་དེས་པས་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་འཚེ་བ་མེད་པའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། དེ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་དུས་སུ་བཟོད་པའི་ཕྱིར་ཁྲོ་བ་མེད་པའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་མང་བས་ རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དམིགས་པ་ཇི་འདྲ་བས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་ཞེ་ན་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མ་འོངས་པ་ན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། ད་ལྟར་ཐོབ་པའོ། དེ་ལ་མ་འོངས་པ་ན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ཅི་འདྲ་བར་མ་འོངས་པ་ན་བདག་ཀྱང་དེ་འདྲ་བར་བྱའོ་སྙམ་ནས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་ཁྱད་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་འཕྲོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རབ་ཏུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་ཐོབ་ པའི་དམིགས་པ་ནི་བདག་ནི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་ཕྱིར་ལོག་གོ་སྙམ་ནས་ཕྱིར་ཞིང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།འགྲོ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ལས་ཕྱིར་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果问什么样的欢喜是极喜，以'欢喜'来说明。住于菩萨极喜地的菩萨，由于获得出世间心，以智慧和信心所开启的最胜欢喜众多。
这有九种：对三宝生起净信的最胜欢喜；由于对所缘欢喜而满足的最胜欢喜；由于观察自己所证悟的殊胜而生起的最胜欢喜；由于对自身和心意有所利益而坚固的最胜欢喜；由于对自身和心意有殊胜利益而生起的欢喜波浪的最胜欢喜；由于了知接近菩提而生起的喜悦的最胜欢喜；为了使自相续成熟而在确定相关言论时无有迷惑的最胜欢喜；为了使他人成熟而摄受众生时以慈悲和温和不伤害的无害最胜欢喜；当他们入于邪道时以忍辱而无嗔恨的最胜欢喜众多，故称为极喜。
如果问以什么样的所缘是极喜，以'最胜欢喜广大的缘故'来说明。这有两种：将来所获得的和现在所获得的。
其中，将来所获得的所缘是：如是住于菩萨极喜地的菩萨，随念诸佛世尊而极为欢喜，想到'如诸佛世尊那样，未来我也要成为那样'而极为欢喜。
这也有九种：随念诸佛法；随念诸菩萨；随念菩萨法；随念诸波罗蜜多；随念菩萨地的殊胜；随念菩萨的不夺；随念如来的教诫和教授；随念成就众生利益；通过随念趣入如来智慧的修行而随念佛的极喜。
现在所获得的所缘是：想到'我已从一切众生境界中出离'而具足最胜欢喜，因为已从众生受用中出离。

།དེ་ཡང་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པས་ཕྱིར་ལོག་པ་དང་། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་རིང་ དུ་གྱུར་པས་ཕྱིར་ལོག་པ་དང་།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པས་ཕྱིར་ལོག་པ་དང་། ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུན་ཆད་པས་ཕྱིར་ལོག་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོན་པར་གྱུར་པས་ཕྱིར་ལོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མཐོང་བ་དང་ཉེ་བར་ གྱུར་པས་ཕྱིར་ལོག་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ཡང་དག་པར་བྱུང་བས་ཕྱིར་ལོག་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པས་ཕྱིར་ལོག་པ་དང་། འཇིགས་པ་དང་སྡང་བ་དང་བག་ཚ་བ་དང་བྲལ་བས་ཕྱིར་ལོག་གོ་ཞེས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་བསྐྱེད་ པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ས་གཉིས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་གཉིས་པའི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་ངང་ཚུལ་ངན་པའི་དྲི་མ་དང་། ལོག་པར་རྩོལ་བའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ངང་ཚུལ་ངན་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ནི་ ལྟུང་བ་ཕྲ་མོའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ས་གཉིས་པ་ལ་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པས་བསྟན་པ་ལ་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་གསུམ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི། ངང་ཚུལ་ངན་པའི་དྲི་མ་ དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ།།ལོག་པར་རྩོལ་བ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ནི། འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ་། །དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་ པར་དག་པས་ནི་ལོག་པར་རྩོལ་བའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་ས་གཉིས་པ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ས་གསུམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་གསུམ་པའི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་སྦྱིན་པ་དང་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་ སྣང་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འོད་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཐོབ་པའི་གཟུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་གཉིས་པ་ནས་ས་གསུམ་པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་དག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བསམ་གཏན་ལ་སྦྱོར་ཞིང་ཤེས་པའི་སྣང་བ་ཚད་མེད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཐོས་པའི་གཟུངས ཏེ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ནི་ཤེས་པའི་སྣང་བ་ཚད་མེད་པའི་གནས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ། ས་གསུམ་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྔར་བསྟན་པ་ལ། འདོད་ ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་སྟེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་སྦྱར་རོ་། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ཐོས་པའི་གཟུངས་ཐོབ་པ་སྟེ། ཐོས་ པའི་གཟུངས་དེ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་སྦྱར་རོ།

此复有九种：由接近佛陀而返回，由远离凡夫地而返回，由接近智慧地而返回，由断绝一切恶趣恶道邪堕之相续而返回，由成为一切众生之导师而返回，由接近见到如来而返回，由真实趣入佛境而返回，由具足一切菩萨平等性而返回，由远离怖畏、嗔恨、怯懦而返回，生起最胜欢喜。因此，初地称为极喜地。
第二地者，第二地之词义，由远离恶劣习性垢染及邪精进垢染，故称为离垢地。其中，远离恶劣习性垢染，即由远离一切微细堕罪垢染之故。第二地中以自性清净而说，自性清净即三种清净戒：别解脱戒清净即由远离恶劣习性垢染故称为离垢。远离邪精进垢染，即由远离一切破戒垢染之故。摄善法戒及饶益有情戒清净，即由远离邪精进垢染故称为离垢。因此，第二地称为离垢地。
第三地者，第三地之词义，由布施及果位时分作大法光明故称为发光地。其中，加行位即三摩地及所得陀罗尼。从第二地升至第三地时，生起离贪加行，即由清净心意乐作意因缘而修离贪加行。以三种加行远离欲贪，修习禅定，成为无量智慧光明之处的三摩地及闻持陀罗尼。果位时分即是无量智慧光明之处。第三地中离贪及离贪果位安住，如前所说，离贪即获得禅定及无色定，与彼三摩地相应。离贪果即获得四无量、五神通及闻持陀罗尼，与彼闻持陀罗尼相应。

།དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དང་ཐོས་པའི་གཟུངས་དེ་ཐོབ་པ་ན་དེ་ཉིད་ཤེས་པའི་སྣང་བ་ཚད་མེད་པའི་གནས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་པས་ན་འོད་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ས་གསུམ་པ་ནི་འོད་ བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ས་བཞི་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་བཞི་པའི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་འབྱུང་བའི་དྲོད་དང་ལྡན་པས་འོད་འཕྲོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ནི།ཉོན་མོངས་པའི་ཤིང་བསྲེག་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བཞི་པ་ལ་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ ཆོས་བསྒོམ་པ་འཕེལ་བ་དེ་ཉིད་ཕྱིས་ས་བཅུ་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་སློབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཤིང་བསྲེག་ པ་བྱུང་བའི་དྲོད་དུ་གྱུར་པའི་དྲོད་དེ་དང་ལྡན་པས་ན་འོད་འཕྲོ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ།འོད་འཕྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེ་བྱུང་བའི་འོད་འཕྲོ་ལ་མི་བྱའི་མེ་ད་དུང་མ་བྱུང་བ་འབྱུང་བའི་དྲོད་ལ་བྱའོ། །དེའི་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ནི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེའི་འོད་འཕྲོ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་ བཞི་པ་ལ་དེའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་དྲུག་པོ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོས་པའི་དུས་ན།སྔར་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པའི་སྐབས་སུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒོམས་པས་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དེ་ ཉིད་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་དྲོད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འོད་འཕྲོ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ས་བཞི་པ་ནི་འོད་འཕྲོ་ཅན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ས་ལྔ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་ལྔ་པའི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་མི་གནས་པའི་ ལམ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་དང་།དེའི་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་བར་དཀའ་བ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ།

如是获得彼等持及闻持之后，由于彼即是无量智慧光明之处，故以此于自他相续中作大法光明，故称为发光。因此，第三地称为发光地。
关于第四地，第四地之词义，是从对治修习及其果之门中，以金刚喻定所开显之智慧火生起具有暖相，故称为焰慧地。
其中从对治修习门中宣说：'为烧尽烦恼之薪，修习菩提分法'，于第四地增长对治修习，即是烦恼对治菩提分法修习增长，此即后于第十地乃至佛地飞跃之时，为一切学处究竟道所摄之金刚喻定所开显之智慧火，焚烧烦恼及所知障之薪所生暖相，由具此暖相故称为焰慧。焰慧之义，非指火生之光焰，而是指尚未生起之火将生之暖相。
从其果门中宣说：'由成为智慧火之光焰故'。第四地之果即是修习对治之果，六种断除烦恼染污等闻时，先前对治修习时所修菩提分法之果，如前所说即是金刚喻定所开显之智慧火后当生起之暖相，故称为焰慧。因此，第四地称为焰慧地。
关于第五地，第五地之词义，是从不住道修习之殊胜及其果之安立门中，由于不住轮回及涅槃之智极难修习而极善修习，故称为极难胜地。

།དེ་ལ་མི་གནས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་ པར་གྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཐབས་ཀྱིས་བསྒོམ་པ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ས་ལྔ་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་བྱ་ལ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བདེན་པར་རྟོགས་པས་ འཁོར་བ་ལ་མི་གནས་པ་དང་།འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ལ་བརྫུན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པ་ནས་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བས་བརྩོན་འགྲུས་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་དུས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀུན་དུ་བསྲུང་ བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་བསྒོམས་པ་དེས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ལས་ཀུན་དུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དེ ལ་ཐབས་ཀྱིས་བསྒོམ་ཞིང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་བར་དཀའ་བ་དེས་ས་ལྔ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་མི་གནས་པའི་ལས་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་དེས་སྦྱར་ཞིང་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས པར་བྱེད་པས་ན་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ནི། དབང་བར་བྱ་བར་དཀའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་ལྔ་པ་ལ་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མི་གནས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་དེའི་ འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བཞིའི་ཡོན་ཏན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ན།ཤིན་ཏུ་སྦྱང་བར་དཀའ་བའི་ལམ་དབང་བྱ་བར་དཀའ་བ་དེ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ཤིང་དབང་དུ་བྱས་པ་ན་དེའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ས་ལྔ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་ ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ས་དྲུག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དྲུག་པའི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་མི་གནས་པའི་ལས་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་འཇུག་པ་ཕྲ་མོ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མངོན་དུ་གྱུར་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་མི་གནས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྒོ་ནས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་འཇུག་པ་ཕྲ་མོ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནི། འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇུག་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་དྲུག་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ལམ་བསྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་དུས་གསུམ་གྱི་སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར འབྱུང་བ་ཕྲ་མོའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རྟོགས་པས་ཤེས་བྱ་ལ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་མི་གནས་པའི་དུས་ན།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་འཇུག་པ་ཕྲ་མོ་ལ་སྒོ་གསུམ་ནས་བརྟག་པས་མངོན་དུ་གྱུར་པའོ།

关于通过不住道修行的差别而宣说，即以'于彼'等词说明以方便修习彼等菩提分法。
第五地不住道修行差别，即由于对所知的智慧清净差别而如实了悟，不住于轮回；从了知一切有为法为虚妄等相，乃至由于悲悯众生而精进修行的差别，于不住涅槃之时，为了从烦恼中护持，以智慧极为修习菩提分法，以方便善巧不以小乘般涅槃，为了从小乘中护持而以方便修习彼等菩提分法。
由于以极难修习的不住于轮回与涅槃的智慧，第五地菩萨以不住业修行的差别而修习，由于不住于轮回与涅槃，故称极难修。
从果位建立门中宣说，即以'由于难以自在'等词说明。
第五地果位建立，即于获得不住道修行差别之果的四种功德圆满等差别之时，当极难修习且难以自在的道已极为修习并得自在时，因此称为极难修。故此第五地称为极难修。
关于第六地，第六地的词义，是从不住业修行差别门中现证微细缘起的趣入，以及从果位建立门中趣向无著智慧，安住于般若波罗蜜多，以显现方式现前，故称为现前地。
其中从不住道修行差别门中现证微细缘起的趣入，即以'现证有为的趣入'等词说明。
第六地不住道修行差别，即由于圆满三世悲心差别而观察众生故不住涅槃，以及通达一切微细缘起相故，为清净对所知的智慧故不住轮回之时，由三门观察微细缘起趣入而现前。

།དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ ཤེས་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ལ་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནི།མཚན་མ་མེད་པ་མང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་དྲུག་པ་ལ་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་མི་གནས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་ པའི་ཁྱད་པར་དེའི་འབྲས་བུ་གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་དུས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆགས་པ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་མཚན་མ་མེད་པ་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མངོན་པར་གྱུར་པས་མངོན་དུ་གྱུར་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ས་དྲུག་པ་ནི་མངོན་དུ་གྱུར་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ས་བདུན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་བདུན་པའི་ངེས་ཚིག་ནི་ས་སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་འོག་མ་རྣམས་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པར་རིང་ དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལས་སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་འོག་མ་རྣམས་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བར་ཆད་མེད་ཅིང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རིང་དུ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བདུན་པ་ལ་སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ས་བདུན་པ་འདི་ས་འོག་མ་རྣམས་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་།ས་གོང་མ་བས་དམན་པར་བསྟན་པ་ལས་ས་འོག་མ་རྣམས་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བདུན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་ཡེ་ཤེས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་པ་གནོན་པའི་ཕྱིར་ས་ འོག་མ་རྣམས་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པས་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་ས་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་བདུན་པ་ལ་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་།ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་ས་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ལས་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་ས་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་ པར་དག་པའི་ས་བརྒྱད་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ས་བདུན་པ་ནི་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ས་བརྒྱད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་བརྒྱད་པའི་ངེས་པའི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སའི་ངེས་པའི་ཚིག་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་།གང་ཟག་གི་ངེས་པའི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ་། །དེ་ལ་སའི་ངེས་པའི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་འདི་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།

通过建立其果的门中，称为趣向无执著智慧之般若波罗蜜多住处所显现的方式而现前，是由于无相多作意现前的缘故，如是宣说。在第六地中，称为建立其果，即是不住道之殊胜果，获得住处殊胜之时，趣向如来无执著智慧之般若波罗蜜多住处，以无相显现方式多作意现前而显现，因此第六地称为现前地。
关于第七地，第七地的词义，是通过建立前后差别的门中超胜下地，以及通过建立其果的门中远离地而远去。其中通过建立前后差别的门中超胜下地，是以'无相作意无间断而相续不断地长时随入'来说明。在第七地中，称为建立前后差别，即是此第七地超胜下地，较上地低劣的宣说中，超胜下地是指在第七地中圆满具有加行之行，以智慧和神通之行压伏的缘故，超胜下地而称为远行地。
通过建立其果的门中极超离地，是由于与清净地相随联系的缘故而宣说。在第七地中，称为建立其果，即是双运道之果极超离声闻缘觉地，以及接近以智慧和本智观察之地的宣说中，接近以智慧和本智观察之地是指与清净第八地相随联系，因此也称为远行地。所以第七地称为远行地。
关于第八地，第八地的决定词义分别门中有二种：地的决定词义分别和补特伽罗的决定词义分别。其中地的决定词义分别是以'无相任运成就性'来宣说。菩萨智慧地此处由于无相任运成就性的缘故，宣说为不动地。

།དེ་ ཡང་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་བ་མི་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བའི་ས་དང་།ཡེ་ཤེས་མི་ཟློགས་པའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་དང་། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤེས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་བསྙེན་པར་དཀའ་བའི་ས་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞོན་ནུའི་ས་དང་། བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་ས་དང་།ཡང་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཤིན་ཏུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་མཐར་ཐུག་པའི་ས་དང་། སྨོན་ལམ་ཤིན་ཏུ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ས་དང་། གཞན་གྱིས་རྣམ་པར་མི་འཁྲུགས་ པའི་ཕྱིར་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་ས་དང་།སྔོན་གྱི་མཐའ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་གི་ངེས་པའི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། མཚན་མའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་མི་བསྐྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཚན་མའི་ཉོན་ མོངས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བས་མི་བསྐྱོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ས་མི་གཡོ་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། གཅིག་ཏུ་མི་གཡོ་བ་དང་། གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་གཡོ་བས་ས་མི་གཡོ་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ལྔའི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བརྒྱ་བྱིན་དང་། ཚངས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བས་བསྡུ་བས་མཆོད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ལག་ན་རྡོ་རྗེ་རྟག་པར་ཕྱི་བཞིན་དུ་འབྲང་བས་ཀུན་དུ་བསྲུངས་པའི་ ཡོན་ཏན་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་མ་བཏང་བས་གནས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་། ལུས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་སྟོབས་ཐམས་ཅད་དང་ ལྡན་པས་ཆེད་དུ་བསམས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་དབང་པོ་དང་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་ཤེས་པའི་ནུས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་མཐའ་ཡས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་གཟུད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མཐའ་ཡས་ པ་འཛིན་པའི་ནུས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་།ལུང་བསྟན་པ་ཚད་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ནོད་པས་འཛིན་ནུས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། འགྲོ་བ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་པས་བཤད་པའི་ནུས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་གཅིག་ཏུ་མི་གཡོ་བས་ས་མི་གཡོ་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ།

此复应知有十种：由于不被夺故为不动地，由于智慧不退转故为不退转地，由于一切众生难以了知故为难近地，由于无过失故为童子地，由于随意自在故为生地，由于无所作故为圆满地，由于智慧极善分别故为究竟地，由于愿力极善成就故为涅槃地，由于不为他所扰故为加持地，由于成就本际故为任运成就地。
关于补特伽罗的词义分别为：由于相的烦恼生起而不动摇自性故，如是宣说。菩萨由于相的烦恼生起而不动摇自性故，获得不动地，如是宣说。
此由二种相而说：一者不动，二者一性不动故获得不动地。其中一向不动者，即恒常相续为如来加持所极善加持，此复应知是依五种功德：由帝释、梵天、护世所摄受供养功德，由金刚手常随护卫功德，由不舍三昧力住处功德，由成就无量身分差别而净土功德，由成熟有情功德等五种。具足一切身行力故，思择受生功德；由大神通异熟圆满故，了知根性意乐随眠能力功德；由于无量三昧自在故，为引导法性而持无量法之能力功德；由领受无量授记故，能持功德；由随众生成熟而示现圆满菩提故，宣说能力功德，由一向不动故获得不动地。

། གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ་། དེ་ནི་ཐ་མི་དད་པ་རྣམ་པ་དགུས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ཡེ་ཤེས་ཐ་མི་དད་པ་དང་། རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་ཤེས རབ་ཀྱི་སྣང་བའི་འོད་ཟེར་རབ་ཏུ་གཏོང་བས་བཤད་པ་ཐ་མི་དད་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཆགས་པ་མེད་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐ་མི་དད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ལམ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པས་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐ་མི་དད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྟོན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་འཇུག་པ་ཐ་མི་དད་པ་དང་།རང་གི་སེམས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཐ་མི་དད་པ་དང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པས་དྲི་བ་ལུང་སྟོན་པར་ནུས་པ་ཐ་ མི་དད་པ་དང་།བདུད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འཇུག་པ་ཐ་མི་དད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཐ་མི་དད་པས་གཅིག་པ་ ཉིད་དུ་མི་གཡོ་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ས་བརྒྱད་པ་ནི་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ས་དགུ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ས་དགུ་པའི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡུལ་ལ། ངག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཆོས་སྟོན་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ བློ་གྲོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡུལ་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་སྟོན་པའི་དབང་ལ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་དགུ་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་ཤེས་ནས་གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྟོན་པ་ ཞེས་བསྟན་པ་ལ་གང་ཤེས་ནས་སྟོན་ཅེ་ན།ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པའི་གྲོལ་བའི་སྣོད་དང་། གདུལ་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་ཐ་དད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བར་དུ་དབྱེ་བ་ཤེས་ནས་སྟོན་པའོ། །གང་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྟོན་ཅེ་ན། གཉེན་པོའི་མན་ ངག་གི་སྣོད་དང་།ཆོས་བསྟན་པའི་སྣོད་དང་། དཔེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་སྣོད་དང་། རྣམ་གྲངས་ཇི་ལྟ་བུའི་སྣོད་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སྟོན་པ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡུལ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་སྟོན་པའི་དབང་ཞེས་བྱ་སྟེ། ངག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ ཆོས་སྟོན་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་བློ་གྲོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པ་ནི།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་ཡངས་པ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ས་དགུ་པ་ལ་ངག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་གིས་ཆོས་སྟོན་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ལ།ཚིག་གིས་ཆོས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཆོས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'不动'即一性，是指进入无差别的大乘坛城，应当以九种无差别来了知：由于具足极为详细观察的智慧和大神通，故智慧无差别；
由于恒常不断放射智慧光明光芒，故说法无差别；由于入于无执著法界之道，故解脱无差别；
由于善巧分别世界诸道，故刹土清净无差别；由于如实显示一切功德相，故入大乘无差别；
由于自心能主宰发心，故一切智无差别；由于具足通达前际后际的智慧，故能作问答无差别；
由于具足一切魔业进退的智慧，故入菩提心要无差别；由于随入一切如来境界及行境，故现证菩提无差别，
以此获得一性不动，因此称第八地为'不动地'。
关于第九地，其词义为：于圆满智慧境界中，以圆满语言说法，现前成就殊胜智慧广大，故称为'善慧地'。
其中，圆满智慧境界是以'于一切种说法自在'来说明。关于第九地称为圆满智慧，是指了知何者并依何而说法。
若问了知何者而说法？是了知已成熟的解脱根器、所化众生解脱自性，以及三乘差别解脱等分类而说法。
若问依何而说法？是依对治教授之根器、说法根器、如何示现比喻之根器、如何分类之根器等而说法。了知此等智慧圆满境界即称为'一切种说法自在'。
以圆满语言说法现前成就殊胜智慧广大，是指获得无过失极为广大的智慧。
关于第九地称为语言圆满，是指具足无量智慧的菩萨以四种殊胜智慧现前成就的语言说法。其中，以语言说法即是以圆满语言说法。

།དེ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཐོབ་པ་ནི་ངག་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པས་ཆོས་སྟོན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་བློ་གྲོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་མི་གཡོ་བ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བློ་གྲོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཤིན་ཏུ་ཐོབ་སྟེ། གཞན་དག་ལ་ཆོས་ཡང་དག་ པར་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་།མཚན་ཉིད་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་འབྱེད་པའི་བློ་གྲོས་ཡིན་པས་ན་དེ་ཐོབ་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་ཡངས་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ས་དགུ་པ་ལེགས་པའི་ བློ་གྲོས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ས་བཅུ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་བཅུ་པའི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་བསྟན་པ་ལས་ས་འདི་ལ་སྤྲིན་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏེ། ཐོས་པའི་ཆོས་སྤྲིན་ལྟ་བུས་ས་བཅུ་པའི་ལུས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་ པས་ཁྱབ་པ་དང་།ཆོས་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་རྡུལ་དང་། མེ་ལྕེ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སེམས་ཅན་འདོན་པའི་ཕྱིར་སྤྲིན་གྱི་ཆར་གྱིས་ལོ་ཏོག་འདོན་པ་བཞིན་དུ་འདོན་པས་སོ། །དེ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་ པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལུས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལྟ་བུས་ཁྱབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།དེ་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལས་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཅིག་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་དང་། ཆོས་ཀྱི་གསལ་བ་ཆེན་པོ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་པ་བཟོད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་། བདག་གིར་བྱེད་པ་དང་ཡང་དག་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། འདོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཁེབས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཆོས་དེ་དག་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་རྡུལ དང་།མེ་ལྕེ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་གི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྤྲིན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་བསྒྲག་པའི་འབྲུག་སྒྲ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་སྒྲོགས་པ་དང་། བདུད་ཀྱི་ ཚོགས་ཤིན་ཏུ་ཚར་གཅོད་པ་ཀུན་ནས་བསྡུས་པའི་སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཅིག་ལ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྒྱས་པར་བཀང་ནས་དགེ་བའི་བདུད་རྩིའི་ཆར་གྱི་རྒྱུན་ཆེན་པོས་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མི་ཤེས་པ་ལས་ལངས་པའི་རྡུལ་དང་མེ་ལྕེ ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

成就此菩萨四无碍解者，即是以圆满语言说法成就，获得无碍解广大智慧。此依止于具足智慧、极为清净、不动之三昧，获得极为广大之智慧。为他人如实宣说无上法，从而分别开示法数、相、词义、差别之智慧，故获得此者称为获得无过失极广大智慧。因此，称为第九善慧地。
关于第十地，第十地的词义，根据经典所说，此地以三种如云之法而称为法云地：以闻法如云遍满虚空般的第十地身故为遍满；以此法息灭众生烦恼尘垢与火焰故为息灭；如云雨生长庄稼般，次第引导众生至兜率天等处故为引导。
其中遍满是指以如大云般的法聚遍满如虚空般的习气身，即在一刹那、一须臾、一瞬间从无量十方诸佛世尊处，领受、摄取、纳受、执持无量大法光明、大法明照、大法云。息灭与引导是以'覆盖'来说明：彼等法息灭众生烦恼尘垢与火焰，即住于法云地的菩萨以增长自己愿力，以大慈大悲云发出大法光明雷音，摧伏魔众，刹那间遍满十方世界，以大善法甘露雨流随众生意乐息灭一切无明所生之尘垢与火焰。

།དགའ་ལྡན་གནས་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་སེམས་ཅན་འདོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ན་དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ན་བཞུགས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། འཕོ་བ་དང་། གཤེགས་པ་དང་། ལྷུམས་ན་བཞུགས་པ་དང་། བལྟམས་པ་དང་། གཞོན་ནུ་རོལ་པ་དང་། བཙུན་མོའི་འཁོར་གྱི་ནང་ན་བཞུགས་པ་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་གཤེགས་པ་དང་། བདུད་བཏུལ་བ་དང་། མངོན་པར རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པའི་བར་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དང་། འདུལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་སྤྲིན་གྱི་ཆར་གྱིས་ལོ་ ཏོག་འདོན་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་འདོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ས་བཅུ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ས་བཅུ་གཅིག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པའི་སྣང་བ་འཇུག་པས་ཀུན་དུ་འོད་ཅེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་སྤངས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་སྤངས་པས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་ནི། ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པའི་སྣང་བ་འཇུག་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཀུན་དུ་འོད་ཅེས་བྱ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མིང་ ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྔར་ས་རྣམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ བའོ།།དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ནི་དུ་མཆིས། གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ནི་དུ་མཆིས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ་།།ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་གཅིག་ལ་གཉིས་གཉིས་སུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བཅུ་གཅིག་ཅེས་ བྱ་བ་ནི་ས་བཅུ་གཅིག་ལ་རེ་རེར་སྦྱར་ཏེ་དེ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ཡིན་པས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།ས་དང་པོ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། ངན་ སོང་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སྟེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་པའོ།

所谓从兜率天等处次第度化众生，是说住于菩萨地法云的菩萨，于一切世界中，从住于兜率天宫开始，
示现降生、前往、住胎、诞生、童年游戏、处于后宫眷属中、出家、苦行、前往菩提道场、降伏魔军、现证圆满菩提、转法轮、示现大般涅槃等，
如是如来一切事业，皆随众生意乐与调伏方式，以加持力如云降雨生长庄稼般度化众生。
因此第十地称为法云地。
关于第十一地，从断除与智慧的角度而言，于一切所知相无有执著，无碍光明趣入，故称为普光。
其中从断除角度而言，是指断除极其微细的烦恼障和所知障；从智慧角度而言，是指无执著、无障碍地现证一切所知相的圆满菩提。
'称为佛地'是说由于于一切所知相无执著、无碍光明趣入，故佛地称为普光。
以上已说明了名称善巧的词义等。
其后当说明违品差别善巧的词义等。违品差别即前述诸地的违品之差别。
此有二种：慧解脱的违品与心解脱的违品。
因此，为说明此义，问道：'世尊，彼等有几种愚痴，有几种违品习气？'
所谓'二十二种愚痴'，是指十一地各有二种，此为无明，是慧解脱的违品。
所谓'十一种违品习气'，是指十一地各有一种，此为随眠，是心解脱的违品。
关于初地，初地的违品凡夫性的差别，是指对补特伽罗和法的执著愚痴，以及恶趣烦恼的愚痴，即凡夫时执著我及行不善业。

།མ་རིག་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་ན་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ནི་ས་དང་པོའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ ནོ།།དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ས་དང་པོའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་གཉིས་པའི་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ལྟུང་བ་ཕྲ་མོའི་འཁྲུལ་པ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་།ལས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སྟེ་། ས་དང་པོའི་དུས་ན་ངང་ཚུལ་ངན་པའི་དྲི་མ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། ལོག་པའི་རྩོལ་བའི་དྲི་མ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའོ། །མ་རིག་པ་དེ་ གཉིས་ཡོད་ན་ས་དང་པོ་ནས་གཉིས་པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དྲང་པོའི་བསམ་པ་ཐོབ་པས་ན།དང་པོ་ལས་འཕར་ཞིང་གཉིས་པ་ནོན་པར་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ས་གཉིས་པའི་ཤེས་ རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་ས་གཉིས་པ་ལ་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པས་གནས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གནས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།གསུམ་པ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་གསུམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་བརྗོད་པས་མུན་པར་བྱེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། ཐོས་པའི་གཟུངས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལས་ཀུན་དུ་རྨོངས་ པ་སྟེ།ས་གཉིས་པའི་དུས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། ཐོས་པའི་གཟུངས་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའོ། །མ་རིག་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་ན་ས་གཉིས་པ་ནས་གསུམ་པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་སྦྱོར་བ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་པའི་སེམས་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ པའི་རྒྱུས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཐོབ་པས་ས་གཉིས་པ་ལས་འཕར་ཞིང་གསུམ་པ་ལ་གནོན་པར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ས་གསུམ་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ།དེ་ཡོད་ན་ས་གསུམ་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུས་གནས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ས་གསུམ་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །བཞི་ པ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ས་བཞི་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྲེད་པ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། ཆོས་ལ་སྲེད་པ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སྟེ། ས་གསུམ་པའི་དུས་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཏིང་ ངེ་འཛིན་ལ་སྲིད་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་གཟུངས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སྲེད་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའོ།

如果有这两种无明，则见道之智慧解脱不会生起，因此这两种是初地智慧解脱的违品。所谓'其习气为违品'是指这两种的习气，因为有此习气则见道之心解脱不会生起，因此这是初地心解脱的违品。
所谓'第二'，即第二地的违品，邪行的差别是微细堕罪的迷惑和种种业的迷惑，即在初地时的恶习气垢染迷惑和邪精进垢染迷惑。
如果有这两种无明，则在从初地升至第二地时，不会生起所谓清净的生起位，即获得正直意乐，从初地升进而压伏第二地的智慧解脱不会生起，因此这是第二地智慧解脱的违品。所谓'其习气为违品'是指这两种的习气，因为有此习气则在第二地中以自性清净而住的心解脱不会生起，因此这是住位心解脱的违品。
所谓'于第三'，即第三地的违品，以宣说闻法等诸法而造成黑暗的差别是欲贪迷惑和圆满闻持迷惑，即在第二地时的禅定迷惑和闻持迷惑。
如果有这两种无明，则在从第二地升至第三地时，所谓离贪加行的生起位，即以清净心意乐作意为因而得三种离贪加行，从第二地升进而压伏第三地的智慧解脱不会生起，因此这是第三地智慧解脱的违品。所谓'其习气为违品'是指这两种的习气，因为有此习气则在第三地中不会生起离贪及以离贪果而住的心解脱，因此这是第三地心解脱的违品。
所谓'于第四'，即第四地的违品，以身见等所摄的微细烦恼生起的差别是对等持的贪著迷惑和对法的贪著迷惑，即在第三地时对离贪等持的存在迷惑和对获得离贪果的总持法的贪著迷惑。

།མ་རིག་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་ན་ས་གསུམ་པ་ནས་ས་བཞི་པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་དག་པ་དང་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་འཕེལ་བ་ནི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ ལ་སྣང་བ་ལ་འཇུག་པ་ཐོབ་པས་ས་གསུམ་པ་ལས་འཕར་ཞིང་བཞི་པ་གནོན་པར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ས་བཞི་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་བག་ ཆགས་ཏེ།དེ་ཡོད་ན་ས་བཞི་པ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་འཕེལ་བ་དང་། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་འཕེལ་བ་དང་དེའི་འབྲས་བུས་གནས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ས་བཞི་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །ལྔ་པ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་ལྔ་པའི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི།འཁོར་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དང་། མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དང་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཀུན་དུ་ རྨོངས་པ་སྟེ།ས་བཞི་པའི་དུས་ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པར་ལྟ་བའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའོ། །མ་རིག་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་ན་ས་བཞི་པ་ནས་ལྔ་པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ནས་ང་རྒྱལ་ གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་ས་བཞི་པ་ལས་འཕར་ཞིང་ལྔ་པ་གནོན་པར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ས་ལྔ་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དེའི་ གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ།དེ་ཡོད་ན་ས་ལྔ་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ལམ་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པས་གནས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ས་ལྔ་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དྲུག་པ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་དྲུག་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མཚན་མ་རགས་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། འདུ་བྱེད་ཀྱི་འཇུག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཉིད་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། མཚན་མ་མང་པོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སྟེ། ས་ལྔ་པའི་དུས་ན་རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་འཇུག་པ་ཕྲ་མོ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་།ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་དུ་བྱ་བ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའོ། །མ་རིག་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་ན་ས་ལྔ་པ་ནས་དྲུག་པར་ འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ང་རྒྱལ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་ས་ལྔ་པ་ལས་འཕར་ཞིང་དྲུག་པ་གནོན་པར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ས་དྲུག་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས ཡིན་ནོ།།དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་ས་དྲུག་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པས་གནས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ས་དྲུག་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ཡིན་ནོ།

如果有这两种无明，在从第三地跃升到第四地的阶段中，清净和修习对治力增长，即所谓的因，获得趣入法显现，从第三地跃升并压制第四地的智慧解脱不得生起，因此这是第四地智慧解脱的违品。所谓的习气违品是指这两者的习气，当其存在时，在第四地中清净增长和对治修习增长，以及由此果所住的心解脱不得生起，因此这是第四地心解脱的违品。
关于第五地，第五地的违品即小乘涅槃的差别：对轮回不专一趣向及现前趣向作意的愚痴，以及对涅槃不专一趣向及现前趣向作意的愚痴。在第四地时对四圣谛的愚痴，以及对三世诸佛力等清净因差别见解的愚痴。
如果有这两种无明，在从第四地跃升到第五地的阶段中，所谓的我慢差别对治安立，由获得清净心意平等性，从第四地跃升并压制第五地的智慧解脱不得生起，因此这是第五地智慧解脱的违品。所谓的习气违品是指这两者的习气，当其存在时，在第五地中不住道的殊胜修行，以及由此果安立所住的心解脱不得生起，因此这是第五地心解脱的违品。
关于第六地，第六地的违品即粗相生起的差别：对诸行趣入现证的愚痴，以及多相生起的愚痴。在第五地时对缘起趣入细相现证的愚痴，以及对所谓的无著智趣向，即住于般若波罗蜜多的显现方式现证的愚痴。
如果有这两种无明，在从第五地跃升到第六地的阶段中，所谓的我慢差别对治安立，由获得法平等性，从第五地跃升并压制第六地的智慧解脱不得生起，因此这是第六地智慧解脱的违品。所谓的习气违品是指这两者的习气，当其存在时，在第六地中不住道修行的殊胜及其果安立所住的心解脱不得生起，因此这是第六地心解脱的违品。

།བདུན་པ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་བདུན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་གཅིག་པུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཐབས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སྟེ། ས་དྲུག་པའི་དུས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བའི་འཇུག་པ་ཕྲ་མོ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་།ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཤས་ཆེ་ལ་ཐབས་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའོ། །མ་རིག་པ་དེ་ གཉིས་ཡོད་ན་ས་དྲུག་པ་ནས་བདུན་པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ལམ་གཞན་བརྩམས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པས་ས་དྲུག་པ་ལས་འཕར་ཞིང་བདུན་པ་གནོན་པར འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ས་བདུན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་ས་བདུན་པ་ལ་དེའི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་གཉེན་པོའི་རྣམ་པར་གཞག་ པ་དང་།ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ལམ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ས་སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པས་གནས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ས་བདུན་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །བརྒྱད་པ་ལ་ ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ས་བརྒྱད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་རྩོལ་བ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། མཚན་མ་རྣམས་ལ་མི་དབང་བ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སྟེ། ས་བདུན་པའི་དུས་ན་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་རང་གི་ངང་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུན་ཆགས་ སུ་བར་ཆད་མེད་པར་འཇུག་མི་ནུས་པས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་རྩོལ་བ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་།མཚན་མ་མེད་པའི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་དབང་མ་ཐོབ་པས་མཚན་མ་ལ་མི་དབང་བ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའོ། །མ་རིག་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་ན་ས་བདུན་པ་ནས་བརྒྱད་པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་ པའི་ས་བསྡུས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ས་བདུན་པོ་སྤྱི་དང་།སོ་སོས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་དེས་རྣམ་པར་དག་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་དམིགས་པ་ཐོབ་པས་ས་བདུན་པ་ལས་འཕར་ཞིང་བརྒྱད་པ་གནོན་པར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ས་ བརྒྱད་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ། དེ་ཡོད་ན་ས་བརྒྱད་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། གནས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་།དབང་ཐོབ་པ་དང་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་གནས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ས་བརྒྱད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།

关于'第七地'的内容，第七地的违品分为细微相普遍生起的差别：即对细微相普遍生起的迷惑，以及由于专注于无相一事而对方便的迷惑。在第六地时，由于细微的缘起流转现前，故有对细微相普遍生起的迷惑；由于趣向无执著智慧所说的般若波罗蜜多住于显现方式而现前，故智慧分增而对方便迷惑。
若有此二种无明，则在从第六地跃升第七地之际，为对治无功用欢喜的对治安立，即以方便智慧成就殊胜道的功德，从第六地跃升并趣入第七地的解脱慧不得生起，因此这是第七地解脱慧的违品。
'其习气为违品'是指彼二者的习气。若有此习气，则于第七地中，其对治散乱的对治安立、双运道的证得安立、前后地差别的安立、及其果位的安立所住的心解脱不得生起，因此这是第七地心解脱的违品。
关于'第八地'的内容，第八地的违品分为无相功用的差别：即对无相的勤作迷惑，以及对诸相无自在的迷惑。在第七地时，由于不能自然相续无间断趣入无相，故有对无相勤作的迷惑；由于未得无相胜伏的自在力，故有对诸相无自在的迷惑。
若有此二种无明，则在从第七地跃升第八地之际，所说的'摄集已清净诸地'即总别摄集七地功德，由此获得所说的'清净忍'，即得无生法忍的所缘，从第七地跃升并趣入第八地的解脱慧不得生起，因此这是第八地解脱慧的违品。
'其习气为违品'是指彼二者的习气。若有此习气，则于第八地中，通达无生法忍的方式、获得住地殊胜、清净佛土、获得自在及广大性的殊胜、以及决定语的差别所住的心解脱不得生起，因此这是第八地心解脱的违品。

།དགུ་པ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དགུ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི།ཆོས་བསྟན་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གོང་ནས་གོང་དུ་ཤེས་རབ་དང་། སྤོབས་པ་ལ་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། སྤོབས་པའི་དབང་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་ པ་སྟེ།ས་བརྒྱད་པའི་དུས་ན་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རྒྱ་ཆེ་བ་རྗེས་སུ་ཐོབ་སྟེ། གཞན་དག་ལ་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་དང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་མི་ནུས་པས་ཆོས་བསྟན་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་ ཡི་གེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་།གོང་ནས་གོང་དུ་ཤེས་རབ་དང་། སྤོབས་པ་ལ་སྤོབས་པའི་དབང་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའོ། །མ་རིག་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་ན་ས་བརྒྱད་པ་ནས་དགུ་པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་སྨྲ་བའི་བརྩོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བདག་ དང་གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐོས་པས་བརྒྱད་པ་ལས་འཕར་ཞིང་དགུ་པ་གནོན་པར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ས་དགུ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་ ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ།དེ་ཡོད་ན་ས་དགུ་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བཤད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་གནས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ས་དགུ་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། ། བཅུ་པ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བཅུ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་མ་ཐོབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། གསང་བ་དང་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སྟེ། ས་དགུ་པའི་དུས་ན་ཆེ་བ་ཉིད་མཐར་ཕྱིན་པར་སོང་བ་མཐོང་བས མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེ་བ་ཉིད་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་།གསང་བའི་གནས་ཤེས་པ་ཆེ་བ་ཉིད་དང་ཕྲ་བ་ལ་འཇུག་པ་ཤེས་པ་ཆེ་བ་ཉིད་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའོ། །མ་རིག་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་ན་ས་དགུ་པ་ནས་བཅུ་པར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱ་བའི་ས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཤིན་ ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་ས་དགུ་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ཐོབ་པས་ས་དགུ་པ་ལས་འཕར་ཞིང་བཅུ་པ་གནོན་པར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ས་བཅུ་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཏེ།དེ་ཡོད་ནས་ས་བཅུ་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་དང་། ཆེ་བ་ཉིད་མཐར་ཕྱིན་པར་སོང་བ་དང་། ས་ངེས་པའི་ཚིག་དང་། མཐུ་བླ་ན་མེད་པ་དང་། བླ་ན་ཡོད་པས་གནས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་ གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ས་བཅུ་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།

关于第九地，第九地的违品分类是对利益有情事业无功用行的违品，即：无量法教、无量法句文字、更上层的智慧、总持自在中的迷惑、辩才自在中的迷惑。
在第八地时获得广大智慧，从无上正法教授他人开始，对诸法的类别、相、定义和分类无法完全分别，故于无量法教、无量法句文字的总持自在中迷惑，于更上层的智慧和辩才的辩才自在中迷惑。
若有这两种无明，则在从第八地跃升至第九地之际，所谓圆满说法精进，依自他而闻法从第八地跃升并趣入第九地的解脱慧不得生起，因此这是第九地解脱慧的违品。
所谓其习气违品，即是彼二者的习气。若有此习气，则于第九地中圆满智慧、圆满行持、圆满教说的心解脱不得生起，因此这是第九地心解脱的违品。
关于第十地，第十地的违品分类是于诸法未得自在，即：于大神通迷惑、于入密细处迷惑。
在第九地时见到广大性已达究竟，故于大神通广大性迷惑，于密处了知广大性和入细处了知广大性迷惑。
若有这两种无明，则在从第九地跃升至第十地之际，所谓圆满清净地，以极细分别圆满九地而获得，从第九地跃升并趣入第十地的解脱慧不得生起，因此这是第十地解脱慧的违品。
所谓其习气违品，即是彼二者的习气。若有此习气，则于第十地中获得圆满三摩地、获得灌顶、广大性达究竟、地的定义、无上威力、有上所依的心解脱不得生起，因此这是第十地心解脱的违品。

།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གནས་ངན་ལེན་ཕྲ་མོ་སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་མ་སྤངས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ ལ་ཆགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་།ཐོགས་པ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་སྟེ། ས་བཅུ་པའི་དུས་ན་གནས་ངན་ལེན་ཕྲ་མོ་སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་མ་སྤངས་པས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའོ། ། མ་རིག་པ་དེ་གཉིས་ཡོད་ན་ས་བཅུ་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འཕར་བའི་གནས་སྐབས་ན་སློབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མཉམ་པར་གཞག་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ངན ལེན་ཕྲ་མོ་སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་ནས་གནས་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་སྐྱེ་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།དེའི་གནས་ངན་ལེན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་བག་ཆགས་ཏེ།དེ་ཡོད་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སྤངས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱེ་བའི་སྐུ་གསུམ་དང་། ཡེ་ཤེས་བཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱ་བཞི་བཅུས་གནས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །བླ་ན་མེད་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོབ་པའི་དུས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བར་བྱ་བ་མེད་པའི་དོན་ཏོ།།ངོ་མཚར་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤང་བར་ བྱ་བ་མེད་པ་དེའི་ཕན་ཡོན་དང་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་ལ་བསྟོད་པ་ཡིན་ནོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་གཉེན་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གཉེན་པོའི་རབ་ཏུ་ དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ས་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བསྟན་པ་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་སར་ཆུད་པའི་དགེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་བརྒྱད་བརྒྱད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་རྣམ་པར་དག་པ་དུ་དག་གིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་ བ་ཞུས་སོ།།བརྒྱད་ཀྱིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་བདུན་ནོ། །ས་བདུན་པོ་དེ་དག་ལ་ས་རེ་རེར་ཡང་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་བརྒྱད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟོན་ཏོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་ རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ས་དང་པོའི་སྐབས་སུ་བསམ་པ་བཅོ་ལྔས་བསྟན་པ་དེ་དག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ས་དང་པོའི་སྐབས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ རང་གི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བས་སར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཁྱད་པར་དྲུག་དང་ལྡན་པ་སྐྱེ་བས་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་འཁོར་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་པ་དང་བཅས་པའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པའི་གསེར་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ལྟ་བུ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ།

关于'佛地'，佛地的违品分类，即如同未断除阿赖耶识中极细随眠般的违品分类是：对一切所知有极细的贪著愚痴和障碍愚痴。在第十地时，由于未断除如同阿赖耶识中极细随眠般的过失，故有对一切所知的极细贪著愚痴和极细障碍愚痴。
若有这两种无明，则在从第十地跃升至佛地之际，以包含一切学道究竟的金刚喻定，于无漏法界中入定，彻底摧毁如同阿赖耶识中极细随眠般的过失，通过转依而获得佛地的无生解脱慧，因此这是佛地解脱慧的违品。
所谓'其随眠违品'即是其习气，若有此习气，则成为佛地中以断证和智慧所分的三身、四智以及佛不共法一百四十种所安住的心解脱的违品。
'无上正等正觉是不相应'是指获得时已无有待断的违品之义。
'稀有'是赞叹获得无上正等正觉时无有待断违品的功德与大果。
已说毕违品分类善巧等文义。
其后当说对治分类善巧等文义。'对治分类'即前说诸地对治，于每一地中又以八种清净功德分类。
因此，为显示此义而问道：'世尊，彼等以几种清净安立？'
'以八种'，即除佛地的生清净外余七种。于彼七地中，每一地皆以八种清净分类安立。
'增上意乐清净'即前于初地时所说十五种意乐，直至佛地渐次增上清净。
'心清净'即前于初地时所说，菩萨由殊胜愿极为决定的自修所生，以具足六种极为决定的地之殊胜而生起，于每一大愿中都能成就百千无数眷属的十大愿，如同极为炼净的金般清净，直至佛地渐次增上清净。

།སྙིང་རྗེ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གནས་དང་། འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བསམ་པར་རྟོགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པར་རྟོགས་པའོ་། །དེ་ལ་བསམ་པར་རྟོགས་པ་ནི་ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་། བདེ་བའི་བསམ་པའོ། །སྒྲུབ་པར་རྟོགས་པ་བསམ་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་ལ་ཅི་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་ལུས་དང་ངག་གིས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའོ། །གནས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས དང་།ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། བག་མེད་པ་རྣམས་དང་། ལོག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། །འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཁོན་སྤོང་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིད་ཞུམ་པ་མེད་ པར་སྦྱོར་བ་དང་།སྦྱོར་བ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་དང་། སྙིང་བརྩེ་བས་ཤས་ཆེར་གནས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བ་དང་། བྱམས་པའི་ཕན་ཡོན་དེའི་ལུས་ལ་དུག་གིས་མི་ཚུགས་མཚོན་གྱིས་མི་ཚུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གང་དག་གསུངས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ས་དང་པོ་ལ་ཉེ་བར་འཇིགས་པ་དང་སྡང་བ་དང་། བག་ཚ་བ་དང་། སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་བསམ་པ་མ་ཉམས་པ་དང་ མི་དམའ་བས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་གོང་དུ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'清净大悲'，是指诸佛菩萨的大悲之体性、所缘及果德利益。体性有二种：思维证悟和修行证悟。
其中思维证悟是利益之心和安乐之心。修行证悟是以此心念对众生尽己所能以身语实践。
所缘有五种：即苦恼众生、造作恶业众生、放逸众生、入邪道众生及具烦恼习气众生。
果德利益是：对众生断除怨恨、无畏投入一切利益众生之事业、于此事业永不厌倦、多住慈悲心、无过失而今生安乐、来世获益，以及慈心功德所说的'其身不为毒所害、不为兵器所伤'等一切功德皆当了知。
此外，初地菩萨无有恐惧、嗔恚、怯懦及毛骨悚然等，因为大悲为先，以殊胜意乐不退不堕而精进摄集一切善根，乃至佛地愈发清净。

།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།ཐམས་ཅད་དང་། དཀའ་བ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་དང་། འདི་དང་གཞན་གྱི་བདེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་དག་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དག་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་ སྦྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དག་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་མ་ཐག་ཀུན་དུ་རྫོགས་པར་བྱས་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་།རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོའི་སྐུ་དང་དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་། དཀའ་ བའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་མཚུངས་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས པ་ཐམས་ཅད་ལ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་པར་གྱུར་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་དང་།སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་འབྲས་བུ། མངོན་པར་ འགྲུབ་པ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུའི་སྐུ་བསོད་ནམས་སྣ་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་ པ་དང་།ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་བཞུགས་པའི་ཚེ་བདུད་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གནོན་པར་བྱ་བ་དང་། ཐོ་འཚམས་པ་དང་། བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་ པ་དང་།འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བདེ་བའི་མཆོག་གི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞི་པོ་སྐུ་དང་དམིགས་པ་དང་ཐུགས་དང་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ས་དང་པོ་ལ་དེའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་ རྣམས་ཅི་ནུས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཡང་དག་པར་མི་སྒྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་མཐོང་ཞིང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ཀྱིས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་མཆོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། སྐུ་ལ་མཆོད་པ་དང་། མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་མཆོད་པ་དང་། མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པར་མཆོད་པ་དང་། བདག་གིས་བྱས་པའི་ མཆོད་པ་དང་།གཞན་བྱེད་དུ་བཅུག་པའི་མཆོད་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིའི་མཆོད་པ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོའི་མཆོད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་མཆོད་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པའོ། །དེ་ལ་སྐུ་ལ་མཆོད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ སྐུ་ཉིད་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པའོ།

所谓'波罗蜜多清净'，是指诸佛菩萨的六波罗蜜多以自性、一切、难行、一切门、胜士、一切相、贫乏所欲、此世他世安乐、清净等分类中，取其自性后，从布施一切乃至般若一切，皆当修习并极为清净，随即圆满成就无上正等正觉，
以及金刚藏身和正法久住之果的成就，以难行布施等一切修习等，成就如来稀有殊胜无与伦比之法果，以一切门布施等一切修习等，成就如来为一切天人众生所供养之果，以胜士布施等一切修习等，成就如来一切众生中最胜之果，
以一切相布施等一切修习等，成就如来三十二大士相及八十随好之身，无量福德所摄之果，以贫乏所欲布施等一切修习等，成就如来坐菩提座时不为一切魔众及诸反对者所降伏、侵害、动摇之果，以此世他世安乐布施等一切修习等，成就如来功德、解脱、三昧、等持最胜安乐之果，
以清净布施等，成就如来一切四种遍清净——身清净、所缘清净、意清净、智慧清净等之果。此即初地时其布施波罗蜜多为主，其余诸波罗蜜多亦随力修习而非不修，如是乃至佛地，渐次愈发清净。
所谓'见佛承事清净'，是指诸佛菩萨对三宝供养清净。其中对如来供养有十种：供养身、供养塔、现前供养、非现前供养、自作供养、教他作供养、利养恭敬供养、广大供养、无染污供养、修行供养。其中供养身是指对如来色身作供养。

།མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ནམ་གདུང་ཁང་བྱུར་བུ་འམ་གཙང་ཁང་ངམ་མཆོད་རྟེན་རྙིང་པའམ་མཆོད་རྟེན་སར་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པའོ། །མངོན་སུམ་དུ་མཆོད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའམ་མཆོད་རྟེན་ལ་ མངོན་སུམ་དུ་མཆོད་པ་བྱེད་པའོ།།མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པར་མཆོད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གསུམ་མམ་མཆོད་རྟེན་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར་དམིགས་ཏེ་མཆོད་པ་བྱེད་པའོ། །མངོན་སུམ་དང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཐུན་མོང་གི་མཆོད་པ་ཡང་ཡོད་དེ། །དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་སྐུ་འམ་མཆོད་རྟེན་གཅིག་ལ་མངོན་སུམ་དུ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་ན་ལྷག་པའི་བསམ་པ་འདི་ལྟ་བུས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་དང་མཆོད་རྟེན་གཅིག་གི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་།མཆོད་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆེད་ ཉིད་ཡིན་པས་བདག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མཆོད་རྟེན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་འདི་ལ་མཆོད་པས་ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་།གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མཆོད་དོ་སྙམ་པའི་སེམས་ཀྱིས་མཆོད་པ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་མཆོད་པ་ནི་བསོད་ ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།།མངོན་སུམ་དུ་མ་ཡིན་པའི་མཆོད་པ་ནི་དེ་བས་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །མངོན་སུམ་དང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ཐུན་མོང་གི་མཆོད་པ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བདག་གིས་བྱས་པའི་ མཆོད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འམ་མཆོད་རྟེན་ལ་རང་གི་ལག་གིས་མཆོད་པ་བྱེད་དེ།ལེ་ལོ་དང་སྙོམ་ལས་དང་བག་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཞན་བྱེད་དུ་མི་འཇུག་པའོ། །གཞན་བྱེད་དུ་བཅུག་པའི་མཆོད་པ་ནི་མཆོད་པའི་ཡོ་བྱད་ཆུང་ཤས་བདོག་པ་སྙིང་རྗེ་དང་ ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་བསོད་ནམས་ཆུང་ཞིང་མི་ནུས་པ་གཞན་དག་ལ་བསྟན་ཏེ་མཆོད་པ་བྱེད་དུ་བཅུག་པའོ།།བདག་གིས་བྱས་པ་དང་གཞན་བྱེད་དུ་བཅུག་པའི་ཐུན་མོང་གི་མཆོད་པ་ཡང་ཡོད་དེ། བདག་ཉིད་ཀྱང་བྱེད་ལ་གཞན་དག་ཀྱང་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ལ་བདག་གིས་བྱས་པའི་མཆོད་པ་ནི། བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་བྱེད་དུ་བཅུག་པའི་མཆོད་པ་ནི་དེ་བས་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །བདག་གིས་བྱས་པ་དང་གཞན་བྱེད་དུ་བཅུག་པའི་ཐུན་མོང་གི་མཆོད་པ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་བསོད་ནམས་ཀྱི འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་མཆོད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། མཆོད་རྟེན་ལ་ན་བཟའ་དང་ཞལ་ཟས་དང་གཟིམས་ཆ་དང་བསྙུན་གྱི་གསོས་སྨན་ཡོ་བྱད་དང་། གུས་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། མངོན་དུ་ལྡང་བ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་ དང་།མཆོད་པའི་ལས་དང་། བསྟོད་པ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དང་། ཡོ་བྱད་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པ་བྱེད་པའོ།

供养佛塔是对如来的佛塔或舍利塔或佛殿或旧塔或新塔进行供养。
现前供养是对如来身或佛塔进行现前供养。
非现前供养是对非现前的如来三身或佛塔缘念而作供养。
现前和非现前的共同供养也有，即当对一尊如来身或一座佛塔作现前供养时，以如是殊胜意乐：一尊如来和一座佛塔的法性即是十方三世一切如来和佛塔的法性，故我以供养此现前如来和佛塔，亦供养十方三世一切如来和其他一切，以此心意作供养。
其中现前供养获得广大福德果报。
非现前供养获得更大的福德果报。
现前和非现前的共同供养应知获得更大的福德果报。
自作供养是以自己的双手对如来或佛塔作供养，不因懈怠、懒惰和放逸而令他人代作。
令他作供养是以具有悲心，将少许供品教示给其他痛苦的、福德微薄且无力的众生，令其作供养。
自作和令他作的共同供养也有，即自己也作且也令他人作供养。
其中自作供养获得广大福德果报。
令他作供养获得更大的福德果报。
自作和令他作的共同供养应知获得更大的福德果报。
利养恭敬供养是以衣服、饮食、卧具、医药用品、恭敬言语、顶礼、起身、合掌、供养事业、赞颂、珍宝及用品等对如来或佛塔作供养。

།རྒྱ་ཆེ་བའི་མཆོད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ་མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་ནི་དངོས་པོ་བདུན་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡུན་རིང་པོར་མཆོད་པས་དུས་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། དངོས་ པོ་མང་པོས་མཆོད་པས་དངོས་པོ་མང་པོ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་།དངོས་པོ་གྱ་ནོམ་པས་མཆོད་པས་དངོས་པོ་གྱ་ནོམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པར་མཆོད་པས་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། བདག་གིས་བྱས་པ་དང་གཞན་བྱེད་དུ་གཞུག་པས་མཆོད་པ་བྱེད་པའི་ གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་།སྙིང་ཐག་པ་ནས་དགའ་བ་མངོན་དུ་གྱུར་ཅིང་མོས་པ་དྲག་པོས་མཆོད་པས་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ཞིང་མཆོད་པས་འབྲས་བུ་བསྔོ་བ་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ མཆོད་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མཆོད་པ་རྣམ་པ་དྲུག་སྤངས་པ་སྟེ།རང་གི་ལག་གིས་བྱེད་པས་ལེ་ལོས་གཞན་བྱེད་དུ་འཇུག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། གུས་པས་བྱེད་པས་མ་གུས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སེམས་མི་གཡེང་བས་བྱེད་ པས་སེམས་གཡེང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་།བསམ་པ་དག་པས་བྱེད་པས་བསམ་པ་མ་དག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། ཚུལ་འཆོས་པ་མེད་པས་བྱེད་པས་ཚུལ་འཆོས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་བ་བླས་ བྱུགས་པ་དང་།མར་ཁུས་བཀྲུ་བ་དང་། གུ་གུལ་གྱིས་བདུག་པ་དང་། ཨརྒའི་མེ་ཏོག་གིས་གཏོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་ཏེ་། མཐུན་པའི་དངོས་པོས་བྱེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའོ། །སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་ཚད་མེད་པའི་རྒྱུ་ བསྒོམ་པ་དང་།འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམ་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་བསྒོམ་པ་དང་། བསླབ་པ་གསུམ་བསྒོམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཅུང་ཟད་དང་། ཡུད་ཙམ་དུ་ཐ་ན་བ་འཇོས་ཙམ་གྱི་བར་དུ་ཡང་ བསམ་པ་དང་།སྦྱོར་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་མཆོད་པའི་མཆོག་དམ་པ་གྱ་ནོམ་པ་གོང་ན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མའི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱའི་ཆ་དང་སྟོང་གི་ཆ་ནས་རྒྱུའི་བར་དུ་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་དུ་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ།དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་མཆོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དྲུག་གིས་བྱེད་དེ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་བླ་ན་མེད་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་བླ་ན་མེད་ པ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། ཨུ་དུམ་ཝཱ་རའི་མེ་ཏོག་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་གཅིག་པུ་སྟེ། འབའ་ཞིག་ལྷག་པའི་བསམ་ པ་དང་།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་སྟོན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ས་དང་པོར་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་སངས་རྒྱས་བརྒྱ་མཐོང་ཞིང་མཆོད་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་དཔག་ ཏུ་མེད་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ།

广大供养是对如来或佛塔进行供养时有七种广大的事项：由于长时间供养而时间广大，由于众多事物供养而事物广大，由于殊胜事物供养而事物殊胜广大，由于现前和非现前供养而处所差别广大，由于自己做和令他人做供养而供养者差别广大，由于从内心生起欢喜并以强烈信解供养而发心广大，由于将善根回向无上菩提而供养故回向果广大。
无烦恼供养是远离六种烦恼性供养：以自己亲手做而无懈怠令他人做的烦恼，以恭敬做而无不恭敬的烦恼，以不散乱心做而无散乱心的烦恼，以清净心做而无不清净心的烦恼，以无伪装做而无伪装的烦恼，远离不适宜之物如涂抹牛粪、油洗、焚烧古古罗香、撒阿迦花等，以适宜之物做而无不适宜的烦恼。
修行供养是与声闻共同的无量因之修习、想之修习、随念之修习，不共的真实义之修习、三学之修习、菩提分之修习等，即使是短暂的、乃至挤牛奶的时间，也以发心和加行来修行，这是最殊胜无上的供养，前述获得和恭敬的一切供养，百分之一、千分之一乃至因分也无法与之相比。
如同对如来一样，对法和僧也应如理类推，菩萨以六种增上意乐对三宝作这十种供养：无上功德田的增上意乐、无上利益的增上意乐、一切众生中最胜的增上意乐、如优昙钵罗花般极其稀有的增上意乐、三千大千世界中唯一的增上意乐、显示一切世间出世间圆满义利的增上意乐而作供养故清净。
如初地中一刹那见百佛并作无量供养承事所说，乃至佛地越来越极其清净。

།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པ་ དྲུག་སྟེ།ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གང་ཟག་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་བསྟེན་པའི་རྒྱུས་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ན་དེའི་མོད་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་མཐུ་ཡོད་པའོ།།ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ གང་ཟག་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ཅན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ཅན་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ ཀྱི་རིགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ཅན་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་ཡང་དག་པར་མ་སྒྲུབས་པ་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ཏེ། ཁམས་བརྟས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་རྐྱེན་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་། འཇུག་པ་ དང་།དགའ་བར་འཛིན་པ་དང་། དང་པོ་འཇུག་པ་དང་། དང་པོ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་ཐག་རིང་བ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་ཐག་ཉེ་བ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། བསམ་པ་དང་། ཟང་ཟིང་གི་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་། ཆོས་ཉེ་བར་ སྒྲུབ་པ་དང་།རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་འདུན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་སྟོན་པ་དང་། གསང་སྟེ་ཆོས་བརྗོད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ཆོས་བརྗོད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཆུང་ངུ་དང་། སྦྱོར་བ་འབྲིང་དང་། སྦྱོར་བ་ཆེན་པོ་དང་། ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། སྒོམ་པ་དང་། སྡུད་པ་དང་། ཚར་ གཅོད་པ་དང་།བདག་གིས་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ལ་རྩོལ་བ་དང་། གཉི་གས་སྦྱོར་བའོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ནི་ས་དྲུག་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཏེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་དུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མོས་པས་སྤྱོད་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། ངེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངེས་པར་གྱུར་པ་དང་། ངེས་པར་སྤྱོད་པ་སྒྲུབ་པའི་ས་ལ་གནས པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང་།མཐར་ཐུག་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པའོ།

所谓清净成熟众生，是诸佛菩萨成熟众生的六种方式：成熟的体性、应当成熟的补特伽罗、成熟的差别、成熟的方便、能成熟的补特伽罗以及已成熟补特伽罗的特征。
其中，成熟的体性是指具有善法种子的善法，由于依止的因缘，在正确修行圆满时，当下即具有现证清净的能力与机缘。
应当成熟的补特伽罗有四种：具有声闻种性并已成就声闻种性者应以声闻乘令其成熟，具有缘觉种性并已成就缘觉种性者应以缘觉乘令其成熟，具有佛种性并已成就佛种性者应以大乘令其成熟，以及未成就三乘种性者应为令其趣向善趣而令其成熟。
成熟的差别有六种：诸根成熟、善根成熟、智慧成熟，以及小、中、大三种成熟。
成熟的方便有二十七种：增长界、成办现前缘、趣入、欢喜摄受、初次趣入、非初次趣入、远离清净、接近清净、加行、意乐、布施摄受、法摄受、神通劝导、说法、密意说法、分别说法、小加行、中加行、大加行、闻、思、修、摄受、呵责、自作、劝他、二俱加行。
能成熟的补特伽罗是安住于六地的诸菩萨：安住于胜解行地时的胜解行菩萨、安住于增上意乐清净地的增上意乐清净菩萨、趣入行的趣入行菩萨、决定菩萨、安住于决定行修习地的决定行菩萨、安住于究竟地的究竟菩萨。

།ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གང་ཟག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པ་ཆུང་ངུ་དང་།འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ནི་སྔོན་དགེ་བ་ལ་གོམས་པས་གང་གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆུང་ངུ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ན་ནི་འདུན་པ་ཆུང་བ་དང་། སྦྱོར་བ་ཆུང་བ་ཡིན་ཏེ། ངན་སོང་རྣམས་སུ་ཡང་འགྲོ་ལ་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཡང་མི་ འཐོབ་ཅིང་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མི་ཐོབ་བོ།།གང་གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་འབྲིང་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ན་ནི་འདུན་པ་འབྲིང་དང་། སྦྱོར་བ་འབྲིང་ཡིན་ཏེ། ངན་སོང་རྣམས་སུ་ཡང་མི་འགྲོ་ལ་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ནི་འཐོབ་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མི་ཐོབ་པོ། །གང་ གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ན་ནི་འདུན་པ་ཆེ་བ་དང་།སྦྱོར་བ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ངན་སོང་རྣམས་སུ་ཡང་མི་འགྲོ་ལ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཡང་ཐོབ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཐོབ་པོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ མཚན་ཉིད་ནི་ཉན་ཐོས་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ཏེ། །འདུན་པ་ཆུང་བ་དང་སྦྱོར་བ་ཆུང་བས་ངན་སོང་རྣམས་སུ་ཡང་འགྲོ་ལ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པའི་དང་པོར་ གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དགེ་བའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སྦྱངས་པ་དང་མི་གཡོ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐམས་ཅད་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་འབྲིང་ཡིན་ཏེ། འདུན་པ་འབྲིང་དང་སྦྱོར་བ་འབྲིང་ ཡིན་པས་ངན་སོང་རྣམས་སུ་མི་འགྲོ་ལ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པའི་གཉིས་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ།དགེ་བའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སྦྱངས་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་ནི་མི་ལྡན་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ནི་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པ་དང་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་ནི་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ།འདུན་པ་ཆེ་བ་དང་སྦྱོར་བ་ཆེ་བས་ངན་སོང་རྣམས་སུ་ཡང་མི་འགྲོ་ལ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སྦྱངས་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐམས་ཅད་དང་ ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་།།དེ་ལ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་བྱེད་པ་རང་བཞིན་གྱིས་བརླིང་བ་དང་། གསལ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བ་དང་ཕན་ཡོན་ཆེ་བའོ། །མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་། ཇི་ལྟར་བསགས་པ་དེ་དག་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ པ་དང་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའོ།།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་དེ་དག་ལས་ཆེས་ཡོངས་སུ་དག་པ་གོང་ན་མེད་པའོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་ས་དང་པོ་ལ་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་སེམས་ཅན་བརྒྱ་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་དང་། འབྱོར་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའོ།

关于圆满成熟补特伽罗的特征，是指通过三乘而圆满成熟的补特伽罗们的小、中、大三种圆满成熟的特征。其中，声闻由于往昔串习善法，当住于小圆满成熟时，意乐小且加行小，会堕入恶趣，于今生中既不能获得沙门果，也不能获得涅槃。当住于中等圆满成熟时，意乐中等且加行中等，不会堕入恶趣，于今生中能获得沙门果，但不能获得涅槃。当住于大圆满成熟时，意乐大且加行大，不会堕入恶趣，于今生中既能获得沙门果，也能获得涅槃。
独觉乘的圆满成熟特征应当了知与声闻相同。大乘的圆满成熟特征是：住于胜解行地者是小圆满成熟，以小意乐和小加行会堕入恶趣，属于第一无数劫，不具足一切善法、菩提分法的修习、不动和极清净。住于清净增上意乐地者是中等圆满成熟，以中等意乐和中等加行不会堕入恶趣，属于第二无数劫，具足善法、菩提分法的修习，但不具足不动和极清净。住于决定究竟地者是大圆满成熟，以大意乐和大加行不会堕入恶趣，属于第三无数劫，具足一切善法、菩提分法的修习、不动和极清净。
其中，'修习'是指经过观察而行持，本性稳重、明晰、果大及利益大。'不动'是指对已获得和积累的善根不退转、不退失且不断增上。'极清净'是指在菩萨地中，此等之上再无更清净者。关于成熟有情，如经中所说，在初地时一刹那能成熟百位有情，乃至佛地越来越极其清净。'清净受生'是指菩萨有四种受生：业力受生、愿力受生、三昧力受生和自在力受生。其中，业力受生是指住于胜解行地的诸位由业力而受生于欲界。

།སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ནི་སར་ཆུད་པ་རྣམས་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་ སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུད་འགྲོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ངན་པར་སྐྱེ་བའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་ཡོངས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་རྣམས་བསམ་གཏན་རྣམ་པར་བཟློག་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའོ། །འབྱོར་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བའོ།།ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་སར་ཆུད་པ་ཡན་ཆད་སྐྱེ་བ་དེ་དག་གང་གིས་སྐྱེ་ཡང་རུང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་མཐུན་པར་འཇུག་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། ཆེན་པོར་སྐྱེ་བ་དང་། བདག་པོར་སྐྱེ་བ་དང་། ཐ་མའི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་མུ་གེ་ལས་གྱུར་པའི་གནོད་པ་ཡང་ དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་།ཁམས་མ་སྙོམས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པ་ལས་གྱུར་པའི་གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བས་བསྒྲུབས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་ བར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བའོ།།དེ་ལ་མུ་གེ་ལས་གྱུར་པའི་གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཇིག་རྟེན་དུ་མུ་གེས་ཕོངས་ཤིང་གནོད་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བའི་དུས་དག་ཏུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེགས་ཆུང་ངུས་འཚོ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུར་བདག་ ཉིད་ཉ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་གནས་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་ཅིང་།འགྲོ་བ་མཐའ་དག་རང་གི་ཤས་ཚིམ་པར་བྱེད་པའོ། །ཁམས་མ་སྙོམས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཁམས་མ་སྙོམས་པའི་ ནད་མང་པོ་བྱུང་བའི་དུས་དག་ཏུ་ནད་དེ་དག་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་བཏབ་ནས་བདག་ཉིད་རིག་སྔགས་འཆང་གྲུབ་པའི་སྨན་པ་ཆེན་པོའི་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའོ།།གཞན་གྱིས་སྤྲུལ་པ་ལས་གྱུར་པའི་གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་དམག་ཚོགས་ལས་གྱུར་པའི་གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་ཕ་རོལ་གྱི་དམག་ཚོགས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་བཞིན་དུ་སྙོམས་པར་ཐབས་མཁས་པས་ཕ་རོལ་གྱི་དམག་ཚོགས་ཀྱི་གནོད་པ་རབ་ཏུ་ཞི བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་པོར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་དེ་དག་གི་གནོད་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་།ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་ལས་གྱུར་པའི་གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་སེམས་ཅན་ཞེ་འགྲས་པ་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་བསྡུམས་བྱ་ བ་དང་།ཁོན་གྱི་བསམ་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཚིག་བརྩན་པ་དང་ལྡན་པའི་གཙོ་བོར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་དེ་དག་གནོད་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་ཆོས་བཞིན་མི་བྱེད་པ་ལས་གྱུར་པའི་གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་རྒྱལ་པོ་འབངས་རྣམས་ལ་མི་རིགས་པའི་ཆད་པ་ དང་འཆིང་བ་དང་།གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་གནོད་པ་དེ་དག་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་རྒྱལ་པོ་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་དེ་དག་གི་གནོད་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའོ།

由愿力而转生，是指已入地者由愿力为了成熟众生而转生于畜生等恶趣中。
由禅定力而转生，是指已获得禅定者舍弃禅定而转生于欲界中。
由神通力而转生，是指化身转生于兜率天等处。
从清净增上意乐地以上，无论以何种方式转生，菩萨的转生都是为了利益一切众生的安乐，无有过失，总的来说有五种：
息灭损害的转生、随顺同分的转生、尊贵的转生、主尊的转生和最后的转生。
其中息灭损害的转生有：息灭饥荒所致损害的转生、息灭四大不调所致损害的转生、息灭他人所化所致损害的转生、息灭邪见所致损害的转生。
其中息灭饥荒所致损害的转生是指菩萨在世间发生饥荒灾难和重大损害时，发愿转生为大鱼等众生，使众生能轻易获得生存资具，以自身血肉使一切众生得以饱足。
息灭四大不调所致损害的转生是指当世间众生发生诸多四大不调的疾病时，发愿息灭这些疾病，自身转生为持明成就的大医王，息灭众生的疾病。
息灭他人所化所致损害的转生是指息灭敌军所致损害的转生，对于遭受敌军严重损害的众生，以善巧方便如法平等地息灭敌军的损害，为此自身转生为具力的国王而息灭他们的损害；
息灭互不和睦所致损害的转生是指对于互相仇恨不和的众生，为了调解和断除怨恨心，自身转生为具有威信的主尊而息灭他们的损害；
息灭国王不如法所致损害的转生是指对于国王对臣民施以不当的惩罚、囚禁和各种损害时，为了消除众生的这些损害，自身转生于王宫中成为具有慈悲心、如法的国王而息灭他们的损害。

། ལོག་པར་ལྟ་བ་སྒྲུབ་པ་ལས་གྱུར་པའི་གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གང་དག་ལྷའི་གནས་འགའ་ཞིག་ལ་མོས་ནས་ལོག་པར་ལྟ་ཞིང་སྡིག་པ་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་སྙིང་བརྩེ་བས་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་སྡིག་པ་བྱེད་པ་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ལྷའི་གནས་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་ཞིང དེ་དག་གི་གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའོ།།དེ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་མཐུན་པར་འཇུག་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱིས་སམ་དབང་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་། ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་དང་ལྷ་མ་ཡིན་ལ་སོགས་པ་གཅིག་ལ་ གཅིག་འཁུ་ཞིང་མི་མཐུན་པ་རྣམས་དང་།བྲམ་ཟེ་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་དང་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་ཅིང་དེས་ཚོལ་དེར་མངོན་པར་དགའ་བ་རྣམས་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཧ་ཅང་ལྷག་པར་ཞེན་པ་འདོད་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་པ་དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་དེ་དག་དང་སྐལ་བ་ མཉམ་པར་གཙོ་བོར་སྐྱེ་ཞིང་སེམས་ཅན་དེ་དག་དགེ་བ་གང་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ཅིང་དེ་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏེ།ཆོས་བསྟན་པ་དེ་དང་མི་མཐུན་པར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དེ་དང་ཐབས་མཁས་པ་དེས་དེ་དག་ཉེས་པ་དེ་དག་ལས་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆེན་པོར་སྐྱེ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སྐྱེ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་ཁ་དོག་དང་།རིགས་དང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞིང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེས་ཀྱང་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བྱེད་པའོ། །བདག་ པོར་སྐྱེ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ།གནས་པ་བཅུ་པའི་བར་དག་གིས་སྐྱེ་བ་བརྗོད་པ་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་དབང་ཕྱུག་ནས་བཟུང་སྟེ། འོག་མིན་ལས་འདས་ནས་སྐྱེ་བའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གང་དུ་གནས་ པར་མཆོག་ཐོབ་པ་ཁོ་ནའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྐྱེ་བར་གྱུར་པ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་བར་དེའི་བདག་པོར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་དེ་དག་གི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཐ་མའི་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་གང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ མདུན་ན་འདོན་གྱི་ཁྱིམ་མམ་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་སྐྱེས་ཏེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་མཛད་པ་དེ་།སྐྱེ་བ་དེ་ལས་གཞན་མེད་པ་ཐ་མའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུས་ ན་དང་པོ་གསུམ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་སྟེ།དེ་ཡང་དགོས་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལས་བཟློག་པ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ལས་བཟློག་པ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་ བའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ལ་འཛུད་པའི་སྐྱེ་བ་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།བཞི་པ་ནི་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་སྟེ། བདག་ཉིད་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་འབྲས་བུའི་ལེགས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྔ་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་གཉི་གའི་དོན་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་སྟེ།བདག་ཉིད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང་། མཛད་པས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

能够真实平息由邪见修行所生之损害的出生，是指对于某些对天界生处生起信解而持邪见造罪的众生，以悲悯心为了使他们断除邪见和造罪，自己投生于那些天界处所，真实平息他们的损害。
与彼等同分相应的出生，是指以愿力或获得自在力，对于投生于各种各样旁生界的众生，以及天、龙、夜叉、阿修罗等互相仇恨不和的众生，邪见婆罗门以及行持恶行且以此为乐的众生，对欲望过分贪著、信解欲望的众生，为了遮止这些过失，主要投生为与这些众生同分的众生，行持这些众生所不行持的善法，为他们说法，以不违背所说法义的行为和善巧方便，使他们远离这些过失。
大的出生，是指菩萨的出生自然超胜一切世间的色相、种姓、财富等异熟功德，并以此异熟成就自他一切利益。
主的出生，是指从住于欢喜地的初地菩萨直至十地之间所说的出生，从赡部洲的主尊乃至超越色究竟天的一切生处中最殊胜的处所，唯有获得殊胜的菩萨才能投生，直至大自在天的主尊，称为主的出生，这是以他们的业力而成就的。
最后的出生，是指在某一出生中，菩萨圆满菩提资粮后，投生于大臣或王宫之家，现证无上正等正觉，成佛并作一切佛事，此后再无其他出生，称为最后出生。
这五种出生总的来说，前三种是成就利他圆满，这是依据三种必要而说的，即遮止不悦意的果报、遮止不悦意果报的因、引导趣入悦意果报的因的出生，如其次第。第四种是成就自利圆满，因为自身住于异熟功德殊胜果位。第五种是成就自他二利圆满，因为自身现证圆满佛果，并以佛事利益他众。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་དག་ཏུ་དགེ་བ་དང་བཟང་བ་དང་ཤིས་པའི་སྐྱེ་བ་ རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་།སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་གང་དུ་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་སྐྱེ་བ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་ཟད་དེ་སྐྱེ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཡང་ས་ དང་པོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དེ་མ་གཏོགས་པ་བཅུ་པའི་བར་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ།།མཐུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ མཐུ་དང་།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐུ་དང་། ཐུན་མོང་གི་མཐུ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཐུའོ། །དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྔར་འཕགས་པ་བྱམས་པའི་ལེའུར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ས་དང་པོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ དག་པ་ཡིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་ནས་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཡོན་ཏན་དང་ཡང་མཉམ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་འོག་མ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡང་དེ་ན་ཡོད་པས་དེ་དང་མཉམ་པའོ། །གཉེན་པོའི་རབ་ ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གནས་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གནས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པས་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལེན་པ་དང་།འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་བདག་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། ཉིད་དང་གཞན་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་ཟློག་ པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གནས་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་དོན་འདིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་སྐྱེ་བ་རབ་མཆོག་ཅེས་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་ཏེ།སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་མངལ་དུ་འཇུག་ན་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་ནི་མི་ཤེས་པར་འཇུག་ཅིང་གནས་ཏེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ནི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་པ་ལ་མི་ཤེས་པར་གནས་ཤིང་འབྱུང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ནི་ ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་ཅིང་གནས་པར་མི་ཤེས་པར་འབྱུང་གི་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་ཅིང་གནས་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་དང་། ཁམས་དང་། འགྲོ་བ་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཚེ་དང་།ཁ་དོག་དང་། རིགས་དང་། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེས་ཀྱང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞིང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེས་ཀྱང་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ།

菩萨于过去、未来、现在时中，在善妙吉祥的诸生中所生、将生、正生之一切处，以及此五生中所生，依止彼等生而将现前证得无上正等正觉。
彼等清净生，从初地乃至除佛地外的十地，皆渐次愈加清净。
所谓力清净，即诸佛菩萨的五种大力：神通力、法力、俱生力、共通力、不共通力。
彼等差别已于前弥勒品中宣说。彼等从初地乃至佛地渐次愈加清净。
所谓'除佛地清净生'，是因为成佛后不再受生。'与彼功德相等'，是说下地的功德于彼处亦具足，故与彼相等。
对治差别等文义已说讫。
其后当说善巧成熟自他相续处等文义。所谓善巧成熟自他相续处，即菩萨以极清净善根圆满故，观察而受生，以具足救护一切众生的悲心，自身无烦恼，为遮止自他烦恼而于有中受生，此即成熟自他相续处，此处所说即是善巧于此义。
因此，为说此义而问：'世尊，何故说一切有中生中菩萨生最胜？'
于有中生入胎时，凡夫不知而入住，转轮王知而入但不知住而出，声闻缘觉知而入住但不知出，菩萨则知而入住出。
无论生于何生处、界、趣，菩萨大士之生，自然超胜一切世间的寿量、色相、种姓、自在等异熟果报，以彼果报亦能成就，并以彼异熟果报能成熟自他相续，故而如是请问。

།རྣམ་པ་བཞིའི་ ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞི་འོག་ནས་འབྱུང་བ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འོག་མ་གཉིས་ཀྱང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་འབྲེལ་པར་སྲིད་པས་སྐྱེ་བ་ལེན་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་བ་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པར་ སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་རབ་མཆོག་ཅེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་ནས་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་ལེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་ པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་དོ།།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་དག་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། ལུས་དང་ ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་སོ།།ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ལ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཏེ། རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་དང་། དུས་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་ཏེ་བརྩམས་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་བྱེད་ཀྱི་བདག་འབའ་ཞིག་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པའོ།།དངོས་པོ་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ དག་པར་བླངས་ཏེ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའོ།།དུས་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་ཞིང་། བརྩོན་པ་མི་འདོར་བ་དང་། རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་།མི་མཐུན་པ་མེད་པ་དང་། གུས་པ་དང་མི་བརྟེན་པ་སྟེ། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དགའ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་མེད་པ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་མེད་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་ཅིང་གཞི་དེས་ འགྱོད་པར་ཡང་མི་བྱེད་པའོ།།མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་གཞན་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་དང་། ལྟ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའོ། །གུས་པས་ནི་གུས་པ་དང་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཡོན་ཏན་དང་སྙིང་པོར་ལྟ་ལ་ཤིན་ཏུ་ ངེས་པ་དང་།གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་དང་གཞན་གྱིས་མི་བཀྲི་བར་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའོ། །མི་བརྟེན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཉིད་དམ། བརྒྱ་བྱིན་ཉིད་དམ། བདུད་ཉིད་དམ། ཚངས་པ་ཉིད་དུ་རེ་བ་ མེད་པ་དང་།གཞན་ལས་ལེན་དུ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ་བརྟེན་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། སྦྱངས་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་སོ། །དེ་ལ་སྦྱངས་པ་དང་མི་གཡོ་བ་ ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟེ།སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་བྱེད་པ་རང་བཞིན་གྱིས་བརླིང་བ་དང་། གསལ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བ་དང་། ཕན་ཡོན་ཆེ་བའོ།

关于'四种相'，下文所说的四种因，前两种是因果关系，后两种也是因果关联，由于受生，菩萨的受生是为了成熟自他相续的处所，因此在一切轮回受生中最为殊胜。
'为了成就极为清净的善根'是下文所说'为了各别观察善妙'的原因。其中'善根'是指布施等善根以及一切菩提分法。'极为清净'是指行为、殊胜和清净而言极为清净。其中'行为'是由三种因：身、语、意。'殊胜'有两种因：广大和无烦恼。其中'广大'是指对众生无分别、对事物无分别、对时间无分别。对众生无分别是指菩萨依止一切众生而修行布施等善根，而不是仅仅为了自己。对事物无分别是指完全受持并修习布施等一切善根的一切方面。对时间无分别是指此生中日日夜夜不间断地精进修持，不舍精进，并且由此因在一切生世中都修习这些善根。
无烦恼是指最极欢喜、无违逆、恭敬和无依止。最极欢喜是指菩萨以欢喜心、无苦恼、无不悦而依止这些善根，并且不因此而后悔。无违逆是指无害他及对诸见无执著地修习这些善根。恭敬是指以恭敬和至诚观察这些善根的功德和精要，极为坚定，不依赖他人，不被他人所引导而如实受持并修习这些善根。无依止是指对这些善根的果报不希求转轮王位、帝释天位、魔王位或梵天位，也不依止于他人的恩惠、利养、恭敬和偈颂。
其中'清净'是由三种因：修习、不动和极清净。其中修习和不动是指入增上意乐清净地的善根。'修习'是指各别观察而行，本性稳重、明晰、果大和利益大。

།མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་། ཇི་ལྟར་བསགས་པ་དེ་དག་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་དང་། ཁྱད་པར་འགྲོ་བའོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ངེས་པའི་དང་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་དེ་དག་ལས་ཆེས་ཡོངས་སུ་དག་པ་གོང་ན་མེད་པའོ། ། དེ་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་། རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའི་རང་གི་རིགས་པ་དང་།དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་རིམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ནི་རང་གི་རིགས་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འབྱུང་ཞིང་མཐུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས།རང་གི་རིགས་ནི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་གཞི་ཡིན་ལ། དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་གཞི་ཡིན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་ རྒྱ་བར་འགྱུར་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གཞི་ཡིན་པས།གཞི་དེ་གསུམ་གྱི་རིམ་གྱིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ལ། དེ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པས་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལེན་པར་བྱེད་ དོ།།སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་ལེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་དེའི་འབྲས་བུ་སྟེ། སྔར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་ནས་བདག་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་།གཞན་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སྔར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་རྣམ་པར་དག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།

所谓'不动'是指对已获得的善根和已积累的善根不退转、不退失并且继续增进。
'极为清净'是指确定和究竟的善根，在菩萨地中，这些善根的清净程度是无上的。
如是善根以三种因缘而修习，以二种因缘而殊胜，以三种因缘而清净，这就称为'极为清净'。
'为了真实成就'是指这极为清净的善根的真实成就，是依靠菩萨的自性、初发心以及修习菩萨行的次第而真实成就的。
就像菩萨依止并安住于自性，而成为具有证得无上正等正觉资格和能力的人一样，自性是具有资格的基础。
依止并安住于初发心，而修习布施等福德智慧资粮和一切菩提分法，因此初发心是修习菩萨行的基础。
依止并安住于修习菩萨行，而证得无上正等正觉，因此修习菩萨行是圆满大菩提的基础。
通过这三种基础的次第，极为清净的善根得以真实成就，由于这种真实成就而能观察后受生。
'由于观察后受生'是指极为清净善根真实成就的果报，应当与前面所说的菩萨清净受生相联系。
'由于具有救护一切众生的大悲心'是下文'自身不被烦恼所染'和'能遣除他人烦恼'的原因。
这应当与前面所说的菩萨清净大悲相联系。

། བདག་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་དེའི་འབྲས་བུ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དྲུག་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པར་ལྟ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འདོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པར་བལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་དང་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ནས་འཁོར་བ་དང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འདོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྩོན་འགྲུས་འབར་བའོ། །གཞན་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་ ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དྲུག་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་རྣམས་འབྲས་བུ་ཚད་མེད་པར་ སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་།ཚེགས་ཆུང་ངུས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཚད་མེད་པ་ཡང་དག་པར་སྐྱེད་ཅིང་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་ཞེ་འགྲས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁོང་ཁྲོ་བ་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཐ་མལ་པ་རྣམས་འཛུད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཞུགས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་།ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དེ་དག་གིས་བདག་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་གཞན་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་བ་ནི་རབ་མཆོག་ཅེས་ བྱའོ།།བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གནས་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སྨོན་ལམ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཡིན་པས་དེ་ལ་ མཁས་པར་བྱ་བའི་དོན་འདིར་བསྟན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོས་མཆི་བ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱ་ནོམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་ཏེ། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ཐམས་ཅད་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྨོན་ལམ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་དང་། སྨོན་ལམ་ཆེན་པོའོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་དེ་ལྟ་བུ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་ཅིང་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་དེའི་རྒྱུ་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ།

'自身无烦恼性及遮止他人烦恼性'这句话是指具有救护一切众生之悲心的果报。'自身无烦恼性'是指菩萨在成熟内在佛法方面善巧方便具足六种。何为六种？菩萨以悲心观察一切众生，如实了知一切诸行，希求无上正等正觉智慧，依于以悲心观察一切众生而不舍轮回，依于如实了知一切诸行而以无烦恼心在轮回中流转，依于希求无上正等正觉智慧而精进炽盛。
'遮止他人烦恼性'是指菩萨在成熟他方众生方面善巧方便具足六种。何为六种？菩萨使众生微小善根成就无量果报，以小功用生起广大无量善根并成就之，消除对佛教怀有嗔恨者的嗔心，引导凡夫入道，令已入道者成熟，令已成熟者解脱。
如是以此等善巧方便，为自身无烦恼性及遮止他人烦恼性故，菩萨之出生称为最胜。已说完自他相续成熟处所善巧之词义等。
其后当说圆满意乐方便善巧之词义等。'圆满意乐方便善巧'是指菩萨以真实语义成就愿力，是为圆满佛法及成熟众生之意乐圆满方便，此处显示应当善巧此义。
因此，依此显示之力，'世尊，何故菩萨具有广大愿、殊胜愿及具愿力'此问。菩萨一切真实愿略说有五种：发心愿、受生愿、境界愿、真实愿及大愿。'菩萨成就如是真实愿并圆满意乐之因是何'此为所问。

།དེ་ལ་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོས་མཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་འགྲོ་བ་སྟེ། སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་གོང་དུ་དང་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། །སྐྱེ་བའི་སྨོན་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་མཐུན་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ སྐྱེ་བའི་སྨོན་ལམ་པའོ།།དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་ནི་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡན་ཆད་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་བར་དུ་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་ལ་སྐྱེ་བའི་ སྨོན་ལམ་གྱི་སྣ་དེའི་བར་དུ་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོས་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།སྨོན་ལམ་གྱ་ནོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱ་ནོམ་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་སྨོན་ལམ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི།ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་སྨོན་པ་དང་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་སྒོམ་པའི་ཡུལ་ལ་སྨོན་པའོ། །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པའི་སྨོན་ལམ་བཟང་པོ་དང་ལྡན་པས་ན་སྨོན་ལམ་གྱ་ནོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་སྨོན་ལམ་དང་ཆེན་པོའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་མདོ་དང་རྒྱས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་པའོ། །སྨོན ལམ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་དེ་ཉིད་ལས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། ཕྱི་མ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་དང་། རིམ་གྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དམ་ པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་ཞིང་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་།ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་དག་པར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ན་བཞུགས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་གྱི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་ བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་། བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་གཅིག་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོའོ།།དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྨོན་ལམ་གྱི་འཁོར་འབུམ་ཕྲག་གྲངས་མེད་པ་དག་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ཡན་ཆད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ ཅན་རྣམས་སྨོན་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པས་ན་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་ཞེས་བྱའོ།

其中'以广大愿而行'是指以发心愿和受生愿而行。所谓'发心愿'是指在真实成就菩萨种性之前，首先发起无上正等正觉之心。所谓'受生愿'是指为了未来与众生利益相应的诸趣中受生而发愿。
其中以发心愿，从最初发心直至现证无上正等正觉之间，趋向一切自利圆满之处；以受生愿，直至彼时趋向一切他利圆满之处，故称'以广大愿而行'。
'具殊胜愿'是指具足殊胜行境愿。所谓'行境愿'是指愿求善分别诸法，以及修习慈悲喜舍等善法之境。由于具足修习一切菩萨行境之善愿，故称'具殊胜愿'。
'具愿力'是指具足真实愿和大愿之力。所谓'真实愿'是指为摄集未来一切菩萨善法和一切功德而发愿。所谓'大愿'即从彼真实愿中可知，其有十种：
即未来无量供养承事一切如来之大愿；受持护持诸佛世尊正法之大愿；为善持正法之理而发大愿；从住兜率天至般涅槃之大愿；善修一切菩萨行相之大愿；
成熟一切众生之大愿；善示一切世界之大愿；清净佛土之大愿；为趣入大乘而与一切菩萨发同一意乐加行之大愿；令一切正加行皆有果之大愿；现证无上正等正觉之大愿。
其中每一愿又各有无量百千眷属愿。从清净增上意乐地以上，诸具愿力菩萨以殊胜愿神变，故称'具愿力'。

།རྣམ་པ་བཞིའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་ནས་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞིའི་འབྱུང་བ་དང་པོ་གཉིས་ནི་གཉེན་པོ་ཡིན། ཐ་མ་གཉིས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལྟ་བུའི་གཉེན་པོ་ཐོབ་ཀྱང་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མི་སྤོང་བས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཕྱིར་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་བ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མོས་པ་དེས་སྦྱོར་བ་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ཡིད་མི་སྐྲག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕན་ཡོན་ མཐོང་བ་དང་།དེ་ལ་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་མཐོང་བའི་དད་པ་དང་། མོས་པ་མི་སྤོང་བའི་ཕྱིར་གོང་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་ན་དེ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རྒྱུ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་མྱུར་ དུ་ཐོབ་པར་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མོས་པ་དེས་སྦྱོར་བ་ན། འཁོར་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ སེམས་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པར་ནུས་ཏེ།དེ་ལ་སེམས་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་ན་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་འཁོར་བར་འཁོར་བར་འགྱུར་ལ་དེ་ལྟར་གྱུར་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། མྱ་ ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་མྱུར་དུ་འཐོབ་པར་ནུས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །མྱུར་དུ་འཐོབ་པ་དེ་དང་བདེ་བར་གནས་པ་དེ་ཡང་སྤངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དོན་དུ་གཉེར་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མོས་པ་དེ་སྦྱོར་བ་ ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བར་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱུར་དུ་འཐོབ་པ་དེ་དང་བདེ་བར་གནས་པ་དེ་ཡང་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ ནི་རྒྱུ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྒྱུ་མེད་པ་དགོས་པ་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་ཡུན་རིང་པོ་འབྱུང་བ་ལ་ཡིད་ཀྱིས་སྨོན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བས་ཡིད་སྐྱོ་བར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མོས་པ་དེས་སྦྱོར་བ་ན་འཁོར་བས་ ཡིད་སྐྱོ་བ་མེད་པས་མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ཡིད་ཀྱིས་སྨོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ད་ནི་རྒྱུ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་ སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། ས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། སྔར་ལེའུ་དགུ་པ་འདིའི་བསྡུ་བའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ནས་དྲིས་པ་དང་ལན་བརྗོད་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་ མཁས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། གང་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ།

'由于四种相'是指下文所说的四种因，其中前两种是对治，后两种是违品。虽然获得如是对治，但不舍违品，故较凡夫、声闻等殊胜，为圆满意乐方便之正愿成就。
如是诸菩萨'善住涅槃乐'是指不畏惧涅槃。菩萨以空性胜解修行时，心不畏惧涅槃，见涅槃功德，见彼功德生信解，不舍信解，故能圆满涅槃资粮，是为善住涅槃乐，此为第一因。
'速能证得'是指如实了知轮回。菩萨以空性胜解修行时，如实了知轮回，于贪等一切烦恼能善住舍心。若能善住舍心，则心无烦恼，虽在轮回中流转，亦能成就佛法、成熟有情、速得安住涅槃乐，此为第二因。
'舍离速证及安住'是指不求涅槃。菩萨以空性胜解修行时，不速求证涅槃，不入涅槃，为成就佛法、成熟有情故。舍离速证及安住，此为第三因。
'意愿无因无义利众多种种长时苦'是指不厌轮回。菩萨以空性胜解修行时，不厌离轮回，不速入涅槃，意愿利益有情，此为第四因。
已说圆满意乐方便善巧之文义等。已说地之分别。
前说此第九品摄义，是从善巧圆满波罗蜜多而问答。圆满波罗蜜多善巧有二：如何圆满及何者圆满。

།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མངོན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྟན་ཏེ་ཞེས་སྨོན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་དེ་ཡན་ཆད་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། ད་ནི་གང་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་ཕ་རོལ ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་དུ་མཆིས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་སྟེ། བདག་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་དུ་མཆིས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གནས་པ་ལ་མཁས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་ལྷག པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ཐབས་མཁས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་བསླབ་པའི་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ལེགས་ པར་ཤིན་ཏུ་བསླབ་པ་ལ་མཁས་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་བསླབ་པའི་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །མཐར་ཐུག་པ་བསྡུ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བསླབ་ པའི་གཞི་དེ་དག་གྲངས་དྲུག་ཏུ་གདགས་པར་རིག་པར་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།གྲོགས་ལ་མཁས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་དག་གྲངས་བཞིར་གདགས་པར་རིག་པར་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འབྱུང་བ་ལ་ མཁས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གོ་རིམས་ཇི་ལྟར་བསྟན་པར་རིག་པར་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཐ་དད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་རྣམ་པ་དུར་རབ་ཏུ་དབྱེ་ལགས་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།རྫོགས་པ་ལ་མཁས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཞེས་བགྱི་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གདགས་པ་བསྡུ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་སོ་སོའི་ལས་ གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་མཁས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་གི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ལ་མཁས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྟག་ཏུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པས་འཚལ་བ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཚལ་བ་དང་ལྡན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།རྒྱུ་ཉིད་ལ་གནས་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་ལ་དད་པས་གནས་པ་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་གི་སོ་སོའི་མཐུ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།

其中'如何圆满'是指通过证悟圆满而显现行为圆满，因此以分类显示波罗蜜多圆满，如此愿的分类已在前面讲述完毕。
现在'何者圆满'是指布施波罗蜜多等六波罗蜜多和十波罗蜜多的圆满显示，所说的是波罗蜜多分类的词义等将要解说。
因此，为了显示这些，问道：'世尊，菩萨们有多少学处基础？'
波罗蜜多的分类有二十种：善巧成熟自己与众生的方便，即'世尊，菩萨们有多少学处基础'等。
善巧安住，即'世尊，在这六种基础中，哪些是增上戒学'等。
善巧增上生和决定胜的方便，即'世尊，在这六种学处基础中，哪些是福德资粮'等。
善巧善学，即'世尊，菩萨应当如何学习这六种学处基础'等。
善巧究竟摄集，即'世尊，为何应当了知这些学处基础安立为六数'等。
善巧伴侣，即'世尊，为何应当了知其他波罗蜜多安立为四数'等。
善巧生起，即'世尊，为何应当了知这六波罗蜜多如是次第显示'等。
善巧差别分类，即'世尊，这些波罗蜜多分为多少种'等。
善巧圆满，即'世尊，为何这些波罗蜜多称为波罗蜜多'等。
善巧安立摄集，即'世尊，这五种各自的作用是什么'等。
善巧功德差别，即'世尊，这些波罗蜜多的广大性是什么'等。
善巧相续不断，即'世尊，为何菩萨常时希求波罗蜜多异熟果而具有寻求波罗蜜多'等。
善巧安住因性的方便，即'世尊，菩萨对波罗蜜多如是希求波罗蜜多异熟果而不以信心安住'等。
善巧成办事业，即'世尊，这些波罗蜜多各自的力量是什么'等。

།ཡོངས་ སུ་བསྡུ་བའི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕན་ཡོན་ལ་མཁས་པ་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་རྒྱུ་གང་ལས་བྱུང་བ་དང་། འབྲས་བུ་གང་དང་ལྡན་པ་དང་། དོན་གང་དང་ལྡན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་བགེགས་ ལ་མཁས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་པས་མ་འཚལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་།སྙིང་རྗེ་ཅན་ལགས་ན་ཅིའི་སླད་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་དབུལ་པོ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐབས་ལ་འཇུག་པ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་ བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་གིས་འཛིན་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།འགྲིབ་པ་དང་འཕེལ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུས་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་གཞིག་པ་ལ་མཁས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ས་དེ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་རྣམ་པ་དུ་མཆིས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ངེས་པར་འབྱིན་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི། བཅོམ ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐེག་པ་གཅིག་གོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་དེ་ལ་དགོངས་པ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོར་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་ པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།བདག་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ནི་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་དོན་འདིར་བསྟན་ པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་དུ་མཆིས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །བསླབ་པའི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་སུ་གང་ ལ་བསླབ་པར་བྱ་བའི་གཞི་སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གོ། །དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་དགུ་དགུར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་དགུ་ནི་སྦྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་དང་། དཀའ་བའི་སྦྱིན་པ་ དང་།ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྦྱིན་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དང་། ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་སྦྱིན་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་སྦྱིན་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་རང་བཞིན་དང་། སྒོ་དང་། དངོས་པོ་དང་། བསམ་པ་དང་། ལེན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སྦྱིན་པའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་ནི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་དང་རང་གི་ལུས་ལ་མི་ལྟ་བའི་མ་ཆགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་སེམས་པའོ། །སྒོ་ནི་དེས་ཀུན་ནས བསླང་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སོ།།དངོས་པོ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་གཏོང་བའོ། །བསམ་པ་ནི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་དང་། འོང་བ་མཐོང་ཞིང་འབྲས་བུ་ལ་ལྟ་བའོ་། །ལེན་པ་ནི་སུ་གང་འདོད་པ་ དེ་ལ་དངོས་པོ་དེ་སོ་སོར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ།།ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པའོ། །དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་། རྒྱུ་དང་བྱེ་བྲག་གོ།

精通圆满摄集的真实成就利益，即'世尊，这些波罗蜜多从何因而生，具有何果，具有何义'等。
精通利益众生的障碍，即'世尊，若诸菩萨具足受用，且具慈悲，为何世间有贫穷者'等。
精通不虚入方便，即'世尊，菩萨以何波罗蜜多执持诸法无自性'等。
精通损减与增长，即'世尊，亦称波罗蜜多'等。
精通破除随烦恼因所执，即'世尊，彼等地中有几种烦恼随眠'等。
精通出离差别的分类，即'世尊所说声闻乘与大乘是一乘，其中密意为何'等。
其中首先应解释善巧成熟自他众生方便等文义。所谓善巧成熟自他众生方便，即六波罗蜜多是成熟自他众生的方便，此处显示精通其义。
因此，依此显示而问：'世尊，菩萨有几种学处？'学处即菩萨为成熟自他众生方便所应学习的基础，即六波罗蜜多。
'六种'即每一波罗蜜多各有九种相应了知。布施九种为：布施体性、一切布施、难行布施、一切门布施、善士布施、一切种布施、施予贫乏希求者、今后安乐布施、清净布施。
其中何为布施体性？具足五相：自性、门、事物、意乐、受者相的布施。
其中自性是对一切资具及自身无执著的无贪俱生心。门是由此发起而舍施物的身语业。事物是舍施一切无过失施物。意乐是住于律仪及见来者而观果。受者是对任何希求者各别施予彼物。
何为一切布施？有二种：内外事物布施。此复随应有三种：事物、因及差别。

།དཀའ་བའི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་སྦྱིན་པར་ བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཆུང་ངུ་བདོག་པ་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པར་བྱས་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་བླངས་ནས་གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྡུག་པའི་དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་བྱམས་པའམ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདྲིས་པའམ། ཤས་ཆེར་ཕན་པའམ། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ མཆོག་དང་རབ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་ཞེན་པ་བསལ་ནས་གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཚེགས་ཆེན་པོས་སྒྲུབ་པ་རྣམས་གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ བདག་ལ་བདོག་པ་ཡང་སྦྱིན་པར་ཡང་བྱེད་པ་དང་།གཞན་དག་ལས་བསླངས་ཏེ། ཡང་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ལེན་པ་པོ་བདག་གི་ཚལ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སློང་མོ་པ་གཞན་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་སྦྱིན་ པ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།དད་པས་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་དང་། གུས་པས་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་དང་། རང་གི་ལག་ནས་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ལ་མི་གནོད་པར་སྦྱིན་པ་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་དྲུག་དང་། རྣམ་པ་བདུན་ཏེ་ སྤྱིར་བསྡོམས་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་མོ།།དེ་ལ་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་མི་རྟེན་པར་སྦྱིན་པ་དང་། མི་སྲི་བར་བྱེད་པ་དང་། དགའ་བར་སྦྱིན་པ་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྦྱིན་པ་དང་། སྣོད་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། སྣོད་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱིན་པའོ། །རྣམ་པ་བདུན་ནི་ཐམས་ ཅད་སྦྱིན་པ་དང་།ཀུན་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པ་དང་། ནོར་དང་འབྲུའི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པའོ། །ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་ལ་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་ པ་བརྒྱད་དེ།ཟས་དང་སྐོམ་གྱིས་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཟས་དང་སྐོམ་སྦྱིན་པ་དང་། བཞོན་པས་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་རྣམས་ལ་བཞོན་པ་སྦྱིན་པ་དང་། གོས་ཀྱིས་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་རྣམས་ལ་གོས་སྦྱིན་པ་དང་། རྒྱན་གྱིས་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ རྒྱན་སྦྱིན་པ་དང་།སྣོད་སྤྱད་ཀྱིས་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྣོད་སྤྱད་སྦྱིན་པ་དང་། སྤོས་དང་མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་བྱུག་པས་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྤོས་དང་མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་བྱུག་པ་སྦྱིན་པ་དང་། གནས་ཀྱིས་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་རྣམས་ལ་གནས་སྦྱིན་པ་དང་། སྣང་བས་ ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་སྦྱིན་པའོ།།འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་སེར་སྣ་དང་། གསོག་འཇོག་གི་དྲི་མ་བསལ་ནས་བཟང་པོ་དང་། གཙང་བ་དང་། རུང་བ་སྦྱིན་པ་གསུམ་དང་། མི་འཇིགས་པ་ སྦྱིན་པ་དུད་འགྲོ་ལ་སོགས་པ་དང་།མི་དང་། སེམས་ཅན་དུ་བགྲོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་བསྐྱབ་པ་གསུམ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། རིགས་པར་སྟོན་པ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་གསུམ་ མོ།།རྣམ་པར་དག་པའི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། ཐོགས་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། བསགས་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། ཁེངས་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། མི་རྟེན་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། ཞུམ་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། ངན་པ་མ་ཡིན་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། ལན་ལ་མི་ལྟ་བའི་སྦྱིན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་ལྟ་བའི་སྦྱིན་པའོ།

什么是难行布施？有三种：即以自身所有的少量财物，令自身受损，忍受痛苦而布施他人；对于可爱的事物，无论是本性喜爱的，或是长期相处的，或是极为有益的，或是殊胜与最胜的布施物，断除执著而布施他人；以及将经过巨大艰辛获得的法布施他人。
什么是一切门布施？有四种：即将自己所拥有的财物布施；向他人乞求后再布施；将自己的眷属等布施；以及布施给其他乞求者所需之物。
什么是善士布施？有五种：即以信心布施；以恭敬心布施；亲手布施；不损害他人而布施。
什么是一切种布施？具有六种功德和七种类别，总共十三种。其中六种功德是：不依赖而布施；不吝啬而布施；欢喜布施；不间断布施；布施给堪能者；布施给不堪能者。七种类别是：一切布施；普遍布施；恒时布施；无过失布施；布施有情物；布施境物；布施财物与粮食。
什么是布施给贫乏渴求者？有八种：即布施食物饮品给缺乏渴求食物饮品者；布施乘骑给缺乏渴求乘骑者；布施衣服给缺乏渴求衣服者；布施装饰品给缺乏渴求装饰品者；布施器具给缺乏渴求器具者；布施香花鬘涂香给缺乏渴求香花鬘涂香者；布施住处给缺乏渴求住处者；布施灯明给缺乏渴求灯明者。
什么是今生来世获得安乐的布施？有九种：即远离悭吝与积蓄垢染的资具布施中的优良、清净、适宜三种布施；救护畜生等、人类、非情众生的无畏布施三种；以及如实说法、如理宣说、令受持清净学处的法布施三种。
什么是清净布施？有十种：即无障碍布施；无执著布施；无积蓄布施；无傲慢布施；无依赖布施；无怯懦布施；非劣质布施；无背弃布施；不求回报布施；不求异熟果布施。

།ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་དགུ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཕ་རོལ་ལས་ལེགས་པར་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་།བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཉམས་པར་གྱུར་ན་ཕྱིར་གསོ་བར་བྱེད་པ་དང་། མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གུས་པ་བསྐྱེད་དེ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྡོམ་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ ཐམས་ཅད་གང་ཞེ་ན།རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའོ། །དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ་།།དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་ལ་དབང་ཕྱུག་ལ་དབང་བྱེད་ཅིང་འདུན་པ་ལས་དེ་སྤངས་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ བླངས་ནས་ཉམ་ཐག་སྟེ་སྲོག་ལ་ཐུག་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་ཉམས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་།མེད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཅི་ནས་ཉེས་པ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་མི་འབྱུང་ན། ལྕི་བ་ལྟ་འབྱུང་བར་ག་ལ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་དང་། གནས་ པ་དང་།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་ཤིང་བག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། གོམས་པ་དང་། ཐབས་དང་ལྡན་པའོ། །སྐྱེས་བུ་ དམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཞེ་ན།རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་། གཞན་དག་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་མཐོང་ན་ཡིད་ དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་ཉེས་པར་གྱུར་ན་ཆོས་བཞིན་དུ་འཆོས་པའོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་དྲུག་དང་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། སྤྱིར་བསྡོམས་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ མེད་པ་དང་།རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་དང་མཐུན་པ་དང་། རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱན་དང་ལྡན་པའོ། །རྣམ་པ་བདུན་ནི་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཀུན་ནས་བསྲུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྐྱེས་བུ་ཆེན་ པོའི་མཚན་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།ལྷག་པའི་སེམས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྡུག་པའི་འགྲོ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་ ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ།གསང་བ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། བརྫུན་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ངག་རྩུབ་མོ་དང་། ངག་འཁྱལ་པ་དང་། ལག་པ་དང་། བོང་བ་དང་། ལྕག་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་འཚེ་ བ་དང་།བདག་ཉིད་ལ་གཞན་གྱིས་བྱས་ན་དེས་བདག་ཉིད་ཕོངས་ཤིང་དེའི་གཉེན་པོ་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་གཞན་དག་ལ་བྱས་ན་ཡང་དེས་གཞན་དག་ཕོངས་ཤིང་དེའི་གཉེན་པོ་འདོན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ཉེས་པ་དེ་བརྒྱད་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པའོ།

戒律的九种形式也如前所述。那么，什么是戒律的本质呢？具备四种功德：从他人处善妙地如实受持，具有极为清净的发心，若有毁犯则重新恢复，为了不毁犯而生起恭敬并具足正念的律仪。
什么是一切戒律？有两种：属于在家一方和属于出家一方。这又各自相应地分为三种：律仪戒、摄善法戒和饶益有情戒。
什么是摄善法戒？有三种：菩萨虽享有大量受用和自在，但能舍弃贪欲而如实受持戒律仪；受持戒律后，即使遭遇艰难乃至生命危险，也不毁坏、不废弃如实受持的戒律仪；只要活着，就连微细的过失也不生起，更何况重大过失，如是于一切行为、住处和作意中，都保持正念和谨慎。
从一切门中的戒律是什么？有四种：如实受持戒、本性戒、串习戒和具足方便戒。
什么是善士戒？有五种：菩萨自身持戒，引导他人如实受持戒律，宣说持戒的功德，见到同法者生欢喜心，若有过失则如法忏悔。
什么是一切种类的戒律？有六种功德和七种类别，总共十三种。其中六种功德是：广大、无过失、随顺极喜处、恒常实行、坚固和具足戒庄严。七种类别是：止持戒、作持戒、防护戒、成熟大士相的戒、成熟增上心的戒、成熟善趣的戒和成熟利益有情的戒。
什么是对治贫乏和欲望的戒律？有八种：观察'若他人对我做杀生、不与取、邪淫、妄语、离间语、粗恶语、绮语，以及用手、棒、鞭等方式伤害时，我会感到贫乏并希求对治；同样，若我对他人做这些事，他人也会感到贫乏并希求对治'，如是思维后不行这八种过失。

།འདི་དང་ གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་དགག་པར་བྱ་བའི་གནས་སུ་འགྱུར་བ་རྣམས་འགོག་པར་བྱེད་པ་དང་། གནང་བར་བྱ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་གནང་བར་བྱེད་པ་དང་། བསྡུ་བར་བྱ་བ་ རྣམས་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དང་།ཚར་གཅད་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཚར་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང་། སྦྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རྣམ་པར་ དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ།དང་པོ་ཉིད་ནས་ལེགས་པར་བླངས་པ་དང་། ཧ་ཅང་ཞུམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཧ་ཅང་ཐལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བག་ཡོད་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། སྨོན་ལམ་ལེགས་པར་བཏབ་པ་དང་། ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། འཚོ་བ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་།མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པའོ། །བཟོད་པ་རྣམ་པ་དགུ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་བཟོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཞི་པོ་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་དང་། རྒྱུའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཇི་མི་སྙམ་པའོ། །དེ་ལ་རྟེན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་དང་། བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་པའོ། །གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་སེམས་ཅན་མཛའ་བཤེས་དང་། དགྲ བོ་དང་།ཐ་མལ་པ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པའོ། །དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་གནོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཆོས་ལ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའོ། །རྒྱུའི་ཁྱད་པར་ནི། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་དང་སྙིང་རྗེ་འབའ་ཞིག་གིས་ཇི་མི་སྙམ་པའོ། །བཟོད་པ་ཐམས་ཅད་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པའོ། །དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཞན་གནོད་པ་བྱེད་པ ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་ལ་མོས་པའི་བཟོད་པའོ། །དཀའ་བའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཉམ་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་བཟོད་པ་དང་། བདག་ཉིད་ རྗེ་དཔོན་དུ་གྱུར་པ་བྲན་གཡོག་གིས་གནོད་པ་བྱས་པ་བཟོད་པ་དང་།སེམས་ཅན་བདག་པས་རིགས་དང་རུས་ཆེས་དམན་པ་དག་གིས་གནོད་པ་མཆོག་ཏུ་ཆེན་པོ་བྱས་པ་བཟོད་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མཛའ་བོ་དང་། མི་ མཛའ་བ་དང་།ཐ་མལ་པ་དང་། གསུམ་ཆར་གྱིས་དམའ་བ་དང་། མཚུངས་པ་དང་ལྷག་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་བཟོད་པའོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། བཟོད་པ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་བཟོད་པ་དང་། གཞན་ཡང་བཟོད་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། བཟོད་པའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། གང་ཟག་བཟོད་པ་ཅན་མཐོང་བ་ཡང་ཡིད་དགའ་བའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་དྲུག་དང་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། སྤྱིར་བསྡོམས་ན་རྣམ པ་བཅུ་གསུམ་མོ།།དེ་ལ་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་དྲུག་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པས་འཇིགས་པས་བཟོད་པ་དང་། བྱམས་པས་བཟོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་འདོད་པའི་རྒྱུས་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་བཟོད་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་ ངེས་པར་སེམས་པས་བཟོད་པའོ།

什么是此世他世安乐的戒律呢？有九种：菩萨对于应当制止的众生予以制止，对于应当开许的众生予以开许，对于应当摄受的众生予以摄受，对于应当降伏的众生予以降伏，具足布施的戒律，具足安忍的戒律，具足精进的戒律，具足禅定的戒律，具足智慧的戒律。
什么是清净戒律呢？有十种：最初善加受持，不过于怯弱，不过于放逸，以正知正念摄持，发起善愿，以圆满仪轨摄持，以圆满生计摄持，远离二边，决定抉择，不退失。
安忍有九种，如前所说。其中安忍的体性是什么呢？具足四种殊胜：所依的殊胜、处所的殊胜、所缘的殊胜、因的殊胜的无动念。其中所依的殊胜是依于思择力和修习力。处所的殊胜是对于亲友、怨敌、中庸的众生，无论是快乐的、痛苦的、不苦不乐的一切众生而安住。所缘的殊胜是缘于一切伤害、痛苦和法的思维。因的殊胜是以无所求的心和纯粹的悲心而无动念。
什么是一切安忍呢？有两种：依于在家的方面和依于出家的方面。这又各自相应地有三种：对他人伤害无动念的安忍、忍受痛苦的安忍、对法思维胜解的安忍。
什么是难行安忍呢？有三种：忍受弱小众生的伤害，自己为主人时忍受奴仆的伤害，忍受种姓地位远低于自己的众生所作的极大伤害。
什么是从一切门中的安忍呢？有四种：忍受亲友、非亲友、中庸者三者中地位低于自己的、与自己平等的、高于自己的人所作的伤害。
什么是善士安忍呢？有五种：视安忍为功德，自己行持安忍，也令他人行持安忍，赞叹安忍的功德，见到具有安忍的人也心生欢喜。
什么是一切种类的安忍呢？有六种功德和七种功德，总共十三种。其中六种功德是：因畏惧业报而安忍，以慈心安忍，以求菩提为因而安忍，以正法受持而安忍，以自性而安忍，以思维法而安忍。

། རྣམ་པ་བདུན་ནི་གནོད་པ་དང་། ཡུལ་དང་། དུས་དང་། གནས་སྐབས་དང་། ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཟོད་པའོ། །ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་ལ་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། སློང་མོ་ བ་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལས་སློང་བའི་གནོད་པ་བཟོད་པ་དང་།སེམས་ཅན་མ་རུངས་པ་སྡིག་པ་ཆེན་པོའི་ལས་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་མི་བྱེད་པའི་བཟོད་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་རྣམས་ལ་ཆོས་ ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་མི་བྱེད་པ་དང་།བརྩལ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འབད་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་ དང་།ཆོས་དེ་དག་ཉིད་གཞན་དག་ལ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པའི་གྲོགས་སུ་འགྲོ་བའི་བརྩལ་བ་མི་བརྗོད་པའོ། །འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་ དང་།བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། སྦྲང་བུས་ཟིན་པ་དང་། ཤ་སྦྲང་གིས་ཟིན་པ་དང་། རླུང་དང་། ཉི་མ་དང་། སྡིག་སྦྲུལ་དང་། ལུས་དང་། སེམས་དུབ་པ་དང་། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། གནོད་པ་ བྱས་པ་ལ་ཕྱིས་གནོད་པ་དང་།འཁྲུག་པ་དང་། དགྲའི་བསམ་པ་མི་འཛིན་པ་དང་། སྔར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་ཀྱང་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དང་། གནོད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཤད་ཀྱིས་བྱང་བར་བྱེད་པ་དང་། མི་དགའ་བར་བྱས་ པ་ནི་མི་དགའ་བར་གྱུར་ཀྱང་རུང་ཞེས་གཞན་དག་འཆགས་སུ་མི་གཞུག་པ་དང་།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་བྱས་ནས་མི་བཟོད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཤས་ཆེར་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བཟོད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་སྟོན་པ་ལ་ཤས་ཆེར་སྡུག་པར་འཛིན་ ཅིང་གུས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།སེམས་ཅན་ལ་རྣམ་པར་ཐོ་མི་འཚམས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཤས་ཆེར་སྙིང་རྗེ་བའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། མི་བཟོད་པའི་ཆོས་གྲོགས་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ དང་བྲལ་བའོ།།བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པ་དགུ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡོངས་སུ་གཡོ་བའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་དགེ་ བའི་ཆོས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསྡུ་བ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་ནི་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བའོ། །སྦྱོར་བ་ནི་སྦྱངས་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གཡོ་བའོ། །བརྩོན་ འགྲུས་ཐམས་ཅད་གང་ཞེ་ན།རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པའོ། །དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྡུད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའོ།

七种是：以一切损害、境、时、情况、身、语、意的方式而忍辱。
对于贫穷和欲望的忍辱是什么呢？有八种：对于乞讨者的痛苦乞求所造成的损害而忍辱；对于恶劣众生造作大恶业者，依靠法的大悲心而不生嗔恨心的忍辱；对于破戒的出家人，依靠法的大悲心而不生嗔恨心；为了遣除众生痛苦而精进的五种精进：为寻求诸法、修行随顺法、广为他人宣说这些法、对众生的所作所为成为真实的助伴而不言说的精进。
对于现世和他世安乐的忍辱是什么呢？有九种：忍受寒、热、饥、渴、被蚊虫叮咬、被虻虫叮咬、风、日晒、毒蛇以及身心疲惫和轮回的痛苦。
清净的忍辱是什么呢？有十种：对于已造作的损害后来不报复和争斗；不持敌意；如同往昔一样为了利益他人而精进；对于造作损害者自己也渐渐调伏；即使他人不喜欢也不令他人忏悔；以此为缘由而从不忍开始，多具惭愧；从忍辱开始而多爱敬导师并具恭敬；从不损恼众生开始，对众生多具悲心；以断除一切不忍及其助伴而离欲贪。
九种精进如前所说。其中精进的本体是什么呢？即缘于四种殊胜而具足所缘、行相、加行、随顺因的运转。
其中所缘是为了摄集无量善法和利益众生。行相是心生欢喜。加行是修习无间颠倒。随顺因是由此所生的身语意的运转。
什么是一切精进呢？有两种：依止在家分和依止出家分。这又各自有三种：铠甲精进、摄集善法和利益众生。

། དགའ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གོས་དང་ཟས་དང་མལ་ཆ་དང་སྟན་དང་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་ཀྱང་མི་བྱེད་པར་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པ་ལ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཞུགས་པ་དང་། རིགས་མཐུན་པ་མ་བོར་གྱི་བར་དུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བརྩོན འགྲུས་རྩོམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེས་ཞུགས་པ་དང་།མཉམ་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཧ་ཅང་ཞུམ་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཧ་ཅང་གཏུགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཅིང་དོན་དང་ལྡན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པའོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྩོན་འགྲུས་ གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམ་པར་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། དཀར་པོའི་ཆོས་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་པ་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་པའོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ལྔ་ སྟེ།མ་བཏང་བ་དང་། ཉམས་པ་མྱོང་བ་དང་། ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། བསྟུན་ཏེ་སྦྱོར་བའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་དྲུག་དང་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། སྤྱིར་བསྡོམས་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་ ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་དྲུག་ནི།རྟག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། གུས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། མི་འཁྲུགས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཆོག་མི་ཤེས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། ། རྣམ་པ་བདུན་ པོ་ནི་འདུན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།མཐུན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་དང་། ཚོལ་བ་པོ་དང་། བསླབ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཀུན་ནས་བསྲུང་ཞིང་འཁྲུལ་པ་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་འཆོས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། ། ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། སློང་མོ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་སློང་བའི་སྣོད་ལ་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་དང་། སེམས་ཅན་མ་རུངས་པའི་སྡིག་པ་ཆེན་པོའི་ལས་བྱས་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་སྤྲོ་བ དང་།རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དང་བྲལ་བའི་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་དང་། བཙལ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འབད་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་དང་། ཆོས་ ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པ་དང་།ཆོས་དེ་དག་ཉིད་གཞན་དག་ལ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་དང་། བྱ་བ་རྣམས་ཡང་དག་པར་གྲོགས་སུ་འགྲོ་བའི་བཙལ་བ་ལ་མངོན་པར་སྤྲོ་བའོ། །འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཞེ་ ན་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ།གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། སྦྲང་བུས་ཟིན་པ་དང་། ཤ་སྦྲང་གིས་ཟིན་པ་དང་། རླུང་དང་། ཉི་མ་དང་། སྡིག་སྦྲུལ་དང་། ལུས་དང་། སེམས་དུབ་པ་དང་། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་མངོན་པར་སྤྲོ་བའོ། །རྣམ་ པར་དག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཞེ་ན།རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། འཚམ་པ་དང་། གོམས་པ་དང་། མི་གཡེང་བ་དང་། ལེགས་པར་ཟིན་པ་དང་། དུས་སུ་གོམས་པར་བརྩོན་པ་དང་། མཚན་མ་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་། སྙོམས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའོ།།བསམ་གཏན་རྣམ་པ་དགུ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཞི་པོ་རྟེན་དང་། རྣམ་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཕྱོགས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ།

什么是喜悦的精进？有三种：即使不执著于衣服、饮食、卧具、坐垫和我执，也要持续不断地修习善法；在未舍弃同类之前，时时刻刻精进修持；具足通达平等性功德，既不过分怯懦，也不过分执著，不颠倒而具有意义的精进。
什么是一切门的精进？有四种：即断除烦恼法、成就白法、清净业、增长智慧。
什么是上士的精进？有五种：即不舍弃、体验退失、无怯懦、不颠倒、随顺修行。
什么是一切种的精进？有六种功德和七种功德，总共十三种。其中六种功德是：恒常精进、恭敬精进、随顺因缘精进、修行所生精进、不动精进、无厌足精进。七种是：具足欲求、具足随顺、殊胜、寻求、学处精进、自身正确修持守护并如法纠正错误的精进。
什么是贫乏欲求的精进？有八种：即对乞讨者的痛苦生起布施器的欢喜心；对造作大恶业的恶劣众生，依靠法的大悲心而欢喜使其远离；对破戒的出家人，依靠法的大悲心而欢喜使其远离；为除去众生痛苦而精进的五种寻求，即寻求诸法、成就随法之法、广为他人宣说这些法、利益众生、正确助成诸事业而欢喜寻求。
什么是今生来世安乐的精进？有九种：即对寒、热、饥、渴、虫咬、蚊叮、风吹、日晒、毒蛇以及身心疲惫和轮回痛苦生起欢喜心。
什么是清净的精进？有十种：即适量、串习、不散乱、善巧掌握、及时修习、具足相应、无怯懦、平等、回向大菩提。
禅定九种如前所述。其中禅定的本质是什么？即依四种殊胜——所依、行相、本质和方向的差别而分类的专注一境性。

།དེ་ལ་རྟེན་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཐོས་པ་དང་།བསམས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ། །རྣམ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དགེ་བ་ལ་སེམས་གནས་པའོ། །ཕྱོགས་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་། ཟུང་ དུ་འབྲེལ་པའི་ལམ་གྱི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པའོ།།བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་དང་། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་ནོ། །དཀའ་བའི་བསམ་གཏན་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་གཏན་ལ་གནས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ ཤིན་ཏུ་འདྲིས་པ་དག་གི་གནས་ནས་རང་དགར་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་མཆོག་དེ་བཟློག་སྟེ།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་གཏན་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ ཁྱབ་པ་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་བྱེད་པའོ། ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསམ་གཏན་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྟོག་པ་དང་བཅས། དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། རིམ་པའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་བསམ་གཏན་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། རོ་མྱོང་བ་མེད་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་གཏན་གང་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་དྲུག་དང་། རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། སྤྱིར་བསྡོམས་ན་རྣམ་པ་བཅུ གསུམ་མོ།།དེ་ལ་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་དྲུག་ནི། དགེ་བའི་བསམ་གཏན་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་སྤྲུལ་པ་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་། བདག་དང་ གཞན་གྱི་དོན་ལེགས་པར་ངེས་པའི་བསམ་གཏན་དང་།མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུ་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་ནོ། ། རྣམ་པ་བདུན་ནི་མིང་ལ་དམིགས་པ་དང་། དོན་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་ མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་དང་།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་ནོ།

其中，所依是以听闻和思维菩萨藏为前行。
种类是世间和出世间。
体性是善心专注一境。
方面是止的方面、观的方面和止观双运道的方面。
什么是一切禅定？有两种：世间的和出世间的。
这又相应分为三种：为今生安乐而修的禅定、为成就菩萨三摩地功德而修的禅定和为利益众生而修的禅定。
什么是难行禅定？有三种：菩萨安住禅定，从广大种种极为熟练的成就中，自愿舍弃殊胜禅乐，为利众生而生欲界；菩萨依于禅定，成就无量无数不可思议的菩萨禅定，超越一切声闻缘觉境界；菩萨依于禅定，现证无上正等正觉。
什么是一切门禅定？有四种：有寻有伺、具喜、具安乐和具舍。
什么是胜士禅定？有五种：无味著、具慈、具悲、具喜和具舍。
什么是一切种禅定？有六种功德和七种行相，总共十三种。
其中六种功德是：善禅定、变化和变化无记禅定、止分禅定、观分禅定、善巧决定自他利益禅定和成就神通力功德禅定。
七种行相是：缘名、缘义、缘止相、缘摄相、缘舍相、现法乐住和利他禅定。

།ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་ལ་བསམ་གཏན་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། དུག་དང་། ཐོག་དང་། རིམས་དྲག་པོ་དང་། འབྱུང་བ་དང་། གདོན་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བ་བསྒྲུབ་པའི་གསང་སྔགས་རྣམས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། ཁམས་འཁྲུག་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་དང་། མུ་གེའི་ངུ་འབོད་ཆེན་པོ དག་བྱུང་བའི་ཚེ་ཆར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་དང་།མི་དང་མི་མ་ཡིན་པས་བྱས་པའི་འཇིགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཆུ་དང་སྐོམ་ལ་ཡོད་པ་རྣམས་ལས་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། འབྲོག་དགོན་པ་ན་གནས་པ་ཟས་དང་སྐོམ་གྱིས་ཕོངས་པ་ རྣམས་ལ་ཟས་སྐོམ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་།དབུལ་པོ་ལོངས་སྤྱོད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། ཕྱོགས་བཅུ་དག་ན་སེམས་ཅན་བག་མེད་པ་རྣམས་ལ་ལེགས་པར་བསྐུལ་བའི་བསམ་གཏན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ དོན་བྱ་བ་འབྱུང་དོ་ཅོག་ལེགས་པར་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་ནོ།།འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་བསམ་གཏན་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་གདུལ་བའི་བསམ་གཏན་དང་། ཀུན་བརྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་རྗེས་སུ་ བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་གདུལ་བའི་བསམ་གཏན་དང་།སྡིག་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ངན་སོང་གིས་རྣམ་པར་སྟོན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སེམས་ཅན་སྤོབས་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་སྤོབས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སེམས་ཅན་བརྗེད་ངས་པ་ རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་།དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་། སྙན་དངགས་དང་། མ་མོ་སྦྱར་བ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་བསམ་གཏན་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ དོན་དང་ལྡན་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་རྣམས་དང་།ཡི་གེ་དང་རྩིས་དང་ཤོད་འགོད་པ་དང་། གྲངས་དང་ལག་རྩིས་ལ་སོགས་པ་དང་། ཁྲི་དང་། ཁྲིའུ་དང་། གདུགས་དང་ལྷམ་ལ་སོགས་པ་དང་། གནོད་བྱེད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་མང་པོ་རྣམས་འབྱུང་བར་བྱེད་ པའི་བསམ་གཏན་དང་།སེམས་ཅན་ངན་སོང་གི་སར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་དེའི་མོད་ལ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་འགྱེད་པའི་བསམ་གཏན་ནོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་བསམ་གཏན་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པ་རོ་ མྱང་བ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དག་པས་དག་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སྦྱོར་བའི་དག་པས་དག་པ་དང་། དངོས་གཞི་ཐོབ་པས་དག་པ་དང་། དངོས་གཞི་ལས་ཁྱད་པར་གོང་མ་རྣམ་པར་ དག་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་བསམ་གཏན་དང་།འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། ལྡང་བ་ལ་དབང་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་བསམ་གཏན་དང་། བསམ་གཏན་བཟློག་ནས་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དབང་བ་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་བསམ་གཏན་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ ལ་དབང་བ་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་བསམ་གཏན་དང་།ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་བསམ་གཏན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་ནས་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་བསམ་གཏན་ནོ། ། ཤེས་རབ་རྣམ་པ་དགུ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་དམིགས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། ཤེས་བྱ་ཐམས ཅད་ལ་འཇུག་པ་དང་།ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞུགས་པའོ།

什么是贫穷和欲望的禅定呢？有八种：即加持能够真实平息毒、雷电、严重瘟疫、灾难、魔障等危害的密咒的禅定；能够平息各种由四大不调引起的疾病的禅定；在发生大饥荒哭喊时能够降雨的禅定；能够从人和非人所造成的各种水和饮食的恐惧中善加救护的禅定；
为处于荒野中缺乏饮食的人们获得饮食的禅定；为贫穷无财者获得受用的禅定；善加劝导十方放逸众生的禅定；善做一切利益众生事业的禅定。
什么是此世他世获得安乐的禅定呢？有九种：以神变神通调伏众生的禅定；以记心神通和教诫神通调伏众生的禅定；为作恶者显示恶趣的禅定；为无勇气的众生获得勇气的禅定；为忘失正念的众生获得正念的禅定；
为使正法久住而建立无倒论典、诗歌、母续的禅定；为世间人建立有意义且利益众生的工巧明处、文字、算术、棋艺、数字、手相等，以及宝座、小座、伞盖、鞋等，和各种各样众多的损害对治的禅定；为了消除转生恶趣众生的恶趣痛苦而放光的禅定。
什么是清净禅定呢？有十种：以世间清净而清净的无味禅定；以出世间清净而清净的无染禅定；以加行清净而清净；以得根本定而清净；以根本定殊胜上进清净而清净的禅定；
入定、安住、出定自在清净的禅定；从禅定出定后再入定自在清净而清净的禅定；以神通变化自在清净而清净的禅定；远离一切见解清净而清净的禅定；断除烦恼障和所知障清净而清净的禅定。
智慧九种也如前所述。其中智慧的体性是什么呢？即是三种差别的建立，以及以体性和所缘分别的法的详细分类。其中建立是：趣入一切所知，已趣入一切所知。

།ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །དམིགས་པ་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་དམིགས་ནས་འཇུག་པའོ། །ཤེས་རབ་ཐམས་ཅད་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའོ།།དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཤེས་བྱ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། རིག་པའི་གནས་ལྔ་དང་། ཚོགས་གསུམ་ལ་མཁས་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །དཀའ་བའི་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ གསུམ་སྟེ།ཆོས་བདག་མེད་པ་ཟབ་མོ་ཤེས་པར་དཀའ་བ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་གདུལ་བའི་ཐབས་ཤེས་པར་དཀའ་བ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཤེས་པ་མཆོག་ཏུ་དཀའ་བ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །ཐམས་ ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ལ་ འཇུག་པ་དང་།བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་པ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཤེས་རབ་ཚད་མེད་པའོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་ མཉན་པས་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་དང་།སོ་སོར་རང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་དང་ལྡན་པ་དང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་གནས་པ་ཆོས་རྣམ་པར་གནས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཤེས་རབ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཆ་ཕྲ་བ་དང་། ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་མཁས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སྔར་ ཡང་དག་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་།སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ས་ཆེན་པོ་ལ་བཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཆོས་དང་། དོན་ལེན་ཅིང་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་དང་ལྡན་པ་དང་། བསམ་པ་དག་པའི་ས་ཡན་ཆད་མཐར་ ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་མན་ཆད་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པའོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་དྲུག་དང་། རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། སྤྱིར་བསྡོམས་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ ལ་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའོ། ། རྣམ་པ་བདུན་ནི། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཤེས་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་དང་། སྟོབས་བཅུ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཤེས་པ་དང་། རིགས་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་རིགས་པ་ཤེས་པའོ།

自性即是对诸法详细分别。所缘即是缘五明处而趣入。一切智慧是什么呢？有两种：世间的和出世间的。
这又相应地有三种：通达所知真实义的思维，通达五明处和三藏的智慧，以及利益众生的智慧。
难行智慧是什么呢？有三种：了知甚深法无我难知的智慧，了知调伏众生方便难知的智慧，以及了知一切所知无碍最难知的智慧。
从一切门中的智慧是什么呢？有四种：以声闻藏和菩萨藏为基础，从闻所生的智慧，从思所生的智慧，以观察力所摄的趣入菩萨事业及远离非事业的智慧，以及以修力所摄的无量等持智慧。
殊胜士夫的智慧是什么呢？有五种：由听闻正法而如实获得，具足如理作意，具足成办自他利益的方便，以诸法之法住、法位、无颠倒为基础而极为决定的智慧，以及断除烦恼的智慧。
另外，为趣入如实所知故而微细，为趣入一切所知故而善巧，为先前已获得智慧资粮故而俱生，为领受并受持诸佛及安住大地菩萨所善说的法义故而具足教授，为遍摄从清净意乐地以上乃至究竟地以下故而具足思择。
一切种类的智慧是什么呢？有六种功德和七种，总共十三种。其中六种功德是：于诸谛中知苦、知集、知灭、知道、知尽际、知无生。
七种是：知法、知随觉、知世俗、知神通、知相、以十力为前导的智、于四种道理中知道理。

།ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་ལ་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་ཤེས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི རྣམ་པའི་གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ།སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཚར་གཅོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་དང་། བདག་གི་སྨྲ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཤེས་རབ་དང་། ཁྱིམ་པའི་རྒྱུད་ ལེགས་པར་བསྐྱང་བ་དང་།ཁྱིམ་འབྱོར་པར་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཚུལ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚུལ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངེས་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་དགུ་ སྟེ།ནང་གི་རིག་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་ཞིང་རབ་ཏུ་གནས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། གསོ་བའི་རིག་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པ་དང་། སྒྲའི་རིག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་དང་། ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རིག་པ་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་ལ། རབ་ཏུ་ གནས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་དང་།རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་བ་དེ་དག་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གདུལ་བ་རྨོངས་པ་རྣམས་དང་། བག་མེད་པ་རྣམས་དང་། ཞུམ་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་གཞན་དག་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡང་དག་ པར་བསྟན་པ་དང་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་དང་།ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ཇི་སྙེད་ ཡོད་པ་ཉིད་དང་།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལེགས་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པའི་ཕྱིར་ལན་པའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་དང་།བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཐབས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་མཐར་ཐུག་པའི་དོན་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཤེས་རབ་རྣམ་པ་ལྔའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི། རྣམ་པར་དག་པ་མཆོག་གིས་རྣམ་པར་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བདག་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་ བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་གནས་དང་གནས་པ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གནས་དང་གནས་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསླབ་པ་གསུམ་དུ བསྡུས་པ་ལས་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་སྔ་མ་སྔ་མ་ནི་གནས་པ་ཡིན་ལ།ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ནི་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་དོན་འདིར་བསྟན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་སོ།

什么是对贫穷和欲望的智慧呢？有八种：从了知诸法的分类开始，即菩萨对法的如实了知；从了知诸法的相开始，即对义理的如实了知；从了知诸法的确定语开始，即对确定语的如实了知；从了知诸法的种类基础分别开始，即对辩才的如实了知；以及能降伏一切外道的菩萨智慧；能安立一切自说的智慧；善于护持在家眷属和使家庭兴盛的智慧；以及菩萨对王法和世间言说规则的确定智慧。
什么是能使今生来世安乐的智慧呢？有九种：对内明极其通达并安住的智慧；对医方明、因明、声明、世间工巧明和业处明极其通达但不安住的智慧；依靠这五明极其通达，对愚痴者、放逸者、怯弱者和其他正行者，依次以正确教导、正确摄受、正确赞叹、正确欢喜的菩萨智慧。
什么是清净智慧呢？有十种：为了通达真实义的数量和实相而执持真实义的两种智慧；为了善巧把握因果而趣入义理的两种智慧；为了如实遍知颠倒和不颠倒而圆满义理的两种智慧；为了如实遍知应作和不应作一切事而成就方便的两种智慧；为了如实遍知烦恼即烦恼、清净即清净而究竟义理的两种智慧。这十种智慧的五种分类，应当了知是以最胜清净而清净。
已经解说完成了善巧成熟自他的句义等。其后当解说善巧处与住处的句义等。所谓善巧处与住处，是指六波罗蜜摄于三学中，其中前前三学是处，后后是住处，这里显示通达这些的意义。因此，为显示这些而问：'世尊，在这六种基础中，哪些属于增上戒学？'等。

།དང་པོ་གསུམ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་གསུམ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཡང་ ཡིན་ཏེ་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན།བཟོད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འཁོར་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ།།བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་གྲངས་དང་། གོ་རིམས་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་ནི་སྔར་འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་དང་གནས་པ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་ པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་། ངེས་པར་ལེགས་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་མཐོ་བ་ནི་མཐོ་རིས་སོ། ། ངེས་པར་ལེགས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཐབས་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ། དེ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་དོན་འདིར་བསྟན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་། བཅོམ་ལྡན་འདས་བསླབ་པའི གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་དུ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་སོ།།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་སྟེ། བསོད་ནམས་བྱ་བའི་ དངོས་པོ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ལ་དེས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་བོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ལ་དེས་ནི་ལུས་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ།བཟོད་པ་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ལ། དེས་ནི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པས་ན། ལོངས་སྤྱོད་དང་ལུས་དང་། འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ དེ་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བའི་ཐབས་ཡིན་ནོ།།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་གྲངས་འཛིན་པ་ཡིན་ ལ།ཤེས་རབ་ཀྱང་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དང་། མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་ཡིན་པས་བདེན་པ་གཉིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དེ་ ནི་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ།།བརྩོན་འགྲུས་དང་བསམ་གཏན་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་ང་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་ཅིང་བསྲུང་བ་དང་། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་བསྒོམ་ པ་ལ་སོགས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།

'前三者应当了知是增上戒学'是指布施、持戒和忍辱三者。布施是受持戒律的因，无畏布施也是戒的本体，而持戒是增上戒学的本体。忍辱是戒的眷属。
'禅定是增上心学'是指专注一境性的本体。
'智慧是增上慧学'是指善于分别诸法的本体。
'精进是遍行'是指精进的本体是运用于一切善法。
三学的数目、次第、定义、有无等广大内容，应当如前所说果位智慧时所说般了知。处与住所智慧的词义等已经解说完毕。
其后当解说增上和决定善巧方便智慧的词义等。'增上和决定善巧方便智慧'中，增上是指善趣，决定是指涅槃。方便是指获得这两者的因——福德资粮和智慧资粮，此处显示通达这些的意义。
因此，依此而说，世尊对于这六种学处，问道：'其中哪些是福德资粮？'等。
'增上戒学是福德资粮'是指布施、持戒和忍辱，因为是三种福德事的本体。其中布施是布施所生的福德事，由此获得受用圆满。持戒是持戒所生的福德事，由此获得身体圆满。忍辱是修习四无量等所生的福德事，由此获得眷属圆满。因此，受用、身体和眷属圆满的因——福德资粮，是增上的方便。
'增上慧学是智慧资粮'是指智慧。智慧是对所知无颠倒地了知世俗谛、了知尽所有性和了知异门。智慧也是善于分别诸法的胜义谛、如所有性和了知相。由于无颠倒地了知二谛的智见，能获得涅槃，因此智慧资粮是决定善的方便。
'精进和禅定是遍行'是指依靠精进和禅定，能正确受持和守护布施和戒律，修习慈等无量等，这是福德分。

།དེ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅིང་། མཁས་པར་བྱ་བའི་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་དང་། བདེན་པ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་འབྱེད་ཅིང་སོ་སོར་རྟོག་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་རྒྱུ་ཡང་ཡོད། འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད་དེ། རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དང་། གནས་པ་དང་འཕེལ་བར་འགྱུར་ལ་འདུན་པ་དང་། མཐུན་པ་ལ་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྐྱེན་དང་། སྔོན་ཡང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་གོམས་པའོ། །འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། བསོད་ནམས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནོད་པ་མེད་པར་འཁོར་བར་འཁོར་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་གཟིར་བ་མེད་པ་དང་། ཅི དགའ་མགུར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་།ཕན་འདོགས་ནུས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུའོ། །ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་ཀྱི་ལོག་པས་མ་ཡིན་པ་དང་། མཁས་པར་བྱ་བ་སྣ་ ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་གིས་ཀྱང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་བར་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བཅས་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་ མཐོ་བ་དང་།ངེས་པར་ལེགས་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་བསླབ་པ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ པར་བྱ་སྟེ།ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་བསླབ་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་བསླབ་པ་སྟེ། དེ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་དོན་འདིར་བསྟན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བསླབ་པའི་གཞི་ དྲུག་པོ་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ།།དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཁམས་བརྟས་པ་དང་། ཚོགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། ལེགས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་དང་། སོམ་ཉི་ མེད་པ་དང་།གནས་སྐབས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་ཁམས་བརྟས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པའི་ཁམས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པས་བརྟས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ བསྟན་པ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཤིན་ཏུ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའི་རིགས་ཅན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐེག་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་རིགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཁམས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ སེམས་བསྐྱེད་པས་བརྟས་པར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཤིན་ཏུ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུས་བསླབ་པའི་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལ་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་བསླབ་པར་ བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།

依靠这两者修习三种智慧，对一切应当精通的获得精通，对诸谛进行观察，如实分别并观察善法与不善法等，这是智慧的方面。
福德和智慧有因也有果。因有三种：见到福德和智慧、安住和增长的意乐，顺缘无违缘，以及往昔熟习福德和智慧。
什么是果？依靠福德，菩萨在轮回中无害而转，不被诸苦所逼恼，能随意利益众生，这两者是福德之果。
依靠智慧，菩萨能正确摄持福德而非颠倒，以及通过无量种种应当精通的法，最终现前证得无上正等正觉，这两者是智慧之果。
如是具有因果的福德智慧二资粮，是增上和决定善的方便。
已经解说了善巧增上和决定善方便的句义等。
其后当解说善巧善学的句义等。所谓善巧善学，即是善巧修学六波罗蜜多，此处显示其应当精通的意义。
因此，依此显示的缘故，'世尊，菩萨应当如何修学这六种学处？'如是请问。
这应当以五种方式了知：界增长、圆满资粮、不退失善法、无疑惑和阶段。
其中界增长是指：安住于菩萨种姓正行中的界，由发无上菩提心而增长。即是说，对具有波罗蜜多的正法教授、菩萨藏，首先生起极大信解。
显示：具有自性住种姓的众生，其如来乘圆满种姓的界，由发无上菩提心而增长的菩萨，对具有波罗蜜多的正法教授的菩萨藏，首先生起极大信解。如是显示应当善巧修学这六种学处。

།དེ་ལ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཤིན་ཏུ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པའི་ཁམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐོབ་པར་ནུས་པར་ཡིད་ཆེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། མོས་པའི་ཁམས་དེ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ བསྐྱེད་པས་བརྟས་པའི་དུས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པའི་གནས་པ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ།མཆོག་གི་གནས་དང་། རྒྱ་ཆེ་བའི་གནས་དང་། ཟབ་པའི་གནས་དང་། རྒྱུ་རིགས་པའི་གནས་དང་། འབྲས་བུ་རིགས་པའི་གནས་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བའི་གནས་ དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གནས་དང་། བཤད་པར་བྱ་བའི་གནས་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དང་། ལམ་ལ་གནས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དང་། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །བདག་ཇི་ལྟར་མོས་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་ཞེ་ན། དང་པོ་ཁོ་ནར་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ནི་མོས་པ་མཆོག་གི་གནས་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་ལ་མོས་པ་སྐྱེའོ། །དེ ལྟར་མཆོག་གི་གནས་ལ་མོས་པར་གྱུར་ན་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་དང་།དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་གི་ཡོན་ཏན་ལ་མོས་པའི་དབང་གིས་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའི་གནས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ལ་མོས་པ་སྐྱེའོ། །ཆོས་དཀོན་མཆོག་གི་ཡོན་ཏན་ལ་མོས་པའི་དབང་གིས་ ནི་ཟབ་པའི་གནས་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་མོས་པ་སྐྱེའོ།།ཡང་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་གི་ཡོན་ཏན་ལ་མོས་པའི་དབང་གིས་ནི་རྒྱུ་རིགས་པའི་གནས་དང་། འབྲས་བུ་རིགས་པའི་གནས་ལམ་ལ་གནས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལ་མོས་པ་སྐྱེའོ། ། ཆོས་དཀོན་མཆོག་གི་ཡོན་ཏན་ ལ་མོས་པའི་དབང་གིས་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་གནས་དང་།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གནས་དང་། བཤད་པར་བྱ་བའི་གནས་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དང་། ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ལ་མོས་པ་སྐྱེ་བའི་ ཕྱིར་རོ།།མོས་པའི་གནས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཅེས་བྱ་བས་བསྡུས་པར་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་སྡེ་སྣོད་བསྟན་པ་དང་།དེ་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་བསྟན་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་བསྟན་པ་དང་། དེ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱིན་པའོ། །དེ་དག་གིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་སྡུད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། གང་ལ་བསྟན་ནས་ཐབས་གང་དང་བསྒྲུབ་པ་གང་གིས་འབྲས་བུ་གང་ཐོབ་པ་དང་། ཁྱད་པར་གང་གིས་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བས་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེ་ན། བསྟན་པའི་གཞི་ལས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་བསྟན་པའོ། །ཐབས་གང་གིས་ཤེ་ན། སྐྱོ་བ་མེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཏེ། མཐུ་དང་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ཏོ། །སྒྲུབ་པ་ གང་གིས་ཤེ་ན།ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་སྒྲུབ་པས་དེ་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། སྒོམ་པའོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཅི་ཐོབ་ཅེ་ན། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །ཁྱད་པར་གང་གིས་ཤེ་ན། ཟད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱིས་དེ་འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱིན་པའོ།

关于最初的'极大胜解'，菩萨们的胜解界是由于对佛法深信能获得而区分的。当以无上菩提发心而增强的胜解界时，菩萨们的胜解住处有八种：
殊胜住处、广大住处、甚深住处、因相应住处、果相应住处、所证住处、所修住处、所说住处。
三宝功德、佛菩萨威力、真实义、住于道、获得果、无上菩提、菩萨学处、善说法经等。
如何成为我的胜解住处呢？首先，三宝是最胜胜解住处，故对其功德生起胜解。
如是对最胜住处生起胜解时，由于对佛宝和僧宝功德的胜解力，对广大住处即佛菩萨威力生起胜解。
由于对法宝功德的胜解力，对甚深住处即真实义生起胜解。
又由于对僧宝功德的胜解力，对因相应住处和果相应住处即住于道和获得果生起胜解。
由于对法宝功德的胜解力，对所证住处、所修住处、所说住处、无上菩提、菩萨学处、善说法经等生起胜解。
此八种胜解住处，由具波罗蜜多正法所说的菩萨藏所摄，即一切大乘所摄法有八种：
宣说菩萨藏、于此宣说佛菩萨威力、宣说一切法真实义、如理闻思修此、修习圆满果、永出此果。
如何摄持一切大乘呢？依何所说、以何方便、以何修行获得何果、以何殊胜而成大乘故。
其中依何而说呢？依教法基础，即宣说菩萨藏。以何方便呢？以无厌离、无烦恼方便，即威力和真实义。
以何修行呢？以三慧修行，即闻思修。修习获得何果呢？无上菩提，即修习圆满果。
以何殊胜呢？以尽智、无生智，即永出此果。

།དེ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །གང་གིས་འདེགས་ཤེ་ན་བར་མ་གསུམ་མོ། །གང་དུ་འདེགས་ཤེ་ན་ཐ་མ་གཉིས་སུ་འདེགས་ཏེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མོས་པའི་གནས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་བརྒྱད་པོ་འདིས་བསྡུས་ཏེ། མཆོག་གི་གནས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་བསྟན་པས་བསྡུས་ཏེ། གང་གིས་བསྟན་པ་དང་། གང་བསྟན་པ་དང་། གང་ལ་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་ནི་དཀོན མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱ་ཆེ་བའི་གནས་དང་། ཟབ་པའི་གནས་ནི་དེ་ཉིད་དུ་མཐུ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་བསྟན་པ་བསྡུས་སོ། །རྒྱུ་རིགས་པའི་གནས་དང་། འབྲས་བུ་རིགས་པའི་གནས་པའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། རྟོགས་པར་བྱ་བའི་གནས་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གནས་དང་། བཤད་པར་བྱ་བའི་གནས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་ཅེ་ན། དེ་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པས་སོ། །དེ་ལྟར་བསྒྲུབས་ན་འབྲས་བུ་ཅི་ཐོབ་ཅེ་ན། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་དང་།འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ཐོབ་སྟེ། དེ་ལྟར་མོས་པའི་གནས་བརྒྱད་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་བརྒྱད་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་ པའི་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དེས་ནི་མོས་པའི་གནས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐོབ་པར་ནུས་པར་ཡིད་ཆེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཤིན་ཏུ་མོས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བུ་བསླབ་པའི་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལ་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཚོགས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཁམས་ བརྟས་པས་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་འོག་ཏུ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ཆོས་སྤྱོད་པ་བཅུ་པོ་དག་གི་རིམ་གྱིས་ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་སྐྱེས་པས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་སྟེ།དེ་ནི་དེའི་འོག་ ཏུ་ཆོས་སྤྱད་པ་བཅུ་པོ་དག་གིས་ཐོས་པ་དང་།བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁམས་བརྟས་པས་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་འོག་ཏུ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ ལ་ཆོས་སྤྱད་པ་བཅུ་པོ་དག་གི་རིམ་གྱིས་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་སྐྱེས་པས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་ཆོས་སྤྱད་པ་བཅུ་པོ་དག་གིས་ཐོས་པ་དང་།བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་ ལྡན་པ་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བུས་བསླབ་པའི་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལ་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

如果问这些如何成为大乘，有三种。若问由何承载，是中间三种。若问承载至何处，是承载至最后二种，因为仅此便摄集一切大乘。
彼八种胜解处，为摄集一切大乘之八法所摄。最胜处由菩萨藏所说摄持，因为能说者、所说及所为说之相是三宝功德。广大处与甚深处，即由彼处所说神力与真实义所摄。
因理处与果理处是能成，所证处、所修处与所说处是所成，若问能成与所成如何成就，是由听闻、思维与修习。若问如是修习获得何果，获得修习之果圆满成就，及彼果永恒决定出离。
如是八种胜解处为摄集一切大乘之八法所摄，摄集一切大乘之八法为具波罗蜜多之正法所说菩萨藏所摄，彼即宣说胜解处。
其中，菩萨们胜解之体性是由于对佛法深信能获得而区分，故于具波罗蜜多之正法所说菩萨藏最初即深生胜解，应当如是于此六种学处善加修学。
所谓资粮圆满成就，即如是界增长后，解脱分善根圆满成就之后，于胜解行地以十法行之次第生起闻思修三慧，决择分善根圆满成就。
此即其后由十法行之闻所成、思所成、修所成智慧所成就而说。菩萨界增长后解脱分善根圆满成就之后，于胜解行地以十法行之次第生起三种智慧，决择分善根圆满成就，即其后由十法行具足闻所成、思所成、修所成智慧，故应当如是于此六种学处善加修学。

།དེ་ལ་ཆོས་སྤྱོད་པ་བཅུ་པོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དག་གི་ ཡི་གེར་འདྲིར་བཅུག་སྟེ།འཛིན་པ་དང་། མཆོད་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། སྟོན་པ་ལ་གུས་པར་བྱས་ཏེ། སེམས་པ་དང་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་ ལམ་ཡིན་ནོ།།དགུ་པ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །བཅུ་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོར་བའི་ལམ་མོ། །དེ་དག་ལམ་དང་པོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་དོ། །དགུ་པས་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་དོ། །བཅུ་པས་ནི་བསྒོམས་ པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་དོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ནི། དང་པོར་བདག་ཉིད་ཆོས་སྤྱད་པ་དང་པོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་བཙལ་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གཞན་དག་ ཆོས་སྤྱད་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པས་བསྐྱེད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཆོས་བསྟན་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་ཆོས་སྤྱད་པ་དང་པོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཚོལ་བས་ཇི་ལྟར་ཚོལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ཚོལ་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་དང་། ལས་ཀྱི་གནས་ཤེས་པ་རྣམས་ཚོལ་ལོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ནི་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ནི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གསོ་བའི་བསྟན་བཅོས་དང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དང་། སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་སོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ བཟོ་དང་།ལས་ཀྱི་གནས་ཤེས་པ་ནི། བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རིག་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བཙལ་བར་བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན། རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་ནང་གི་རིག་པ་དང་། གསོ་བའི་རིག་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པ་དང་། སྒྲའི་རིག་པ་དང་། བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རིག་པ་ དག་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ནང་གི་རིག་པ་ནི། གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཞི་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མིང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། བསྟན་པའི་དོན་བསྡུ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ བཀའ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་སོ།།དེ་ལ་གཞི་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་དང་། འདུལ་བ་དང་། མ་མོའི་གཞི་གསུམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་བསྡུ་བའོ། །མིང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་བསྡུས་ པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ།།བསྟན་པའི་དོན་བསྡུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀས་བསྡུས་པའི་བསྟན་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུ་བའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཞེས་བྱ་བའི་གནས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཞེས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ པས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་པའོ།།རང་གི་རིག་པ་དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇུག་སྟེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡང་དག་སྟོན་པའི་རྣམ་པ་དང་། བྱས་པ་ཆུད་མི་ཟ་ཞིང་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་བས་སྟོན་པའི་གནས་སོ།

所谓十种法行，是指以大乘相应的经典等菩萨藏所摄的内容，进行书写、受持、供养、施予他人、恭敬听闻、思维、修习等行为。这些都是产生具有广大福德的经典等的道路。第九是加行道。第十是断除障碍的道路。前八种道路产生闻所生慧。第九产生思所生慧。第十产生修所生慧。
对此，菩萨为了生起闻所生慧，首先应以前八种法行为自己生起闻所生慧而求法。之后，为了让他人通过这八种法行生起闻所生慧而为他们说法。关于菩萨为了以前八种法行生起闻所生慧而求法，如何求法？为何求法？简而言之，应当寻求菩萨藏、声闻藏、外道论典、世间工巧明处等知识。
其中，菩萨藏是指十二分教中的方广部。声闻藏是指其余的部分。外道论典有三种：医方明论、因明论和声明论。世间工巧明处是指工巧明和业处明。菩萨所应寻求的这些，简而言之，就是五明：内明、医方明、因明、声明和工巧明处。
其中，内明是指十二分教，应当了知其有四个方面：建立事相的安立、名称分类的安立、教义总集和佛语处。其中，建立事相的安立是指以经、律、摩得勒伽三藏来总集佛语。名称分类的安立是指对所有佛语所摄诸法的名称进行分类。教义总集是指将无量佛语所摄的教法简要归纳。佛语处是指总摄一切佛语，是了知佛语本身的处所。
内明简而言之有两种方式：一是宣说因果的方式，二是宣说已作不失、未作不得的处所。

།གསོ་བའི་རིག་ པ་ནི་གསོ་བའི་བསྟན་བཅོས་ཏེ།ནད་གསོ་བ་ཤེས་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ནད་ལ་མཁས་པ་དང་། ནད་ཅི་ལས་གྱུར་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། ནད་བྱུང་བ་བསལ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། ནད་བསལ་ནས་ཕྱིས་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་ དག་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཏེ། བརྟག་པའི་དུས་སུ་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྨྲ་བ་དང་། སྨྲ་བའི་ཞལ་ཆེ་བ་དང་། སྨྲ་བའི་གཞི་དང་། སྨྲ་བའི་རྒྱན་དང་། སྨྲ་བའི་ཆད་པས་ བཅད་པ་དང་།སྨྲ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྨྲ་བ་གཅེས་པ་ལ་དགོས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་འཇུག་སྟེ། ཕ་རོལ་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བ་ལ་བརྗོད་པའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་པའི་རྣམ་པ་དང་། གཞན་ལས་བྱུང་བའི་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ལས་ཐར་པའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་པའི་རྣམ་ པས་སོ།།སྒྲའི་རིག་པ་ནི་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ཏེ། གདགས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བརྡ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དོན་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གང་ཟག་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ དང་།དུས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གྲངས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། གཞི་ཡན་ལག་དང་བཅས་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇུག་སྟེ། སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ སྟོན་པའི་རྣམ་པ་དང་།ཚིག་ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་པའི་རྣམ་པས་སོ། །བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རིག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཤེས་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྣམ་སུ་བྱ་བའི་བཟོ་དང་། ཉོ་ཚོང་གི་བཟོ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཞམ་ འབྲིང་བྱ་བའི་བཟོ་དང་།ཡི་གེ་དང་། རྩིས་དང་། ཤོད་འགོད་པ་དང་། གྲངས་དང་ལག་རྩིས་ཀྱི་བཟོ་དང་། ལྟས་སུ་ལྟ་བའི་བཟོ་དང་། བློ་གྲོས་ཀྱི་བཟོ་དང་། བསྐྱེད་པའི་བཟོ་དང་། རྡུངས་ཀྱི་བཟོ་དང་། སྣམ་བྱ་བའི་བཟོ་དང་། སྦྱོར་བའི་བཟོ་དང་། གཡོས་བྱ་བའི་བཟོ་དང་། རོལ་མོའི་བཟོའོ། །དེ་ནི་ རང་རང་གི་ལས་དང་།བཟོའི་གནས་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟོན་པའི་རྣམ་པས་འཇུག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཚོལ་ཞེ་ན་མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཚོལ་ཏེ། གུས་པ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་གཞོག་པ་དང་། འགྲོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཉན་པ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སོ།།དེ་ལ་གུས་པ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་གཞོག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་ལེན་ཅིང་ཚོལ་བ་དང་། བདེ་བ་ཁྱད་དུ་གསོད་ཅིང་ཚོལ་བའོ། །འགྲོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཡོན་ཏན་འདོད་པས་ཆོས་སྨྲ་བའི་གམ་དུ་འགྲོ་བའི་ཀླན་ ཀའི་སེམས་ཀྱིས་མ་ཡིན་པ་དང་།གུས་པ་དང་བཅས་པས་འགྲོ་བའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཁེངས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དགེ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་བཙལ་སྙམ་པས་འགྲོ་བའི་བདག་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་དག་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ་སྙམ་པས་ འགྲོ་བའི་རྙེད་པ་དང་།བཀུར་སྟིའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པའོ། །ཉན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་ཉན་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་གཡེང་བས་ཉན་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་ཉན་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་དང་བྲལ་བས་ཉན་པ་སྟེ། ཁེངས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཁྱད་དུ་གསོད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཞུམ་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས་ཉན་པའོ།

医学即医学论典，是了知治疗疾病之学。应当从四个方面来看：精通疾病、精通病因、精通治疗疾病、精通预防复发。这四个方面即是其运用。
因明即因明论典，是观察时所存在的事物。应当从七个方面来看：论说、论说的重要性、论说的基础、论说的修饰、论说的裁决、论说的产生、论说所需的重要法则。其运用有两种方式：显示寻找对方过失时论说的利益之相，以及显示从他人而来的对方论难中解脱的利益之相。
声明即声明论典，是建立安立的规则并加以解说。应当从六个方面来看：建立安立法的规则、建立安立义的规则、建立安立补特伽罗的规则、建立安立时间的规则、建立安立数量的规则、建立安立基础及其支分的规则。其运用有两种方式：显示建立语言词根本性的规则之相，以及显示善加运用词句的利益之相。
工巧明即了知世间工艺与事业处。应当从十二个方面来看：纺织工艺、商贸工艺、王室服务工艺、书写、算术、棋艺、计数与手算工艺、占相工艺、智慧工艺、培育工艺、锻造工艺、缝纫工艺、调配工艺、烹饪工艺、音乐工艺。其运用是以显示各自工作与工艺处所成就的圆满果报之相而进行。
如何寻求呢？总的来说，菩萨以三种方式寻求：投入大恭敬、圆满前往、圆满听闻。
其中投入大恭敬有两种：忍受痛苦而寻求、轻视安乐而寻求。圆满前往有四种：为求功德而往说法者处非为寻过、以具恭敬而往非以傲慢自满、为求何等善法而往非为成就自身、为令自他善根相应而往非为利养恭敬。圆满听闻有两种：无烦恼地听闻、专注地听闻。其中无烦恼地听闻是远离三种烦恼而听闻：远离傲慢烦恼、远离轻视烦恼、远离怯弱烦恼而听闻。

།དེ་ལ་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ན་ཁེངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དུས་སུ་ཉན་པ་དང་། བཀུར་སྟི་བྱེད་པ དང་།སྲི་ཞུ་བྱེད་པ་དང་། མི་ཁྲོ་བ་དང་། རྗེས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ཀླན་ཀ་མི་ཚོལ་བས་སོ། །རྣམ་པ་བཞི་ནི་ཁྱད་དུ་གསོད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ལ་གུས་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཆོས་སྨྲ་བའི་གང་ཟག་ལ་གུས་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཆོས་ལ་ཁྱད་དུ་མི་གསོད་པ་དང་། ཆོས་སྨྲ་བའི་གང་ཟག་ཁྱད་དུ་མི་གསོད་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ནི་ཞུམ་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་མི་ལྕོགས་སོ་སྙམ་དུ་བདག་ཉིད་ཁྱད་དུ་མི་གསོད་པའོ། །རྣམ་པར་མི་གཡེང་བས་ཉན་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་། རྣ་བླགས་པ་དང་། ཡིད་བཏུད་པ་དང་། སེམས་ཀུན་གྱིས་བསམས་ནས་ཉན་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཚོལ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནང་གི་རིག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཚོལ་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ནན་ཏན་གྱིས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། གཞན དག་ལ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གསོ་བའི་རིག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཚོལ་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིའི་ཕྱིར་ཚོལ་ཏེ། དེ་ཉིད་ལེགས་ པར་བཤད་པ་དང་།ཉེས་པར་བཤད་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྟན་པ་འདི་ལ་མ་དད་པ་རྣམས་དད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། དད་པ་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒོའི་རིམ་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཚོལ་ཏེ། ཚིག་དང་ ཡི་གེ་ངེས་ཚིག་བཟང་པོས་སྤྱོད་པས་ལེགས་པར་སྤྱད་དེ་བརྗོད་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་གདགས་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་།དོན་གཅིག་ལ་ཡང་ངེས་པའི་ཚིག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་རིག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་ཚོལ་ཏེ། སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཚེགས་ཆུང་ངུས་ལོངས་སྤྱོད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཅེས་པར་བྱ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཤེས་པ་བྱིན་པའི་ཕན་འདོགས་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོས་སོ་སོའི་དགོས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཚོལ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ལྟར་མ་བསླབས་ན་རིམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་གཞན་དག་ཆོས་སྤྱད་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པས་ཅི་ཞིག་སྟོན་ཅིའི་ཕྱིར་སྟོན་ཞེ་ན།གང་བཙལ་བ་དེ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །བདག་གི་ཕྱིར་བཙལ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་སྟོན་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། མཐུན་པའི་གཏམ་ བརྗོད་པ་དང་།ཡོངས་སུ་དག་པས་སྟོན་ཏོ།

其中以六种方式远离傲慢的烦恼：适时听闻、恭敬、承事、不瞋恨、随顺、不寻过失。
以四种方式远离轻蔑的烦恼：对法恭敬、对说法者恭敬、不轻视法、不轻视说法者。
以一种方式远离怯弱的烦恼：不轻视自己而认为自己不能胜任。
不散乱地听闻有五种：具有欲求了知的心、专一其心、侧耳倾听、专注、以全心专注而听。
为何寻求？菩萨为两种目的寻求内明：为如法修行而如实成就，为向他人如实宣说。
为两种目的寻求医方明：为了了知众生的种种差别，为了利益广大众生。
为四种目的寻求因明：为了如实了知善说与恶说、为了折服他论、为了使不信者生起信心、为了使已信者更加增长。
为两种目的寻求声明：为了通过善巧的词句文字训诂使喜好文词者生起信解，为了能以种种确定词句随顺表达同一义理。
为三种目的寻求工巧明：为了以小功力成办众生受用、为了生起众生所珍爱、为了以工巧技艺知识摄受利益。
以上是阐明五明各自的目的，菩萨寻求这五明是为了圆满无上菩提的广大智慧资粮，因为若不如是学习一切，则无法次第获得无碍的一切智智。
其后，为了令其他菩萨以此八种修法生起闻所生慧，说法者说些什么？为何而说？即说所寻求的内容，为了自己所寻求的目的而说。
如何说法？以两种方式说法：说契合之语，以清净心说法。

།དེ་ལ་མཐུན་པའི་གཏམ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་དང་མཐུན་པ་སྟེ། དེ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་སྟེ་སྤྱོད་ལམ་དང་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་གནས་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་། ཆོས་ལ་སེར་སྣ་དང་སློབ་དཔོན་གྱི་དཔེ་མཁྱུད་མེད་པར་སྟོན་པ་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་གོ་རིམས་བཞིན་ དུ་སྟོན་པ་དང་།དོན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱང་དོན་དང་ལྡན་པ་དོན་ཀྱང་ཆོས་དང་ལྡན་པར་སྟོན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་འོས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པར་འོས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ གཟེངས་བསྟོད་པར་འོས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་པ་དང་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བར་འོས་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་།འཇུག་སླ་བར་སྟོན་པ་དང་། ཚད་མ་གསུམ་དང་ལྡན་པར་སྟོན་པ་དང་། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་དང་། མཐུན་པར་སྟོན་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་འཁྲུགས་པར་སྟོན་པ་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་ལྡན་པར་སྟོན་པ་དང་། འཁོར་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པར་སྟོན་ཏེ། མདོ་གཞན་ལས་དུས་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། གོ་རིམས་དང་། མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། འདོད་པར་བྱེད་པ་དང་། མགུ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྤྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྨ་མི་འབེབས་པ་དང་། རིགས པ་དང་།འཚམ་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་དང་། ཆོས་དང་ལྡན་པ་དང་། འཁོར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་དག་པས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་སྟོན་པ་སྟེ། སེམས་འདི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སེམས་ཅན་གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་བྱམས་ པའི་སེམས་ཀྱིས་སྟོན་པ་དང་།ཉེས་པར་སྟོན་པ་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྟོན་པ་དང་། བག་མེད་པ་ཞུམ་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སྟོན་པ་དང་། བདག་ལ་ནི་མི་བསྟོད། གཞན་ལ་ནི་མི་སྨོད་པར་སྟོན་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ་མི་རེ་བར་ སྟོན་པ་སྟེ།མདོ་གཞན་ལས་བྱམས་པའི་སེམས་དང་། ཕན་པའི་སེམས་དང་། སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་དང་། ཕྲག་དོག་མེད་པའི་སེམས་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་སྤྱོད་པ། གུས་པས་ བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ན་གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་སྟེ།སེམས་པ་ནི་ཇི་སྐད་ཐོས་པའི་སེམས་རྣམས་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་དང་། གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་སེམས་པར་བྱེད་དེ། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་གནས་རྣམས་སྤངས་ ནས་ཆོས་རྣམས་བསམ་པ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་དང་།རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། གུས་པར་སྦྱོར་བ་དང་། རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།

所谓'随顺语言'，是指随顺他人利益。其有十五种：一、随顺威仪和规范而住；二、无私地传授佛法，不吝惜老师的教授；三、依次传授文字和语句；四、依次传授意义；五、传授法义相应、义法相应之法；六、对应当正确教导者正确教导；七、对应当正确领受者令其正确领受；八、对应当赞叹者正确赞叹；九、对应当令欢喜者正确令其欢喜；十、易于趣入地传授；十一、具足三量地传授；十二、随顺趣向善趣地传授；十三、不散乱地传授；十四、具足圣谛地传授；十五、具足眷属地传授。
其他经中说：'依时、恭敬、次第、相应、随顺、令喜、令欲、令悦、令勤、不贬低、如理、适宜、不杂乱、具法、随众而说法'，与此次第相应。
所谓'清净传授'，是指不与烦恼杂染而传授。此有五种心：一、以慈心对待作害众生而传授；二、以利益心对待诽谤者而传授；三、以悲悯心对待放逸怯懦者而传授；四、不自赞毁他地传授；五、不希求利养、恭敬和偈颂而传授。
其他经中说：'以慈心、利益心、悲悯心、无嫉妒心、无染著心而传授'，与此次第相应。
其后，菩萨行法，由恭敬思维所生的智慧生起时，独自前往寂静处。思维即是对所闻法义以八种对治作意来思维，远离违品：首先断除不应思维之处而开始思维诸法，并且经常修习、恭敬修习、相续修习。

།ལྷོད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། རིགས་པས་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ལ་རིགས་པས་དཔྱོད་ཅིང་རིགས་པ་དང་འགལ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། མོས་པར་བྱ་བ་ལ་མོས་པར་བྱེད་ཅིང་མོས་པས་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་གཏོང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་།དོན་ལ་རྟོན་པར་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་འབྲུ་ལ་མི་རྟོན་པ་དང་། ནག་པོ་བསྟན་པ་དང་། ཆེན་པོ་བསྟན་པ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཐོག་མར་འཇུག་པ་ནས་ཀྱང་སེམས་ལ་འཇུག་ཅིང་སྐབས་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་དང་། ཞུགས་ནས་ཀྱང་ཡང་དང་ ཡང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ན་སྙིང་པོ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་དེ།ཡལ་བར་མི་འདོར་བས་སེམས་སོ་། །དེ་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་དང་། གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་སེམས་པར་བྱེད་པ་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ གནས་རྣམས་སྤངས་ནས་ཆོས་རྣམས་བསམ་པ་རྩོམ་པར་བྱེད་ན་སེམས་རྨོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་གཡེང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་གུས་པས་སྦྱོར་བས་རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། ལྷོད་པར་མི་བྱེད་ན་སྔར་མ་རྟོགས་པའི་དོན་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ ལ།རྟོགས་པའི་དོན་ཡང་ཆུད་མི་ཟ་ཞིང་མི་གསལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །རིགས་པས་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ལ་རིགས་པས་དཔྱོད་ཅིང་རིགས་པ་དང་འགལ་བར་མི་བྱེད་ན། རིགས་པས་བརྟགས་པའི་ཆོས་དེ་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ། །མོས་པར་བྱ་བ་ལ་མོས་པར་བྱེད་ཅིང་། མོས་ པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཏོང་བར་མི་བྱེད་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི། བདག་གི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དེ་དག་ཡིད་ཆེས་ཤིང་མི་སྤོང་བས་བདག་ཉིད་མ་སྨས་མ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དོན་ལ་རྟོན་པར་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་འབྲུ་ལ་མི་རྟོན་ ན།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །ནག་པོ་བསྟན་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་མི་འཇུག་།འདུལ་བ་ལ་མི་སྣང་བ་ཆོས་ཉིད་དང་འགལ་བ་དང་། ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་འཇུག་།འདུལ་བ་ལ་སྣང་། ཆོས་ཉིད་དང་མི་ འགལ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ན།དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལས་སུས་ཀྱང་བསྐྱོད་པའམ། བསྒུལ་བར་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །ཐོག་མར་འཇུག་པ་ནས་ཀྱང་སེམས་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་སྐབས་མ་ཡིན་པ་མི་འཇུག་པ་ན་བཟོད་པ་སྔོན་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཞུགས་ ནས་ཀྱང་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སྙིང་པོ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་དེ།ཡལ་བར་མི་འདོར་བར་སེམས་ན་སྒོམ་པ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་སྤྱད་པ་བཅུ་པས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི། བསམ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་ དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་ན་ཞི་གནས་དང་།ལྷག་མཐོང་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་གོམས་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ཞི་གནས་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ བསམ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་དང་།དོན་ཙམ་གྱི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ངེས་པར་གཏད་ནས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་གཡེང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དམིགས་པ་ ཐམས་ཅད་ལ་མོས་པ་ན།ནང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཚན་མ་རྣམས་ལ་སེམས་གནས་པ་དགུ་དང་། སྟོབས་དྲུག་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞིས་འཇུག་པའོ།

不懈怠，对于应当以正理观察的，以正理观察而不违背正理，对于应当胜解的，生起胜解而不舍弃胜解作意，依止义理而不依止文字，对于所说的黑说和大说也如实了知，从最初趣入时即趣入于思维而不于非时趣入，趣入后也反复作意而获得精要，由于不舍弃而思维。如是断除违品及对治作意八种思维，依次有八种功德：首先，舍弃非所思维处而开始思维诸法时，心不会愚痴及散乱。由于经常修习及恭敬修习而持续修习，不懈怠时，能通达了悟先前未了悟的义理，已了悟的义理也不会失坏及不明晰。对于应当以正理观察的，以正理观察而不违背正理时，对于以正理观察的法，将不依赖他人。对于应当胜解的生起胜解，不舍弃胜解作意时，对于'这是如来的境界，非我智慧的境界'等法，由于深信而不舍弃，自身将不受损害，无有过失。依止义理而不依止文字时，将能随顺一切诸佛世尊的密意宣说。对于黑说的经典不趣入、律中不显现、违背法性，及大说的经典趣入、律中显现、不违背法性如实了知时，于真实义谁也不能动摇或改变。从最初趣入时即趣入于思维而不于非时趣入时，将获得先前未得的忍。趣入后也反复作意而获得精要，由于不舍弃而思维时，将随顺修习。其后，以菩萨十法行修习所生的智慧生起，即是圆满彼等八种思维后，以修习行相随顺趣入时，修习止、观及止观串习、止观欢喜。其中，何为止？菩萨为圆满彼等八种思维，于不可言说事物及义理所缘专注其心，远离一切戏论，以远离一切心散乱想作意，于一切所缘胜解时，以内心九住、六力、四作意趣入三摩地相。

།ལྷག་མཐོང་གང་ཞེ་ན། ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བསམས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བཞི་དང་།གཞི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དྲུག་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞིས་འཇུག་པའོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་གོམས་པ་གང་ཞེ་ན། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་རྟག་ཏུ་སྦྱོར་ཞིང་གུས་པར་སྦྱོར་བའོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་ མཐོང་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་གང་ཞེ་ན།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མ་དེ་དག་གཉིས་ལས་སེམས་མི་གཡོ་བ་ལ་རང་གི་ངང་གིས་མངོན་པར་འདུ་བ་མེད་པར་འཇུག་ཅིང་གནས་པ་དང་། སྡུད་ཅིང་མི་འཕྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཞི་ གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་གོམས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཞི་གནས་ཡོངས་ སུ་དག་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་།སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཆེ་བ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ལྷག་མཐོང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་ཆེ་བ་དང་། འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །བསྒོམ་པའི་བྱ་བ་ནི་འདིར་ ཟད་དེ།རྟེན་ལ་ཡོད་པའི་གནས་ངན་ལེན་བསལ་བར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པ་དང་། མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཁམས་བརྟས་པས་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་འོག་ཏུ་མོས་པས་སྤྱད་པའི་ས་ལ་ཆོས་སྤྱོད་པ་བཅུའི་རིམ་གྱིས་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་སྐྱེས་པ་ནི།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་དེས་བསླབ་པའི་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལ་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཐེག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་པ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན ལས་འདས་པའི་ལམ་ལས་ཤེས་རབ་དང་།སྙིང་རྗེ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་ཏེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་གི་ཐེག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པས་བསླབ་པའི་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལ་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་བསླབ་པར་བྱའོ་ ཞེས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་བས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་སྟེ། དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ཡང་ དག་པའི་སྨོན་ལམ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་བསམ་པ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པའི་བསམ་པ་ནི་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པས་དེས་ནི་འཁོར་བ་ལ་མི་གནས་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ལ་དམིགས་པའི་བསམ་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པས་དེས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་སོ།

什么是胜观？就是以修习止的作意，对所思维的诸法相进行作意的四种智慧行相，缘于六种广分别基，以四种作意而趣入。
什么是止观修习？就是经常修习止观并恭敬修习。
什么是止观欢喜？就是对止观二相，心不动摇而自然无功用地趣入安住，摄心不散乱。
菩萨如是如是修习止观，如是如是安住于止观欢喜。如是如是修习止观，如是如是止观清净。如是如是止清净，如是如是身心轻安增长广大。如是如是观清净，如是如是智见增长广大。
修行事业仅此而已：即断除所依的随眠，清净一切所知的智见。菩萨修道一切皆由此四种修行而成就。
如是菩萨由界增长，成就解脱分善根之后，于胜解行地以十法行次第生起三种智慧，即是成就顺决择分善根资粮，以此成就正法应当善加修学六种学处。
不退转于乘位是指菩萨们不以智慧和悲心退失于圆满自他二利成就无住涅槃之道的乘位，这是由'守护菩提心'所显示。菩萨由于不退转于自乘而应当善加修学六种学处。
其中'菩提心'是显示菩萨乘，菩萨乘是圆满成就自他二利无住涅槃之道，这也称为菩提心，也称为正愿。
其中'菩提心'是缘于无上菩提和一切有情的意乐，缘于无上菩提的意乐是圆满自利故不住轮回，缘于一切有情的意乐是圆满他利故不住涅槃。

།དེ་ཉིད་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ཐམས་ཅད་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྨོན་ལམ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ གྱི་སྨོན་ལམ་དང་།ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་དང་། སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་དག་གིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྔར་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་བསྟན་ཏེ་། དེ་ནི་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེས་ ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པའི་བསམ་པའི་ཁམས་བརྟས་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་ཅིང་འཁོར་བ་ལ་མི་གནས་ལ། སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་ གཏོང་བས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་བསམ་པའི་ཁམས་བརྟས་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་བསམ་པའི་ཁམས་ བརྟས་པར་བྱེད་པ་དང་།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུས་བསླབ་པའི་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལ་ལེགས་པར་ ཤིན་ཏུ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།སོམ་ཉི་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོམ་ཉི་ནི་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་སོམ་ཉི་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ནི་སོམ་ཉི་མེད་ པ་སྟེ།དེ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ནས་སོམ་ཉི་མེད་པར་འགྱུར་ལ། སོམ་ཉི་མེད་པས་བསླབ་པའི་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལ་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ་དེ་ལ་རྣམ་པ་དུ་མ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བཤེས་ གཉེན་དུ་རིག་པར་བྱ།རྣམ་པ་དུས་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་བྱ་བ་དོན་ཡོད་པ་ཡིན། རྣམ་པ་དུ་དང་ལྡན་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དད་པའི་གཞིའི་གནས་ལ་མཁས་པ་ཡིན། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་འདུལ་བ་གཞན་དག་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་བྱ་བ་དུ་ཡོད། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་བཤེས་ གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རྣམ་པ་དུས་རྫོགས་པར་འགྱུར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདུ་ཤེས་དུས་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ཆོས་མཉན་པར་བྱ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གང་ཟག་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་གནས། དུ་ནི་ཡིད་ལ་མི་བྱ་ཞེ་ན་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་རིག་ པར་བྱ་སྟེ།ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དང་། མང་དུ་ཐོས་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་དང་། འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡིད་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་དང་། དགེ་བའི་ཚིག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ལྔས་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་བྱ་བ་དོན་ཡོད་ པ་ཡིན་ཏེ།མ་གསོལ་བར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་པ་དང་། ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་དོན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལམ་དུ་འཛུད་པས་ཕན་འདོགས་པ་དང་། དམ་བཅས་པའི་རྩོམ་པ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱོགས་མི་འཛིན་ཅིང་སྙིང་རྗེ་སྙོམས་པས་སོ།

所谓'真实愿'，总的来说，一切真实愿可分为五种：发心愿、受生愿、行境愿、真实愿和大愿。这些分类如前在圆满意乐方便善巧处已经说明。
'随护'是指不退失于此乘，即由智慧和悲心而不退失。以智慧如实了知一切法，因此增强缘无上菩提的意乐，圆满成就自利而不住轮回；以悲心不舍一切众生，因此增强缘一切众生的意乐，圆满成就他利而不住涅槃。因此，智慧和悲心能增强缘无上菩提和一切众生的意乐，能圆满成就自他二利，能不住轮回和涅槃，故能不退失于此乘而随护。应当如是善学此六种学处。
'无疑'是指疑惑能障碍一切正行，菩萨的善知识能断除一切疑惑，故依止善知识即是无疑。这是以'依止善知识'来说明的。依止善知识则能无疑，无疑则能善学此六种学处。
具足几种相则应知是菩萨善知识？善知识的事业以几种为有意义？具足几种则为善知识通达信解之处？善知识对其他所化有几种事业？菩萨依止善知识以几种相圆满？菩萨以几种想从善知识听法？菩萨对说法善知识之补特伽罗不应作几种想？
具足八种相则应知是菩萨善知识：住于戒律、多闻、具证悟、具悲心、无畏、具忍辱、心不疲厌、具善言。
善知识的事业以五种为有意义：不请自为一切众生作利益、如实了知今生来世之利、引导入正道而作饶益、所作誓愿皆有果报、不偏袒而悲心平等。

།རྣམ་པ་ལྔ་དང་ ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དད་པའི་གཞིའི་གནས་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚུལ་འཆོས་པ་མེད་པ་དང་། ཕྲག་དོག་མེད་པ་དང་། ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་གདུལ་བ་གཞན་དག་ལ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་བྱ་བ་ ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ།གླེང་བར་བྱེད་པ་དང་། དྲན་པར་བྱེད་པ་དང་། འདོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་དང་། ཡོ་བྱད་ སྟོབས་པ་དང་།བཀའ་བཞིན་བྱེད་པས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདུ་ཤེས་ལྔས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ཆོས་མཉན་པར་བྱ་སྟེ། དཀོན་པའི་དོན་གྱིས་རིན་པོ་ཆེའི་འདུ་ཤེས་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་རྒྱུའི་རང་བཞིན་གྱི་དོན་གྱིས་མིག་གི་འདུ་ཤེས་དང་། ཤེས་བྱ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་དོན་གྱིས་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་།ཚེ་འདི་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་དགའ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོའི་དོན་གྱིས་དགའ་བ་ཁ་ན་ཐོ་བ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བླ་ན་མེད་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་ རྒྱུའི་དངོས་པོའི་དོན་གྱི་འབྲས་བུ་དང་།ཕན་ཡོན་ཆེ་བའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གང་ཟག་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་གནས་ལྔ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་དེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་ཡིད་ལ་མི་བྱ་བ་དང་རིགས་དམའ་བར་ཡིད་ལ་མི་བྱ་བ་དང་། བྱད་བཞིན་ངན་པར་ཡིད་ལ་མི་བྱ་བ་ དང་།སྙན་པ་མེད་པར་ཡིད་ལ་མི་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་ལྟ་བུ་ལ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུས་བསྟན་ཏེ། སོམ་ཉི་མེད་པར་གྱུར་པས། བསླབ་པའི་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལ་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གནས་སྐབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་དང་།རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བ་སྟེ། དེ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པའི་གནས་སྐབས་ནས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བས་བསླབ་པའི་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་གནས པའི་གནས་སྐབས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བའི་ཆོས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།ལས་ཀྱི་མཐའ་ལེགས་པར་བྱེད་པ་དང་། མཁས་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའོ། །དེ་ལ་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལེགས་པར་བྱེད་པ་ནི། རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ངེས་པར་འབྱེད་པ་དང་།བྱང་བར་བྱེད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་བྱེད་པའོ།

善知识具有五种相，即住于信仰基础之处：具足行境、具足稳重、无有伪装、无有嫉妒、少欲知足。
善知识对其他所化众生有五种事业：与之交谈、令其忆念、教诫、随顺开示、宣说正法。
菩萨依止善知识以四种方式圆满：承事、恭敬、供养资具、如教奉行。
菩萨以五种想听闻善知识说法：以稀有义故作珍宝想，以获得俱生广大智慧之因性义故作眼睛想，以如实显示一切所知正确行相义故作光明想，以今生无过失禅定与胜观喜乐之因事义故作无过失喜乐想，以获得涅槃及无上圆满菩提果位之因事义故作大果大利益想。
菩萨对说法善知识之人不作意五处：不作意破戒、不作意种姓低劣、不作意相貌丑陋、不作意声音不悦、不作意言词粗俗。
如是菩萨以如是方式依止如是善知识，无有怀疑，当善加修学此六种学处。
所谓时位，即菩萨住在在家分或出家分时，恒常修习善法，此由'恒常修习善法'所显示。从菩萨住在家分或出家分时位起，恒常修习善法，当善加修学此六种学处。
其中，菩萨住在家分或出家分时恒常修习善法之法，略说有四种：善作业边、善巧、利他、回向。
其中善作业边有四种：决定诸波罗蜜多、令清净、恒常修行、无有过失。

།མཁས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཞེ་འགྲས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡང་བ་བསལ་བ་དང་། ཐ་མལ་པ་རྣམས་འཇུག་པར་བྱ་བ་དང་། ཞུགས་པ་རྣམས་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་།ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བ་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྨོན་ ལམ་ལ་མཁས་པ་དང་།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མཁས་པའོ། །གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་ཁ་ཅིག་ལ་ཕན་པ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ལ་བདེ་བ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ལ་ ཕན་པ་དང་།བདེ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལེགས་པར་བྱེད་པ་དང་མཁས་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་སྒོ་གསུམ་པོ་དག་གིས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཅི་བསགས་སོ་ ཅོག་ཐམས་ཅད་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དད་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་གཉིས་ཀ་ཆོས་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་དུ་ཟིན་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པ་པས་རབ་ཏུ་ བྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པ་ནི་བུ་སྨད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཉེས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་མ་གྲོལ་གྱི། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བ་དང་། ཁྱིམ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཞིང་ལས་དང་ཉོ་ཚོང་དང་། རྒྱལ་པོ་ལ་ཞོ་ ཤས་འཚོ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཆགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་མ་གྲོལ་གྱི། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བ་དང་། ཁྱིམ་པས་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་གཅིག་པུ་ངེས་པར་ལུ་གུ་རྒྱུད་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་སྤྱོད་མི་ནུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་བྱུང་བས་ནི་ནུས་པ་དང་། ཁྱིམ་ པས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དུལ་ཞིང་།དགེ་བ་གང་དང་གང་རྩོམ་པ་དེ་དང་དེ་ཉིད་མྱུར་དུ་མཐར་ཕྱིན་པར་མི་འགྱུར་གྱི། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཁྱིམ་པ་ནི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་ངེས་པར་གནས་པ་མ་ཡིན་པས་གཞན་དག་ ལ་ཚིག་མི་བཙུན་གྱི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཁྱིམ་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་གནས་སྐབས་དེ་ལྟ་བུ་དག་ནས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ ལ་སྦྱོར་བས་བསླབ་པའི་གཞི་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལ་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་སྦྱར་རོ།།ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་བསླབ་པ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། @##། །དེའི་འོག་ཏུ་མཐར་ཐུག་པ་བསྡུ་བ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱི་མཐའ་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་ཐུག་པར་བསྡུ་བ་ལ མཁས་པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བསླབ་པའི་གཞི་དེ་དག་གྲངས་དྲུག་ཏུ་གདགས་པར་རིག་པར་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ།

智者有十种：即消除有情怨恨者的嗔恨，引导平凡者入道，令已入道者成熟，令已成熟者解脱的方便善巧；通达一切世间论典；善巧菩萨律仪的正确受持；善巧发正愿；通达声闻乘；通达缘觉乘；通达大乘。
利他是以四摄事对某些人成办利益，对某些人成办安乐，对某些人成办利益与安乐。
回向是菩萨以善作业、智慧、利他这三门所积累的过去、未来、现在一切善根，以至诚信心回向无上正等正觉。
如是，虽然在家、出家两种菩萨都正确修习这四法，但应知出家菩萨较在家菩萨殊胜许多。
这是因为：在家菩萨未能解脱执著妻子儿女的过失，而出家菩萨已从中解脱；在家菩萨为了养家而从事农业、商贸、为王臣等，未能解脱烦恼执著的痛苦，而出家菩萨已从中解脱；在家菩萨不能如线般持续不断地修习清净梵行，而出家菩萨则能；在家菩萨对一切菩提分法的证悟迟钝，所修任何善法都不能迅速圆满，而出家菩萨则不然；在家菩萨因不住于律仪而言语不受他人信任，而出家菩萨则不然。
因此，应知出家菩萨以如是相应的一切法而远远胜过在家菩萨。
如是，应当从如是阶位中不间断地精进修善，善加修学六种学处。
以上已说善巧修学的文义等。
其后当说究竟摄要善巧的文义等：即应善巧于六波罗蜜多的数目究竟摄为六种。
因此请问：'世尊，为何应知这些学处安立为六数？'

།རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པ་ དང་།ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། དེ་ལ་ གསུམ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ཡང་ཕན་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པས་ཕན་འདོགས་པ་དང་། གནོད་པ་ཉེ་བར་མི་སྒྲུབ་པས་ཕན་འདོགས་ པ་དང་།ཕས་ཀྱི་གནོད་པ་དང་དུ་ལེན་པས་ཕན་འདོགས་པ་གོ་རིམས་བཞིན་ཏེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་།བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་གསུམ་སྟེ། དེ་ཡང་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་དང་། རྣམ་པར་གནོན་པས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ ལེགས་པར་འཇོམས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་གོ་རིམས་བཞིན་ཏེ།དེ་ཙམ་གྱིས་ན་བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཕན་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པས་ཕན་འདོགས་པ་ནི་ཡོ་བྱད་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཕན་ འདོགས་པས་ཕན་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།།གནོད་པ་ཉེ་བར་མི་སྒྲུབ་པས་ཕན་འདོགས་པ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་ཕོངས་པ་དང་། གནོད་པ་དང་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པ་ཉེ་བར་མི་སྒྲུབ་པའི་ཕན་འདོགས་པས་ཕན་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་ བས་བསྟན་ཏོ་།།ཕས་ཀྱི་གནོད་པ་དང་དུ་ལེན་པས་ཕན་འདོགས་པ་ནི་ཕོངས་པ་དང་། གནོད་པ་དང་། ཐོ་འཚམས་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པས་ཕན་འདོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །དེ་གསུམ་གྱིས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ནི། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་བཅིལ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་ པའི་ཚོགས་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པར་གནོན་པས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ནི། བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གནོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་འཇོམས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ནི། ཤེས་རབ་ ཀྱིས་ནི་བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།།དེ་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཙམ་གྱིས་ན་བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཐར་ཐུག་པ་བསྡུ་བ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་གྲོགས་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་དག་གྲངས་བཞིར་གདགས་པར བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་གསུམ་གྱི་གྲོགས་ཡིན་ལ། སྨོན་ལམ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གྲོགས་ཡིན། སྟོབས་ནི་ བསམ་གཏན་གྱི་གྲོགས་ཡིན།ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གྲོགས་ཡིན་པས། གྲོགས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱང་བཞིར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

由于两种缘故，即为利益有情和对治烦恼的缘故。这是指为了成熟外在的有情和自身圆满佛法的缘故，依次为此。
其中'三者是利益有情'是指布施、持戒和忍辱三者。这是通过带来利益而利益、通过不造作损害而利益、通过忍受他人伤害而利益，依次如此。仅此便能成熟他方有情。
'三者是烦恼对治应当了知'是指精进、禅定和智慧三者。这是通过修习善法而对治烦恼、通过降伏而对治烦恼、通过善巧断除随眠而对治烦恼，依次如此。仅此便能圆满自身佛法。
其中通过带来利益而利益是指'通过提供资具而利益'所说明。通过不造作损害而利益是指'以持戒不造作贫困、伤害和损恼而利益'所说明。通过忍受他人伤害而利益是指'对贫困、伤害和损恼无所计较而利益'所说明。
'此三者利益有情'是说明仅此便能成熟外在有情。
通过修习善法而对治烦恼是指'以精进令烦恼摧毁，并修习断除烦恼之资粮'所说明。通过降伏而对治烦恼是指'以禅定降伏诸烦恼'所说明。通过善巧断除随眠而对治烦恼是指'以智慧善巧断除随眠'所说明。
'此三者是烦恼对治'是说明仅此便能圆满自身佛法。
已说明究竟摄集善巧之词义等。
其后当说明助伴善巧之词义等，应当善巧于四种波罗蜜多。因此请问'世尊，为何其他波罗蜜多应安立为四数？'
由于是彼六波罗蜜多之助伴故。方便善巧是布施、持戒、忍辱三者之助伴，愿是精进之助伴，力是禅定之助伴，智是智慧之助伴，因此应知助伴之数为四。

།དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་བཏགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་ གསུམ་གྱིས་ཕན་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་།གནོད་པ་ཉེ་བར་མི་སྒྲུབ་པ་དང་། ཕས་ཀྱི་གནོད་པ་དང་དུ་ལེན་པས་ཕན་བཏགས་ནས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོས་ཟིན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་དགེ་བ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ཀྱི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་གདུལ་བ་དང་། བསྡུ་བའི་ཐབས་ནི་རྣམས་པ་བཞི་སྟེ་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། མཐུན་པར་སྒྲུབ་པའོ། །དེས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པས་ཕན་འདོགས་པས་ཐབས་ཡིན་ཏེ། ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཕན་བཏགས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་དེའི་ཚིག་མཉན་པ་དང་། བྱ་བར་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་འཛིན་དུ་འཇུག པས་ཐབས་ཡིན་ཏེ།སྦྱིན་པས་ཕན་འདོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་དང་དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་མ་ལུས་པར་བསལ་བའི་ཕྱིར་རིག་པ་འཛིན་དུ་བཅུག་ན་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་སྤྱོད་པ་ནི་འཇུག་པར་བྱེད་པས་ཐབས་ཡིན་ཏེ། རིག་པ་འཛིན་དུ་བཅུག་པ་ རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་གནས་ཀྱིས་བསླང་སྟེ།དགེ་བའི་གནས་སུ་བཙུད་ན་དུལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་མཐུན་པ་ནི་མཐུན་པར་སྒྲུབ་པས་ཐབས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བཙུད་པ་རྣམས་དེ་ལས་ཁྱོད་བདག་ཉིད་ཀྱང་ད་དུང་དད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། གཏོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་ པ་མ་ཡིན་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་གཞན་དག་དེ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེས་གདུལ་བ་དག་དེ་ལ་སྨྲ་བར་མི་འགྱུར་བས་དེས་བདག་ཉིད་ཀྱང་དོན་མཐུན་པར་སྒྲུབ་ན་གཞན་དག་གདུལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་བསྡུ་ བའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་དམ།རེ་རེས་ཟིན་པ་དེས་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པས་སྔར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་གྱིས་ཕན་བཏགས་ནས་དེའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དེས་དགེ་བ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པས། དེའི་ཕྱིར་ངས་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གསུམ་པོ་དག་ གི་གྲོགས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མང་བས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ་མི་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །མོས་པ་དམན་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་ བསམ་པ་སྟོབས་ཆུང་བས་སེམས་ནང་དུ་འཇོག་མི་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཐོབ་པའི་དམིགས་པ་ལ་བསམ་གཏན་ཡོངས་སུ་མ་བསྒོམས་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་མངོན་པར་ སྒྲུབ་མི་ནུས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་གསུམ་སྤོང་ཞིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་གསུམ་གྱི་གྲོགས་སུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་གསུམ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

所谓'以三种波罗蜜多利益诸有情'，是指以布施、持戒、忍辱三者成办利益、不造损害、忍受他人加害而作利益。
'菩萨以摄受事所摄持的善巧方便安置于善'，是说菩萨们的身语意业为四摄事所摄持即是善巧方便。
如是调伏摄受有情的方便有四种：即作利益、令受持、令趣入、随顺成办。
其中以布施摄事作利益是方便，因为以种种财物布施作利益时，诸有情会听从其言并思维所作。
爱语是令受持的方便，因为对于已蒙布施利益者，为了断除其一切愚痴，令其受持智慧，从而远离一切愚痴。
利行是令趣入的方便，因为对于已受持智慧者，劝导以善法，引入善法处则能调伏。
同事是随顺成办的方便，因为如是引导者，'你自身尚且不具足信心、持戒、布施、智慧，为何要令他人如实受持'，所化有情不会对其如是说，因此自身也随顺成办则能调伏他人。
如是菩萨们的身语意业为四摄事全部或个别所摄持，即是善巧方便，故先以三波罗蜜多作利益，再以其善巧方便安置于善法中，因此我宣说善巧方便波罗蜜多是彼三者的助伴。
若菩萨于此生烦恼众多而不能常修，是精进波罗蜜多的违品。
由于胜解下劣故增上意乐力弱而不能安住其心，是禅定波罗蜜多的违品。
由于未圆满修习菩萨藏所缘的禅定，不能成办出世间智慧，是智慧波罗蜜多的违品。断除此三种违品，其他三种波罗蜜多依次配为彼三波罗蜜多的助伴。

།དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཇི་སྐད་སྨྲས་ པ་དེ་སྤོང་ཞིང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གྲོགས་ནི།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། གནས་ཤིང་ཕྱི་མ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བ་ཉིད་དུ་ཡིད་ཀྱིས་སྨོན་པར་བྱེད། དེ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ་། དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ནུས་པར་ འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གྲོགས་སུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།། གོང་ནས་གོང་དུ་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་སྤོང་ཞིང་།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གྲོགས་ནི། དེས་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་ཅིང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་སྟོབས་ཆུང་བ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ན་ ཁམས་གྱ་ནོམ་པ་ལས་བསམ་པའི་སྟོབས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི།དེའི་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་སེམས་ནང་དུ་འཇོག་ནུས་པ་ཡིན་པས་དེའི་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གྲོགས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། །བདུད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ ལམ་མི་ཆོད་པ་ནི་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་སྤོང་ཞིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གྲོགས་ནི། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཐོབ་པའི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པ་ལ་བསམ་གཏན་བྱེད་དེ། དེ་ནི་དེའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་རབ་སྒྲུབ་ནུས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རབ ཏུ་དབྱེ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན།ཡེ་ཤེས་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འཇུག་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་ཤེས་རབ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན། ཡེ་ཤེས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །གྲོགས་ལ་མཁས་པའི་ ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་སྔ་མ་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྱུང་བའི་གོ་རིམས་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་དེ་ལྟར་བསྟན་པར་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ།།དེ་ནས་གང་དུ་འགྲུབ་པའི་རྟེན་གྱིས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་ཀྱི་ཚུལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་མ་འབྱུང་བ་དང་། སྔ་མ་དམན་པ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་དམ་པ་ཡིན་པ་དང་། སྔ་ མ་རགས་པ་ཡིན་ལ།ཕྱི་མ་ཕྲ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ལུས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལ་མི་ལྟ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།

对于精进波罗蜜多的违品如前所说，应当断除，精进波罗蜜多的助伴是：完全摄受福德资粮而住，并且以意愿求后世烦恼微少。这就是愿波罗蜜多。由于能使烦恼微少并能发起精进，因此愿波罗蜜多成为精进波罗蜜多的助伴，以此说明。逐渐追求殊胜智慧即是愿波罗蜜多。
对于禅定波罗蜜多的违品如前所说，应当断除，禅定波罗蜜多的助伴是：依止善知识，依止听闻正法，获得如理作意，当观察增上意乐力微弱时，从殊胜界获得意乐力，这就是力波罗蜜多。由于能够摄心于内，因此力波罗蜜多是禅定波罗蜜多的助伴，以此说明。一切魔不能断其道路即是力波罗蜜多。
对于智慧波罗蜜多的违品如前所说，应当断除，智慧波罗蜜多的助伴是：于此获得菩萨藏所缘而修禅定，这就是智波罗蜜多。由于能够成就出世间智慧，因此智波罗蜜多成为智慧的助伴，以此完全说明。其中智慧是分别自相共相的行相，智是分别因果趣入的行相。或者说，智慧是执取胜义谛的行相，智是执取世俗谛的行相。
已说明了善巧助伴的语义等。其后当说明善巧生起的语义等，即应当善巧六波罗蜜多前后次第生起的次第。因此请问'世尊，为何如是宣说六波罗蜜多的次第'。
此后说'由是所依成就故'，次第有三种方式：依前生后，前劣后胜，前粗后细，因此说'菩萨若不顾惜身命财物，则能圆满受持净戒'等。已说明善巧生起的语义等。

། །། དེའི་འོག་ཏུ་ཐ་དད་པ་ལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་རེ་རེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་དུ་ཐ་དད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་རྣམ་པ་དུ་མར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ།།རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་དུ་རབ་ཏུ་དབྱེའོ། །སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་སྦྱིན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གླེགས་བམ་སྦྱིན་པ་དང་། གཞུང་བཞིན་འཆད་པ་དང་། མཁན་པོར་སྟོན་པའོ། །ཟང་ ཟིང་སྦྱིན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཕྱིའི་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་། ནང་གི་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀའི་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པའོ། །མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྐྱེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྐྱབ་པ་དང་། སྲོག་གི་བར་ཆད་ལས་བསྐྱབ་པ་དང་། འཁོར་ བའི་རྒྱུད་ལས་བསྐྱབ་པའོ།།དེ་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་མཐུ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་སྦྱིན་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་འགྱུར། ཟང་ཟིང་སྦྱིན་པས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་འཐོབ་པར་འགྱུར། མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པས་ནི་ཚེ་ལ་བར་ཆད་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་ པ་གསུམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མི་དགེ་བ་ལས་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལུས་མི་དགེ་བ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ངག་མི་དགེ་བ་ལས་ལྡོག་པ་དང་། ཡིད་མི་དགེ་བ་ལས་ལྡོག་པའོ། །དགེ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་ གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་རྟོན་པར་འཇུག་པ་དང་།བསོད་ནམས་ལ་ཡིད་རྟོན་པར་འཇུག་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པར་འཇུག་པའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་དགྲོལ་ བ་དང་།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བའོ། །དེ་ལ་ཡང་ཡོན་ཏན་གྱི་མཐུ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། མི་དགེ་བ་ལས་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། དགེ་བ་ལ་འཛུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་འགྱུར། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ། །བཟོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནོད་པ་ལ་མི་མཇེད་པའི་བཟོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཤེ་ཡང་ཕྱིར་མི་གཤེ་བར་བྱ་བ་དང་། བརྡེག་ཀྱང་ཕྱིར་མི་བརྡེག་པར བྱ་བ་དང་།སྨད་ཀྱང་ཕྱིར་མི་སྨད་པར་བྱ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བས་མི་སྐྱོ་བའི་བཟོད་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་དམ་པ་ལ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྤ་མི་བཀོང་བའི་ བཟོད་པ་དང་།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་ཞིང་སྤོང་བར་བཟོད་པའོ། །ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་། སྟོང་པས་མི་སྐྲག་པ་དང་། མཐའ་གཉིས་ལ་མི་ཆགས་པ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ལ་བརྟན་པར་བཟོད་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་ཡོན་ཏན་ གྱི་མཐུ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ།གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་མི་མཇེད་པའི་བཟོད་པས་ནི་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པས་ནི་མ་རབས་ཀྱི་སེམས་སྤོང་བར་འགྱུར། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པས་ནི་ཟག་ པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

其后，将解说善于分别差异的智者言语之义等。因此，应当善于了知六波罗蜜每一个都有三种差别的分类。因此请问世尊，这些波罗蜜有几种分类？
所谓三种，即六波罗蜜每一个都分为三种。关于布施三种：法布施也有三种，即赠予经典、如理解说、作为阿阇黎教导。财物布施也有三种，即外财物布施、内财物布施、内外二者财物布施。无畏布施也有三种，即救护因缘苦、救护命难、救护轮回流转。
其功德力有三种：以法布施得出世间，以财物布施得大受用，以无畏布施得寿命无障。
关于戒律三种：远离不善之戒也有三种，即远离身不善、远离语不善、远离意不善。趣入善法之戒也有三种，即趣入皈依三宝、趣入依止福德、趣入证悟法界。趣入利益有情之戒也有三种，即令未成熟者成熟、令未解脱者解脱、令未涅槃者趣入涅槃。
其功德力也有三种：以远离不善之戒得生善趣，以趣入善法之戒圆满菩提资粮，以趣入利益有情之戒圆满自他二利。
关于安忍三种：对害不恼之忍有三种，即被骂不还骂、被打不还打、被诽谤不还诽谤。对苦无动之忍也有三种，即为利益未来一切有情而不厌倦之忍、对正行被颠倒修习之苦而不退怯之忍、对贪等烦恼寂灭断除之忍。
法决定思维之忍也有三种，即于空性不惧、于二边不著、于难行坚忍。
其功德力也有三种：以对害不恼之忍得圆满眷属，以对苦无动之忍断除下劣心，以法决定思维之忍生无漏智慧。

།བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་གོ་བགོ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་མཐུ་བརྟན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོའི་མཐུ་བརྟན་པའོ། །དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་ འགྲུས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།དད་པ་ཆེན་པོས་དོན་ལ་རྟོན་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ཆེན་པོས་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། བསྔོ་བ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ལ་ཁྱབ་པའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྙོམས་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ པར་བརྩོན་པ་དང་།བསྡུ་བ་རྣམ་པ་བཞིའི་ཐབས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དོན་ལ་འཇོག་པར་བརྩོན་པ་དང་། གཉེན་པོ་མི་འགོང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཐབས་སུ་བརྩོན་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་ཡོན་ཏན་གྱི་མཐུ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་བདུད་བཞི་ཐུལ་བར་འགྱུར། དགེ་བ་ ལ་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་ས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་འདྲེན་པ་ཆེན་པོའི་ཐབས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་ཞི་ལ་རབ་ཏུ་ཞི་བས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོ་བདེ་བར་གནས་པའི་བསམ་གཏན་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།སེམས་ཆོས་ལ་མི་རྟོག་པ་དང་། ཆོས་སེམས་ལ་མི་རྟོག་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་སེམས་གཉི་གར་མི་རྟོག་པའོ། །ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྐུའི་ཡོན་ ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསྔོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཁྱབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མི་འགྱུར་བའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།དེ་ལ་ཡང་ཡོན་ཏན་གྱི་མཐུ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་ཞི་བ་རབ་ཏུ་ཞི་བས་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོ་བདེ་བར་གནས་པའི་བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འགྱུར། ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་ གཏན་གྱིས་ནི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་དམིགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདུས་ བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་དང་།འཁོར་བའི་རྒྱུད་ལ་མཁས་པ་དང་། འཁོར་བའི་རྒྱུད་ལས་ལྡོག་པ་ལ་མཁས་པའོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་པས་མི་གནས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པས་མི་རྟོག་པ་དང་། སྨོན་པ་ མེད་པས་མི་ཆགས་པའོ།།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། །རང་བཞིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སྦྱོར་བ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་གཉེན་པོས་གཅོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྒྱས་པར་འགྲེལ་པའི་ཤེས་རབ་འོ་། །དེ་ལ་ ཡང་ཡོན་ཏན་གྱི་མཐུ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་འཁོར་བ་ལ་མི་ཆགས་པར་འགྱུར། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་མངོན་པར་འཐོབ་པར་འགྱུར། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་སྤྲུལ་པ་མངོན་པར་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ།།ཐ་དད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།

关于所说的三种精进：铠甲精进也有三种，即披上大慈之铠、坚固大悲之力、坚固大精进之力。
修习善法的精进也有三种，即以大信心依止义理、以大行为趋入善法、以大回向遍及众生。
修习利益众生的精进也有三种，即平等无差别地精进于戒律、以四摄法方便精进安置于法义、以不违背对治的智慧精进于方便。
其中功德力也成为三种：以铠甲精进降伏四魔，以修习善法的精进圆满十地，以修习利益众生的精进具足大导师之方便。
关于所说的三种禅定：以无分别、寂静、极寂静而作为烦恼和痛苦对治的安乐住禅定也有三种，即心不分别法、法不分别心、舍心于二者皆不分别。
成就功德的禅定也有三种，即成就身功德、成就智慧功德、成就力等功德。
成就众生利益的功德也有三种，即回向三摩地、遍及三摩地、不变三摩地。
其中功德力也成为三种：以无分别、寂静、极寂静而作为烦恼和痛苦对治的安乐住禅定，成就任运无分别；以成就功德的禅定获得圆满因；以成就众生利益的禅定以大悲心趋入利益众生。
关于所说的三种智慧：缘世俗谛也有三种，即善巧有为相、善巧轮回相续、善巧从轮回相续中转。
缘胜义谛也有三种，即以空性而不住、以无相而不分别、以无愿而不执著。
缘众生利益也有三种，即以三摩地修习自性苦、以对治断除行苦、以广解智慧断除疑惑苦。
其中功德力也成为三种：以缘世俗谛的智慧不执著轮回，以缘胜义谛的智慧现证圣智慧，以缘众生利益的智慧显现化身。
以上已说明了善巧差别分类的词义等。

། །།དེའི་འོག་ཏུ་རྫོགས་པ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་རྒྱུ་ རྣམ་པ་ལྔ་དང་།རྣམ་པར་དག་པ་བསྡུས་པ་དང་། སོ་སོ་བས་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཞེས་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །ལྔའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུ་དེ་ལྔས་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པར་སྟོན་ཏོ།།ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྫོགས་པ་ལྔའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་དང་ཟང་ཟིང་ལ་སེམས་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཉིད་དང་།ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ཉིད་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཡོན་ཏན་ ལྔས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དེ་དག་ནི་སྦྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་རབ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དངོས་པོ་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པས་ནི། ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཏེ་ཚིག་གི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པས་ནི་མི་ཉིད་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་ཀྱང་གོ་སླའོ་། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་དང་འདྲེས་པ གང་ལགས་ཞེས་ཞུས་པས་ནི།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཉིད་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཏེ་དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་ཀྱང་གོ་སླའོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པའི་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེར་ན་སྦྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཉམས་པ་ལྟ་བུའོ། ། ཐབས་མ་ལགས་པ་བྱུང་བ་ཞེས་ཞུས་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཉིད་རྒྱུ་ཆེན་པོར་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཚིག་གི་དོན་ཀྱང་གོ་སླའོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དག་པ་དུ་མཆིས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྡུས་པ་དང་། སོ་སོ་བས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྡུ་བ་ནི། རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་དྲི་མ་བདུན་པོ་འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ དང་།སེར་སྣ་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། དཀྱུས་ཀྱི་ཚིག་བདུན་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །རྣམ་པར་དག་པ་སོ་སོ་ཐ་དད་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲུག་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་བདུན་དུ་འགྱུར་རོ། །སྦྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བདུན་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་འོག་ནས་བྱུང་བ་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་བཅུར་རིག་པར་བྱའོ།

其后，当解说通达善巧的词义等。即应当通达彼等波罗蜜多以五种因相及清净摄集与各别圆满。因此，'世尊，为何彼等波罗蜜多称为诸波罗蜜多？'如是请问。'因为五种'者，即显示以彼五因圆满波罗蜜多。
关于'无执著性'，于五种圆满处所，对一切诸法无执著性，及于其果报与资具心无系缚性，断除一切种近烦恼性，如实了知遍计所执自性，以及发愿证得无上正等正觉性，如是次第配合。如是，诸菩萨波罗蜜多为五种功德所摄持者，从'布施自性'乃至'清净布施'，从'智慧自性'乃至'清净智慧'，应当了知。
由'波罗蜜多不相顺品为何事'之请问，广说无执著性，词义易解。由'彼等波罗蜜多异熟果为何'之请问，广说无我性，彼等词义亦易解。由'彼等波罗蜜多与杂染法相应为何'之请问，广说过失性，彼等词义亦易解。
'于其他波罗蜜多中修习其他波罗蜜多之退失'者，譬如行布施而戒律退失。由'非方便所生'之请问，广说大过失性，彼等词义亦易解。
'世尊，彼等波罗蜜多有几种清净'等，是为通达清净摄集及以各别圆满波罗蜜多之义。其中，一切波罗蜜多清净摄集，应知有七种，即以离贪欲、见、意、慢、憍、随眠、悭吝七种功德垢染而清净，如是与经文七句次第配合。
各别清净亦应知唯有七种，即六波罗蜜多每一种各有七种。'布施清净七种'者，于下文所说七种中每一种各有十种应知。

།དེ་ལས་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི། མང་པོ་དང་སྣ་ཚོགས་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། མི་མང་མི་ཉུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མཚུངས་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འདོད་ པའི་དུས་ཉིད་ཀྱིས་དུས་སུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གྱ་ནོམ་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། མི་གཙང་བའི་དངོས་པོ་དང་མ་འདྲེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཙང་བར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རུང་བ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སློང་མོ་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་འདོད་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྩོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སློང་མོ་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཅིག་ཅར་རམ་རིམ་གྱིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ པ་བཅུ་ནི།བསྒྲུབ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། རང་གི་ཞོ་ཤས་བསྒྲུབ་པ་དག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྡུལ་ཞིང་དྲི་མ་ཆགས་ཆགས་སུ་བསྒྲུབ་པ་དག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བཞིན་ཐོབ་པ་དག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྡིག་པ་ ལས་ལོག་པ་དག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།དབང་པོ་ཐུལ་བས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་བཏུད་དེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། རང་གི་ལག་ནས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། དང་པོ་རང་གི་ཚལ་ཟའི་འཁོར་རྣམས་ལ་ལེགས་པར་རི་མོ་བྱས་ལེགས་པར་མཆོད་པ་ བྱས་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་སློང་མོ་པ་གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི། བདག་ནི་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ་བདག་གི་སྦྱིན་པའོ་སྙམ་དུ་རློམ་སེམས་མེད་པས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་ཉིད་གཞན་དང་མི་སྒྲུབ་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་ཉིད་གཞན་དག་ པས་ཆེ་བའམ་མཉམ་པ་འམ་ཆུང་ངུ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།གཞན་ལས་ལན་མང་དུ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་མི་ལྟ་བར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་སྲིད་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ནམ་ལོངས་སྤྱོད་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་མི་ལྟ་བར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་ འབྲས་བུ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་མི་ལྟ་བར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།འབྲས་བུ་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་མི་ལྟ་བར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འཚོ་བ་དང་བཅས་པ་ནི་དགེ་བའོ་སྙམ་དུ་མི་ལྟ་བར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ངོ་མཚར་དང་བཀྲ་ཤིས་སུ་མི་ལྟ་བར་སྦྱིན་པར་བྱེད་ པ་དང་།གྲགས་པ་དང་སྒྲ་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་རིན་པོ་ཆེའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་དགྲ་བོ་དང་ཐ་མལ་པ་དག་ལ་སྙོམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སེར་སྣའི་དྲི་མ་དང་གསོག་འཇོག་གི་དྲི་མ་བསལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སློང་མོ་པའི་དུས་ལ་བཟོད་ཅིང་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ རྣམས་ལ་བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་དགའ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། མཛའ་བཤེས་རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ།

其中清净布施物有十种：以数量多且种类繁多而行广大布施，以不多不少而行平等布施，以适时而行及时布施，以色等圆满而行殊胜布施，以不混杂不净物而行清净布施，以无过失而行如法布施，以随乞者意愿而行如意布施，以精进而行利益布施，以观待乞者而行一次或渐次布施，以相续不断而行恒常布施。
清净戒律十种：布施以精进所获得的受用，布施自己所得的份额，布施辛勤劳作所得，布施如法所获之物，布施远离罪业所得，以调伏诸根而行布施，以恭敬而行布施，以谦卑而行布施，以亲手而行布施，先善待供养自己的眷属后再布施其他乞者。
清净见解十种：布施时无'我在布施'、'这是我的布施'的傲慢心，布施时不与他人比较，布施时不认为自己比他人大或等同或小，布施时不观待他人多次报恩，布施时不期待后世殊胜生处或殊胜受用，布施时不认为布施无果，布施时不认为果报不如法或颠倒，布施时不认为有所依止才是善，布施时不视为稀有祥瑞，布施不为名闻利养与诗偈。
清净心意十种：以自然慈心对一切众生而行布施，以珍宝心而行布施，以平等心对亲友、怨敌、普通人而行布施，以远离悭吝垢染与积蓄垢染之心而行布施，以忍耐乞者时机无有厌倦之心而行布施，以慈心对加害者而行布施，以悲心对受苦者而行布施，以欢喜心对具德者而行布施，以舍心对亲友而行布施。

།ངག་ རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི།སྦྱིན་པའི་སྔ་རོལ་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་སྐབས་འབྱེད་པ་དང་། འོངས་པ་ན་ཚུར་ཤོག་ལེགས་པར་འོངས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་། ཁྲོ་གཉེར་མེད་ཅིང་བཞིན་གྱི་མདོག་གསལ་ལ་འཛུམ་པ་སྔར་གཏོང་ཞིང་ཚིག་གི་ལམ་འཇམ་པོ་དག་གིས་གཏམ་འདྲེ་བར་བྱེད་ ཕེབས་པར་སྨྲ་བར་བྱེད་ཀུན་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་།སློང་མོ་པ་རྣམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཞེས་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོས་ཀུན་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ང་ནི་ཁྱོད་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཀུན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ད་ནི་དུས་བྱེད་པ་ན་ཁྲོ་བས་ཀུན་ནས་ བསླང་བའི་ཚིག་རྩུབ་མོ་རྗོད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་།སློང་མོ་པ་ལ་མངོན་སུམ་དང་ལྐོག་ནས་མི་སྨོད་མི་སྒྲོགས་པ་དང་། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་བདོག་ན་ཡང་ལེགས་པར་ཤད་ཀྱིས་སྦྱངས་ཏེ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་དང་། སློང་མོ་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་སྨོན་པར་མི་བྱེད་ཁྱད་དུ་གསོད་པར་མི་བྱེད་བསྟིང་ བར་མི་བྱེད་ཅོ་འདྲི་བར་མི་བྱེད་པ་དང་།སྨ་དབབ་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པའོ། །ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི། སྦྱིན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སློང་མོ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་ དག་པ་དང་།སྦྱིན་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་ པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།དྲི་མ་བསལ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཕྱོགས་དྲུག་གི་དགབ་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་ པའོ།།དྲི་མ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི། ལེ་ལོའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆགས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་གི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། གཏི་མུག་གི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། གེགས་ ཀྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།མི་རིགས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། མ་རྫོགས་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་དག་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་ བའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་།ཐབས་མ་ཡིན་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བདུན་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་བཅས་པ་ལ་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའོ། །དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་ བ་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།

清净语言十种：在布施之前说'我将布施'而开启机会，
对来者说'请来，善来'，
无皱眉，面色明亮，先露微笑，以柔和语言交谈，说欢迎语，令人欢喜，
对乞者随即说'将布施'而以布施物令其欢喜，
说'我将布施于你'等一切语言，
布施时不以嗔心发起粗语，
不当面或背后诽谤、宣扬乞者过失，
若无可布施之法，也应善言解释而布施，
不当面轻视、蔑视、欺凌、讥讽乞者，
不作诽谤。清净智慧十种：依布施清净智慧，
依乞者清净智慧，
依布施法清净智慧，
依布施加行清净智慧，
依布施成熟有情清净智慧，
依善巧方便清净智慧，
依诸欲过患清净智慧，
依断除垢染清净智慧，
依断恶友摄善知识清净智慧，
依六方覆护清净智慧。清净垢染十种：远离懈怠垢染而行布施，
远离贪著垢染而行布施，
远离嗔恚垢染而行布施，
远离愚痴垢染而行布施，
远离障碍垢染而行布施，
远离不应理垢染而行布施，
远离不圆满垢染而行布施，
远离不清净垢染而行布施，
远离邪慧垢染而行布施，
为远离非方便垢染而行布施。其后清净戒七种，即：于菩萨所制一切学处善巧，即一切菩萨戒，
分为二种：在家分和出家分。
又随应分三种：别解脱戒、摄善法戒、饶益有情戒。

།ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་བྱ་བ་གསུམ་སྟེ། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་སེམས་གནས་པར་བྱེད་ལ། དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་གནས་པ་དང་། ལུས་དང་སེམས་དུབ་པ་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་དེ་དག་ཏུ་ཟད་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ཡང་དེ་དག་ཏུ་ཟད་དེ། དུས་གསུམ་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདི་ལ་བསླབས་ཤིང་བླ་ན་མེད་ པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་ཀྱང་བྱ།བསླབ་པའི་གཞི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ། །ལྟུང་བ་ལས་བསླང་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ལྟུང་བ་ལས་བསླང་བ་ལ་ མཁས་པ་སྟེ་གསུམ་གང་ཞེ་ན།འགྱོད་པ་ལྔ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཡན་ལག་ལྔས་བསྡུས་པའི་བག་ཡོད་པ་དང་། རྣམ་པ་ལྔས་འགྱོད་པ་བསལ་བའོ། །དེ་ལ་འགྱོད་པ་ལྔ་བསྐྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། ལྟུང་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བྱུང་བ་ན། བདག་ཉིད་ལ་གཞི་དེས་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་གིས་སྨད་ པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་།གཞན་དང་ལྷ་དག་གིས་སྨད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། སྟོན་པ་ཚངས་པར་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་ མཚམས་རྣམས་སུ་སྡིག་པ་ཅན་གྱི་བསྔགས་པའི་གྲགས་པ་དང་།སྒྲ་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མངོན་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་ལུས་ཞིག་ནས་ངན་སོང་དང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་སྐྱེད་པར་ བྱེད་པའོ།།ཡན་ལག་ལྔས་བསྡུས་པའི་བག་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། འདས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིས་བྱེད་པས་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པའི་བག་ཡོད་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིས་ བྱེད་པས་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་ལྡན་པའི་བག་ཡོད་པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཆོས་བཞིན་དུ་བྱེད་པས་དབུས་ཀྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པའི་བག་ཡོད་པ་དང་། ལྟུང་བ་མ་བྱུང་བའི་སྔ་རོལ་ནས་ཕྱིས་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སྤྱོད་ཅིང་ གནས་ན་ཕྱིས་ལྟུང་བ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ཅིང་གནས་པས་དུས་སྔ་ནས་བྱ་བའི་བག་ཡོད་པ་དང་།འཕྲལ་དུ་ཡང་ཕྱི་ནས་ཀྱང་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ཅིང་གནས་པས་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་བག་ཡོད་པ་དང་ལྡན་པའོ།

这三种戒律也有三种作用：别解脱戒令心安住，摄善法戒令自身圆满佛法，饶益有情戒令有情得以成熟。
菩萨的一切事业就是：为了今生安乐而令心安住，无身心疲惫地圆满佛法，以及令有情成熟而已。
戒律也仅此而已，戒律的功德也仅此而已。三世一切求大菩提的菩萨都学习此戒，证得无上菩提时称为一切戒律，也称为一切学处，通达此者即是清净戒律。
所谓善巧从堕罪中恢复，是以三种因善巧从堕罪中恢复。是哪三种呢？生起五种追悔、具足五支的正知正念、以五种方式断除追悔。
其中，生起五种追悔是什么？当生起任何堕罪时，想到'以此因缘我将受持戒者呵责'而生追悔；想到'将受他人和天众呵责'而生追悔；想到'将受导师和具智梵行者呵责'而生追悔；想到'将在十方传播恶名、诗偈赞叹'而生追悔；想到'身坏命终后将堕恶趣、恶道、险处，这是不应该的'而生追悔。
具足五支的正知正念是什么？依过去时所生堕罪如法忏悔，具足前际正知正念；依未来时所生堕罪如法忏悔，具足后际正知正念；依现在时所生堕罪如法忏悔，具足中际正知正念；在未生堕罪之前，为了不再生起堕罪，如何行持安住才能不再生起堕罪，即如是行持安住，具足预先行持的正知正念；当下及之后都不生起堕罪，如是行持安住，具足共同行持的正知正念。

།རྣམ་པ་ལྔས་འགྱོད་པ་བསལ་བ་གང་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཞི་དང་བཅས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་ལྟུང་བ་ལས་ལྡང་བའི་སྐབས་ཡོད་དོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། མི་ཤེས་པ་དང་བག་མེད་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་མང་བ་དང་མ་གུས་པའི་དབང་གིས་ལྟུང་བ་འབྱུང་བའི་ཤེས་པ་ནས་མ གུས་པའི་བར་ནི་སྤངས་ཤིང་ཤེས་པ་ནས་གུས་པའི་བར་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་སོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་།ཡང་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་སེམས་སྐྱེས་སོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་ རྣམས་ཀྱི་མདུན་དུ་སོ་སོར་བཤགས་ཟིན་ཏོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་།བདག་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་བསླབ་པ་དང་མི་འགལ་ཞིང་འགྱོད་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ལ་དགེ་བ་དང་ལེགས་པ་ཡིན་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འགྱོད་པའི་ རྒྱུན་སྒྲིབ་པའི་གནས་ལྟ་བུ་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་སྨད་པ་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་མང་དུ་གནས་ཤིང་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་ལ།སེལ་བར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ལ་དགེ་བ་དང་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་དག་ གིས་ལྟུང་བ་ལས་བསླངས་པ་མཁས་པ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ངེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པའི་གཞི་མི་འབུལ་བའོ། །ཡང་ངེས་པའི་དོན་ནི་ཆགས་པ་མེད་པའི་དོན་ཏེ་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ཀྱང་ཚུལ་ ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ།།བསྟན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པའི་གཞི་ཉམས་པར་མི་བྱེད་པའོ། །ཡང་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་བསླབ་པའི་གཞི་མི་གཏོང་བ་སྟེ། དེས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ། །རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསླབ་པའི་གཞི་འབུལ་བར་ མི་བྱེད་པའོ།།ཡང་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་ལུས་ཀྱིས་ཏེ། དེས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ། །རྟག་ཏུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསླབ་པའི་གཞི་རལ་ནས་ཡང་ཕྱིས་ཆོས་བཞིན་བྱེད་པའོ། །ཡང་རྟག་ཏུ་འཇུག་པ་ནི་ངག་གིས་ཏེ་དེས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ། ། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་པར་དག་པར་བླངས་ཏེ། སློབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསླབ་པའི་གཞི་མཐའ་དག་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའོ། །ཡང་དོན་དང་ཚིག་འབྲུ་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་ལྷག་ཆད་མེད་པར་སློབ་པ་སྟེ། དེས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག ཏུ་བཟོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བདུན་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ།ཐམས་ཅད་ལ་གནོད་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ན་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྟོན་པས་མི་འཁྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་མི་འཁྲུགས་པའོ། །ལན་བྱ་བའི་ཕྱིར་སླར་སྤྱོ་བ་དང་། གཤེ་བ་དང་། བརྡེག་པ་དང་། བསྡིགས་པ་དང་། མཚང་འདྲུ་བའི་གནོད་པ་དག་གིས་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བར་དུ་དངོས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཕྱིར་གནོད་པ་མི་བྱེད་པའོ། །ཁོན་གྱི་བསམ་པ་མི་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐ་མར་མཇུག་གི་གནས་སྐབས་ན་སེམས་ལ་མི་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྦྱོར་བ་དང་དངོས་གཞི་དང་། མཇུག གི་གནས་སྐབས་སུ་བཟོད་པ་རྣམ་པ་དེ་གསུམ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་བཟོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་སྔར་བསྟན་པའི་དང་པོ་དང་སྦྱར་རོ།།ཤད་ཀྱིས་འཆགས་པ་ན་ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་པར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་ཉམ་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་བཟོད་པའོ།

什么是以五种方式消除悔恨？即：
思维世尊已宣说了具有根据和出离的法，对于堕罪有恢复的机会而消除悔恨；
了知由于无知、放逸、烦恼众多和不恭敬的缘故而生起堕罪，已断除从无知乃至不恭敬，已生起从智慧乃至恭敬，由此而消除悔恨；
为了不再生起堕罪，从内心深处生起决心，由此而消除悔恨；
在诸位智者梵行者前已经如法忏悔，由此而消除悔恨；
思维'我于善说法律中出家，不违学处且无有悔恨，这对我是善妙的。世尊以种种方式呵斥悔恨，说它如同遮障之处、是障碍，若长时安住于此并接受它而不去除，这对我是不善不妙的'，由此而消除悔恨。
通过这些方式从堕罪中恢复的智者，其戒律也是清净的。
其中'具决定戒'是指不舍弃学处。
又'决定'的含义是无贪著之义，因为不与破戒相混，由此戒律也是清净的。
'具坚固戒'是指不毁坏学处。
又即使为了生命也不舍弃学处，由此戒律也是清净的。
'恒时行持'是指不舍弃学处。
又'恒时行持'是指以身体，由此戒律也是清净的。
'恒时趣入'是指学处破损后又重新如法行持。
又'恒时趣入'是指以语言，由此戒律也是清净的。
'清净受持学处并学习'是指守护一切学处。
又是指正确理解义理和文句而无增减地学习，由此戒律也是清净的。
其后，清净忍辱有七种，即：
'当一切损害现前时，依靠信解自业果报而不生嗔恨'，是指在最初加行阶段不生嗔恨。
'为了报复而不再以辱骂、殴打、恐吓、揭露过失等损害来加害'，是指在中间正行阶段不作报复性的损害。
'不怀恨意'，是指在最后结行阶段不记在心中。
如是在加行、正行和结行三个阶段的这三种忍辱，是与前述十种清净忍辱中的第一种相配合。
'当受到轻视时不生烦恼'，是指对弱小众生所作的损害能够忍受。

།ཤད་ཀྱིས་འཆགས་པ་ལ་ མི་སྡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་རྗེ་དཔོན་དུ་གྱུར་པ་བྲན་གཡོག་གིས་གནོད་པ་བྱས་པ་བཟོད་པའོ།།འཇིགས་པ་དང་ཟང་ཟིང་གི་སེམས་ཀྱིས་འཇིགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་ཅན་གདགས་པས་རིགས་དང་། རུས་ཆེས་དམན་པ་དག་གིས་གནོད་པ་མཆོག་ཏུ་ཆེན་པོ་བྱས་པ་བཟོད་ པ་སྟེ།དེ་གསུམ་ནི་དཀའ་བའི་བཟོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྔར་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་རོ། །ཕན་གདགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཡལ་བར་མི་འདོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཟོད་པ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་བཟོད་པ་དང་། གཞན་ལ་ཡང་བཟོད་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། བཟོད་ པའི་བསྔགས་པ་ཡང་བརྗོད་པ་དང་།གང་ཟག་བཟོད་པ་ཅན་མཐོང་ན་ཡིད་དགའ་བ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་བཟོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྔར་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བདུན་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྙོམས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཧ་ཅང་ཡང་མི་ཞུམ་ཧ་ཅང་ཡང་སྙུན་མི་ངས་པར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞིང་སྦྱོར་བ་སྙོམས་པར་བྱེད་དེ།བརྩམ་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྙོམས་ཤིང་གུས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་དག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྐབས་སུ་སྙོམས་པ་ཞེས་སྔར་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་རོ། །བརྩོན་ འགྲུས་བརྩམས་པ་དེས་བདག་ལ་མི་སྟོད་ཅིང་གཞན་ལ་མི་སྨོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྒྱུན་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞིང་སྦྱོར་བ་སྙོམས་པར་བྱེད་དེ། མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷུན་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་གུས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་གྱི་རྒྱུའི་ སྟོབས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ།།སྤྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །བརྟུལ་བ་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་འཁྲུགས་ཤིང་གཞན་དུ་སྒྱུར་ དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འཁྲུགས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ།།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་དག་པས་དག་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ལ་སྦྱོར་བའི་ཐབས་སམ་རྒྱུའམ་མཚན་མར་གྱུར་པ་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་ནི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ ལེགས་པར་རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་གཞིའི་ཐབས་རྣམ་པར་དག་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་གཏན་བྱེད་པའོ།།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་གཏན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་གཞི་ ཐོབ་པས་དག་པ་སྟེ།བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཐོབ་པ་ན་རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་གཞི་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་ དག་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་གཏན་བྱེད་པའོ།

所谓'不因责备而停止'，是指自己作为主人时，能容忍仆从的伤害。所谓'不因恐惧和利益之心而畏惧'，是指能容忍地位和种姓低下者造成的极大伤害。这三者与前述三种难行忍辱相对应。
所谓'对于应当帮助者不会舍弃'，是指视忍辱为功德，自己修习忍辱，也令他人修习忍辱，宣说忍辱的功德，见到有忍辱的人心生欢喜。这与前述五种圣者忍辱相对应。
其后，清净精进有七种：所谓'善知精进平等性'，是指平等的精进，既不过分怯弱也不过分勇猛，以平等的态度精进修行，对一切应当做的事平等恭敬。这与前述清净精进中的平等相对应。
所谓'以此精进既不自赞也不毁他'，是指为了持续修行而精进。所谓'具有力量'，是指为了自然修行而恭敬精进。所谓'具有精进'，是指由往昔因力所生的随顺精进。
所谓'具有欢喜'，是指经过观察而修习善法的修行所生精进。所谓'坚固勇猛'，是指不被一切痛苦所扰乱且不可改变的不动精进。
所谓'于诸善法精进'，是指以清净修行而清净。初禅正行的修行方便、因缘或相状即是未至定，称为相状。依靠善巧了知此相，以正行方便清净而成就菩萨们的止、观、舍清净三摩地修习。
所谓'于圆满三摩地修习'，是指以获得正行而清净。获得初禅正行时，具有寻伺的三摩地和无寻唯伺的三摩地修成安住，称为圆满三摩地。依此而获得正行清净，菩萨们修习止、观、舍清净三摩地。

།གཉི་གའི་ཆའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་གཏན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་གཞི་ལ་ཁྱད་པར་གོང་མ་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། བསམ་ གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་དང་།བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཉེར་བསྡོགས་གཉི་ག་ཐོབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་གཞི་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་དེ་ཉེར་བསྡོགས་གཉི་ག་ཐོབ་པའི་བར་གྱི་དངོས་གཞི་གཅིག་དང་། གཉིས་ཐོབ་སྟེ། རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་ མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པས་ན་སྣང་བ་ཡང་ཡང་དག་པར་ཤེས་ལ།གཟུགས་རྣམས་ཀྱང་མཐོང་བ་ནི་གཉི་གའི་ཆའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་གི་ཐབས་རྣམ་པར་དག་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་བཏང་སྙོམས་ ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་གཏན་བྱེད་པའོ།།ཤུགས་ཀྱིས་འབྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་གཏན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། ལྡང་བ་དང་དབང་བ་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་དང་། དངོས་གཞི་ཐམས་ ཅད་ཐོབ་པ་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་།གནས་པ་དང་། ལྡང་བ་ལ་བཙལ་མི་དགོས་པར་རང་གི་ངང་གིས་འགྲུབ་པ་ནི་ཤུགས་ཀྱིས་འབྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་པ་ལ་དབང་བ་རྣམ་པར་དག་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བཏང་སྙོམས་ ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་གཏན་བྱེད་པའོ།།མི་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་གཏན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་གཏན་བཟློག་ནས་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་དབང་བ་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པ་ན་དེ་དག་ལ་རོ་མྱོང་བ་མེད་ཅིང་ལུགས་དང་ལུགས་མ་ཡིན་པ་དང་།ཐོད་རྒལ་དང་། ཡན་ལག་བསྡུ་བ་དང་། དམིགས་པ་བསྡུ་བ་དང་། ཡན་ལག་ཟུང་དུ་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པ་ཟུང་དུ་བྱ་བ་དང་། ཡན་ལག་དང་དམིགས་པ་ཟུང་དུ་བྱ་བའི་དབང་པོ་ཐོབ་པ་ནི་མི་གནས་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་དབང་བ་རྣམ་པར་དག་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་བསམ་གཏན་བྱེད་པའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་གཏན་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི།མངོན་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ལ་དབང་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པ་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ཤེས་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་ པར་རིག་པའི་ཤེས་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དང་། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་ཐོབ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་བ་བྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་དབང་བ་རྣམ་པར་དག་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་གཏན་བྱེད་པའོ།

所谓双分禅定的禅修者是指：以殊胜清净的根本定而清净，从获得初禅根本定和第二禅近分定两者开始，乃至获得无所有处根本定和有顶近分定两者之间的根本定一个或两个，无寻无伺的禅定成就而安住，因此正确了知显现，也见到诸色，这称为双分禅定。依此通过清净自在方便，菩萨们修习清净的止观舍三摩地。
所谓任运生起禅定的禅修者是指：以入住出自在清净而清净，当获得有顶以下一切近分定和根本定时，入定、安住和出定无需寻求而自然成就，这称为任运生起禅定。依此通过清净安住自在，菩萨们修习清净的止观舍三摩地。
所谓无住禅定的禅修者是指：以逆转禅定而再入定自在清净而清净，当获得一切禅定、解脱、三摩地和等至时，于彼等无有味著，并获得顺逆、超越、支分摄集、所缘摄集、支分双运、所缘双运、支分所缘双运诸根，这称为无住禅定。依此通过清净神通成就自在，菩萨们修习清净的止观舍三摩地。
所谓极善修习禅定的禅修者是指：以神通变化自在清净而清净，当获得一切禅定、解脱、三摩地和等至时，获得神通、解脱门智、无碍解智、无烦恼智、愿智等自在，这称为极善修习禅定。依此通过清净成熟有情自在，菩萨们修习清净的止观舍三摩地。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་གཏན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཉོན མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་ཐོབ་པ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཐོབ་པ་དང་། བསམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ དམིགས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་སྟོབས་བཅུའི་རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་། ཚད་མེད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་དག་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མིང་ཡང་ མི་ཤེས་ན།སྙོམས་པར་འཇུག་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ནས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཉན་ཐོས་དང་། ཐུན་མོང་བ་ རྣམས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མུ་སྟེགས་ཅན་ཚར་གཅད་པ་ལ་དབང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འབྲེལ་པ་བླ་ན་ མེད་པ་རྣམ་པར་དག་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསམ་གཏན་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་བསམ་གཏན་སྔར་བསྟན་པ་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་ པ་བདུན་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ།དེའི་ཤེས་རབ་དེ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ་དབུ་མའི་ལམ་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་དོན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་ལམ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། ལེགས་པར་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པའི་མཐའ་རྣམ་ པར་སྤངས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་རབ་དེས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་པོ་དག་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་དོན་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་དོན་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། རྣམ་ པར་གྲོལ་བས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་གླེང་གཞིའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ དོན་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཤེས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་འཕགས་པ་ཡོན་ཏན་འབྱུང་གནས་ཀྱི་ལེའུར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་དང་སྐྱེ་བ་དང་དོན་དམ་པ་ ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་གསུམ་པོ་དག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དོན་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དོན་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་དོན་རབ་ཏུ་ཤེས་ན་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'菩萨藏所缘无量三摩地禅修'，是远离一切见解，清净无染，断除烦恼障和所知障的清净。
获得禅定、解脱、三摩地、等至等时，获得菩萨藏，依于以发心为先导的所缘，成就菩萨三摩地功德的禅定十力所摄的无量无边不可思议种种三摩地。
声闻缘觉连名字都不知，更何况能入定的三摩地，以及解脱、胜处、遍处、无碍解、无烦恼、愿智等与声闻共同的功德，获得无量三摩地自在，这就是菩萨藏所缘无量三摩地。
依此而得降伏外道的清净自在，以及无上相应的清净，菩萨们修习止观舍清净三摩地禅定，这些清净禅定如前所说相应理解。
其后七种清净智慧是：远离增益边和损减边的中道出离智慧，是为获得自利而正确显示道路的智慧，远离不善把握的边际而清净。
以此智慧如实了知空性、无愿、无相三解脱门的解脱义，是正确显示解脱义的智慧，以解脱而清净。
三解脱门的词义如前序品中所说。
如实了知遍计所执、依他起、圆成实三自性的义理，是正确显示自性义的智慧，了知杂染法则获得清净自性法而清净。
三自性的词义如前圣功德藏品中所说。
如实了知相无自性、生无自性、胜义无自性三种无自性的义理，是正确显示无自性义的智慧，通达无自性义则不会退失而清净。

།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་འཕགས་པ་དོན་དམ་ཡང་དག་འཕགས་ཀྱི་ལེའུར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་དག་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་དོན་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། ཀུན་ རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཤེས་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ།།རིག་པའི་གནས་ལྔའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་ལེགས་པར་ཤིན་ཏུ་བསླབ་པ་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་དོན་ཀྱང་ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཤེས་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔར་འཕགས་པ་བྱམས་པའི་ལེའུར་བསྟན་ པ་བཞིན་ནོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ལ་ཚུལ་གཅིག་ཏུ་དེ་ལ་མང་དུ་གནས་པ་དང་འདྲེས་པ་ཚད་མེད་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་ སྟེ།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །འོག་མ་ཤོས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང་། ཆོས་ ཀྱི་ཚིག་དང་།ཡི་གེ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་དང་། གོང་ནས་གོང་དུ་ཤེས་རབ་དང་སྤོབས་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བཟླུམས་ཏེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ལྷག་མཐོང་གི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་ཏེ་དེ་གཉིས་ཀྱི་གནས་གྱུར་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་དག་ པ་ཡིན་ནོ།།རྫོགས་པ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་གདགས་པ་བསྡུ་བ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གདགས་པ་བསྡུ་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་ལྔས་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གདགས་པ་དེ་དག་སོ་སོའི་ལས་གང་ཡིན་པ་བསྡུ་བ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་དོན་འདིར་བསྟན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་སོ་སོའི་ལས་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །དེ་དག་གི་ལས་ཀྱང་རྣམ་ པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ལྔ་པོ་རེ་རེའི་ལས་ཀྱང་རེ་རེར་བསྡུ་བའོ། །ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚེ་འདི་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བག་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། ། མི་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་དང་ཟང་ཟིང་ལ་སེམས་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱི་མ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བག་ཡོད་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

三种无自性的词义，在前面圣者胜义谛品中已经说明。
所谓'对五明处世俗谛的义理如实通达'，是指能正确显示世俗谛的智慧。因为了知世俗谛就能趣入胜义谛，所以是清净的。五明处的词义在前面善巧学处时已经说明。
所谓'以七种真如通达胜义谛的义理如实了知'，是指能正确显示胜义谛的智慧。因为了知胜义谛就能以圆成实的证悟而清净。七种真如的词义如前弥勒品中所说。
所谓'无分别离戏，一味安住其中，与无量法为所缘的随顺观法修行'，是指正确显示止观的智慧。第一偈颂是显示以清净所知障智慧行境的真实性为所缘的止的智慧。下面的是指诸如来所说无量法、无量法句文字，以及层层无量智慧辩才，统合于一心作意的随顺观法修行的智慧。由获得这两者的转依而清净。
圆满善巧等词义已经解说完毕。
其后当解说施设摄集善巧等词义。所谓'施设摄集善巧'，是指以无贪等五种功德圆满波罗蜜多的施设，以及了知它们各自作用的摄集善巧之义。
因此，为显示这些而问道：'世尊，这五种各自的作用是什么？'
'应当了知它们的作用有五种'，是指将五种各自的作用分别归纳。
'以无贪'等，是说以对一切成为波罗蜜多障碍的法无贪，于此生中对波罗蜜多保持正念。
'以不顾'等，是说以对其果报和资具心无系著，摄持来世对波罗蜜多正念的因。
'以无过'等，是说以断除一切随烦恼而修习圆满波罗蜜多。

།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་མྱུར་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཞར་ལ་འགྲུབ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མི་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།གདགས་པ་བསྡུ་བ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་ གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའོ། ། དེ་ལ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་སོ། །རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཏེ་། སྦྱངས་པ་ཉིད་དང་། མི་གཡོ་བ་ཉིད་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དེ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདིར་བསྟན་པའོ། ། དེ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་གི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་དང་། དུས་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་སྟེ། སེམས་ཅན ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་ཅིང་བརྩམས་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཀྱི་བདག་འབའ་ཞིག་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ནོ།།དངོས་པོ་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའོ། །དུས་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་ཞིང་བརྩོན་པ་མི་འདོར་བ་དང་། རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དང་།མི་ལྟ་བ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཆགས་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ཡང་སེམས་ཅན་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་གསུམ་གྱིས་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ པས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་མཆིས་པ་ཉིད་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། མི་མཐུན་པ་མེད་པ་དང་། གུས་པ་དང་། མི་བརྟེན་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དགའ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་མེད་པ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་མེད་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་ཅིང་གཞི་དེས་འགྱོད་པར་ཡང་མི་བྱེད་པའོ། །མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ནི་གཞན་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་དང་། ལྟ་བར་གྱུར་པ་རྣམས ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའོ།།གུས་པ་ནི་གུས་པ་དང་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཡོན་ཏན་དང་སྙིང་པོར་ལྟ་བ་ཤིན་ཏུ་ངེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་དང་། གཞན་གྱིས་མི་བཀྲི་བར་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ པའོ།

以'无分别性'等词，是说由于不观察遍计所执自性，而迅速圆满波罗蜜多。
以'回向性'等词，是说由于发愿证得无上正等正觉，不仅能顺便成就异熟果，也能获得波罗蜜多的无尽性。
关于善巧施设摄集的词义等已经解说完毕。
其后将解说善巧功德差别的词义等。'善巧功德差别'是指波罗蜜多的功德有两种：殊胜和清净。
其中殊胜是由两种因：广大和无杂染。清净是由三种因：即修习性、不动性和极清净性，为了善巧了知这些而在此宣说。
关于以广大而殊胜的开示，提问道：'世尊，这些波罗蜜多的广大性是什么？'
其中广大是对众生无差别、对事物无差别、对时间无差别。对众生无差别是菩萨依止一切众生而修行布施等善根，而不仅仅是为了自己。
对事物无差别是完全受持并修习一切布施等善根及其一切方面。
对时间无差别是今生日夜不断精进修行不舍弃，并且由此因在一切生世中修习这些善根。
因此说'即是无执著性、无观察性和回向性'，因为无执著等三者每一个都由对众生无差别等三方面而广大。
关于以无杂染而殊胜的开示，提问道：'无杂染性是什么？'
无杂染是最极欢喜、无违逆、恭敬、不依止和最极欢喜。菩萨以欢喜心、无苦恼、无不悦而依止这些善根，也不因此而后悔。
无违逆是对他人无害，对诸见解无执著地修习这些善根。
恭敬是以恭敬心和至诚心观察这些功德和精要，确信不移，不依赖他人，不被他人所引导而如实受持并修习这些善根。

།མི་བརྟེན་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཉིད་དམ། བརྒྱ་བྱིན་ཉིད་དམ། བདུད་ཉིད་དམ། ཚངས་པ་ཉིད་དུ་རེ་བ་མེད་པ་དང་། གཞན་ལས་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ་བརྟེན་པ་མེད་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གཉིས་པོ་རེ་རེ་ཡང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞི་བཞིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་།བླ་ན་མེད་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྦྱངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། སྦྱངས་པ་ཉིད་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །སྦྱངས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ལ་ཞུགས་ པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སོ་སོར་བརྟག་ཅིང་བྱེད་པ་རང་བཞིན་གྱིས་བརླིང་པ་དང་།གསལ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བ་དང་། ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟག་ཅིང་བྱ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །མི་གཡོ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། མི་གཡོ་ བ་ཉིད་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ།།མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་། ཇི་ལྟར་བསགས་པ་དེ་དག་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སར་ཆུད་པ་རྣམས་ཀྱི་ ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པ་དང་མཐར་ཐུག་པར་ གྱུར་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་དེ་དག་ལས་ཆེས་ཡོངས་སུ་དག་པ་གང་ན་མེད་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་གཏོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ས་བཅུ་པར་གཏོགས་པ་ཉིད་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་གཏོགས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྦྱངས་པ་ཉིད་དང་། མི་གཡོ་བ་ཉིད་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།རྒྱུན་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་ཟད་མི་ཤེས་པ་ཡང་རྟག་ཏུ་ལྡན་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟད་མི་ཤེས་པ་དང་ཡང་རྟག་ཏུ་ལྡན་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་སྦྱོར་བའི་རྒྱུན་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ལ་ མཁས་པར་བྱ་བའི་དོན་འདིར་བསྟན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟག་ཏུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པས་མ་འཚལ་བ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་མ་འཚལ་བ་དང་ལྡན་པ་ལགས་ཞེས་ཞུས་ པས་སོ།

不依止，即是对那些善根的异熟果报不期望成为转轮王、帝释天、魔王或梵天，也不期望他人回报恩惠，不依止利养恭敬和偈颂。因此说是无过失性和无分别性，因为无过失性等两者每一个都不被最胜欢喜等四种烦恼所染污。如是由于广大和不被烦恼所染污，应知是最胜、无上、不共的波罗蜜多。
为显示由修习性清净，问道：'何为修习性？'所谓修习性，是指入于清净意乐地的善根，以审察而作，本性坚固、明晰、果报广大、利益广大，因此说是审察而作性。
为显示不动性清净，问道：'何为不动性？'所谓不动性，是指入于意乐地的善根，对已获得和已积集的不退转、不退失、超胜，因此说是入地者的不退失法性。
为显示极清净性清净，问道：'何为极清净性？'所谓极清净性，是指决定和究竟的善根，在菩萨地中再无比其更清净者，以及属于佛地的善根，因此说是属于第十地性和属于佛地性。如是由于是修习性、不动性和极清净性，应知是清净波罗蜜多。
已说功德差别善巧文义等。其后当说相续不断善巧文义等。所谓相续不断善巧，是指此处显示常具足不知厌足的波罗蜜多异熟果报欲求，也常具足不知厌足的波罗蜜多，即善巧于异熟和加行的相续不断之义。
因此为显示此义，问道：'世尊，何因菩萨常具足不知足的波罗蜜多异熟果报欲求和不知足的波罗蜜多？'

།གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་ནས་འགྲུབ་པ་བསྒོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཟད་མི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྦྱོར་བ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པས་དེ་ལྟ་བུའི་བརྒྱུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་།སྦྱོར་བའི་རྒྱུན་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུན་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་རྒྱུ་ཉིད་ལ་མཁས་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་ཉིད་ལ་གནས་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་དད་པས་གནས་པར་བྱ་བ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་ལ་དད་པས་གནས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་དོན་འདིར བསྟན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅིའི་སླད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་ལ་དད་པས་གནས་པ་མ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །རྒྱུ་ལྔའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་རྒྱུའོ།།གནས་འབྱུང་བ་ལྔའི་ཕྱིར་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་དད་པས་གནས་པ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་ལ་དད་པས་གནས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཉིད་ལ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ ནི་ཆེས་ལྷག་པར་བདེ་བ་དང་།ཡིད་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ནི། གལ་ཏེ་ན་སྐྱོ་བ་དང་ཡིད་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་གྱི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དད་པས་གནས་པ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ནི་བདག་ལ་ཕན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དད་པས་གནས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་མ་ལ་དེའི་རྣམ་པར་ སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་པ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དད་པས་གནས་པ་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གཞི་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཞིར་ཡང་འགྱུར་གྱི།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དད་པས་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ནི་ཟད་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དད་པས་གནས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཟད་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུ་ཉིད་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་སོ་སོའི་ཆོས་ཀྱི་མཐུ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་དོན་འདིར་བསྟན་པའོ།

'相互依赖而成就修行'这句话的意思是：依靠先前修习波罗蜜多，获得无尽异熟果报，依此又不间断波罗蜜多的修习，如此相续的方式，异熟果报和修习都将不会间断。关于相续不断的善巧之义等已经解说完毕。
其后将解说因善巧方便善巧之义等，'住于因的方便善巧'是指：对于波罗蜜多异熟果报之因的诸波罗蜜多以信心而住，而不应以信心住于欲求波罗蜜多的异熟果报，此处显示应当善巧此义。
因此，依此义而问：'世尊，为何诸菩萨不像对波罗蜜多那样以信心住于欲求波罗蜜多的异熟果报？'
由于五种因：诸波罗蜜多是最胜安乐与悦意之因，是利益自他之因，是后世欲求其异熟果报之因，是无烦恼之基，是不相违之法性。
住于异熟果报可能会成为厌倦和厌离之因，而以信心住于波罗蜜多则不会如此。住于异熟果报仅仅利益自己，而以信心住于波罗蜜多则是成熟自己的佛法和成熟众生之因。
住于异熟果报既不能利益他人，也不能利益来世，而以信心住于波罗蜜多则是利益他人和来世之因。住于异熟果报可能会因有过失而成为烦恼之基，而以信心住于波罗蜜多则不会如此。
住于异熟果报是有尽之法，而以信心住于波罗蜜多是无上菩提之因故无有穷尽。住于因的方便善巧之义等已经解说完毕。
其后将解说成办事业善巧之义等，'成办事业善巧'是指：此处显示应当善巧六波罗蜜多各自法的力用。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་གི་སོ་སོའི་མཐུ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ།།དེ་དག་གི་སོ་སོའི་མཐུ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་དང་། ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་ འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་དང་། འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་འཁྲུགས་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ལྟ་བའི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །ཚོགས་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ནི། ཚེ་འདི་ལ་བདག་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་ འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཟད་མི་ཤེས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་སོ་སོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྔར་འཕགས་པ་བྱམས་པའི་ལེའུ་ཆོས་ཀྱི་མཐུ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །བྱ་བ་སྒྲུབ་ པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕན་ཡོན་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕན་ཡོན་ལ་མཁས པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་རྒྱུ་གང་དང་འབྲས་བུ་གང་དང་དོན་ཆེན་པོ་གང་གིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་དེའི་དོན་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕན་ཡོན་ཏེ།རྒྱུ་དེ་དང་འབྲས་བུ་དེ་དང་དོན་དེ་དག་ཉིད་དེའི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕན་ཡོན་ཡིན་པས་དེ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་དོན་འདིར་བསྟན་ པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་རྒྱུ་གང་ལས་བྱུང་བ་དང་། འབྲས་བུ་གང་དང་ལྡན་པ་དང་། དོན་གང་དང་ལྡན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྙིང་རྗེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་དེའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕན་ཡོན་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་གེགས་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ ལ་ཕན་གདགས་པའི་གེགས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལོངས་སྤྱོད་ཟད་མི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱང་བདོག་ལ། སྙིང་རྗེ་ཅན་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་སྡུད་པ་ཡིན་ཡང་། སེམས་ཅན་དབུལ་པོ་དག་ཏུ་སྣང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་གེགས་སུ་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་རང་གི་ལས་ཀྱི་ཉེས་པ་ཡོད་པ་སྟེ།དེ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་དོན་འདིར་བསྟན་པའོ།

因此，为了说明这个，世尊被问道：'这些波罗蜜多各自的力量是什么？'
'应当知道它们各自的力量有四种'，即是说：断除违品、成熟资粮、利益自他、以及引生后世果报。
其中，断除违品是指：在修习波罗蜜多时，断除违品即悭吝、破戒、心乱、懈怠、散乱、恶见等。
成熟资粮是指：成为无上正等正觉的资粮。
利益自他是指：在今生利益自己和众生。
引生后世果报是指：在后世获得广大无尽的异熟果报。
这四种的各别分类，如前在圣弥勒品中广说法力时所说。
已说完成事业的语义等。
其后当说善巧摄集圆满利益的语义等。
'善巧摄集圆满利益'是指：这些波罗蜜多以何因、何果及何大义摄集，其圆满的利益，即是说明应当善巧了知这些因、果、义即是其圆满的利益。
因此，为了说明这个，世尊被问道：'这些波罗蜜多从何因生起，具有何果，具有何义？'
'从悲心因生起'是指：悲心是菩提心的根本。
'具有异熟果愿及利益众生之果'是指：具有异熟果和等流果。
'具有圆满大菩提的大义'是指：以此为所依故。
已说善巧摄集圆满利益的语义等。
其后当说善巧利益众生障碍的语义等。
'善巧利益众生障碍'是指：菩萨虽具无尽受用，有法可施，且具悲心摄受众生，然众生显现为贫穷，这是由于众生自身业力过失而成为菩萨利益众生的障碍，此处说明应当善巧了知这一点。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་པས་མ་འཚལ་བ་དང་ ལྡན་པ་དང་།སྙིང་རྗེ་ཅན་ལགས་ན་ཅིའི་སླད་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་དབུལ་པོ་གདའ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །དེ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་ལས་ཀྱི་ཉེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་གེགས་ནི་སེམས་ཅན་རང་གི་ལས་ཀྱི་ཉེས་ པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རྟག་ཏུ་བྱ་བ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ལ་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་རྟག་ཏུ་ཡོད་པའོ། །འབྲས་བུ་མེད་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་དང་སྙིང་རྗེ་ཡོད་ཀྱང་སེམས་ཅན་ དབུལ་པོ་སྣང་བའོ།།སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པའི་གེགས་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཐབས་ལ་འཇུག་པ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་འཇུག་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་འཛིན་པ་ཡང་མེད་མོད་ཀྱི་། འོན་ཀྱང་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མ་བསྟན་ན་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་མེད་པ་ ན།ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་འཇུག་པ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་དོན་འདིར་བསྟན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་གིས་འཛིན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དེ་ནི་དེའི་གནས་སྐབས་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་ མེད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དེའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་མེད་པས་འདིར་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་འཇུག་པ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པས་ངོ་བོ་ཉིད་མ་མཆིས་པ་ཉིད་འཛིན་ན།ངོ་བོ་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཅིའི་སླད་དུ་མི་འཛིན་ལགས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཆོས་བདག་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཐ་སྙད་ཐམས་ ཅད་ཡང་དག་པར་ཆད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།དེ་ལ་ནི་གང་གཟུང་བ་དང་གང་འཛིན་པའི་ཐ་སྙད་མེད་པ་ཡིན་ན། དེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་གཟུང་བའི་དངོས་པོར་རྟག་ཏུ་རུང་བ་ཅིག་ཡོད་པར་གྱུར་པས་དེ་ལྟ་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཟླ་ དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཅིག་ཀྱང་ཡོད་པའི་རིགས་པས་དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འཛིན་ཞེས་གལ་གཟུང་སྟེ་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ།

因此，为了说明这个，世尊，如果菩萨们具有受用和具有慈悲心，为何世间还有贫穷者？如是请问。
这是众生自己业力过失所致，这是显示菩萨利益众生的障碍是众生自己的业力过失。
其中'恒常投入于事业'是说那些菩萨们由于慈悲心，恒常投入于利益众生的事业。
'无有果报'是说虽然菩萨有受用和慈悲，但仍见到贫穷众生。
关于利益众生的障碍的善巧语义等已经解说完毕。
其后当解说方便善巧的语义等，'善巧于不虚耗入于方便'是说为了通达法性而入于方便不虚耗。
虽然胜义中一切法无自性，无自性法中也无执持无自性法者，然而若不从世俗门中宣说，则无通达法性的方便。
从世俗门中宣说由般若波罗蜜多所执持，这是显示通达法性的方便不虚耗，此处显示善巧于此义。
因此，为了说明这个，世尊，菩萨以何波罗蜜多执持诸法无自性性？如是请问。
由般若波罗蜜多执持，是说诸法无自性是胜义无自性性，在彼时虽无所取能取相，然而从世俗门中若无通达其义的方便，此处从世俗门中说由般若波罗蜜多执持，这是显示通达法性的方便不虚耗。
若般若波罗蜜多执持无自性性，为何不执持有自性性？此问是说一切法无自性性是胜义无自性性，由法无我所分别，是一切世俗真实断绝的相。
于彼中无有何所取何能取的世俗，若由般若波罗蜜多遍执持，则无自性法成为可执取的事物，如是则以无事物的对应有事物也应当存在的道理，为何不执持彼？如是设难而请问。

།ད་ནི་ངོ་བོ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་འཛིན་པར་མི་སྨྲ་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་དམ་པར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཟུང་བ་དང་ འཛིན་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་མེད་པས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པར་རོ་གཅིག་པས་དེས་དེ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་མི་སྨྲ་སྟེ་།དེ་ཙམ་དུ་གཞག་ན་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་འཁྲུགས་པ་མེད་པས་ཆོས་ཉིད་དང་མི་འགལ་མོད་ཀྱི། ཐ་ སྙད་ལ་མ་བརྟེན་པར་དོན་དམ་པར་འདོགས་པར་མི་འགྱུར་བས་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་འཇུག་པ་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཡི་གེས་བསྟན་པ་མེད་པར་དོན་དམ་པ་ཡི་གེ་མེད་པར་སོ་སོར་རིག་པ་དེ་བསྟན་པར་ནུས་པས་དེ་སྐད་མ་བསྟན་ན་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་འཇུག་པ་ཆུད་ཟ་བར་བསྟན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་འཛིན་ཏོ་ཞེས་དེ་སྐད་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ ལ་འཇུག་པ་ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བརྗོད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།ཐབས་ལ་འཇུག་པ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་འགྲིབ་པ་དང་འཕེལ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འགྲིབ་པ་དང་འཕེལ་བ་ལ་ མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འདིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུམ་སྨོས་པ་ལ་སྔ་མ་སྔ་མ་ནི་ཆུང་བའི་ཕྱིར་འགྲིབ་པ་ཞེས་བྱ། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ནི་ཆེ་བའི་ཕྱིར་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་དོན་འདིར་བསྟན་པའོ། ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་ཀྱང་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞུས་སོ། །དུས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆུང་ངུ་ལ་གནས་པ་སྟེ། བསྐལ་པ གྲངས་མེད་པ་དང་པོར་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ།།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སྦྱངས་པ་ཉིད་དང་། མི་གཡོ་བ་ཉིད་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་ གསུམ་ལས་གཞན་པ་དག་དང་ལྡན་པའོ།།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འདུན་པ་ཆུང་བ་དང་། སྦྱོར་བ་ཆུང་བས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་མི་ནུས་ཀྱི་དེས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཉོན་མོངས་པ་དེ་དང་དེས་ཏེ།ངན་སོང་རྣམས་སུ་ཡང་ལན་འགའ་འགྲོ་བའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་མོས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་མ་གཏོགས་པ་མན་ཆད་དོ། །ཡང་དུས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནས་ཆེས་ཡོངས་ སུ་བསྒོམས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་འབྲིང་ལ་ཞུགས་པ་སྟེ།བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་དང་ལྡན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སྦྱངས་པ་ཉིད་དང་མི་གཡོ་བ་ཉིད་དང་ནི་ལྡན་ལ།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་དང་མི་ལྡན་པའོ།

现在说'不以无自性而说执持无自性'这句话的意思是：就胜义谛而言，般若波罗蜜多和法无自性这两者，因为没有能取所取二相，所以般若波罗蜜多是无自性的，诸法的自性也是无自性的，两者是一味的，所以不说'以此执持彼'。
如果仅仅这样安立，由于不违背法性的不错乱，虽然不违背法性，但是若不依世俗而直接安立胜义，就不能趣入通达法性的方便，这是其中的密意。
'然而'等词是说：诸法无自性由般若波罗蜜多所执持，这样的文字虽然没有显示，但是能够显示无文字的胜义自证，如果不这样显示，就会导致趣入通达法性的方便失坏。
因此说'执持无自性'这样的话，是为了不使趣入通达法性的方便失坏。关于善巧趣入方便不失坏的语义等已经解释完毕。
其后将解释减少和增长的语义等。'善巧于减少和增长'是指：这里说到波罗蜜多、近波罗蜜多和大波罗蜜多三种，前者较小故称为减少，后者较大故称为增长，这里是教示要善巧于此义。
因此，依此而作，才有'世尊，称为波罗蜜多'等请问。'从无量时来修习'是指安住在加行道位，处于小品圆满，属于第一无数劫。
'具足布施等善法'是指：具足布施等善法、菩提分法中，除了修习性、不动性和极清净性这三种之外的其他法。
'于此烦恼也生起'是指由于欲乐小和加行小，具有烦恼缠缚生起。
'不能降伏它而被它所降伏'是指被那些烦恼所降伏，有时也会堕入恶趣。
比如，在加行道位趣入小品和中品，是指除世间第一法以下。
'又从无量时来极为修习'是指趣入清净增上意乐地，处于中品圆满，属于第二无数劫。
'具足那些善法'是指具足布施等善法、菩提分法中的修习性和不动性，而不具足极清净性。

།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འདུན་པ་འབྲིང་དང་སྦྱོར་བ་འབྲིང་དང་ལྡན་པས་ཉོན་མོངས་པ་ངན་སོང་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའོ། །དེ་ཟིལ་ གྱིས་གནོན་ཅིང་དེ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དང་དེས་ཏེ་ངན་སོང་རྣམས་སུ་མི་འགྲོ་བའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ས་དང་པོ་ནས་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ནས་ས་བདུན་པ་མན་ཆད་དོ། །ཡང་དུས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནས་ཆོས་ ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ངེས་པ་དང་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་སྟེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་པར་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་དང་ལྡན་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་སྦྱངས་པ་ཉིད་མི་གཡོ་བ་ཉིད་དང་།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་འདུན་པ་ཆེ་བ་དང་སྦྱོར་བ་ཆེ་བས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་ དཀྲིས་པ་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་ཞིང་ངན་སོང་རྣམས་སུ་མི་འགྲོ་བའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ས་བརྒྱད་པ་ནས་བཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད། ས་བཅུ་པ་མན་ཆད་དོ། །འགྲིབ་པ་དང་འཕེལ་བ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་གཞིག་པ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་གཞིག་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་རྟོགས་པ་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པའི་ས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་གང་དང་གང་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་དག་གཞིག་པ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་དོན་འདིར་བསྟན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་ པའི་བག་ལ་ཉལ་རྣམ་པ་དུ་མཆིས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ།།རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲོགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོའོ། །དེ་ལ་གྲོགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་དང་པོ་ནས་ས་ལྔ་པ་མན་ཆད་ལ་ ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཡོད་པ་ནི།ས་དེ་དག་ཉོན་མོངས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་དེའི་གྲོགས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པས་ཉོན་མོངས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་གྲོགས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་དག་ པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་བག་ལ་ཉལ་དེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་ནི་མི་ལྡན་ལ།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་གྲོགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་ནི་ལྡན་པས་ན་གྲོགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་སུ་ན་གྲོགས་ཡང་དག་ པར་བཅོམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་མི་བྱའི།དེ་དང་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ལ་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་ལྔ་པོ་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ས་ལྔ་པོ་དག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་དང་པོ་ནས་ས་ལྔ་པའི་བར་དག་ནའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ས་དེ་ལྔ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་ཐམས་ཅད་ནི་སྤངས་སོ།

关于烦恼也是缘起的这句话，是说由于具有中等的欲望和中等的精进，所以会生起非恶趣的烦恼。所谓'制伏它而不被制伏'，是说不会因为这些烦恼而堕入恶趣。
'从初地开始'是指从初地以上到第七地以下。'从无量时以来修习法'是指已入决定和究竟之地，住于大圆满，属于第三无数劫。
'具足这些善法'是指具足布施等善法、菩提分法，以及修习不动性和极为清净。
'于一切种一切时成为不生起烦恼的法性'是说由于具有大欲和大精进，不生起烦恼缠缚，不堕入恶趣。'从第八地开始'是指从第八地以上到第十地以下。
已经解释了关于减少和增长的善巧文义等。
其后将解释断除随顺烦恼相续的善巧文义等。'善巧于断除随顺烦恼相续'是指在此宣说如何善巧于断除在所说的圆满行波罗蜜多及所说的圆满证悟地中存在的随眠烦恼相续。
因此，为了说明这点，问道：'世尊，他们有几种烦恼随眠？'
'有三种'是指伴随已断、力量微弱的随眠、微细随眠。
其中'伴随已断'是说从初地到第五地有烦恼随眠，在这些地中有俱生烦恼生起，其伴随的非俱生烦恼已断，因为已断非俱生烦恼作为俱生烦恼生起的伴随，所以这种随眠不具有非俱生烦恼生起，而具有已断伴随的俱生烦恼生起，因此称为伴随已断。实际上，不是指伴随已断的烦恼生起，而是指具有这种烦恼的随眠。
因此说'在五地中'等。'在五地中'是指从初地到第五地。'俱生烦恼生起'是说在这五地中已断除一切大和中等的烦恼生起。

།ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཆུང་ངུ་མ་སྤངས་པ་དེ་ནི་གློ་བུར་གྱི་ཀུན་ནས་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས། ཉོན་མོངས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་ བྱའོ།།གྲོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དེའི་གྲོགས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་མན་ཆད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དེའི་གྲོགས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ པ་མ་ཡིན་པས་གློ་བུར་གྱི་ཡུལ་གྱི་རྐྱེན་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་།ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་ལ་བྱའོ། །དེ་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་གྲོགས་ཉོན་མོངས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ་ས་ དང་པོ་ནས་ས་ལྔ་པའི་བར་དག་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་མེད་པས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་གྲོགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ནས་ས་ལྔ་པའི་བར་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་གྲོགས་ ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དེ་དང་ལྡན་པས་ན།བག་ལ་ཉལ་དེ་ཡང་གྲོགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་དང་པོ་ནས་ས་ལྔ་པའི་བར་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་དེ་ལྟ་བུ་མ་སྤངས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བག་ལ་ཉལ་སྟོབས་ཆུང་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།ས་དྲུག་པ་དང་བདུན་པ་གཉིས་ལ་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྦྱོར་བ་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པས་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ལྔ་པ་མན་ཆད་ཀྱི་ལྟ་བུ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ནི་མེད་ཀྱི། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ ཉོན་མོངས་པ་ཆ་ཕྲ་མོ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་བསྒོམ་པའི་ཐབས་ཀྱིས་མནན་པས་ཉམས་དམས་ཤིང་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་དྲུག་པ་དང་བདུན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཆ་ཕྲ་མོ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཆ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བའོ།།བསྒོམས་པས་མནན་པས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆ་ཕྲ་མོ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ་ཡང་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མནན་པས་ཉམས་དམས་ཤིང་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཀུན་དུ་ འབྱུང་བ་ཆ་ཕྲ་མོ་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བའི་བག་ལ་ཉལ་ནི་བག་ལ་ཉལ་སྟོབས་ཆུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ས་དྲུག་པ་དང་བདུན་པ་ལ་བག་ལ་ཉལ་དེ་ལྟ་བུ་མ་སྤངས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ས་བཅུ་པ་མན་ཆད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཆ་ཕྲ་མོ་བག་ལ་ཉལ་ཆ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་བརྒྱད་པ་དང་། དེའི་གོང་མ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཙམ་ལ་ གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡན་ཆད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ནི་མེད་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་མ་སྤངས་པས་དེའི་གཞིར་གྱུར་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོ་ཡོད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱའོ།

未断除小的遍行烦恼，这不是暂时的遍计，而是本性俱生，所以称为俱生烦恼遍行。
所谓'伴'，是指俱生遍行烦恼的伴侣。
所谓非俱生烦恼遍行，例如在胜解行地以下，作为俱生烦恼遍行的伴侣，由非俱生烦恼而对暂时境缘随顺贪著、嗔恨等遍行。
所谓'彼时彼处无'，是指从初地到五地获得时，菩萨没有作为俱生烦恼遍行伴侣的非俱生烦恼遍行。
所谓'因此称为正断伴'，是指从初地到五地有烦恼随眠，这与俱生烦恼遍行正断伴相应，因此该随眠也称为正断伴，意思是从初地到五地有这样未断的烦恼随眠。
所谓'微弱随眠'，是指在第六地和第七地，由修习力完成有功用行和究竟，五地以下那样具力的烦恼随眠是没有的，但对无生法忍清净造成障碍的微细烦恼遍行，也因修习方便而被压制减弱，与该遍行相应的烦恼随眠。
因此说'即在第六地和第七地'。
所谓'微细遍行'，是指对无生法忍清净造成障碍的微细烦恼遍行。
所谓'由修习压制的遍行'，是指该微细遍行也因修习力而被压制减弱而遍行。
所谓'因此'，是指由于有如此微细遍行，引发该遍行的随眠称为微弱随眠，意思是在第六地和第七地有这样未断的随眠。
所谓'细微随眠'，是指从第八地以上至第十地以下，有烦恼缠缚遍行的细微随眠。
因此说'即在第八地及其以上诸地'等。
所谓'一切烦恼皆不遍行，仅住所知障故'，是指从此以上没有烦恼缠缚遍行，但由于未断如心要中所知障，作为其所依的细微随眠存在，称为细微烦恼随眠。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་བག་ལ་ཉལ་ དེ་དག་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པ་རྣམ་པ་དུས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ལ་མཁས་པ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་བག་ལ་ཉལ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གྲོགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱའོ།།བསྟན་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གོ། །གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པ་རྣམ་པ་དུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པ་རྣམ་པ་དུས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མ་སྤངས་པར་ཡོད་པའི་དོན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་ པའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་རྣམ་པ་དུ་སྤངས་པས་ཀྱང་ད་དུང་མ་སྤངས་པར་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ས་བཅུ་གཅིག་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཉོན་མོངས་ པའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་གསུམ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སྤོང་བར་བྱེད་དེ།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ངན་སོང་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་ པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོའོ། །དེ་ལ་ས་དང་པོ་ལ་ངན་སོང་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྤོང་ངོ་།།ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྤོང་ངོ་། །ས་བརྒྱད་པ་ལ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྤོང་ ངོ་།།ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་ངོ་། །ས་བཅུ་པ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོ་ཐམས་ཅད་སྤོང་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་ནའོ། །དེ་ལྟར་ན་ངན་སོང་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ས་དང་པོ་ལ་ སྤངས་ཟིན་པས་ས་ཐམས་ཅད་ལ་མེད་དོ།།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་སྤོང་པས་ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་བདུན་པ་མན་ཆད་ལ་ད་དུང་མ་སྤངས་པར་ཡོད་དེ་དེ་ནི་གྲོགས་ ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་སྟོབས་ཆུང་བ་ཞེས་སྔར་བསྟན་པ་གཉིས་ཡིན་ནོ།།ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོ་ནི་ས་བཅུ་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་སྤངས་པས་ས་བཅུ་པ་མན་ཆད་ལ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོའི་ཞེས་སྔར་བསྟན་ པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། པགས་ཤུན་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། སྤྲི་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་པགས་ཤུན་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་སྤོང་བའོ། །སྤྲི་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ སྤོང་བའོ།།སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ལ་སྤོང་བ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ།

关于'世尊，那些随眠已断除的过患种类有多少'等问题，显示了精通于随顺烦恼相续的智慧。其中'那些随眠'是指已彻底断除的随眠、微弱的随眠和微细的随眠这三种。'过患种类有多少'是指所知障分的过患断除种类。'已分别'的意思是尚未断除。
应当了知，虽然已断除烦恼障分的三种过患，但所知障分的过患种类仍有多少未断除。具体来说，在所有十一地中都要断除烦恼障分的三种过患和所知障分的三种过患。
烦恼障分的三种过患是：恶趣烦恼分的过患、障碍无生法忍清净的烦恼分过患，以及微细烦恼随眠。
在初地中完全断除一切恶趣烦恼分的过患。从生起时就断除一切大中烦恼分。在第八地中完全断除一切障碍无生法忍清净的烦恼分过患。从生起时就断除一切烦恼。在第十地中断除一切微细烦恼随眠，这是在趣入如来住时。
因此，恶趣烦恼分的过患在初地就已断除，所以在所有地中都不存在。障碍无生法忍清净的烦恼分过患在第八地断除，所以从初地到第七地仍未断除，这就是前面所说的已彻底断除的随眠和微弱随眠两种。微细烦恼随眠在第十地趣入如来住时断除，所以在第十地以下仍然存在，这就是前面所说的微细随眠。
所知障分的三种过患是：如皮的过患、如膜的过患和如核的过患。其中如皮的过患在初地断除，如膜的过患在第八地断除，如核的过患在趣入如来住时断除，这也是断除一切障碍的清净智慧。

།དེ་ལྟར་ན་ས་དང་པོ་ལ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་པགས་ཤུན་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་སྤངས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་ པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྲོགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་།བག་ལ་ཉལ་སྟོབས་ཆུང་བ་གཉིས་ད་དུང་མ་སྤངས་པར་ཡོད་ལ། ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་སྤྲི་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་སྤངས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་ པའི་གནས་ངན་ལེན་བག་ལ་ཉལ་ད་དུང་མ་སྤངས་པར་ཡོད་པས་ན།ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་རྣམ་པ་དེ་གསུམ་ལས་རྣམ་པ་དུ་སྤངས་པས་ཀྱང་ད་དུང་མ་སྤངས་པར་ཡོད་ཅེས་དྲི་བའི་ཕྱིར་བག་ལ་ཉལ་དེ་དག་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་པ་རྣམ་པ་དུས་རབ་ ཏུ་ཕྱེ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པར་སྦྱར་རོ།།རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་གྲོགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་བག་ལ་ཉལ་སྟོབས་ཆུང་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོ་དེ་དག་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་པགས་ཤུན་ལ་ཡོད་ པ་ལྟ་བུ་དང་།སྤྲི་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དག་ལས་པགས་ཤུན་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། སྤྲི་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་གཉིས་སྤངས་པས་ཀྱང་ད་དུང་མ་སྤངས་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་ངན་ལེན་པགས་ཤུན་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་སྤངས་པ་ནི་དང་པོ་དང་ གཉིས་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།སྤྲི་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་སྤངས་པ་ནི་གསུམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གནས་ངན་ལེན་པགས་ཤུན་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་སྤངས་པས་ས་དང་པོ་ལ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་རགས་པས་པགས་ཤུན་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་སྤངས་པའོ། །དེ་སྤངས་པས་ན་ངན་ སོང་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་གེགས་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་པ་མ་སྤངས་པས་ན།དང་པོ་དང་གཉིས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ གསུངས་ཏེ།དང་པོ་ནི་གྲོགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་བག་ལ་ཉལ་སྟོབས་ཆུང་བ་སྟེ། དེ་གཉིས་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཡིན་པས་ས་བརྒྱད་པ་ལ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་ ལ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་པགས་ཤུན་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་སྤངས་ཀྱང་ད་དུང་མ་སྤངས་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྤྲི་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་སྤངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་འབྲིང་སྤྲི་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་སྤངས་པའོ། །དེ་སྤངས་པ་ན་མི་ སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམ་པར་དག་པས་གེགས་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོ་མ་སྤངས་པས་ན་གསུམ་པོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།གསུམ་པ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོ་སྟེ། དེ་ནི་ས་བརྒྱད་ པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོ་ཡིན་པས།ས་བཅུ་པ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་གཟོད་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཕྲ་མོ་སྤྲི་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་སྤངས་པས་ཀྱང་ད་དུང་མ་སྤངས་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是，在第一地虽已断除所知障随眠的如皮般粗重习气，但仍未断除烦恼障随眠的正对治和微弱随眠二者。在第八地虽已断除所知障随眠的如木质般习气，但仍未断除烦恼障随眠的微细随眠，因此，所谓烦恼随眠三种障碍习气中，已断除几种而仍未断除几种？为此而问'彼等随眠习气以几种差别而分？'
所谓'以二种'，是指烦恼随眠的正对治随眠、微弱随眠和微细随眠等，虽已断除所知障随眠三种如皮、如木质、如心材般的习气中的如皮和如木质二种，但仍未断尽。
因此，断除如皮般习气是以第一、第二而分别。断除如木质般习气是第三。此中，断除如皮般习气，即在初地断除所知障粗重如皮般习气。由此断除，虽已完全断除恶趣烦恼障随眠习气，但因未断除障碍清净无生法忍的烦恼障随眠习气，故说以第一、第二分别。
第一是正对治，第二是微弱随眠，此二者是障碍清净无生法忍的烦恼障随眠习气，因于第八地断除，故虽于初地断除所知障如皮般习气，但仍未断尽。
所谓'断除如木质般习气'，即于第八地断除所知障中等如木质般习气。断除此习气时，虽已完全断除障碍清净无生法忍的一切烦恼障随眠习气，但因未断除微细烦恼随眠，故说第三。第三即微细随眠，此为第八地以上的微细随眠，因于第十地入如来住时方能断除，故虽于第八地断除所知障微细如木质般习气，但仍未断尽。

།འོ་ན་ཤེས་བྱའི་ སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་སྤངས་ལ།ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཡོད་དམ་མེད་སྙམ་པ་ལ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གནས་ངན་ལེན་སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ ཐམས་ཅད་དུ་བག་ལ་ཉལ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡིན་པར་ངས་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གནས་ངན་ལེན་སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ལ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་མོ་རྐང་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། སྒྲིབ་ པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་བག་ལ་ཉལ་བ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་བག་ལ་ཉལ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ བྱ་བ་གསུངས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་ངན་ལེན་དེ་དག་བསྐལ་པ་གྲངས་མ་མཆིས་པ་དུ་དག་གིས་སྤོང་བར་འགྱུར་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་པ་ལ་མཁས་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་གནས་ངན་ལེན་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་ པའི་སྒྲིབ་པ་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་གོ། །བསྐལ་པ་གྲངས་མ་མཆིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉུང་ངུ་དང་། མང་པོའོ། །དེ་དག་ལ་བསྐལ་པ་གྲངས་ མེད་པ་ཉུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཡང་ཉིན་མཚན་དང་ཟླ་བ་དང་ཟླ་བ་ཕྱེད་དུ་བགྲང་བའི་ཚུལ་གྱིས་དུས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་མང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་བགྲང་བའི་ཚུལ་གྱིས་གྲངས་ཀྱི་ འགྲེས་དྲུག་ཅུ་ལ་ཐུག་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ན་གྲངས་ཀྱི་རིམ་པ་དེ་ལས་གོང་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དུ་དག་གིས་སྤོང་བར་འགྱུར་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་གནས་པ་མཆོག་ཐོབ་ཅིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་ལ་འཇུག་པའི་ བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་གནས་ངན་ལེན་དེ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཉུང་ངུ་དང་མང་པོ་གཉིས་ལས་དུས་སྤོང་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཏེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་ བཅུ་གཉིས་སོ།།རིགས་ལ་གནས་པ་དང་། མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་དང་། བདེན་ པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་ཅིང་ ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་གནས་པ་དང་། གནས་པ་མཆོག་ཅེས་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་ལས་རིགས་ལ་གནས་པའི་དུས་ན་ནི་ད་དུང་སེམས་མ་སྐྱེས་པས་ན་གནས་ངན་ལེན་སྤོང་བར་མི་བྱེད་དོ།

那么，就像所断除的如同存在于心要中的所知障分随眠一样，是否存在烦恼障分随眠？为了说明不存在，经中说道：'凡是断除如同存在于心要中的随眠者，即是一切中一切时皆无随眠的阶段，我宣说此即是佛地。'
'如同存在于心要中的随眠已断'是指如同在如来住地中存在极细微的所知障，即是断除一切障碍的智慧。'一切中一切时皆无随眠的阶段'是指无有烦恼障随眠的阶段，因此说'宣说此即是佛地'。
'世尊，这些随眠将以多少无数劫断除'等，是善巧显示随顺执取烦恼因。其中'这些随眠'是指前面所说的随顺烦恼障的随眠和随顺所知障分的随眠。
'无数劫'分为两种：少数和多数。其中'少数无数劫'是指一个大劫，因为以日夜、月份和半月来计数的方式无法衡量其时间，故称无数劫。'多数无数劫'是指以大劫本身计数的方式达到六十位数，因为世间没有超过这个数量级的计数方式，故称无数劫。
'以多少劫断除'是说从初发心直至获得最胜住处并趣入如来住地之间，菩萨的一切住处中以少数或多数两种无数劫的时间断除这些随眠。
'以三无数劫'是指以三个无数劫，这也是菩萨的十二住处：住种姓、住胜解行、住极喜、住增上戒、住增上心、住菩提分相应增上慧、住谛增上慧、住缘起相应增上慧、住有功用有加行无相、住无功用任运无相、住无碍解、住最胜。其中，在住种姓时尚未发心，故不断除随眠。

།རིགས་ལ་གནས་པའི་འོག་ཏུ་དང་པོ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ སེམས་བསྐྱེད་པ་ཚུན་ཆད་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་དང་པོ་ཡིན་པས་དེ་ཚུན་ཆད་གནས་ངན་ལེན་སྤོང་བར་བྱེད་དེ།དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དུས་དེ་ནས་བཟུང་སྟེ། གནས་པ་མཆོག་ལ་གནས་པར་འགྱུར་གྱི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་མང་པོ་ཤོས་གསུམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་སྟེ།གྲངས་མེད་པ་མང་པོས་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་ཐོབ་སྟེ། དེ་ཡང་རྟག་ཏུ་འབད་པས་ཐོབ་ཀྱི། མི་འབད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གྲངས་མེད་ པ་གཉིས་པས་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་ན་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་བར་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཐོབ་སྟེ།དེ་ནི་བསམ་པ་དག་པའི་སར་ ཆུད་པ་ཡན་ཆད་ལ་རྟག་ཏུ་མི་འབད་པ་མེད་པས་ངེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།གྲངས་མེད་པ་གསུམ་པས་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་ཅིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་གནས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་གནས་པ་ མཆོག་ཐོབ་སྟེ།དེ་ཡང་ངེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་མང་པོ་ཤོས་གསུམ་གྱིས་གནས་པ་བཅུ་གཅིག་ཐོབ་པ་དེ་ལ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོའི་ཡང་ཆེན་པོས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེའི་ནང་ནས་ལ་ལས་ནི་བསྐལ་པ་བར་མ་མང་པོ་ཞིག་འདུམས་པར་བྱེད་དོ། །ལ་ལ་ནི་ བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཉུང་ངུ་ཤོས་ཞེས་བྱ་བ་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་གམ་གཉིས་སམ་མང་པོ་དག་གི་བར་དུ་འདུམས་པར་བྱེད་མོད་ཀྱང་གྲངས་མེད་པ་མང་པོ་ཤོས་འདུམས་པར་བྱེད་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་གནས་པ་འཐོབ་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་དེ་གནས་ངན་ལེན་ སྤོང་བའི་ཚུལ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དུས་ཚིགས་དང་ཟླ་བ་དང་ཟླ་བ་བྱེད་དང་ཞག་དང་ཉི་མ་དང་ཐུན་དང་ཐུན་ཕྱེད་དང་སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་ཡུད་ཙམ་དང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དག་གིས་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཉུང་ངུ་ཤོས་དང་སྦྱར་ཏེ་གདུལ་བྱ་བསམ་པ་ཐ་དད་པ་ དག་ལ་གོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒྲ་ཐ་དད་པས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཡང་སྔར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་མང་པོ་ཤོས་ནི་གསུམ་ཁོ་ནས་སྤོང་བར་བསྟན་ཏོ། །འདིར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཉུང་ངུ་ཤོས་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་གིས་སྤོང་བར་སྟོན་ཏོ། །འདིར་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དུས་ཀྱི་མིང་ཡིན་པས་དུས་ཚིགས་ ཞེས་བྱ་བ་ནས།ཡུད་ཙམ་དང་བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཐམས་ཅད་ལ་སྐབས་ཞེས་བྱའོ། །བསྐལ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དུ་དག་གིས་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་གནས་པ་མཆོག་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི་བར་གྱིས་གནས་པ་བཅུ་གཅིག་ཐོབ་ཅིང་དེ་དག་གི་གནས་ངན་ལེན་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དཔག་ཏུ་ མེད་པ་དག་གིས་དེ་དུས་ཚིགས་བཙན་པར་བྱ་ན་ཡང་དུས་ཚིགས་དཔག་ཏུ་མེད་པས་སོ།།ཟླ་བ་ཕྱེད་བཙན་པར་བྱ་ན་ཡང་ཟླ་བ་ཕྱེད་དཔག་ཏུ་མེད་པས་སོ། །ཞག་བཙན་པར་བྱ་ན་ཡང་ཞག་དཔག་ཏུ་མེད་པས་སོ། །ཉི་མ་བཙན་པར་བྱ་ན་ཡང་ཉི་མ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་སོ། །ཐུན་བཙན་པར་བྱ་ན་ཡང་ ཐུན་དཔག་ཏུ་མེད་པས་སོ།།ཐུན་ཕྱེད་བཙན་པར་བྱ་ན་ཡང་ཐུན་ཕྱེད་དཔག་ཏུ་མེད་པས་སོ། །སྐད་ཅིག་བཙན་པར་བྱ་ན་ཡང་སྐད་ཅིག་དཔག་ཏུ་མེད་པས་སོ། །ཐང་ཅིག་བཙན་པར་བྱ་ན་ཡང་ཐང་ཅིག་དཔག་ཏུ་མེད་པས་སོ། །ཡུད་ཙམ་བཙན་པར་བྱ་ན་ཡང་ཡུད་ཙམ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་སོ།

住于种姓之后，初发无上菩提心以前，住于胜解行位之初，故此前断除过失。从最初发心之时起，直至住于最胜位之间，菩萨十一住位，皆由三大无数劫圆满成就。以多数无数劫超越胜解行位而得欢喜住，此亦由恒常精进而得，非不精进可得。
以第二无数劫，从欢喜住至有功用行无相住，超越有功用行无相住，得无功用行无相住。此从清净意乐地以上，恒常精进无间断故，决定如是。
以第三无数劫，从无功用行无相住及得决择住，超越此等而得最胜住，此亦决定如是。
如是以三大无数劫得十一住位者，其中有以大精进中之大精进修行者，有以多中劫成办者，有以小无数劫，即一、二或多大劫成办者，然应知无有以多大无数劫成办者。
如是应知获得住位之理即是断除过失之理。
所谓以季节、月、半月、日、昼夜、时、半时、刹那、须臾、瞬间及无数劫断除，是配合小无数劫，为令所化根机差别者了解而以不同名相宣说。
此复如前唯以三大无数劫断除。此中以小无数劫者，说以无量劫断除。此中'劫'之名词是时间之名，从'季节'乃至'瞬间与劫'等一切皆为时分。
若问以几如是劫从初发心至得最胜住之间获得十一住位并断除彼等过失？以无量劫。若以季节为主亦以无量季节。若以半月为主亦以无量半月。若以日为主亦以无量日。若以昼夜为主亦以无量昼夜。若以时为主亦以无量时。若以半时为主亦以无量半时。若以刹那为主亦以无量刹那。若以须臾为主亦以无量须臾。若以瞬间为主亦以无量瞬间。

། བསྐལ་པ་བཙན་པར་བྱ་ན་ཡང་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་གིས་སོ་ཞེས་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་སྒྲ་རེ་རེ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་དག་གི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡུན་ཡང་དུས་ཇི་ཙམ་ཞིག་ལ་རྟག་ཅེ་ན། དུས་ཚིགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གང་ཡང་རུང་སྟེ། དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི ཡུན་ནི་སྔར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་མང་པོ་ཤོས་གསུམ་པ་དེའི་ཡུན་དང་མཉམ་སྟེ།དུས་ཚིགས་ལ་སོགས་པ་གང་ཡང་རུང་སྟེ། ནམ་ཞིག་ན་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་ཐལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ན་དུས་ཚིགས་ལ་སོགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མཐར་ཐུག་པར་རིག་པར་བྱ་ སྟེ།མདོར་བསྡུས་ན་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་མང་པོ་ཤོས་གསུམ་དང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཉུང་ངུ་ཤོས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་ལུང་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་ཅིང་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་ གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟ་ཡིན་པ་ལས་འདིར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་སམ་དུས་ཚིགས་དང་ཟླ་བ་དང་ཟླ་བ་ཕྱེད་དང་། ཞག་དང་ཉི་མ་དང་ཐུན་དང་ཐུན་ཕྱེད་དང་སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་ཡུད་ཙམ་དང་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་གིས་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྐལ་པ་གྲངས་ མེད་པ་མང་པོ་ཤོས་གསུམ་དང་ཉུང་ངུ་ཤོས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་གིས་སོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོའི་བསམ་པ་དང་།དབང་པོ་ཐ་དད་པ་དག་ལ་གོ་བར་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡུན་ཇི་ཙམ་གྱིས་འཐོབ་ཅིང་གནས་ངན་ལེན་ སྤོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།གནས་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་འབུམ་ཕྲག་དུ་མ་འམ་ཡང་ན་དེ་བས་ཀྱང་ཆེས་མང་བས་འཐོབ་ཅིང་གནས་ངན་ལེན་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བླ་མའི་ཁྱད་པར་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་པར་བསྟན་པའི་གཞུང་དག་སྣང་ངོ་། །དེ་བས་ན་དུས་ཚིགས་ གཅིག་གམ་ཟླ་བ་ཕྱེད་དམ་ཞག་གཅིག་གམ་ཉི་མ་གཅིག་གམ།ཐུན་གཅིག་གམ་ཐུན་ཕྱེད་དམ་སྐད་ཅིག་གཅིག་གམ། ཐང་ཅིག་གཅིག་གམ། ཡུད་ཙམ་གཅིག་གམ་བསྐལ་པ་གཅིག་གིས་གནས་པ་ཐོབ་ཅིང་གནས་ངན་ལེན་སྤོང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པའི་ཁྱད་པར་རེ་རེའི་ཡོན་ཏན་ཡང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དུ་བརྗོད་ཀྱང་མཐར་ཕྱིན་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་ལགས། སྐྱོན་ནི་གང་ལགས་ ཡོན་ཏན་ནི་གང་ལགས་པར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་སར་ཆུད་པ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་སྲེད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་སྲེད་པ འགོག་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་འགྱུར་བ་ཕན་ཡོན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པའི་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་བས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་ དང་པོ་ལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཁོ་ནར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།རང་གི་རྒྱུད་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果要说劫的坚固，也是以无量劫来说的，对于每一个都要配上一个无量的声音。那么，这些所谓的无量时间是多长呢？对于季节等这些任何一个，所谓的无量，其时间与前面所说的三大阿僧祇劫的时间相等。任何季节等，当三大阿僧祇劫过去时，季节等所谓的无量也应知道到达终点。
简而言之，应知道预言中说三大阿僧祇劫和最少的无量劫。因此，菩萨获得一切住处并断除一切随眠，是在三大阿僧祇劫中显示的。既然如此，这里说以三阿僧祇劫或季节、月、半月、日、昼夜、半昼夜、刹那、须臾、瞬间和无量劫来断除，是显示以最多的三阿僧祇劫和最少的无量劫来说明，这是为了让具有不同意乐和根器的所化众生理解而显示的数量。
那么，菩萨的这些住处，每一个需要多长时间才能获得并断除随眠呢？诸大德上师们确定显示的论典中说，每一个住处都需要多亿万劫，或者比这更多的时间才能获得并断除随眠。
因此，以一个季节或半月或一日或一昼夜或半昼夜或一刹那或一须臾或一瞬间或一劫获得住处并断除随眠是不可能的，因为菩萨们每一个殊胜住处的功德，即使用恒河沙数的无量劫来说也不容易说尽。
'世尊，对于这些，菩萨们烦恼生起的特征是什么？过失是什么？功德是什么？'等等，这是说明从清净增上意乐地以上，对于这些所说的菩萨烦恼，能胜过随顺贪爱的凡夫以及断除贪爱的声闻缘觉的善根，具有大利益。
无有遍染的特征，是因为不随顺贪爱而不被烦恼所控制。因此说'在初地就已确定完全通达一切法界'等。
因为不能在自相续中产生痛苦，所以无过失，因为是使自身佛法成熟的因。

། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་ནས་བྱང་ཆུབ་ཅེས་འབྱུང་བ་དང་སྦྱར་རོ། །སེམས་ཅན་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་དེ་ཙམ་དུ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བགྱིད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྲེད་པའི་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་བ་དང་སྲེད་པ་འགོག་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཇི་ཙམ་དུ་དོན་ཆེ་བ་ནི་ངོ་མཚར་ལགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་པའི་སྒོ་ནས་ཡོན ཏན་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་གཞིག་པ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱིན་ པའི་བྱེ་བྲག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པའི་ཁྱད་པར་ལ་མཁས་པའི་དོན་འདིར་བསྟན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ ཏོ།།དེ་ལ་དགོངས་པ་གང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །ངས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད། ངས་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཚུལ་གཅིག་པར་བསྟན་པ་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བསྟན་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ དབང་དུ་བྱས་ཏེ།བསྟན་པ་ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ང་ནི་ཐེག་པ་ཐ་དད་པར་མི་སྨྲའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་གང་དག་དོན་ལ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཁ་ཅིག་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་རྟོགས་པ་གང་དག་ ཐེག་པ་གསུམ་གཏན་པར་ཐ་དད་པར་སྨྲ་བ་དག་གོ།།ཁ་ཅིག་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་གང་དག་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་ཡང་གཏན་མེད་པར་སྨྲ་བ་དག་གོ། །དེ་གཉིས་མི་མཐུན་པར་སེམས་ ཤིང་ཕན་ཚུན་རྩོད་པར་ཟད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅིག་དང་དུ་མར་ཐ་དད་པ་དེ་གཉིས་སོ།།ངེས་པར་འབྱིན་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པས་ནི་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པས་ནི་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ་ཚིག་གི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པས་ནི་ལེའུ་དགུ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ མགོ་མཇུག་གི་དོན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་ཏེ།།དེ་ལས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་འབྲས་བུ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་བསྟན་ཏོ། །བསྡུས་དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་བསྟན་ ཏོ།།མིང་དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་མིང་ལ་མཁས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་བསྟན་ཏོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་གཉེན་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་བསྟན་ཏོ།

由于是遮止有情界痛苦的因，所以是无量功德，这是说由于是令有情成熟的因。'于何'这一词，是与下文'菩提'相连。如果说一切有情、声闻、缘觉的善根都被如是胜过，这是因为不随逐贪爱和不遮止贪爱的缘故。菩提如是意义广大实为稀有，这是因为以无量资粮而证悟的门径获得如是功德。
已说善巧于断除随烦恼相续的文义等。其后当说善巧于出离差别分类的文义等。'善巧于出离差别分类'是指此处显示善巧于乘之差别的意义。
因此，依据教法，世尊宣说：'凡是声闻乘与大乘，即是大乘。'问曰：'此中密意为何？'答曰：'我于声闻乘中说诸法种种自性，于大乘中说法界一相。'这是说在声闻乘中依法而说，在大乘中依法性而说。由于法与法性无别，故说'我不说乘有差别'。
其中，某些执著于文字表面义理的分别者增益，这是指那些通过色等相而了知存在，宣说三乘完全不同的人们。某些则诽谤，这是指说'一切法无自性'而诽谤一切相，宣说连一乘也完全不存在的人们。这二者互不相容而相互争论，这是指一与多的差别这二者。
已说善巧于出离差别分类的文义等。尔时，世尊说此等偈颂等，是以前诸法总摄。其中第一、第二偈颂是以善巧于出离差别分类本身而说总摄，文义易解。第三偈颂是以此第九品首尾所说一切义而说总摄。
其中'彼等'是指前说'善巧于果'。'摄'是指前说'善巧于违品与对治'。'名'是指前说'善巧于名'。'违品'是指前说'善巧于违品分类'。'差别'是指前说'善巧于对治分类'。

།སྐྱེ་ དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གནས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་བསྟན་ཏོ།།སྨོན་དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །བསླབ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རབ་ཏུ་ དབྱེ་བ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་སྨོས་པ་རྣམས་སྤྱིར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་ཆེན་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བདུན་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུས་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། ། འདི་ལ་གང་བརྩོན་དེ་དག་སངས་རྒྱས་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་འདིས་སྤྱིར་ན་སྔར་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཐེག་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསྟན་པ་ཞེས་སྨོས་པའི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ བསྟན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདིར་བསྟན་པ་དེའི་མིང་ཅི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མདོའི་ལེའུ་དགུ་པ་འདིའི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདུན་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐེག་ པ་ཆེན་པོ་སྣང་བ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྟན་པའི་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ།།ལེའུ་དགུ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ལྟར་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཐེག་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསྟན་པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་ནས།ད་ནི་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ལས་བརྩམས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་ཞུ་བ་ཞུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱི་ལེའུ་བཅུ་པ་འདི་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ལེའུ་བཅུ་པ་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་ པ་ཁོ་ན་ལས་བརྩམས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་ད་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ལས་བརྩམས་ཏེ།ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམ་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟེ། གནས་གྱུར་པ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ།།མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་རིག་པར་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞུང་ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།

'生'这一词是指前面所说的'精通于成熟自他相续的境界'。
'愿'这一词是指前面所说的'精通于圆满意乐的方便'。
'诸学处'这一词是总说前面所说的二十种波罗蜜多的差别。
'此是诸佛所说大乘'这一句是说明以七种差别和二十种波罗蜜多差别所说的即是大乘菩萨道。
'谁于此精进彼等当成佛'这一句是说明大乘菩萨道的果。这些是总结前面从建立乘开始如实宣说乘的差别之事。
'世尊，此所说解深密法门其名为何'等句是说明此第九品的确切名称。
'七万五千菩萨获得大乘光明三昧'这一句是说明广大教法的果。
第九品文义等已经解释完毕。
如是从建立乘开始，以如实宣说乘的差别而说明了遍知世俗谛相之后，
现在从建立乘出发，以如来事业成就的差别来说明遍知世俗谛相的文义等，
为此，依此宣说的缘故，'尔时，文殊师利菩萨向世尊请问'等，宣说此第十文殊品。
此第十品的摄义，略说即是从建立乘出发宣说如来事业成就的差别。
若予分别，此有三种：如来因圆满、果圆满及事业圆满。
其中如来因圆满是从建立乘出发，以'由地和波罗蜜多极善修习的出离'来说明。
果圆满即如来，以'转依真实成就'等来说明。
事业圆满即事业成就的差别，以'世尊，应如何了知诸如来出生相'等余下所有经文来说明。

དེ་ལ་དང་པོར་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་གདུལ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པའི་དབང དུ་མཛད་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བགྱི་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།མི་རྟག་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསྟན་པ་དང་། ནོར་བར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཞུས་པ་སྔ་མའི་སྐབས་འདིར་ནི་མི་རྟག་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསྟན་པར་ཞུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བསྟན་པའི་ སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏོ། །ནོར་བར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ནི་འོག་ནས་མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པ་སུམ་བརྒྱ་པའི་མདོ་ལས།འདྲེན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་དང་དེ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསྟན་པ་དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ལགས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མི་རྟག་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསྟན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཉིད་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་མི་རྟག་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསྟན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་ པའི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་མཛད་ནས། འཇམ་དཔལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ལས་བརྩམས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་བསྒོམ་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ས་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དཔྱོད་པ་ཡིན་པས་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་ཤིན་ཏུ་བསྒོམ་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་དེ་ནི་དེ བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྔར་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་ལེའུར་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐབས་འདིར་ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཁོ་ན་ལས་ བརྩམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའོ།

首先，圣者文殊师利为了对治所化众生对如来身极为迷惑，从建立对治门中宣说如来圆满因、圆满果及圆满事业，而问道：'世尊，所谓如来法身者，世尊诸如来法身之相为何？'
对于如来身极为迷惑的对治建立有二种：为对治无常分别而宣说法身，为对治错误分别而宣说出生。此处前者请问中，是为对治无常分别而请问宣说法身，从此门中宣说如来圆满因、圆满果及圆满事业。对治错误分别而宣说出生，则在后文圆满事业时宣说。
其中'所谓诸如来法身'，是依据《三百颂经》中所说'导师即法身'等经典中宣说诸如来法身而请问。'诸如来法身之相为何'，是请问为对治无常分别而宣说法身的建立。
之后世尊也为对治对如来身极为迷惑而执无常的对治，从宣说法身建立门中宣说如来圆满因及圆满事业，而说：'文殊师利，诸如来法身之相。'
此处应解说如来圆满因等文义。所谓如来圆满因，是唯依乘之建立而说。因此，依此宣说而言：'以地和波罗蜜多极为修习之出离'。地是寻，波罗蜜多是伺，因寻伺是菩萨道，故说'以地和波罗蜜多极为修习之出离'，是转依圆满成就之方便因，故称为如来圆满因。
地和波罗蜜多的详细分类，在前文圣观自在品中宣说乘之建立时已广说。因此此处说'唯依乘之建立'。
如来圆满因等文义已说讫。
其后当解说圆满果等文义。所谓圆满果即是如来。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། གནས་གྱུར་པ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། གནས་གྱུར་པ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་འགྱུར་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཆོས་ ཀྱི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། མཐུ་དང་། ཐབས་དང་། འཇུག་པ་དང་། ལྡོག་པས་སོ། །དེ་ལ་ ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གནས་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འཇུག་པའི་གནས་དང་། མི་འཇུག་པའི་གནས་དང་། ཤེས་བྱ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སོ།།དེ་ལ་འཇུག་པའི་གནས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འཇུག་པའི་གནས་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མི་འཇུག་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཤེས་བྱ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གནས་གྱུར་པ་དེ་ཤེས་བྱའི་དེ་ཁོ་ན་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གནས་གྱུར་པ་དེ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཐུ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་སྟོབས་བཅུ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། དབང་བཅུ་ལ་མཐུ་ཞེས་བྱའོ། །ཐབས་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་ཐབས་ཞེས་ བྱ་སྟེ།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྲུལ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་འཛམ་བུའི་གླིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱར་ ཅིག་ཅར་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུར་སྤྲུལ་པའི་ཐབས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་།ཉན་ཐོས་ཀྱིས་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་དེ་སྤྲུལ་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་དེ་སྤྲུལ་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཕྱོགས་བཅུར་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེའི་མོད་ལ་འཇུག་པ་དང་། དེ་གཏན་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་དེའི་མོད་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་ཅིང་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་དེ་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ ཀྱི་སྤྲུལ་པ་འཇུག་པའོ།།དེ་གཏན་འཇུག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མི་ཟད་ཅིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འཇིག་རྟེན་ཇི་སྲིད་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་མཛད་པའོ། །ལྡོག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེའི་མོད་ ལ་ལྡོག་པ་དང་།དེ་གཏན་ལྡོག་པའོ། །དེ་ལ་དེའི་མོད་ལ་ལྡོག་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་ཅིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་གྱུར་པ་ན་དེའི་མོད་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ལྡོག་པར་མཛད་པའོ། །དེ་གཏན་ལྡོག་པ་ནི་བག་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་དང་།སྡུག་བསྔལ་གནས་དང་བཅས་པ་གཏན་ཟད་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ།

因此，为了显示这个，所说'转依真实成就'等，转依真实成就即是真实智慧以及真如无颠倒、无变异圆满成就，是法身相的如来，因此显示无上正等正觉之事。
此菩提之事应当以五种方式了知：自性、力用、方便、趣入、还灭。
其中何为自性？即超胜声闻缘觉的转依。此又应以四种方式了知：趣入处、不趣入处、善遍观察所知之果、法界清净相。
其中趣入处，是因为佛相续中具有出世间道处。不趣入处，是因为烦恼及习气不趣入处。善遍观察所知之果，是因为此转依是善遍观察所知真实之果。法界清净相，是因为此转依以胜伏一切相故，以极清净法界相而分别。
何为力用？略说十力、六神通、十自在称为力用。
何为方便？略说四种化现称为方便：为令未成熟有情成熟而化现菩萨行，为令已成熟有情解脱而于三千大千世界百俱胝赡部洲同时化现如来身之方便摄持，为声闻所化众生而化现，为缘觉所化众生而化现。应当了知诸佛世尊于十方具有此四种化现无碍力用。
何为趣入？应当视为二种：暂时趣入与永久趣入。其中暂时趣入，即诸佛化现趣入乃至有情未成熟未解脱之时。永久趣入，即诸佛本性无尽不可思议，随顺成办有情事业乃至世间存在之时而趣入。
何为还灭？亦应视为二种：暂时还灭与永久还灭。其中暂时还灭，即当有情已成熟已解脱时，诸佛即刻示现涅槃而还灭。永久还灭，应当了知即是永断离习气烦恼及苦处。

།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྟན་པ་དེས་ནི་མི་རྟག་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བསྟན་པ་བཤད་དེ། མི་རྟག་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པར་རྟོག་ པའོ།།དེའི་གཉེན་པོར་གནས་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་གནས་གྱུར་པ་ནི་རྟག་པ་དང་ལེན་པ་མེད་པ་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། གནས་གྱུར་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ལ། གནས་གྱུར་པ་ནི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་ལམ་གྱི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ། གནས་གྱུར་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི འཇུག་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཞིང་ལམ་གྱི་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་།ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་མི་བྱེད་ལ། གནས་གྱུར་པ་ནི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་ཡང་རྒྱུ་གཉིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ།བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་གྱིས་ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པས་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་དེའི་དཔེ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱུ་འོག་མ་གཉིས་ཀྱིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་དེ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་ཅིང་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་གྱི་ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པས་དེའི་ ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཡང་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགག་པ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་དང་། ཆད་པ་མེད་པ་དང་། དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལས་བཟློག་པའི་ཚུལ་དུ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བསྟོད་པ་ལས། གཅིག་མིན་དུ་མ་མ་ཡིན་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གཞིར་གྱུར་ལ་། །དངོས་མེད དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་མཁའ་ལྟར་རོ་གཅིག་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་རང་བཞིན་ཅན།།གོས་པ་མེད་ཅིང་ཞི་འགྱུར་ཞི་ལ་མི་མཉམ་མཉམ་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཏེ་སྤྲོས་མེད་པ། །སོ་སོ་རང་རིག་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་དཔེ་མེད་གང་ཡིན་དེ་ལ་བདག་ཕྱག་འཚལ། ། ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སྤྲོས་པ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ན་དེའི་དཔེ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཡུལ་དང་། གཅིག་པ་ཉིད་དང་། ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པས་སོ།

通过宣说菩提之实相，阐明了法身是对无常分别的对治，所谓无常分别，是指认为法身是由阿赖耶识所显现。为对治此见，说明是由转依所显现，因为阿赖耶识是无常且有所执取，而转依是恒常且无所执取；
阿赖耶识具有随眠，而转依则不具随眠，转依是远离一切随眠；阿赖耶识是烦恼生起的因，而非道的生起因，转依则不是烦恼生起的因，而是道的生起因；
阿赖耶识对善法和无记法无有主权，而转依则对善法和无记法有主权。此转依所显现的法身，应当了知具有两种不可思议的特征：
由于是不可言说义，超越言语境界，故不可思议；由于出世间性，世间无有其喻，故不可思议。以下二因依次说明。
'由于无戏论且无有造作'这句话说明由于是不可言说义而超越言语境界，故不可思议。由于无戏论故无有造作，其中无戏论是指无灭、无生、无常、无断、非异义、非一义、无来、无去。
因此，与这些相反的方式是无造作的。如圣龙树在《法身赞》中所说：'非一非多，成就利己利他圆满之所依，非无实非无实体，如虚空一味难知其自性，无染寂静，于寂静中无等而平等殊胜无戏论，自证诸佛法身无喻者，我今顶礼。'
'由于众生执著戏论和造作'这句话说明由于出世间性，世间无有其喻，故不可思议。词义与前相反。
由这两种因缘所成的不可思议应当了知有五种：自性、境界、一性、异性及成办事业。

།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དམ། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དངོས་པོ་འམ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཡུལ་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཁམས་དང་། འགྲོ་བ་དང་། ཕྱོགས་དང་། ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་ཁམས་དང་། འགྲོ་བ་དང་། ཕྱོགས་དང་། ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་ལས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གནས་པ་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བདེ་བར་གནས་པ་དང་། ཞི་བར་གནས་པ་དང་། སེམས་དང བཅས་པའི་གནས་པ་དང་།སེམས་མེད་པའི་གནས་པ་དང་། ལྷ་དང་ཚངས་པ་དང་འཕགས་པའི་གནས་པ་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། ཐ་དད་པ་ཉིད་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཟག་པ་ མེད་པའི་དབྱིངས་གཅིག་ལ་གནས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁམས་མཉམ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། མགྱོགས་པ་དང་། སྟོབས་དང་། ཕ་རོལ་ལ་གནོན་པ་མཉམ་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་པ་རྣམས་གནས་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཅི་ལགས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས རྣམས་ཀྱི་གནས་གྱུར་པ་གང་ལགས་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལགས་པར་བརྗོད་པར་བགྱི་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྒོ་ནས་གནས་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི།དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་ཡིན་པའོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་མོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལུང་ལས་གཞན་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པས་གནས་གྱུར་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ ཡིན་ལ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ན་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ཀྱང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐུ་གསུམ་དང་ཡེ་ཤེས་བཞི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ལ་ སོགས་པ་དག་གིས་སོ།།དེ་དག་ལ་ནི་དཔེར་བྱ་བར་ཡང་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྐྲུན་པའི་ཟླ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ པར་བྱ་སྟེ།མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ།

如何是不可思议的自性呢？不论是蕴、界、处，或是离蕴、界、处，或说是有或无，如是不可思议。
如何是不可思议的境界呢？不论是界、趣、方、方隅，或是离界、趣、方、方隅，如是不可思议。
如何是不可思议的安住呢？不论是安乐住、寂静住、有心住、无心住，或是天、梵、圣者之住，如是不可思议。
如何是不可思议的一异呢？诸佛安住于同一无漏界中是为一性，如是不可思议。
如何是不可思议的事业呢？如来界平等、智慧平等、迅速平等、力量平等、降伏他人平等，安住于无漏界中，依止于转依而作众生利益及众生事业，如是不可思议。
世尊，声闻和独觉的转依是否也可称为法身？这是说，虽然声闻和独觉也有从烦恼障解脱的角度而安立转依之名，但因为他们仍有所知障的习气，不具有真实智慧和如是圆满的特征，所以仅仅是解脱身而已，不能称为法身。
所谓解脱身，是指从烦恼障生起中解脱的身。
以解脱身而言，如来与声闻、独觉是相同平等的，这是说明经中所说'从他解脱与解脱无差别'的含义。
以法身而言则殊胜超越，这是说如来已断尽一切烦恼及习气而成就转依法身，而声闻和独觉则不如是。
法身殊胜则功德殊胜亦无量，即是以三身、四智、佛不共法一百四十等。
于彼等甚至难以为喻，因为无可比拟。
已说果位圆满的文义等。
其后当说事业圆满的文义等，事业圆满即是成办事业的差别。

།དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་དང་། སྐུ་སྟོན་པ་བསྟན་པ་དང་། གསུང་བརྗོད་པ་བསྟན་པ་དང་། སེམས་འབྱུང་བ་བསྟན་ པ་དང་།སྤྱོད་ཡུལ་བསྟན་པ་དང་། ཡུལ་བསྟན་པ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་བསྟན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་བསྟན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལས་ དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་རིག་པར་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྐུ་སྟོན་པ་བསྟན་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ སྤྲུལ་པའི་སྐུར་སྟོན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་གང་ལགས་པར་བལྟ་བར་བགྱི་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།གསུང་བརྗོད་པ་བསྟན་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་སྐུ་གསུང་གང་དག་བརྗོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་འབྱུང་བ་བསྟན་ པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སེམས་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་རིག་པར་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།སྤྱོད་ཡུལ་བསྟན་པ་དང་། ཡུལ་བསྟན་པ་གཉིས་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གང་ལགས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ ཡུལ་གང་ལགས་པ་དེ་གཉིས་ལ་ཐ་དད་དུ་བགྱི་བ་ཅི་མཆིས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་བསྟན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་བསྟན་པ་གསུམ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་གང་ལགས་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་གང་ལགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་གང་ལགས་པ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་རིག་པར་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་ བ་དང་།ཉན་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་བསྟན་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་བལྟ་བ་དང་། ཉན་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བགྱིད་པ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཅིའི་སླད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་འབྱུང་བར་རིག་པར་ བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏོ།། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི། འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་དང་། སྐུ་སྟོན་པ་བསྟན་པ་དང་། གསུང་བརྗོད་པ་དང་། སེམས་འབྱུང་བ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་བསྟན་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་གནས་པ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བ དང་།ཉན་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དེ་ལེགས་པར་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་དང་པོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའོ།

此有十种，即：宣说如来出生、宣说示现身相、宣说宣说语言、宣说心意生起、宣说行境、宣说境界、宣说现证菩提、宣说转法轮、宣说示现大般涅槃、宣说由见闻承事如来而生善根。
其中，宣说如来出生者，即'世尊，如何了知如来出生之相'等。宣说示现身相者，即'世尊，如何观察善巧示现化身方便'等。宣说宣说语言者，即'世尊，以如来加持力所说身语'等。宣说心意生起者，即'世尊，如何了知如来心意生起之相'等。
宣说行境与宣说境界二者，即'世尊，如来行境为何？如来境界为何？此二者有何差别'等。宣说现证菩提、宣说转法轮、宣说示现大般涅槃三者，即'世尊，如何了知如来现证菩提、转法轮、大般涅槃等之相'等。
宣说由见闻承事如来而生善根者，即'世尊，众生由见闻承事化身而生福德，为何应知从如来而生'等而说。
此十种作业差别，如《圣如来出生示现经》中说：'善男子，请善说如来出生示现、示现身相、宣说语言、心意生起、宣说行境、住于境界、现证菩提、成就转法轮、示现大般涅槃、由见闻承事如来而生善根'，应当如是次第配合。
其中，首先解说如来出生示现等文义，'宣说如来出生'即宣说如来二种色身于世间出生之相。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ ཇི་ལྟ་བུར་རིག་པར་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་ཏེ།དེས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནོར་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་སྟོན་ཏོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྤྲུལ་ པའི་སྐུས་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་སྟེ།དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུས་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དུ་གྲགས་པ་ཡིན་གྱི། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དེ་གཟུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྐུ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནི་ནོར་བར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་བསྟན་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་དེ་སྐད་ཅེས་བསྟན་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་ལ་དམིགས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལ་སྨྲས་པ།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ གནས་དེ་ནི་ཆོས་ཚད་མེད་པ་དག་གིས་བྱུང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན། བྱེད་རྒྱུ་གཅིག་གིས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐ་ དད་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཚད་མེད་པ་གྲངས་མེད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚུལ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་བྱེད་རྒྱུ་དག་གིས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཚད་མེད་པ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་བྱེད་རྒྱུ་དང་། སྔོན་བསམ་པ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཚད་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་བྱེད་རྒྱུ་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་པས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་བྱེད་རྒྱུ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་སྨོན་ལམ་ཚད་མེད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཡང་དག པར་འགྲུབ་པའི་བྱེད་རྒྱུ་དང་།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པས་ངོམས་མི་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་བྱེད་རྒྱུ་དང་། སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་དང་རིམ་གྲོ་བྱ་བ་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་བཀོད་པ་ཚད་མེད་པས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་བྱེད་རྒྱུ་དང་། ཐབས་ དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ལམ་ཚད་མེད་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་བྱེད་རྒྱུ་དང་།ཡོན་ཏན་གྱི་བཀོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་ཚད་མེད་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་བྱེད་རྒྱུ་དང་། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཚད་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ བྱེད་རྒྱུ་དང་།དོན་དང་ཆོས་ཚད་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ལ་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་བྱེད་རྒྱུ་སྟེ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐ་དད་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ ཚུལ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་བྱེད་རྒྱུ་དག་གིས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

因此，为了说明这个，而问道：'世尊，如何了知如来们出生的特征？'这是为了对治对如来身极为愚痴的错误分别而说明出生。
化身的特征，如来们出生的特征，即是如来们以化身出现的特征，虽然也具有报身出现的特征，但是化身为一切世间所知，而报身并非如此，故取化身。
为对治对如来身极为愚痴的错误分别而说明出生，如在《圣如来出生经》中所说，大菩萨普贤观察如来种姓所生的吉祥菩萨大士，对一切菩萨众说道：'善男子，如是，如来、应供、正等正觉们出生的境界，是由无量法所生，不可思议。如来们的出生不是单一因缘所致。为什么呢？善男子，如来们是由十法等一切法差别，百千无量无数圆满之理正确成就的因缘而出生。'
何为十法？即是：往昔无量菩提心救护一切众生之发心正确成就的因缘；往昔无量意乐增上意乐极为清净正确成就的因缘；以无量大慈大悲救护一切众生正确成就的因缘；无量行愿相续不断正确成就的因缘；以无量福德智慧资粮无有满足正确成就的因缘；供养承事诸佛及成熟众生的无量庄严正确成就的因缘；方便智慧道无量极为清净正确成就的因缘；功德庄严清净无量种类正确成就的因缘；道支安立无量智正确成就的因缘；通达无量义法决定了知正确成就的因缘。
善男子，如来们是由此等十法及其他差别百千无量无数圆满之理正确成就的因缘而出生。应当如是了知。

།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབྱུང་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་དེ་འཇུག་པའི་སྒོ་རྣམ་པ་བཅུས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབྱུང་བ་དང་འདྲ་ བར་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབྱུང་བ་ནི་རྒྱུ་གཅིག་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན། བྱེད་རྒྱུ་གཅིག་གིས་མ་ཡིན་གྱི། རྒྱུ་ཚད་མེད་པ་དག་དང་། བྱེད་རྒྱུ་ཚད་མེད་པ་དག་དང་། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཚད་མེད་པ་དག་གིས་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ལས་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་བའི་རྩ བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པས་འདི་ལྟ་སྟེ། སྤྲིན་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཆར་གྱི་དུས་ལས་མི་འདའ་བར་ཆར་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་འབེབས་པ་ལས་ཀྱང་བརྟེན། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་བཞི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ལྡང་ བ་ལས་ཀྱང་བརྟེན་ནས་ཏེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཆུའི་ཕུང་པོ་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་འཕྲོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྡང་བ་དང་། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་སྐེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནང་གི་ཆུའི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་བསྐམ་པའི་ཕྱིར་ལྡང་བ་དང་། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཡོངས་སུ་འགྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་གཞལ་མེད་ཁང་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་འགྱོད་པའི་ཕྱིར་ལྡང་བ་དང་། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་འབྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཀོད་པ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེས་ཤིང་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་ལྡང་བའོ། །དེ་དག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ཚད་མེད པ་དག་དང་བྱེད་རྒྱུ་ཚད་མེད་པ་དག་དང་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཚད་མེད་པ་དག་གིས་འབྱུང་བ་ཡང་དེ་ལས་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་འགའ་ཡང་མེད་མོད་ཀྱི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དོ།

'世界界的形成相似'是指，如来们的诞生示现，以十种入门方式与世界界的形成相似而示现。
如此，在《圣如来诞生示现经》中说：'善男子们，譬如三千大千世界的形成，不是由一个因而形成，不是由一个作因，而是由无量因、无量作因和无量圆满成就而形成。'
即：由三千大千世界所属的众生们共同造作积累的业，以及菩萨们所生起的善根力，以及如来们的加持和法性所得，如此，依靠大云不失时节而善降甘霖，也依靠四大风轮不断升起。
四者是什么呢？即：名为'持风轮'者，为使水聚不向外散而升起；名为'干风轮'者，为使内部水聚干涸而升起；名为'建风轮'者，为建立一切宫殿而升起；名为'分风轮'者，为极善分别一切庄严而升起。
由彼等等无量因、无量作因和无量圆满成就而形成，虽然没有任何能生者，但也会形成。

།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་ཡང་ རྒྱུ་གཅིག་གིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན།བྱེད་རྒྱུ་གཅིག་གིས་མ་ཡིན་གྱི། རྒྱུ་ཚད་མེད་པ་དག་དང་བྱེད་རྒྱུ་ཚད་མེད་པ་དག་གིས་འབྱུང་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་། སྔོན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཆེན་པོའི་ཆར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འབབ་པས་ངོ་མི་ཤེས་པའི་བསམ་པ་ལ་ཡང་དག་ པར་དགའ་བ་ཡང་བརྟེན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་བཞི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ལྡང་བ་ལས་ཀྱང་བརྟེན་ནས་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་དྲན་པས་ཡང་དག་པར་འཛིན་ཅིང་ བསྲུང་བས་ཆུད་མི་ཟ་བ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྲིན་ཆེན་པོའི་ཆར་ཡང་དག་པར་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ལྡང་བ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྐམ་པའི་ཕྱིར་ལྡང་བ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཕྱིར་ལྡང་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་གི་ དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོ་སྤྲུལ་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའི་བཀོད་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེས་ཤིང་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྔོན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་དགེ་ བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ལྡང་བའོ།། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ཚད་མེད་པ་དག་དང་། བྱེད་རྒྱུ་ཚད་མེད་པ་དག་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པས་འབྱུང་ཡང་དེ་ལ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་འགའ་ཡང་མེད་མོད་ཀྱི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་འཇུག་པའི་སྒོ་དང་པོ་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་སྒོ་རྣམ་པ་བཅུ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དེ་འབྱོར་པ་ ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་བཀོད་པའི་འབྱུང་བའི་རྒྱན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་བཀོད་པ་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཡང་འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་ རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ།སྤྱོད་པ་ཚད་མེད་པ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པའི་རྗེས་སུ་སོང་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་། གནས་པ་ དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བླང་བ་མེད་པ་དང་དོར་བ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

诸位佛子，如是如来的出生，不是由一个因而生，不是由一个作因，而是由无量因和无量作因而生。即：依于从往昔如来正降下大法云雨而欢喜于不知之心意，也依于如来智慧大风轮四种不断升起。何为四种？即：名为如来智慧大风轮念力守护不失无散乱者，为摄持一切如来大云雨而升起；
名为如来智慧大风轮止观成就者，为使一切烦恼干枯而升起；名为如来智慧大风轮善巧回向者，为回向一切善根而升起；名为如来智慧大风轮变化成就庄严极为分别者，为清净往昔已成熟众生俱生善根及增长如来无漏善根力而升起。
依此等无量因和无量作因，以及法尔所得而生，虽于此无任何能生者，然亦有所生。诸位佛子，应如所说菩萨摩诃萨十种趣入门，以第一趣入门了知如来应正等觉出生之理等。
问：其化身具有何等功德？为此，化身相的出现，应视为以如来功德庄严出现之相的一切行相所加持之相，此即说明具足如来功德庄严一切行相之义。
复次，于圣者如来出生显示经中说：'诸位佛子，菩萨摩诃萨应如是了知如来应正等觉出生显示：应了知随顺无量以成就无量行故，应了知广大以遍及一切方故，应了知无取无舍以离生灭住故。'

།སེམས་དང་། ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་མེད་པ་དང་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཞིང་ཐམས་ཅད་མི་ཟད་པའི་ཞིང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་མི་ཟློག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གཉེན་པོ མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འཕྲོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་མཉམ་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །སྔོན་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་ བ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་འཚོ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ནི། དེ་དག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ བྱང་བའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་ཚད་མེད་པ་དག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་དག་གིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་ནོར་བར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་བསྟན་པ་བཤད་དེ། ནོར་བར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ཆོས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཐ་དད་པ་བརྒྱ་སྟོང་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚུལ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་བྱེད་རྒྱུ་དག་གིས་འབྱུང་བ་དང་འཇུག་པའི་སྒོ་རྣམ་པ་བཅུས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབྱུང་བ་དང་འདྲ་བ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་ཡོན་ཏན་བཀོད་པའི་རྒྱན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་ཤེས་པ་སྟེ།དེའི་གཉེན་པོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་དེ་དག་མ་ནོར་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་ བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་སྟོན་པ་མཛད་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྐུ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟོན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟོན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་གང་ལགས་པར་བལྟ་བར་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ།

由于心、意和识无有增益，应当了知无戏论和离戏论。
由于是虚空本性，应当了知无身。
由于一切众生无我，应当了知平等。
由于一切刹土是无尽刹，应当了知无尽。
由于后际相续不断，应当了知不退。
由于如来智慧无对治，应当了知不夺。
由于通达有为法和无为法平等，应当了知无二。
由于圆满成就往昔所应成熟众生的殊胜意乐，应当了知摄受一切众生。
善男子，菩萨摩诃萨应当如是了知如来应正等觉诸佛示现出生，如所说，应以无量清净差别等来了知。
法身无有出生，是说法身本性常住，所说如来示现出生，是说如来二种色身在世间出生的相。
这些是为对治极为愚痴错误分别如来身而说示现出生，错误分别是指不知如来示现出生是以百千无量无数圆满法等差别法，以十种趣入门如世界生起一般，以一切如来功德庄严相而加持的相。
为对治此，如前所说如来示现出生相是无误宣说。
如来示现出生等文义已说讫。
其后当说如来示现身等文义，示现身是指如来善巧示现化身方便。
因此，依此而请问：'世尊，应当如何了知善巧示现化身方便？'

།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟོན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམས་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་ བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོ་དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ན་བཞུགས་པ་དང་།འཕོ་བ་དང་། གཤེགས་པ་དང་། ལྷུམས་ན་བཞུགས་པ་དང་། བལྟམས་པ་དང་། གཞོན་ནུའི་རོལ་པ་དང་། བཙུན་མོའི་འཁོར་གྱི་ནང་ན་བཞུགས་པ་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་ གཤེགས་པ་དང་།བདུད་འདུལ་བ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟོན་ཏོ། །སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམས་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཛད་པ་སྟོན་ཏོ།།བདག་པོར་གྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་པོའོ། །སྦྱིན་གནས་སུ་གྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་པོའི་མདུན་ན་འདོན་ཏོ་། །མངལ་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་དང་པོར་དགའ་ལྡན་ན་བཞུགས་པ་དང་།འཕོ་བ་དང་། གཤེགས་པ་བསྟན་ཏེ། གཤེགས་པ་ཉིད་མངལ་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །བཙས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལྷུམས་ན་བཞུགས་པ་དང་། བལྟམས་པ་གཉིས་བསྟན་ཏོ། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞོན་ནུའི་རོལ་པ་བསྟན་ཏོ། །འདོད་པ་ལ་ལོངས་ སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བཙུན་མོའི་འཁོར་གྱི་ནང་ན་བཞུགས་པ་བསྟན་ཏོ།།མངོན་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མངོན་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་ཏེ་ཁབ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའོ། །དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་བསྟན་ཏེ་ལོ་དྲུག་ཏུ་དཀའ་ཐུབ་མཛད་པའོ། །དེ་བཏང་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོར་ གཤེགས་པ་བསྟན་ཏེ།དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དེ་བཏང་སྟེ། དང་པོ་བྱང་ཆུབ་པའི་གནས་ནས་རྡོ་རྗེའི་གདན་ལ་གཤེགས་པའོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་རིམ་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། །བདུད་འདུལ་བ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ཆེན་པོར་སྟོན་པ་བསྟན་ཏོ།།ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཛད་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་ན་འཛམ་བུའི་གླིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱར་དུས་གཅིག་ཏུ་རིམ་གྱིས་མཛད་པ་སྟོན་པ་དང་། གདུལ་བའི་ སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རབ་འབྱམས་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་སྟོན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དེ་ནི་མཛད་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་འཇུག་པའི་སྒོ་རྣམ་པ་བཅུས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་གྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་ བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་སྟོན་པ་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ།དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།

'化身善巧示现方便'是指在无量无边一切世界中，所有佛陀出现时的第一个示现是住于兜率天宫，然后示现移转、离去、入胎、诞生、童子游戏、处于后宫眷属中、出家、苦行、前往菩提道场、降伏魔军、现证圆满菩提、转妙法轮、示现大般涅槃等圆满示现方便善巧。
'在三千大千世界一切佛土中'是指在无量无边一切世界中示现一切佛陀的事业。
'称为主人'是指国王。'称为布施处'是指大臣。
'入胎'是指最初住于兜率天宫、移转、离去，其中离去即是入胎。
'出生'是指住胎和诞生两者。'生'是指童子游戏。'受用欲乐'是指处于后宫眷属中。
'出家'是指示现出家，即从王宫出家。'苦行'是指示现苦行，即六年苦行。
'舍弃彼'是指前往菩提道场，即舍弃苦行，最初从菩提处前往金刚座。
'现证圆满菩提次第'是指降伏魔军、现证圆满菩提、转妙法轮、示现大般涅槃。
'应当观察是普遍示现'是指这些事业在三千大千世界中的一个世界的一百亿兜率天处和一百亿南瞻部洲同时次第示现，并且根据所化众生的根机，在一切无量无边世界中也如是示现。
'诸如来身示现方便善巧'即是通过十种趣入门来了知每一种事业。这是如《圣如来出生显示经》中所说：'具德如来种姓菩萨摩诃萨对普贤菩萨摩诃萨如是说道：善男子，菩萨摩诃萨应当如何了知诸如来应供正等觉的身示现？'说此语已，普贤菩萨摩诃萨对具德如来种姓菩萨摩诃萨如是说道。

།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་སྟོན་པ་ནི་ཚད་མེད་པའི་རྗེས་སུ་སོང་ བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་གཅིག་ལས་སམ། སྐུ་གཅིག་ལས་སམ། བྱམས་པ་གཅིག་ལས་སམ། ཞིང་གཅིག་ལས་སམ། སེམས་གཅིག་ལས་སམ། བྱེད་རྒྱུ་གཅིག་ལས་ཁོང་ དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི།ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་ཁམས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་ཡང་གང་དུ་ཡང་སོང་ བ་མེད་ལ་གང་ནས་ཀྱང་འོང་བ་མེད་དེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ནམ་མཁའི་ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་བ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ཞིང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་ཡང་གང་དུ་ཡང་སོང་ བ་མེད་ལ་གང་ནས་ཀྱང་འོང་བ་མེད་དེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་སྣང་བར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་འཇུག་པའི་སྒོ་དང་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་སྟོན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་སྒོ་རྣམ་པ་བཅུ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་ སྟོན་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་བརྗོད་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གསུང་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་བྱུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་བསྟན་པའི་གསུང་འབྱུང་བའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་སྐུས་གསུང་གང་དག་བརྗོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། འདི་མན་ཆད་ནི་ འདུལ་བ་སྡེ་སྣོད་གདགས་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དེ་མ་ནོར་བར་བསྟན་པ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་སྐུས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་བྱུང་བ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །གདུལ་བའི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའི་རིགས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཐག་རིང་བ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ།ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་དང་ལྡན་པའི་གདུལ་བའི་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཐག་ཉེ་བ་ལ་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་ དང་།གཏི་མུག་དང་། ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པ་ཤས་ཆེ་བས་ད་དུང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་གང་ལ་ཡང་མི་གནས་པའོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྡུག་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་སོགས་ པའི་དམིགས་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆུང་ངུ་དང་།འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་ལ་གནས་པར་མཛད་པའོ།

诸位佛子，菩萨摩诃萨应当了知如来应正等觉诸佛的身相示现是随顺无量的。为什么呢？佛子们，如来诸佛的身相示现不应从一法、一身、一慈、一刹土、一心、一因缘来了知，而是应当了知其随顺一切的缘故。
佛子们，譬如虚空界是随顺一切的，虽然随顺一切有色无色诸法，但却无所从来亦无所去。为什么呢？因为虚空无体的缘故。佛子们，如是如来诸佛身亦是遍一切处，虽然随顺一切众生、一切法、一切刹土，但却无所从来亦无所去。为什么呢？因为如来诸佛身无体的缘故。然而依众生的识，如来诸佛的色身得以显现。
佛子们，菩萨摩诃萨应当如所说的十种趣入门那样观察，首先了知如来应正等觉诸佛身相示现的趣入门等。如来诸佛身相示现的文义等已经解说完毕。
其后当解说如来诸佛言说示现的文义等。所谓言说，是从法身加持所生的二种色身，随所化众生意乐而宣说三藏教法的言音。因此，为了显示这个意义，世尊说'如来加持身所说'等。
此下是为对律藏所诠极为迷惑者的对治，显示无误的教法。其中'如来加持身'是指由法身加持所生的二种应化身。'所化界'是指从远离清净的本性住种性众生界中特别生起的，即具有正等修行种性的所化界近清净者。'未成熟'是指由贪、嗔、痴、慢等重大烦恼，尚未安住于小、中、大任何成熟中。'令成熟'是指以不净观、慈心观、缘起观、界差别等所缘，令安住于小、中、大成熟中。

།ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱར་རུང་བའོ་དམིགས་ པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་སྡུག་པ་དང་།བྱམས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་གྱིས་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཆུང་ངུ་དང་།འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་མཛད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པའི་ཤས་ཆེ་བའི་གདུལ་བྱ་མཛེས་དགའ་དང་། སོར་ཕྲེང་དང་། ལྟེང་རྒྱས་འོད་སྲུངས་དང་། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ཀ་པི་ན་ལ་ སོགས་པ་མི་སྡུག་པ་དང་།བྱམས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་ནས་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་མཛད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །གསུང་བརྗོད་པ་དུ་ཞིག་བརྗོད་པར་མཛད་ ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུང་གི་ཡན་ལག་མཐའ་ཡས་མོད་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་བསྡུ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གསུང་བརྗོད་པ་དུ་ཞིག་བརྗོད་པར་མཛད་ལགས་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ།།འཇམ་དཔལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་བརྗོད་པ་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་བརྗོད་པ་དང་། འདུལ་བ་བརྗོད་པ་ དང་།མ་མོ་བརྗོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྡེ་སྣོད་བསྡུ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་སྡེ་དང་། འདུལ་བ་དང་། མ་མོའི་རྣམ་གྲངས་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པ་དག་ལས་གང་བརྗོད་ཀྱང་རུང་སྟེ། རེ་རེ་ཞིང་ཡང་འཇུག་པའི་སྒོ་རྣམ་པ་བཅུ་ བཅུས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་གྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་ པོ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་བརྗོད་པ་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་བརྗོད་པ་ནི་དབྱངས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཚད་མེད་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཆོས་བསྟན་པས་མགུ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་ཚིམ་པར་མཛད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ བྱའོ།།སེམས་རབ་ཏུ་ཚིམ་པར་མཛད་པས་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མགུ་བར་མཛད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དུས་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་དུས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མགུ་བར་མཛད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བྲག་ཅ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་ འགག་པ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།སེམས་ཅན་གྱི་ལས་ཉེ་བར་བསགས་པ་བརྗོད་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་བདག་པོ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གཏིང་དཔག་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཟབ་པ་དང་ལྡན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

'遍熟'是指安住于小、中、大遍熟，在其后堪能获得解脱。
'以彼所缘'是指以不净观、慈心观、缘起观、界差别观等所缘，以何者而得遍熟即以彼也。
'令解脱'是指随其根机，以三乘道获得小、中、大解脱。譬如对贪欲、嗔恚、愚痴、我慢等重的所化众生如妙欢、指鬘、富楼那弥多罗尼子、大王迦比那等，以不净观、慈心观、缘起观、界差别观等所缘令其遍熟后，以彼所缘而令解脱等。
'宣说几种言教'是指虽然言教支分无量，但是问及结集律仪的言教宣说几种。
'文殊，如来言教有此三种：经藏言教、律藏言教、论藏言教'是说结集律仪分为三种。
经藏、律藏、论藏的异名、词义、差别虽然无量，但宣说任何一种，每一种都应当以十种门而通达。
如在圣者如来出生显示经中说：'说此语已，出生如来种姓的吉祥大菩萨摩诃萨对普贤大菩萨摩诃萨如是说：善男子，大菩萨摩诃萨应如何通达如来应正等觉的言教？'
说此语已，普贤大菩萨摩诃萨对出生如来种姓的吉祥大菩萨摩诃萨如是说：'善男子，大菩萨摩诃萨应当通达诸如来应正等觉的言教：由于音韵圆满无量遍满故，应通达随顺一切。'
由于以法教令欢喜故，应通达如实满足一切众生之意乐。
由于令心满足故，应通达令眷属圆满随其意乐而欢喜。
由于不违时故，应通达随时令欢喜。
由于如回声故，应通达恒时无生无灭。
由于宣说众生所集业故，应通达无主。
由于难测深故，应通达具足甚深。

།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མི་ཆོམས་པར་ ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཡང་དག་པར་གཞོལ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱིར་བསྐྱོད་དུ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་བརྗོད་པ་ནི་བདག་པོ་ཡོད་པའང་མ་ཡིན། བདག་པོ་མེད་ པའང་མ་ཡིན།རྣམ་པར་རིག་པ་ཡོད་པའང་མ་ཡིན། རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པའང་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་ཚེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པས་སྒྲ་སྐད་ཆེན་པོ་བཞི་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་ བདག་པོ་མེད་པ་བདག་གི་མེད་པ་འཛིན་པ་མེད་པ་སྟེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་ཚེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པས་ཀྱེ་མ་གྲོགས་པོ་དག་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་བདེ་བར་འདོད་པ་དང་། གནོད་སེམས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་སྐད་ཆེན་པོ་དང་པོ་དེ་འབྱུང་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་དེ་ཐོས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་བསྒྲུབས་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེའོ། །དེ་ནས་ཀྱང་ཆོས་ཉིད ཀྱིས་ཐོབ་པས་ཀྱེ་མ་གྲོགས་པོ་དག་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནི་བདེ་བ་རྟོག་པ་མེད་པ་དཔྱོད་པ་མེད་པ་སྟེ།ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་སྐད་ཆེན་པོ་གཉིས་པོ་དེ་འབྱུང་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་དེ་ཐོས་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་བསྒྲུབས་ ཏེ།ཚངས་རིས་ཀྱི་ལྷ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེའོ། །དེ་ནས་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པས་ཀྱེ་མ་གྲོགས་པོ་དག་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ནི་བདེ་བ་དགའ་བ་མེད་པ་སྟེ། འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་ སྒྲ་སྐད་ཆེན་པོ་དེ་འབྱུང་སྟེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་དེ་ཐོས་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་བསྒྲུབས་ཏེ། འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེའོ། །དེ་ནས་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པས་ཀྱེ་མ་གྲོགས་པོ་དག་བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྟེ། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་སྐད་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དེ་འབྱུང་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་དེ་ཐོས་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་ལྷ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ལྷ་རྣམས་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་སྐྱེའོ། ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་ཚེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པས་སྒྲ་སྐད་ཆེན་པོ་བཞི་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་བདག་པོ་མེད་པ་བདག་གི་མེད་པ་འཛིན་པ་མེད་ཀྱང་སྒྲ་དེ་དག་ནི་ཡོན་ཏན་ཚད་མེད་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན གཤེགས་པ་རྣམས་ལས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་སྒྲ་སྐད་ཆེན་པོ་བཞི་འབྱུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་བདག་པོ་མེད་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་མེད་པ་མ་སྤྲོས་པ་མ་བླངས་པས་འཁོར་བ་ཡིན་ཏེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པས་ཀྱེ་མ་གྲོགས་པོ་དག་ འདུ་བྱེད་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ།།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །བསོད་ནམས་མ་བྱས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ།

为了确实通达法界，应当不被干扰地领悟。为了真实趣入法界，应当不间断地领悟。为了达到究竟，应当不动摇地领悟。应当领悟如来的言说既非有主亦非无主，既非有识亦非无识。
为什么呢？佛子们，譬如世界将要毁灭时，由法性所得而发出四种大声，它们是无主、无我、无执取的。是哪四种呢？佛子们，当世界将要毁灭时，由法性所得而发出：'啊！朋友们，初禅是安乐的，远离贪欲和害心，将超越欲界。'如是发出第一种大声。众生听到此声后，修习初禅，超越欲界，转生梵天界。
然后由法性所得而发出：'啊！朋友们，二禅是安乐的，无寻无伺，将超越梵天众。'如是发出第二种大声。众生听到此声后，修习二禅，超越梵天众，与光音天众同分而生。
然后由法性所得而发出：'啊！朋友们，三禅是安乐的，无喜，将超越光音天。'如是发出此大声。众生听到此声后，修习三禅，超越光音天，与遍净天众同分而生。
然后由法性所得而发出：'啊！朋友们，四禅将超越遍净天。'如是发出第四种大声。众生听到此声后，修习四禅，超越遍净天，与广果天众同分而生。
佛子们，如是当世界将要毁灭时，由法性所得而发出的四种大声，虽然是无主、无我、无执取的，但具有无量功德。佛子们，同样地，从如来处由法性所得而发出如来语的四种大声，也是无主、无说者、无戏论、无取而周遍的。是哪四种呢？即由法性所得而发出：'啊！朋友们，一切诸行皆是苦。地狱、畜生道是苦。阎魔世界是苦。不修福德是苦。'

།བདག་གིར་འཛིན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །སྡིག་པའི་ལས་ སྤྱོད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ།ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་སྐྱེད་ཅིག། འཕགས་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་ཟུང་ཤིག་། མི་ཁོམ་པར་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་སྤོངས་ཤིག་ཅེས་དེ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་སྐད་ཆེན་པོ་དང་པོ་དེ་འབྱུང་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་དེ་ཐོས་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་ཅིང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་ནས་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྤྱོད་པར་བྱེད་དེ་།དགེ་བའི་རྩ་བ་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ན་མི་ཁོམ་པར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་ལྷ་དང་མིའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཡང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པས་ཀྱེ་མ་གྲོགས་པོ་དག་འདུ་བྱེད་འདི་ དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཀུན་ཏུ་འབར་བ་རབ་ཏུ་འབར་བ།ཀུན་ཏུ་རབ་ཏུ་འབར་བ་། ཀུན་ནས་མེ་ལྕེར་གྱུར་པ། མེ་ལྕེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་དང་འདྲ་བར་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ཞི་བ་དང་གདུང་བ་མེད་པ་བསིལ་བར་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་ གདུང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་སྐད་ཆེན་པོ་གཉིས་པ་དེ་འབྱུང་སྟེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་དེ་ཐོས་ནས་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པར་བྱེད་ཅིང་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནས་ཡང་ཆོས་ ཉིད་ཀྱིས་ཐོག་པས་ཀྱེ་མ་གྲོགས་པོ་དག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་འདི་ནི་ཆུང་བ་གཞན་ལས་ཉན་པའི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ།།དེ་བས་ཆེས་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཐེག་པ་ཡོད་དེ་། འདི་ལྟ་སྟེ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་སློབ་དཔོན་མེད་པར་རང་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་སྐད་ ཆེན་པོ་གསུམ་པ་དེ་འབྱུང་སྟེ།སེམས་ཅན་ཆེས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་དེ་ཐོས་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྤངས་ཏེ། རང་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནན་ཏན་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པས་ཀྱེ་མ་ གྲོགས་པོ་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དང་མཐུན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྒྱུན་མི་འཆད་པ། འཁོར་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཚོགས་མཐའ་ཡས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྟེ་།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་གཞན་གྱི་སྒྲའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་ཆུང་ངུ་བའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཐེག་པ་དམ་པ། ཐེག་པ་གཙོ་བོ། །ཐེག་པ་རབ་མཆོག། ཐེག་པ་བླ་ན་མེད་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉེ་ བར་འཚོ་བའི་ཐེག་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་སྒྲ་སྐད་ཆེན་པོ་བཞི་པ་དེ་འབྱུང་སྟེ།སེམས་ཅན་ཆེས་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་དབང་པོ་རྣོ་བ་སྔོན་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་བརླབས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲ་དེ་ཐོས་ནས་ལྷག་པའི་བསམ་པས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཉིད་དང་།རང་འབྱུང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་དེ་ཡང་སྐུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན། ཐུགས་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་ལས་ཤིན་ཏུ་བསགས་ པ་རྣམ་པར་རིག་པར་ཡང་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།

执著我所是痛苦的。造作恶业是痛苦的，为了投生天界和人间，应当生起善根。应当完全守护圣处。应当完全断除无暇投生。'如是发出第一大音声。众生听闻此音声后，如是修行，如是修成后行持善根。当入行持善根时，完全断除无暇投生，完全获得天人圆满。
其后又以法性所得：'诸位道友，一切有为法皆是痛苦，遍燃、极燃、普遍极燃、周遍成火焰、成为一体火焰，如铁丸般是无常变异之法。无为法是寂静、无热恼、清凉、远离一切热恼。'如是发出第二大音声。众生听闻此音声后，精进于善法，当精进时，获得声闻乘随顺音声之忍。
其后又以法性所得：'诸位道友，此声闻乘是小乘，从他闻法随顺音声。有较此更广大之乘，即是：无师自证正等觉之独觉乘。'如是发出第三大音声。信解广大之众生听闻此音声后，舍弃声闻乘，为证独觉菩提而精进。
其后又从如来法性所得：'诸位道友，大乘超越声闻乘与独觉乘，随顺菩萨行，六波罗蜜相续不断，摄受无量轮回，圆满无边福慧资粮。声闻乘是随他音声，独觉乘是小乘。大乘是殊胜乘、主要乘、最胜乘、无上乘、利益一切众生之乘。'如是发出第四大音声。信解极其广大、根器锐利、往昔已生善根、蒙如来加持之众生听闻此音声后，以增上意乐为成就如来性、自然性故，发无上正等正觉心。如来此语虽非从身发出，亦非从意发出，然为令众生了知极善业之异熟故。

།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་འཇུག་པའི་སྒོ་དང་པོ་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་བརྗོད་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་འཇུག་པའི་སྒོ་རྣམ་པ་བཅུ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ནས་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་མདོ་སྡེ་དང་། འདུལ་བ་དང་། མ་མོའི་མཚན་ཉིད་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་མདོ་སྡེ་ནི་གང་ལགས། འདུལ་བ་ནི་གང་ལགས། མ་མོ་ནི་གང་ ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་བཞི་འམ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པའམ། ཁས་ལེན་པ་དང་སྒྲུབ་པ་དང་མཐར་ཐུག་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དགུ་འམ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། ཁམས་ རྣམས་དང་།ཟས་རྣམས་དང་། བདེན་པ་རྣམས་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམས་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་དང་། ཆོས་དཀོན་མཆོག་དང་། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་སྟོན་ཏེ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་སྟོན་ཏོ།།དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ཡང་སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་མང་པོ་ལ་བརྟེན་ ནས་ཏེ་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།

诸位佛子，菩萨摩诃萨应当如所说的十种入门那样来观察，其第一入门是通过如来、应供、正等正觉佛陀们的言教而得以通达。
其后，圣者文殊师利为广说经藏、律藏和论藏的性相，而向世尊请问道：'世尊，何为经藏？何为律藏？何为论藏？'
如是，所谓'四事'是指分别了知或承许、修行和究竟，仅此便已摄集一切。
所谓'九种'是指诸蕴、诸处、诸界、诸食、诸谛、诸缘起、三宝即佛宝、法宝、僧宝，应当如是次第配合。
所谓'二十九'是指摄集染污和清净两方面的事物。
所谓'依据'是指依靠它们的意思，其中有些场合是依靠一法，有些场合是依靠二法，有些场合是依靠多法，应当如理配合一切经典。

།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཆོས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཅན་རྣམས་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། བསྟན་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ དང་།བསྟན་དུ་མེད་པ་རྣམས་དང་། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་། བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་། བསྟན་དུ་ཡོད་པ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་ མོངས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པ་རྣམས་དང་། ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པ་རྣམས་དང་།རྟོགས་པ་རྣམས་དང་། མ་རྟོགས་པ་རྣམས་དང་། འདུས་བྱས་རྣམས་དང་། འདུས་མ་བྱས་རྣམས་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པ་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་གནས་པ་འདྲེན་པའི་ཚོགས་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་ པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་།རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམས་དང་། རྒྱུ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་རྣམས་དང་། འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་། འབྲས་བུ་མེད་པ་རྣམས་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ནང་གི་རྣམས་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྣམས་ དང་།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྣམས་དང་། ཟིན་པ་རྣམས་དང་། མ་ཟིན་པ་རྣམས་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྲིད་པ་རྣམས་དང་། སྲིད་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། བླ་ན་ཡོད་པ་རྣམས་དང་། བླ་ན་མེད་པ་རྣམས་དང་། བསྒོམ་ པར་བྱ་བ་རྣམས་དང་།འདས་པ་རྣམས་དང་། མ་འོངས་པ་རྣམས་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། དགེ་བ་རྣམས་དང་། མི་དགེ་བ་རྣམས་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ རྣམས་དང་།སློབ་པ་རྣམས་དང་། མི་སློབ་པ་རྣམས་དང་། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ཟབ་མོ་མཐོང་བར་དཀའ་བའི་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམས་པར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།།དངོས་པོ་བསྡུ་བ་ཙམ་ངས་གང་དུ་བསྟན་པ་དེ་ནི་མདོ་སྡེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དོན་མདོར་བསྟན་པས་ན་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱའོ། །གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པ་གླེང་གཞིའི་སྡེ་དང་། གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་ པའི་སྡེ་གཉིས་མ་གཏོགས་པ་ལྷག་མ་བཅུ་དང་།སྤྱིར་ཅི་རིགས་པས་སྦྱར་རོ། །དངོས་པོ་བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐོས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ནི་ཅི་ཞིག་ཚོལ་ཞེ་ན། མདོར་ བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དང་།ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་དང་། ལས་ཀྱི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ཚོལ་ལོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ནི་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་ པའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ནི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ལྷག་མ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གསོ་བའི་བསྟན་བཅོས་དང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དང་། སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་སོ།

'诸法'一词是指具有自相和共相的一切染污和清净法的分类，即：有色法、无色法、有见法、无见法、有对法、无对法、无见无对法、有见有对法、有漏法、无漏法、有烦恼法、无烦恼法、有杂染法、无杂染法、依执著法、依出离法、世间法、出世间法、已了知法、未了知法、有为法、无为法、所知法、所识法、所缘法、住处引导众法、有异熟法、异熟法、有因法、无因法、有果法、无果法、缘起法、内法、外法、名色所摄法、已执受法、未执受法、四大种所造法、非四大种所造法、有法、非有法、有上法、无上法、所修法、过去法、未来法、现在法、欲界系法、色界系法、无色界系法、善法、不善法、无记法、有学法、无学法、非学非无学法、见所断法、修所断法、非所断法、甚深难见诸法的差别安立。
'我于何处宣说唯事摄者即是经'这句话的意思是以简略义理而称为经。在十二分教中，除去因缘分和论议分两种之外，其余十种都可以适当地配合运用。
什么是四事？'此即'等所说的事，是指分别了知，即菩萨求闻法时，究竟寻求什么？略说即是：寻求菩萨藏、声闻藏、外道论典和世间工巧业处。其中，菩萨藏是指十二分教中的方广分。声闻藏是指其余所有分。外道论典有三种：医方论、因明论和声明论。

།འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ།སྣོམས་སུ་བྱས་པའི་བཟོ་དང་། ཉོ་ཚོང་གི་བཟོ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཞབས་འབྲིང་བྱ་བའི་བཟོ་དང་། ཡི་གེ་དང་རྩིས་དང་ཤོད་འགོད་པ་དང་གྲངས་དང་ལག་རྩིས་ཀྱི་བཟོ་དང་། ལྟས་སུ་ལྟ་བའི་བཟོ་དང་། བློ་གྲོས་ཀྱི་བཟོ་དང་། བརྡུངས་པའི་བཟོ་དང་། བསྐྱེད་ པའི་བཟོ་དང་།སྦྱོར་བའི་བཟོ་དང་། གཡོས་བྱས་པའི་བཟོ་དང་། རོལ་མོའི་བཟོའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བཙལ་བར་བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་ནང་གི་རིག་པ་དང་། གསོ་བའི་རིག་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པ་དང་། སྒྲའི་རིག་པ་དང་། བཟོ་དང་ལས་ ཀྱི་གནས་ཀྱི་རིག་པ་དག་ཡིན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐོས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བས་ཐོས་པའི་དངོས་པོར་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་དེ་དག་བཙལ་ན་མཁས་པར་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་དག་བྱེ་བྲག་ཏུ་གཏོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ ནི་ཁས་ལེན་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་ཁས་ལེན་པས་ནི་གནས་ལྔ་པོ་ལུས་ཀྱི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ངག་གི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེ་བ་དང་། བླ་ན་མེད་ པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱབས་ཀྱི་འོས་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ནི་དུ། རྒྱུ་གང་གིས་ན་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ། ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ཡིན། སྐྱབས་སུ་སོང་བས་ནི་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ་། སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་ཕན་ཡོན་ནི་ གང་ཞེ་ན།སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ནི་གསུམ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་དང་། ཆོས་དཀོན་མཆོག་དང་། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་གོ། །རྒྱུ་བཞིས་ན་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ་། སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ནི་ཤིན་ཏུ་དུལ་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གདུལ་བྱ་ འདུལ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་།ཐུགས་རྗེ་ཆེ་བ་དང་། ཟང་ཟིང་གི་མཆོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཉེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། བསྒྲུབ་པའི་མཆོད་པས་མཉེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལྟ་བུས་བསྟན་པའི་ཆོས་དཀོན་མཆོག་དང་། དེའི་གསུང་ལས་ སྐྱེས་པའི་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཀྱང་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁོ་ནས་སྐྱབས་སུ་འོས་པ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་བཞིས་ན་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་ཤེས་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཤེས་པ་དང་། ཁས་བླངས་པ་དང་། སྐྱབས་གཞན་མི་སྨྲ་བས་སོ། །སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་ནི་རྣམ་ པ་བཞི་སྟེ།སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་ལེགས་པར་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའོ། །གཞན་ཡང་ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དབང་པོ་མི་རྒོད་པར་བྱ་བ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་ཡང་དག་པར་ བླང་བར་བྱ་བ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བར་བྱ་བ་དང་། དུས་དུས་སུ་དཀོན་མཆོག་མཆོད་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱའོ། །སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་ཕན་ཡོན་ནི་བཞི་སྟེ། བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་། དགའ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་དང་། རྣམ་ པར་དག་པ་ཐོབ་པའོ།

世间的工艺和事业处有十二种：即平衡工艺、买卖工艺、为王臣服工艺、文字和算术和测量和数字和手算工艺、观察征兆工艺、智慧工艺、锻造工艺、培育工艺、调配工艺、烹饪工艺和音乐工艺。
菩萨所应求学的这些，简而言之即是五明处：内明、医方明、因明、声明和工巧明。菩萨为求广闻而学习这五明处，则能通达各种专门学问，这就是所说的分别了知。
所谓皈依事，即是说明承诺。菩萨以承诺皈依三宝，应当具足五种条件：身业清净、语业清净、意业清净、对众生具大悲心、具无上性，观察皈依处后方可皈依。
关于皈依：皈依处有几种？以何因缘而皈依彼等？以何为皈依？皈依后应如何修行？皈依有何利益？
皈依处有三：佛宝、法宝、僧宝。以四因缘而皈依彼等：佛宝具足极其调伏自性、善巧一切调伏众生方便、大悲心、非以财物供养而欢喜而是以修行供养而欢喜。
如是所说法宝，以及从其教言所生之僧宝，亦以如是方式堪为皈依处。
以四因缘成就皈依：了知功德、了知殊胜、承诺、不说有其他皈依处。
皈依的正确修行有四种：善依止善知识、听闻正法、如理作意、修行随法之法。
另有四种正确修行：不放逸诸根、如实受持学处、对众生生起悲心、于时时中精进供养三宝。
皈依的利益有四种：获得广大福德、获得欢喜和极大欢喜、获得禅定、获得清净。

།གཞན་ཡང་ཕན་ཡོན་བཞི་སྟེ། བསྲུང་བ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལོག་པར་མོས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་བསྲབས་པ་དང་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། དམ་པ་ཡང་དག་པར་སོང་བ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བགྲང་བར་གྱུར་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་ཚངས་པ་ མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་བསྟན་པ་ལ་མངོན་པར་དད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་དགའ་བར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་སྐྱབས་སུ་གཞན་ཁས་མི་ལེན་པར་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་དེས་ནི་ཁས་ལེན་པ་སྟོན་ཏོ། །བསླབ་ པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏེ་།དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གང་ལ་སློབ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སློབ་པ་དང་། གང་དག་སློབ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་བསླབ་པའི་དངོས་པོ་ཡང་ཡིན་སྒྲུབ་པའང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་གང་ལ་སློབ་ཅེ་ན།གནས་བདུན་ལ་སློབ་སྟེ། བདག་གི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་དོན་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དང་། མཐུ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ སློབ་པའོ།།དེ་ལ་བདག་གི་དོན་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། འབའ་ཞིག་པ་དང་། གཞན་དང་འབྲེལ་བ་དང་། ཕན་པའི་རྒྱུ་དང་། བདེ་བའི་རྒྱུ་དང་། རྒྱུར་བསྡུས་པ་དང་། འབྲས་བུར་བསྡུས་པ་དང་། ཚེ་འདི་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་པ་དང་། གཏན་དུ་བ་དང་། གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་པའོ། ། གཞན་གྱི་དོན་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། བདག་གི་དོན་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཉིད་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཉིད་གང་ཡིན པ་དང་།ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ་། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་ཐམས་ཅད་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་མཐའ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་དང་། རིགས་པས་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ནའོ། །དེ་དག་ལས་དང་པོ་གཉིས་ནི་ཐ་མའོ། །གསུམ་པ་ནི་འབྲིང་། བཞི་པ་ནི་མཆོག་ཡིན་པར་རིག་པར བྱའོ།།མཐུ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཐུ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐུ་དང་། ཐུན་མོང་གི་མཐུ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཐུའོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་ པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་དང་།ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་ སྟེ།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་སུ་བསྟན་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཉིད་རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བར་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ།

此外还有四种利益：具有大护持，以及一切邪解脱障变薄、完全灭尽和获得完全证悟，以及被列入正等行者圣者之列，以及成为导师和梵天相等行者以及对教法生起胜解的诸天所喜爱和欢喜。
如是菩萨三归依即是不承认其他归依处而承诺归依三宝，因此这表明了承诺。'学处'表明了修行，即是菩萨们所学习的内容、如何学习以及谁在学习，这一切总摄为一即是菩萨行，这既是学处也是修行。
其中菩萨们学习什么呢？学习七处：自利、他利、真实义、威力、成熟有情、成熟自己的佛法、无上正等正觉。
其中何为自利？有十种：独自的、与他相关的、利益因、安乐因、因所摄、果所摄、今生的、他生的、恒常的、非恒常的。
何为他利？也有十种：即前述自利情况中所说的十种应用于他利。
何为真实义？略说有二种：从如所有性出发，即诸法的真实性；从尽所有性出发，即诸法的一切智性。如是真实性和一切性应当了知为诸法真实义的全部。
若详细分别则有四种：世间共许的真实、理证共许的真实、烦恼障清净智慧行境的真实、所知障清净智慧行境的真实。其中前二者为下等，第三为中等，第四为最胜，应当了知。
何为威力？有五种：神通威力、法威力、俱生威力、共同威力、不共威力。
何为成熟有情？也有六种：自性、所成熟补特伽罗、成熟差别、成熟方便、所成熟补特伽罗的特征、能成熟补特伽罗的特征。
何为成熟自己的佛法？也有六种：即前述成熟有情方便中所说的六种应用于成熟自己的佛法。

།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དམ་པར་གྱུར་པ་དང་། ཡོན་ ཏན་དང་།འབྱུང་བ་དང་། ཁྱད་པར་གྱིས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་དང་། ཆེ་བ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའོ། །དམ་པར་གྱུར་པ་ནི་དམ་པ་རྣམ་པ་བདུན་པོ་སྐུ་དམ་པ་དང་། སྒྲུབ་ པ་དམ་པ་དང་།ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དམ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དམ་པ་དང་། མཐུ་དམ་པ་དང་། སྤངས་པ་དམ་པ་དང་། གནས་པ་དམ་པ་དང་ལྡན་པའོ། །ཡོན་ཏན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ། བདེ་བར་གཤེགས་ པ།འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་། བླ་ན་མེད་པ། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱའོ། །འབྱུང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་གཉིས་མི་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་དོན་མཛད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ ན་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་སྲིད་པ་ལ་སོགས་པའོ།།ཁྱད་པར་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཁྱད་པར་བཞི་པོ་སྐུ་ཚེ་དང་། མཚན་དང་། གདུང་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་མ་གཏོགས་པར་ཐམས་ཅད་མཚུངས་པར་མཉམ་སྟེ། ཁྱད་པར་མེད་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཇི་ལྟར་སློབ་ཅེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ་མོས་པ་མང་བར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་བཙལ་བར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། ལེགས་པར་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་། ལེགས་པར་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ལུས་དང་། ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཅན་དུ་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་མོས་པ་མང་བར་བྱ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པའི་གནས་བརྒྱད་པོ་མཆོག་གི་གནས་དང་། རྒྱ་ཆེ་བའི་གནས་དང་། ཟབ་པའི་གནས་དང་། རྒྱུ་རིགས་པའི་གནས་དང་། འབྲས་བུ རིགས་པའི་གནས་དང་།རྟོགས་པར་བྱ་བའི་གནས་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་གནས་དང་། བཤད་པར་བྱ་བའི་གནས་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དང་། ལམ་ལ་གནས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། བླ་ན་མེད་ པའི་བྱང་ཆུབ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དང་།ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པའི་ཁམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐོབ་པར་ནུས་པར་ཡིད་ཆེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་མོས་པ་མང་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཆོས་བཙལ་བར་བྱ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཚོལ་བས་ཅི་ཞིག་ཚོལ།ཇི་ལྟར་ཚོལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཚོལ་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་དང་། ལས་ཀྱི་གནས་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་ ནང་གི་རིག་པ་དང་།གསོ་བའི་རིག་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པ་དང་། སྒྲའི་རིག་པ་དང་། བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རིག་པ་དག་ཚོལ་ལོ། །ཇི་ལྟར་ཚོལ་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཆོས་ཚོལ་ཏེ། གུས་པ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་གཞོག་པ་དང་། འགྲོ་བ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་དང་།ཉན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་སོ།

什么是无上正等正觉？有五种，应当了知其自性、殊胜性、功德、出现及差别。
其中自性是具足断德圆满、智慧圆满、佛不共法及一切殊胜。
殊胜性是具足七种殊胜：身殊胜、修证殊胜、圆满殊胜、智慧殊胜、威力殊胜、断除殊胜和安住殊胜。
功德即如来、应供、正等正觉、明行足、善逝、世间解、调御丈夫、无上士、天人师、佛世尊。
出现是指在一个世界中不会同时出现两位佛陀，在一切世界中都作利益，以及在一切世间中佛陀出现的可能性等。
差别是指除了寿命、名号、种姓和色身四种差别外，诸佛一切平等无差别。
菩萨如何修学？有七种：多作胜解、寻求正法、宣说正法、如法修行、善加教导开示、安住于善加教导开示、以方便摄持而成就身语意业。
如何多作胜解？菩萨胜解之处有八：最胜处、广大处、甚深处、因合理处、果合理处、所证处、所修处、所说处，以及三宝功德、佛菩萨威力、真实义、安住道、获得果、无上菩提、菩萨学处、善说法经等，菩萨以于佛法能得的信解而多作胜解。
如何寻求正法？菩萨寻求什么？如何寻求？为何寻求？简言之，菩萨寻求菩萨藏、声闻藏、外道论典、世间工巧明处等五明处：内明、医方明、因明、声明和工巧明。
如何寻求？简言之，菩萨以三种方式寻求正法：具足大恭敬、具足所行及具足听闻。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཚོལ་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཚོལ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚོལ་ལོ། །ཇི་ལྟར་ཆོས་བསྟན་པར་བྱ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔས་ཆོས་སྟོན་པ་ཅི་ཞིག་སྟོན།ཇི་ལྟར་སྟོན། ཅིའི་ཕྱིར་སྟོན་ཞེ་ན། གང་བཙལ་བ་དེ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་བཙལ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་སྟོན་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། མཐུན་པའི་གཏམ་བརྗོད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པས་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་ རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེ་ན།མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བཙལ་བ་དང་ཇི་ལྟར་གཟུང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པ་དང་། ལེགས་པར་སེམས་པ་དང་། ལེགས་པར་བསྒོམ་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་གང་ དག་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་བྱེད་དུ་མ་གནང་བ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་།གང་དག་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་བྱེད་དུ་གནང་བ་དེ་དག་ལ་སོ་སོར་བརྟེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ལེགས་པར་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་ཞེ་ན། གདམས་ངག་ནི་མདོར་ བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་གང་ལ་འདམས་པར་མཛད་པ་དེ་ལ་དང་པོར་སེམས་བཙལ་ཏེ་མཁྱེན་ཏོ། །སེམས་བཙལ་ནས་དབང་པོ་བཙལ་ཏེ་མཁྱེན་ཏོ། །དབང་པོ་བཙལ་ནས་བསམ་པ་བཙལ་ཏེ་མཁྱེན་ཏོ། །བསམ་པ་བཙལ་ ནས་བག་ལ་ཉལ་བཙལ་ཏེ་མཁྱེན་ཏོ།།བག་ལ་ཉལ་བཙལ་ནས་ཅི་རིགས་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་ལ་འཛུད་པར་མཛད་དོ། །ཅི་རིགས་པར་འཇུག་པའི་སྒོར་བཙུད་ནས་ལེགས་པར་མ་ཟིན་པ་རྟག་པར་ལྟ་བའི་གཉེན་པོར་དབུ་མའི་ལམ་སྟོན་པར་མཛད་དོ། ། དེ་ནས་ལེགས་པར་མ་ཟིན་པ་ཁྱད་པར་ལྟ་བའི་མཐའི་གཉེན་པོར་དབུ་མའི་ལམ་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །དེ་ནས་མ་བྱས་པ་དང་། མ་ཐོབ་པ་དང་། མ་རེག་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་མ་ཁྱབ་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ་སྙམ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་འདོར་དུ་འཇུག་པར་མཛད་པའོ། །གདམས ངག་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་གནས་གསུམ་གྱིས་བསྡུ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།སེམས་མི་གནས་པ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་དམིགས་པ་ལ་ལེགས་པར་གཏོང་བའི་གནས་དང་། སེམས་གནས་པ་ལ་རང་གི་དོན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐབས་ཀྱི་ལམ་ཡང་དག་པར་ བསྟན་པའི་གནས་དང་།རང་གི་དོན་ཐོབ་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་བར་མ་དོའི་གནས་འདོར་དུ་འཇུག་པའི་གནས་ཀྱིས་ཏེ། དེ་ལ་གདམས་ངག་དང་པོ་ལྔ་ནི་གནས་དང་པོར་བསྡུས་སོ། །བར་མ་གཉིས་ནི་གནས་གཉིས་པར་བསྡུས་སོ། །ཐ་མ་ནི་གནས་ཐ་མར་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྗེས་སུ་ བསྟན་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དགག་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གནང་བ་དང་། དགག་པ་དང་གནང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འཁྲུལ་པར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་བསྐུལ་བ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་གུས་པར་གྱུར་ཏེ་ འཁྲུལ་པ་ལ་རྙོག་པ་མེད་པ་དང་།མི་མཐུན་པ་མེད་པ་དང་། སྣུམ་པའི་བསམ་པ་སྨ་དབབ་པས་བརྟན་པར་བྱེད་དུ་གཞུག་པ་དང་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ལ་དགག་པ་དང་། གནང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པ་དང་དགག་པ་བསྙད་པས་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱའོ། །རྗེས་སུ་བསྟན་ པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་དགག་པ་དང་།གནང་བ་དང་། བསྐུལ་བ་དང་། སྨ་དབབ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

如果问为什么要寻求？简而言之，菩萨寻求这五种明处，是为了圆满无上菩提的广大智慧资粮而寻求。
如何说法？如果问菩萨说法说什么？如何说？为什么说？即说所寻求的法。为了所寻求的目的而说法。
如何说？以两种方式说法：说随顺之语和以清净心说法。
如何修行随法之法？简而言之，应当了知有五种：对所寻求和所受持的诸法，以身语意随行，善思维，善修习，以及对世尊所不允许身语意造作的诸法要完全断除，对所允许身语意造作的诸法要各别依止。
如何善加教诫与教导？教诫简而言之应当了知有八种：菩萨与如来对所教诫者，首先寻察了知其心，寻察心已寻察了知根器，寻察根器已寻察了知意乐，寻察意乐已寻察了知习气，寻察习气已随其所应引导趣入行为清净所缘，引导趣入随应之门已，为对治未善巧的常见而示以中道，然后为对治未善巧的边见而示以中道，然后令舍弃对未作、未得、未触、未现证之法起现证增上慢。
这八种教诫也简而言之应当了知由三处所摄：为令心不住而住故，最初于所缘善加引导之处；为令住心获得自利故，正说方便道之处；为令所得自利究竟而舍离中间之处。其中前五种教诫摄于第一处，中间二种摄于第二处，最后一种摄于最后处。
何为教导？应当了知有五种：遮止有过失的行为，开许无过失的行为，对于遮止和开许的诸法若有错乱行为则劝勉，以恭敬心反复令于错乱无有迷惑、无有违逆、柔和意乐而安住，对于已正行者，以说遮止和开许诸法的功德过患令生欢喜。
这五种教导简而言之即是：遮止、开许、劝勉、安抚和令生欢喜。

།ཇི་ལྟར་ལེགས་པར་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་ཞེ་ན། གདམས་ངག་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ཇི་སྐད་ བསྟན་པས་གཞན་ལ་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱང་ལེགས་པར་གནས་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཅན་བྱ་ཞེ་ན། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིའི་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་དང་། དཀོན་མཆོག་མཆོད་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་བསྒོམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཐམས་ཅད་སློབ་པའི་ལས་ཅན་དུ་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་དག་སློབ་ཅེ་ན། མདོར་ བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དག་སློབ་པར་བྱེད་དེ།རིགས་ལ་གནས་པ་དང་། ཞུགས་པ་དང་། བསམ་པ་མ་དག་པ་དང་། བསམ་པ་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ངེས་པར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ངེས་པར་ཞུགས་པ་དང་། སྐྱེ་ བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་དང་།སྲིད་པ་ཐ་མའོ་། །དེ་ལ་རིགས་ལ་གནས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་ལ་སེམས་མ་བསྐྱེད་པའོ། །ཞུགས་པའི་རིགས་ལ་གནས་པ་དེ་ཉིད་སློབ་སློབ་པ་ན་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །བསམ་པ་མ་དག་པ་ནི་ཞུགས་པ་དེ་ ཉིད་ཇི་སྲིད་དུ་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ལ་མ་ཞུགས་པའོ།།བསམ་པ་དག་པ་ནི་དེ་ཉིད་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ནི་བསམ་པ་དག་པ་དེ་ཉིད་ཇི་སྲིད་དུ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་ལ་མ་ཞུགས་པའོ། ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་དེ་ཉིད་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་ ལ་ཞུགས་པའོ།།ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ངེས་པར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དེ་ཉིད་ཇི་སྲིད་དུ་ངེས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ངེས་པའི་ས་ལ་མ་ཞུགས་པའོ། །ངེས་པར་ཞུགས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ངེས་པ་དང་སྤྱོད་པ་ངེས་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པའོ། །སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་ནི་ ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའོ།།སྲིད་པ་ཐ་མ་པའི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གནས་བཞིན་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་གང་ལ་སློབ་ པ་དང་།ཇི་ལྟར་སློབ་པ་དང་། གང་དག་སློབ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལ་བསླབ་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ནི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཐར་ཐུག་པ་བསྟན་ནོ་། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ངོ་བོ་ཉིད་དང་། མཐུ་དང་། ཐབས་དང་། འཇུག་པ་དང་། ལྡོག་པས་སོ། །དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་སྔར་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་ཟིན་ཏེ། དེ་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་ཆོས་ཀྱི་ སྐུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཐོས་པ་དང་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་བསླབ་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་བཞི་ཚོམས་གཅིག་ཏུ་མཛད་ཅེ་ན། དེ་ཙམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐོས་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཁས་ བླངས་པ་དང་།བསླབ་པས་བསླབས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་བསྟན་པའི་རིམ་པ་དེས་ཆོས་འདི་པའི་དངོས་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་ཐ་མར་འབྲས་བུ་མཆོག་ཐོབ་པའི་བར་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如何对善加教诫和随后教示而安住呢？应当对他人教诫和随后教示八种教诫和五种随后教示，如前所说，并且应当善加安住于彼等。
如何以方便摄持而行身语意业呢？以四摄事方便摄持的身语意，应当修学六波罗蜜多、四摄事、供养三宝、亲近善知识、修习四无量、修习菩提分，菩萨应当修学一切。
其中修学何者呢？略说之，菩萨应当修学十种：住种姓、趣入、意乐未净、意乐清净、未成熟、已成熟、未决定入、已决定入、一生所系、最后有。
其中住种姓是安住于菩萨种姓正行而未发心。趣入种姓是彼等住于修学时发起菩提心。意乐未净是彼等趣入者乃至未入意乐清净地。意乐清净是彼等已入意乐清净地。未成熟是彼等意乐清净者乃至未入究竟地。
已成熟是彼等已入究竟地。已成熟未决定入是彼等已成熟者乃至未入决定及决定行地。决定入是彼等已入决定及决定行地。一生所系是来世将现证无上正等正觉。最后有是住于此生而将现证无上正等正觉者。
如是所修学、如何修学、谁在修学，将这一切总摄为一即是菩萨行，由于彼即是学处，故此宣说修行。以菩提事说明究竟。
无上正等正觉事应当以五种了知：自性、力用、方便、趣入、还灭。彼等的分类已于前果位圆满时说明，由于彼是转依圆成法身相，故此宣说究竟。
其中为何将闻法、皈依、学处、菩提事这四者合为一品呢？因为仅此即摄一切，以闻法别解、皈依受持、学处修学、菩提究竟的次第，摄持此法中从发心乃至最后获得殊胜果位的一切。

།དེའི་འོག་ཏུ་དངོས་པོ་དགུ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་དུ་ གདགས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་ཕུང་པོ་ནི་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་བསྟན་ཏེ། ངོ་ བོ་ཉིད་དང་།དོན་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གོ་རིམས་དང་། བསྡུ་བ་དང་། རྟེན་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པ་རེག་བྱའི་མཐར་ཐུག་པའི་ བར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་སོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བའི་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་མྱོང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ ཏེ།ལུས་ཀྱི་དང་། སེམས་ཀྱི་སྟེ་། གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་པ་ནི་ལུས་ཀྱིའོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྟེ་ཐམས་ཅད་དང་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་དང་བཅས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཆུང་ངུ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའིའོ། ། ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ནི་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའིའོ། །ཚད་མེད་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ན་སྤྱོད་པའིའོ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ན་སྤྱོད་པའི་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་དང འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སློབ་པ་དང་།མི་སློབ་པའིའོ། །དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ ན།དེ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་པའོ། །དེ་ཡང་ཡུལ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་དང་ཕྲད་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་ པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གོ། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མྱོང་བའི་དབྱེ་བ་དང་། དམིགས་པ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་ དབྱེ་བ་དང་།གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བའོ། །དེ་ལ་མྱོང་བའི་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ།

其后，何为九事？所谓众生假立事，是指诸蕴。其中蕴有五种：色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。
彼等安立有六种：自性、义、差别、次第、摄集、所依。
其中诸蕴之自性安立为何？色蕴之自性安立有十一种：从眼至触为止之十处，及法处所摄之色。此复略说有四大种及四大种所造，一切皆是色之相。
受蕴之自性安立为何？彼有六种：眼、耳、鼻、舌、身、意触所生。此复略说有三种受：乐受、苦受、不苦不乐受。此复有二种：身受与心受。依有色者为身受，依无色者为心受，一切皆是领受之相。
想蕴之自性安立为何？彼亦有六种：眼、耳、鼻、舌、身、意触所生之想。彼等复有六种：小、大、无量、无所有、有相、无相。其中小是欲界所行，大是色界所行，无量是无色界空无边处及识无边处所行，无所有是无所有处所行，彼等一切是有相。无相是有顶及出世间有学、无学。此等复略说有二种：世间与出世间，一切皆是了知之相。
行蕴之自性安立为何？彼亦有六种：眼、耳、鼻、舌、身、意触所生之思。此复是与境相应及与彼相遇之相。
识蕴之自性安立为何？彼有八种：阿赖耶识、染污意及六转识。此复略说有三种差别：领受差别、缘相执取差别及位差别。其中领受差别有三种：乐受、苦受、不苦不乐受。

།དམིགས་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པའི་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་དང་བཅས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའོ། །གནས་སྐབས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །དབྱེ་བ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ཅད ཀྱང་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། དགོས་པའོ། །དེ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་ པོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།ཕུང་པོའི་དོན་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དུས་དང་། རྒྱུ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཡུལ་ཐ་དད་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མདོར་བསྡུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བསྡུ་བ་དང་། བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། ནང་གི་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་དང་། རགས་པ་དང་། ཆ་ཕྲ་བ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་དང་། ཐག་ཉེ་བ་དང་། ཐག་རིང་བ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དུས་ཐ་དད་པ་བསྟན་ཏོ། །ནང་གི་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་བསྟན་ཏོ། །རགས་པ་དང་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་བསྟན་ཏོ། །ངན་པ་དང་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། འགྲོ་བ་ཐ་དད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཐག་ཉེ་བ་དང་། ཐག་རིང་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡུལ་ཐ་དད་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྡུས་པའམ། སྤུངས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ཏོ། །དགོས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། ཕུང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པའི དགོས་པ་བསྟན་པ་སྟེ།ཕུང་པོ་དེ་དག་ནི་བདག་ཉིད་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཙམ་སྟེ། དེ་ལས་དོན་གཞན་པའི་བདག་མེད་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་ རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། དངོས་པོ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དང་། མི་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དབེན་པ་དང་། མི་དབེན་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ སྤྱོད་ཡུལ་དང་མཐའོ།།དེ་ལ་དངོས་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རྒྱུར་བྱས་པའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་མདོར་བསྡུ་ ན་དང་བ་དང་དང་བའི་དང་བ་དང་།ཡིད་ཀྱིས་བཟུང་བའི་གཟུགས་སོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དང་། མི་གནས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་མི་ཟད་པའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་དང་འདྲེས་པ་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་གཅིག་པའི་དོན་གྱིས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཚོར་བ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་ཟིན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་གནས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

所缘相的执取分为六种：小、大、无量、无所有、有相、无相。
依阶段分类则有三种：善、不善、无记。
若将这些分类合并则成为十八种，一切皆是所缘识别的特征，这就是蕴的自性安立。
其中蕴的义理安立是什么呢？有两种：即词义和目的。
其中词义是：为什么称为蕴呢？是为了说明蕴的含义。即由于时间、因、解脱、境界差别的色等简略故而集聚，集聚的含义就是蕴的含义。
其中任何色，无论是过去、未来、现在、内、外、粗、细、劣、胜、近、远，乃至受、想、行、识亦复如是。其中'过去、未来、现在'表示时间差别。'内、外'表示相续差别。'粗、细'表示种类差别。'劣、胜'表示趣处差别。'近、远'表示处所差别。将这些合而为一即是摄集一切种类，因此集聚或堆积的含义就是蕴的含义。
为什么要宣说蕴的安立呢？是为了说明蕴的安立的目的。由于这些蕴是众多各异的自性，仅是诸行，为了显示无有异于此的我，故当知安立诸蕴。这就是蕴的义理安立。
其中蕴的差别安立是什么呢？色蕴的差别安立有六种：事物、相、识住、非识住、识空、非识空、想行境及边际。
其中事物的差别是：任何色，一切都是四大种及四大种所造。相的差别是自相和共相。色的自相略说即是净色及净所造色和意所行色。共相即是变坏相。
识住与非识住的差别是：所执受的色是识住，即与识相应、成就、同一安乐义而转起，以及成为诸受生起的缘。与此相反的是非执受，应知为非识住。

།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དབེན་ པ་དང་།མི་དབེན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མི་དབེན་པའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་དོན་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དབེན་པའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རང་གི་རྒྱུད་དང་མཚུངས་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ ཤེས་སོ།།གཟུགས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་གསུམ་སྟེ། སྣང་བ་དང་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡུལ་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒྱས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་དག་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་གསུམ་པོ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྔོན་པོ་ ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སོ།།འགྲོ་བ་ཐོགས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་སོ། །སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དང་ཁང་ཁྱིམ་དང་ཞིང་ལ་སོགས་པར་ཉེ་བར་འདོགས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སོ། །མཐའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ ནི་མདོར་བསྡུ་ན་གཟུགས་ཀྱི་མཐའ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཁམས་འོག་མ་དང་བར་མ་བར་མར་གཏོགས་པ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། ཉེ་བར་ བརྟགས་པ་དང་།ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་མྱོང་བ་ཉིད་དང་། མྱོང་བའི་གནས་དང་། མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བའོ།།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི། བདེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་མཚན་ཉིད་བརྒྱུད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ནི་འདིར་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །རབ་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རེག་པ་བཅུ་དྲུག་ལ་ཚོར་བ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ་། མིག་དང་། རྣ་བ་ དང་།སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་རྣམས་དང་། ཐོགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་། མཐུན་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་།རྗེས་སུ་ཆགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། རེག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། མ་རིག་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མ་རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་སོ།།བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་དང་། ཐོགས་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ།

关于识的有离和无离的详细分类，凡是不离识的色法，称为相应，因为与识相应而趣入对境的缘故。凡是离识的色法，称为相应，因为随顺自相续而趣入的缘故。
关于想的行境的详细分类，此三种想是缘于色法，即色想、碍想和种种想。色法也有三种相，即有光明相、处所相和广大相，应当了知这些也依次成为三种想的行境。
其中，执取青等颜色是色想。执取行走障碍是碍想。执取男人、女人、房屋、田地等假立是种种想。
关于边际的详细分类，略说色法的边际有二种，即属于下界和中界，也就是欲界所行和色界所行。
其中，关于受蕴的详细分类是什么呢？有五种，即事物、相、生起、观察和出离。
其中，事物的详细分类是领受性、领受处和随顺法。相的详细分类是自相和共相。自相是乐受、苦受和不苦不乐受。
共相是：乐受以坏苦性故是苦，苦受以苦苦性故是苦，不苦不乐受以行苦性故是苦，依此而说'无论何受，皆是苦'。
生起的详细分类是从十六触生起诸受，即眼、耳、鼻、舌、身、意触，有对触，增语触，顺乐受触，顺苦受触，顺不苦不乐受触，贪触，嗔触，触触，无明触，非明非无明触。
这十六种依据执取境界而建立六触和有对触。

།ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་ གོ།།ཡུལ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་གསུམ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། རིག་པ་དང་། རིག་པ་ ཡང་མ་ཡིན།མ་རིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཚོར་བ་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་དང་། དེ་འགོག་པ་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་ དང་།ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་དང་། དེ་འགོག་པ་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀ་ལས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀ་ལས་འབྱུང་བ་ཉེ་བར་བརྟགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཉེ་བར་བརྟགས་པས་སོ་། །དེ་དག་ནི། མདོ་ལས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཉག་གཅིག་དབེན་པར་གཤེགས་ཏེ།ནང་དུ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་ལ་བཞུགས་པ་ན་ཐུགས་ལ་ཐུགས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་འདི་ལྟ་བུ་བྱུང་སྟེ། ཚོར་བ་ནི་གང་། ཚོར་བ་ཀུན་འབྱུང་བ་ནི་གང་། ཚོར་བ་འགོག་པ་ནི་གང་། ཚོར་བ་ཀུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ བའི་ལམ་ནི་གང་།ཚོར་བའི་རོ་མྱང་བ་ནི་གང་། ཚོར་བའི་ཉེས་དམིགས་ནི་གང་། ཚོར་བ་ལ་ཉེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང་སྙམ་ནས། དེ་འདི་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ། ཚོར་བ་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ ཡིན་པའོ།།རེག་པ་ཀུན་འབྱུང་བས་ཚོར་བ་ཀུན་འབྱུང་ངོ་། །རེག་པ་འགགས་པས་ཚོར་བ་འགག་གོ། །ཚོར་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། མངོན་པར་བརྗོད་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་ཤིང་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚོར་བ་ཀུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ ལམ་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་མི་བརྗོད་པ་དང་། ལྷག་པར་ཆགས་ཤིང་མི་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཚོར་བ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚོར་བའི་རོ་མྱོང་བ་ཡིན་ ནོ།།ཚོར་བ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཚོར་བའི་ཉེས་དམིགས་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་འདུལ་བ་དང་། འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤང་བ་དང་། འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ ནི་ཚོར་བ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཚོར་བའི་དབང་པོ་ལྔ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། ཡིད་མི་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་པོ་ལས་ ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པའོ།།ཡིད་བདེ་བའི་དབང་པོ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པའོ། ། བདེ་བའི་དབང་པོ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དབང་པོ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དབྱིངས་སོ། ། དེ་ལ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་དམིགས་པ་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། དེའི་གནས་དང མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ།

依于对境的分别，安立言语增语触。依于领受境的体验，安立乐等受相应的三触。依于烦恼和清净，安立贪着、嗔恚、无明、明、非明非无明触。
遍计的差别有八种遍计受：自相遍计、今生生因遍计、彼灭遍计、后世生因遍计、彼灭遍计、二者生因遍计、二者生遍计、清净遍计。
如经中说：'世尊独自前往寂静处，入于内正等持时，心中生起如是思惟：何为受？何为受集？何为受灭？何为受集道？何为受味？何为受患？何为受出离？'
即作是念：'受有三种：乐受、苦受、不苦不乐受。触集故受集，触灭故受灭。于受欢喜、称赞、贪着、贪着而住，是为受集道。于受不欢喜、不称赞、不贪着而住，是为受灭道。依受生起乐、喜，是为受味。受无常、苦、变异法，是为受患。调伏、断除、超越受欲贪，是为受出离。'如是依次配合。
出离的差别是从五受根出离：从忧根出离是初禅，从苦根出离是第二禅，从喜根出离是第三禅，从乐根出离是第四禅，从舍根出离是无相界。
其中想蕴差别安立云何？彼亦有五种：事、相、颠倒、不颠倒、决断。其中事的差别是执取所缘相及其随顺法。

།མཚན་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ་། ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་དང་བཅས་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་ བར་བྱའོ།།སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་བྱིས་པ་མི་མཁས་པ་རིག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ། དམིགས་པ་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བ་དང་། མི་སྡུག་པ་ལ་ སྡུག་པ་དང་།བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་མཚན་མར་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་ཡང་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་ནི་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་ལ། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་དག་ལ་ནི་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །རྣམ་གྲངས་ གཞན་ཡང་དངོས་པོ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་ལོག་པར་མཚན་མར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ།།ཡུལ་དེ་ལ་དེ་ལྟར་ཀུན་དུ་ཤེས་པའི་ཀུན་དུ་འདོད་ཆགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་དེ་ལྟར་ཀུན་དུ་ཤེས་ཤིང་ ལྷག་པར་ཆགས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།འདོད་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་། རྣམ་པར་འཇོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་མཛངས་པ་མཁས་པར་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ། དམིགས་པ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།མི་སྡུག་པ་ལ་མི་སྡུག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་མེད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་མཚན་མར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེའི་འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་དང་། ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དང་། མྱོང་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དང་། བརྡ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དང་། ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དང་། བདེན་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ། །དེ་ལ་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ནི་ཡུལ་ལ་མཚན་མ་དང་མངོན་རྟགས་སུ འཛིན་པའོ།།མྱོང་བ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ནི་ཡུལ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཚོར་བ་འཛིན་པའོ། །བརྡ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ནི་བདག་གམ་གཞན་དག་ལ་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་དུ་འཛིན་པའོ། །ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ནི་ ཡུལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པའོ།།བདེན་པའི་དོན་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ནི་ཡུལ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཛིན་པའོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཡུལ་དང་། གནས་སྐབས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་ བྱང་བ་དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཡུལ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སེམས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་རྣམས་འདུ་བྱེད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་སྐབས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།

相的分类是自相和共相。自相有六种：小、大、无量、无所有、有相、无相，如前所说观察。共相是遍知相。
颠倒的分类是愚人无知具有邪见非如理作意，于所缘无常执为常，于苦执为乐，于不净执为净，于无我执为我相，这是想颠倒。此想颠倒对在家人成为心颠倒，对出家外道则成为见颠倒。
另外，于这四事颠倒执相，即是想颠倒。于彼境如是遍知而贪著，即是心颠倒。于颠倒事如是遍知而增上贪著的证知、欲求、宣说、安立，即是见颠倒。
不颠倒的分类是智者具有正见如理作意，于所缘无常执为无常，于苦执为苦，于不净执为不净，于无我正确执为无我，这是其想、心、见不颠倒。
遍知的分类有五种：境遍知、受用遍知、名言遍知、颠倒遍知、真实义遍知。其中境遍知是执取境相与表征。受用遍知是执取境上所生之受。名言遍知是执取自他名字是这个、种姓是这个、族系是这个等言说。颠倒遍知是颠倒执取境。真实义遍知是不颠倒执取境。
行蕴的分类建立是什么？也有五种：境、位、烦恼、清净、造作。其中境的分类是建立六思为行。位的分类是建立生、老等无心所行。烦恼的分类是建立能令诸行烦恼的烦恼和随烦恼。清净的分类是建立信等清净法。

།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།ཡུལ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་དང་ཕྲད་པར་བྱ་བ་དང་། དེ་དང་འབྲལ་བར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀུན་དུ་བསླབ་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་ལྔར་ བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཞེན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། གནས་དང་། གནས་པ་དང་། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་དུ་ཞེན་ པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་འདོད་པ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་གཟུགས་ལ་ཀུན་དུ་ཞེན་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནང་གི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་མངོན་པར་ ཞེན་ལ་ལས་དེ་གཉི་ག་ལ་ཀུན་དུ་ཞེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གཟུགས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནང་གི་མིང་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་མིང་ལ་ཀུན་དུ་ཞེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ནི་སྒོ་གཉིས་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།ཚེ་འདི་ལ་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་སྒོ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྒོ་ནས་སོ། །གནས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་གནས་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་གནས་དབང་ པོ་ལྔ་དང་།དེ་མ་ཐག་པའི་གནས་ཡོད་པ་དང་། ས་བོན་གྱི་གནས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །གནས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་བཞི་པོ་དག་སྟེ། གཟུགས་ལ་ཉེ་བར་སོང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ ལ་ཉེ་བར་སོང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་སྟེ།དེ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནའོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཁམས་ནའོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཁམས་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་སྟེ། མདོ་ལས་སེམས་འདོད་ ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་དང་། ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཞུམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་གཟུང་བ་དང་། རྒོད་པ་དང་། རྒོད་ པ་མ་ཡིན་པ་དང་།ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཉམ་པར་གཞག་པ་དང་། མཉམ་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལེགས་པར་བསྒོམ་པ་དང་། ལེགས་པར་བསྒོམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་པ་ ཞེས་གསུངས་པའོ།།ཡང་ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་སེམས་བཞི་ཡོད་དེ། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་ པ་རྣམས་ལ་ནི་གསུམ་གསུམ་སྟེ།མི་དགེ་བ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ནི་སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་སེམས་སོ། །ཡང་སྤང་བར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཞི་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལྔ་ཡོད་དོ། ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ལྔ་ལྔ་ཡོད་དོ། །དེ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།

显现造作的分类有五种，即：随顺境界、与彼相遇、与彼分离、烦恼、及学习诸业，为了心的自在而显现造作五种，应当如前所说观察。
识蕴的分类建立是什么呢？也有五种：遍执著、遍烦恼、所依、住处及种种相。
其中遍执著的分类是：欲界中有贪欲者的识对外色执著，称为唯执著于色。色界中清净天众的识对内名色执著，称为执著于二者。无色界中无色众生的识对内名执著，称为执著于名。
遍烦恼的分类是：凡夫的识从二门而成烦恼，即：此生中享用境界之门，及后世中生老等苦之门。
所依的分类是：识随行的所依是俱生所依五根，等无间所依及种子所依阿赖耶识。
住处的分类是：识有四住处，即：近于色的识住处，近于受、想、行的识住处，这是在有色界中。在无色界中则是受等。
种种相的分类有二十种，如经中所说：有贪心、离贪心、有嗔心、离嗔心、有痴心、离痴心、收摄心、散乱心、沉没心、执取心、掉举心、不掉举心、寂静心、不寂静心、等持心、不等持心、善修心、不善修心、极解脱心、不极解脱心。
又从界的分类中，欲界众生有四种心：善、不善、有覆无记、无覆无记。色界和无色界众生各有三种，即除去不善的其余诸心。无漏心是有学心和无学心。
又从断除的分类中，欲界众生有四种见道所断和五种修道所断。色界和无色界众生也同样各有五种。这就是蕴的分类建立。

།དེ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། གཉེན་པོ་ལས་གྱུར་པ་དང་། འཇུག པ་ལས་གྱུར་པ་དང་།གནས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ལས་གྱུར་པའི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། ཡིད་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པའི་དབང་དུ་མཛད་པ་སྟེ།དེ་ལ་ནི་དང་པོར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏོ། །གཉེན་པོ་ལས་གྱུར་པའི་གོ་རིམས་ རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་པོ་མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་གི་གཉེན་པོར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྟན་པའི་དབང་དུ་ མཛད་པ་སྟེ།དེ་ལ་ནི་དང་པོར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏོ། །འཇུག་པ་ལས་གྱུར་པའི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུལ་ སོ་སོར་མྱོང་བ་དང་།ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། དེ་ནས་ཚེ་འདི་ལ་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ བ་གང་ཡིན་པའི་རིམ་གྱིས་འཁོར་བར་འཇུག་པའི་དབང་དུ་མཛད་པ་སྟེ།དེ་ལ་ནི་དང་པོར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏོ། །གནས་པ་ལས་གྱུར་པའི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་བཞི་པོ་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། དེ་དག་ལ་གནས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་དང་པོར་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་གྱུར་པའི་གོ་རིམས་ནི་དང་པོར་གང་ཟག་མཐོང་ནས་གཟུགས་ཀྱིས་སོ་སོར་ངོ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་ཚོར་བས་འབྱོར་པ་དང་། རྒུད་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག པ་དང་།དེའི་འོག་ཏུ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་འདུ་བྱེད་ཀྱིས། དེ་ལྟ་བུ་ནི་བྱིས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་མཁས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་ ཤེས་པས།ནང་གི་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་བདག་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་མཛད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་དང་པོར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏོ།

那么，蕴的次第安立是什么呢？有五种：从生起所致、从对治所致、从趣入所致、从安住所致、从安立所致。
其中，从生起所致的次第安立是：依靠眼和色等而生起眼识，乃至依靠意和法等而生起意识，是依此而说。其中首先宣说色蕴，其后是识蕴，其后是受蕴，其后宣说想蕴和行蕴。
从对治所致的次第安立是：为对治四种颠倒——于不净中执为净的颠倒、于苦中执为乐的颠倒、于无我中执为我的颠倒、于无常中执为常的颠倒，而宣说四念住，是依此而说。其中首先宣说色蕴，其后是受蕴，其后是识蕴，其后宣说想蕴和行蕴。
从趣入所致的次第安立是：依靠根境而各别领受境界，执取境相，然后于此生中对境受用的烦恼，造作善不善业，于后世生起生等诸苦，成为烦恼，如是次第趣入轮回，是依此而说。其中首先宣说色蕴，其后宣说受、想、行、识蕴。
从安住所致的次第安立是：依四识住——色、受、想、行，以及安住于彼等的识本身而说。其中也是首先宣说色、受、想、行蕴，其后宣说识蕴。
从安立所致的次第是：首先见到补特伽罗而由色相别认知，其后由受安立富裕、衰败、快乐、痛苦，其后由想安立此是名字、此是种姓、此是族氏等，其后由行安立此是凡夫、此是智者，其后由识安立内情众生之我，是依此而说。其中也是首先宣说色蕴，其后宣说受、想、行、识蕴。

།རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་ གྱུར་པའི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།རགས་པའི་རིམ་པ་དང་། སྣོད་ལ་སོགས་པའི་དཔེའི་རིམ་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་རིམ་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གོ་རིམས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རགས་པའི་རིམ་ པའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ནི་གཟུགས་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔའི་གནས་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གི་དམིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གཞན་བཞི་པས་ཆེས་རགས་པས་དང་པོར་བསྟན་ཏོ། །ཚོར་བ་ནི་རྒྱུ་བ་རགས་ པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གཞན་གསུམ་པས་ཆེས་རགས་ཏེ།འདི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་ངའི་ཀླད་པར་ཚོར་རོ། །ཀླད་པ་ཕྱེད་ལ་ཚོར་རོ་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །འདུ་ཤེས་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པ་སྟེ། འཇུག་པ་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་སླ་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གཞན་གཉིས་པས་ཆེས་ རགས་པས་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་གསལ་བར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་པས་ཆེས་རགས་པས་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །སྣོད་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ནི་ གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཡིན་པས་ཟས་བཞག་པའི་སྣོད་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་པོར་བསྟན་ཏོ།།ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ལ་ཕན་པ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཟས་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་ལ་མཛའ་བཤེས་དང་། དགྲ་བོ་དང་། ཐ་མལ་པ་ལྟ་བུར་འཛིན་པས་ཚོད་མ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་དེའི་དབང་གིས་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པར་ བྱེད་པས་བྱན་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པས་ཟ་བ་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་བསྟན་ཏོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་རིམ་པའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ནི་ གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོག་མ་མེད་པ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་ན་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ལས་ཐོག་མར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་དང་པོར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏོ།།གཟུགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་མངོན་ པར་ཆགས་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བས་དེའི་འོག་ཏུ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏོ།།ཚོར་བའི་སྒོ་ནས་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འབྱུང་བས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བས་དེའི་འོག་ཏུ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏོ། །འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་ནི་ འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་གནས་པས་དེའི་འོག་ཏུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྟན་ཏོ།།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་གོ་ རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་སྐབས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་གྲངས་ཀྱང་བསྟན་ཏེ།ཕུང་པོ་རྣམས་ནི་ལྔ་ཁོ་ནར་ཟད་དེ་མི་ཉུང་མི་མང་བར་ངེས་སོ།

从安立中所产生的次第安立的其他分类也有三种：粗显的次第、容器等譬喻的次第、以及烦恼生起次第的差别而作如是安立。
其中依据粗显次第而安立者：色法有对碍性，是五识聚的所依，是六识聚的所缘，故较其余四蕴更为粗显，故首先宣说。
受蕴因为活动粗显，较其余三蕴更为粗显，如世间所说'我头部感受'、'半个头部感受'等言说，故其次宣说。
想蕴是执取相，因为其作用极易了知，较其余二蕴更为粗显，故其次宣说。
诸行蕴以造作为相，因为贪等生起明显可知，较识蕴更为粗显，故其次宣说。
依据容器等譬喻次第而安立者：色蕴是受等的所依，如盛食之器，故首先宣说。
受蕴如同饮食，能对有情身体造成利益或损害，故其次宣说。
想蕴对乐受、苦受、不苦不乐受执为亲友、怨敌、普通，如同调味品，故其次宣说。
行蕴由其力量成就可意、不可意的异熟果报，如同厨师，故其次宣说。
识蕴对此执为我，能了知苦乐等，如同食者，故最后宣说。
依据烦恼生起次第而安立者：依于色蕴，无始轮回中男女互相贪著色相与形状而最初生起烦恼，故首先宣说色蕴。
从色门贪著乐受而生烦恼，故其次宣说受蕴。
从受门生起执取乐等为相的颠倒想而生烦恼，故其次宣说想蕴。
彼颠倒想住于行蕴烦恼中，故其次宣说行蕴。
由行蕴的业和烦恼令识蕴于他趣中生起烦恼，故最后宣说识蕴。
如是依次宣说的此处也说明了数量，诸蕴唯有五种，确定不多不少。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་གི་ཉེ་བར་སྤྱད་པའི་དངོས་པོ་དང་། བདག་གི་དངོས་པོའི་དབང་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་བདག་གི་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཡུལ་ལ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་ལ་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཉེ་བར་སྩོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་གི་ཉེ་བར་སྤྱད་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕུང་པོ་ཐ་མ་ནི་བདག་གི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཕལ་ཆེར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་ལ། ལྷག་མ་བཞི་ལ་ནི་བདག་གིར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བསྟན་པར་ཟད་ཀྱི་དངོས་པོ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དངོས་པོའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཕུང་པོའི་གྲངས་ལྔ་ཁོ་ནར་ངེས་པར་བསྟན་ཏེ།དེ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཕུང་པོ་དུ་དག་དང་། ཁམས་དུ་དག་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ དུ་དག་དང་།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་དུ་དག་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དུ་དག་དང་། དབང་པོ་དུ་དག་གིས་བསྡུས། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའི་བར་དུ་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དུ་དག་ གིས་བསྡུས་ཤེ་ན།དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཁོ་ནས་བསྡུས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་བཅུས་བསྡུས་ཏེ། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་དང་། སྒྲ་ དང་།དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་ཁམས་རྣམས་དང་། དེ་དག་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་གི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྡུས་ཏེ། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ནས་ཁམས་གཅིག་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ། དེའི་ཕྱོགས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་བརྒྱད་ལས་རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་སོ།།སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ། དེའི་ཕྱོགས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་ལས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་སོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་དྲུག་གི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ་འདུ་བྱེད་དང་། མིང་ དང་གཟུགས་དང་།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤིའི་ནང་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཕྱོགས་རེ་རེ་བཟུང་བས་སོ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མ་ནོར་བའི་གནས་དང་ནོར་བའི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་ སོ།།དབང་པོ་བདུན་གྱིས་བསྡུས་ཏེ། མིག་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཕོ་དང་། མོའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ནི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཁོ་ནས་བསྡུས་ཏེ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་གིས་ཕྱོགས་བསྡུས་ཏེ། ཁམས་ བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ནས་ཁམས་གཅིག་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ།དེའི་ཕྱོགས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་བརྒྱད་ལས་ཚོར་བའོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ་དེའི་ཕྱོགས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་ལས་ཚོར་བས་སོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གཅིག་གིས་ བསྡུས་ཏེ་ཚོར་བས་སོ།།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྡུས་ཏེ། མིང་དང་། གཟུགས་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤིའི་ནང་ནས་ཚོར་བའི་ཕྱོགས་རེ་རེ་བཟུང་བས་སོ།

为什么这样说呢？因为是我所受用的事物和我所拥有的事物的缘故。其中，依靠我的身体，在境上感受苦乐，对自他安立名称说'此人名为某某'，'此人种姓为某某'，'此人族系为某某'等等，依靠这两者积集善法和非善法。如是应知那些是所受用的事物。
应知最后蕴是我所拥有的事物，如是世间大多执著识为我，其余四蕴执为我所，所以如此宣说。仅仅是依识的事物而确定为五蕴，这是诸蕴的次第安立。
其中诸蕴的摄集安立是：色蕴被多少蕴、多少界、多少处、多少有支、多少处非处、多少根所摄？如同色蕴一样，受蕴、想蕴、行蕴、识蕴等也被多少蕴等所摄呢？
其中色蕴唯被一蕴所摄，即色蕴本身。被十界和十处所摄，即眼、耳、鼻、舌、身界和色、声、香、味、触界，以及彼等处。也被一界一处的部分所摄，即十八界中的一界是法界，其部分是法界八者中的无表色。十二处中的一处也是法处，其部分也是法处八者中的无表色。
被六有支的部分所摄，即从行、名色、六处、有、生、老死中各取色的部分。被一处非处的部分所摄，即色的因果无错乱的处和错乱的非处部分。被七根所摄，即眼、耳、鼻、舌、身、男、女根。
受蕴唯被一蕴所摄，即受蕴本身。被一界一处的部分所摄，即十八界中的一界是法界，其部分是法界八者中的受。十二处中的一处也是法处，其部分也是法处八者中的受。被一有支所摄，即受。也被三有支的部分所摄，即从名色、生、老死中各取受的部分。

།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་ཏེ། ཚོར་བའི་རྒྱུ་འབྲས་བུ་མ་ནོར་བའི་ གནས་དང་།ནོར་བའི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །དབང་པོ་ལྔས་བསྡུས་ཏེ། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ནི་དབང་པོས་སོ། །དབང་པོ་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྡུས་ཏེ། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་གསུམ་རེ་རེ་ཡང་དབང་པོ་དགུ་དགུ་ཡོད་པ་ལས་ཚོར་བའི་དབང་པོར་གཏོགས་པའི་ཕྱོགས་རེ་རེ་བཟུང་བས་སོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཁོ་ནར་བསྡུས་ཏེ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད གཅིག་གིས་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྡུས་ཏེ།ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ནས་ཁམས་གཅིག་གི་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ། དེའི་ཕྱོགས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་བརྒྱད་ལས་འདུ་ཤེས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ། དེའི་ཕྱོགས་དང་ཆོས་ཀྱི་ སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་ལས་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་སོ།།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤིའི་ནང་ནས་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་རེ་རེ་བཟུང་བས་སོ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་ཏེ། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ རྒྱུ་དང་།འབྲས་བུ་ལ་ནོར་བའི་གནས་དང་། ནོར་བའི་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་སོ། །དབང་པོ་ནི་གང་གིས་ཀྱང་མ་བསྡུས་སོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཁོ་ནས་བསྡུས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་གི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་ནས་ཁམས་གཅིག་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཏེ། དེའི་འོག་ནི་བརྒྱད་པ་ལས་འདུ་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས། སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དེ། དེའི་ཕྱོགས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་ལས་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་སོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག བཞིས་བསྡུས་ཏེ།མ་རིག་པ་དང་། རེག་པ་དང་། སྲེད་པ་དང་། ལེན་པས་སོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་ལྔའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྡུས་ཏེ། འདུ་བྱེད་དང་། མིང་དང་། གཟུགས་དང་། སྲིད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤིའི་ནང་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མ་ཡིན་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ ཕྱོགས་རེ་རེ་བཟུང་བས་སོ།།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་མ་ནོར་བའི་གནས་དང་། ནོར་བའི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་སོ། །དབང་པོ་དྲུག་གིས་བསྡུས་ཏེ། དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོས་སོ། །དབང་པོ་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྡུས་ཏེ། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དབང པོ་དགུ་དགུ་ཡོད་པ་ལས།དད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔའི་ཕྱོགས་རེ་རེ་བཟུང་བས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཁོ་ནས་བསྡུས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཁམས་བདུན་གྱིས་བསྡུས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ ཀྱིས་སོ།།སྐྱེ་མཆེད་གཅིག་གིས་བསྡུས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་སོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གཅིག་གིས་བསྡུས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པས་སོ། །སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཞིའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཀྱང་བསྡུས་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤིའི་ ནང་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་རེ་རེ་བཟུང་བས་སོ།

以处非处的一分所摄，即感受的因果无错谬之处，及错谬之非处分。以五根所摄，即忧根、苦根、喜根、乐根及舍根。也以三根分所摄，即未知当知根、已知根及具知根，每一根各有九根，取其中属于受根的每一分。
想蕴唯以一蕴所摄，即以想蕴自体。以一界及处分所摄，即十八界中的一界是法界，其分即法界八中之想。十二处中的一处即法处，其分即法处八中之想。以三有支分所摄，即名色、生及老死中，各取想的一分。以处非处一分所摄，即想的因果错谬之处及错谬之非处分。诸根皆不摄。
行蕴唯以一蕴所摄，即以行蕴自体。以一界及处分所摄，即十八界中的一界是法界，其分即八中之行。十二处中的一处即法处，其分即法处八中之行。以四有支所摄，即无明、触、爱及取。也以五有支分所摄，即行、名色、有、生及老死中，取非色等行的每一分。以处非处一分所摄，即行的因果无错谬之处及错谬之非处分。以六根所摄，即信根、精进根、念根、定根、慧根及命根。也以三根分所摄，即未知当知根、已知根及具知根，每一根各有九根，取其中信等五根的每一分。
识蕴唯以一蕴所摄，即以识蕴自体。以七界所摄，即六识界及意界。以一处所摄，即法处。以一有支所摄，即识。也以四有支分所摄，即名色、六处、生及老死中，各取识的一分。

།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་མ་ནོར་བའི་གནས་དང་། ནོར་བའི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་སོ། །དབང་པོ་གཅིག་གིས་བསྡུས་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་དབང་ པོས་སོ།།དབང་པོ་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ། མི་ཤེས་པ་ཀུན་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་གསུམ་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དབང་པོ་དགུ་དགུ་ཡོད་པ་ལས། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་ཕྱོགས་རེ་རེ་བཟུང་བས་སོ། །ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་ པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་ཡོད་དེ།ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་རང་གི་ས་བོན་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ཉིད་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རིགས་ ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ཉིད་རང་གི་རིགས་ཟད་པར་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གནས་སྐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ཉིད་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་མཐུན་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཐ་མི་དད་པས་བསྡུས་པ་ ནི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་རེ་རེ་ཡང་ཕུང་པོ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དུས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ཉིད་དུས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་ པ་ནི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཡུལ་གང་དུ་འཇུག་པ་དང་།གནས་གང་ནས་འབྱུང་བའི་ཡུལ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མཐའ་དག་གིས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལྔ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ཉིད་རྣམ་ པར་ཕྱེ་ན།གཅིག་གི་ནང་ན་གཞན་མེད་པའི་རང་རང་གི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དོན་དམ་པས་བསྡུས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་བ་རྣམ་པ་ བཅུ་དྲུག་ཡོད་དེ་།དེ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་པར་གཞག་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་གནས་དུ་དག་ལས་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར། མིང་གིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་དག་ནི་གནས་དུ་དག་ལས་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་ ཞེ་ན།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་གནས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། རྟེན་གྱི་གནས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། གནས་ཀྱི་གནས་ཁང་ཁྱིམ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཡོ་བྱད་ཀྱི་གནས་ཡོ་བྱད་བཅུ་དང་། དབང་པོའི་གནས་དགུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དང་། དབང་པོའི་རྟེན་གྱི་ གནས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་གཟུགས་དང་།མཐུ་ལས་བྱུང་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གནས་བསྟན་དུ་མེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་གཟུགས་ལའོ། །མིང་གིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་དག་ནི་གནས་བདུན་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པ་དང་། རེ་བ་དང་། ཡུལ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། དག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། དག་པ་ལའོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི་བཞིའོ། །སྡོམ་པ་ལ་གནས་པའི་སྡོམ་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཅིག་གོ། །ཉེར་བསྡོགས་ཐོབ པ་མཉམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གཅིག་གོ།།དངོས་གཞི་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གཅིག་གོ། །དེ་ལྟར་ན་གནས་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་གནས་སྐབས་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།

以处和非处的方面摄集，即以识的因和果无错的处和错的非处的方面。以一根摄集，即以意根。以三根的方面摄集，即以未知当知根、已知根、具知根三根，每一根中各有九根，取其中意根的每一方面。
蕴的摄集安立的其他分类也有十种：以界摄集，即是由那些蕴自身和自种子所摄。以相摄集，即是由那些蕴自身的自相和共相所摄。以类摄集，即是由那些蕴自身的种类穷尽所摄。以时位摄集，即是由那些蕴自身的乐受相应等时位所摄。以无差别摄集，即是由那些蕴自身的每一法都为蕴及眷属一切所摄。
以时摄集，即是由过去、未来、现在的那些蕴自身的时间所摄。以处摄集，即是由那些蕴自身所趣入的处所和所生起的处所所摄。以一切摄集，即是由那些蕴自身的五蕴所摄。以一分摄集，即是由那些蕴自身分别时，一蕴中无他蕴的各自方面所摄。以胜义摄集，即是由那些蕴自身的真如相所摄。将这一切总摄为一，蕴的摄集有十六种，这就是蕴的摄集安立。
其中，蕴的所依安立：色蕴依于几处而转？名所摄的诸蕴依于几处而转？色蕴依于六处而转：依处的器世间、住处的房舍等、资具处的十种资具、根处的九种色、根所依处的四大种色、由定力所生的定境处的无表无碍色。名所摄的诸蕴依于七处而转：欲、希求、境、分别、正知、清净加行、清净。
其中，受用欲的时位有四。住于律仪的持戒者有一。获得近分定的等持者也有一。住于根本定者也有一。如是彼七处即成为四种时位，这就是蕴的所依安立。

།ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་སྐད་ བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ནི་སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པའི་དངོས་པོ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལས་སྐྱེ་མཆེད་ནི་བཅུ་གཉིས་ཏེ། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣ་བའི་ སྐྱེ་མཆེད་དང་།སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྣའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། དྲིའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ལྕེའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རོའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་རྣམ་པ་ བཅུ་དྲུག་གིས་བསྟན་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དོན་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གོ་རིམས་དང་། བསྡུ་བ་དང་། རྟེན་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མིག་ཐོབ་ཅིང་མ་སྤངས་ལ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་ལུས་ལ་འགོག་ པའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་ པ་གཉིས་ཏེ།ངེས་པའི་ཚིག་དང་། དགོས་པའོ། །དེ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་དོན་དང་། རྐྱེན་གྱི་དོན་དང་། ཐབས་ཀྱི་དོན་དང་། ཚོགས་ པའི་དངོས་པོའི་དོན་དང་།རྟེན་གྱི་དོན་དང་། དེ་དག་སྣང་བའི་གནས་ཀྱི་དོན་ཏོ། །དགོས་པ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ན། སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཅེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དགོས་པ་བསྟན་པ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། བདག་ པོའི་རྐྱེན་རྣམས་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ།དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཕྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་ སྒོའི་སྐྱེ་མཆེད་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སོ།།དག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་གང་ཟག་རིགས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གང་དག་ཡིན་པའོ། །རང་བཞིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སྐྱེ་བ་དང་། ཕྱི་མ་དག་རབ་ཏུ་ གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།གང་ཟག་རིགས་ལ་གནས་པ་དང་། རིགས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་སྔོན་ དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་དེ་དག་ཉིད་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་དང་། འབྲི་བ་དང་། བྱེ་བྲག་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་དེ་དག་ཉིད་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ནས་འགགས་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་དེ་དག་ཉིད་འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་ལ་འགགས་པའམ་མ་འགགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།

如前所说的蕴的建立，是为显示有情，因此以此显示假立有情的事物。所谓'其受用事物'是以处来显示。
其中处有十二种：眼处、色处、耳处、声处、鼻处、香处、舌处、味处、身处、触处、意处、法处。
彼等的建立也以十六种来显示：自性、义、差别、次第、摄集、所依。
其中，处的自性建立是什么？眼处的自性是已得未舍，且非刹那灭法性。如同眼处，其余处的自性也应如是观察，这就是诸处的自性建立。
其中，处的义建立是什么？有两种：即词义解释和作用。其中词义解释是：为何称为处？是为显示处的意义，即是心与心所法生起之门的意义、缘的意义、方便的意义、聚集事物的意义、所依的意义、彼等显现处所的意义。
作用是什么？为何要显示处的建立？为显示等无间缘、所缘缘、增上缘三种缘而建立处，这就是诸处的义建立。
其中，处的差别建立是什么？略说应当观察六种：生门处即眼等处。清净处是种性住者的诸处。自性处即是十二处从无始以来生起及后际成就，以及种性住者与非种性住者的涅槃法性与非涅槃法性所成就。
修习处即是先前所修善与不善，于轮回中生起、减少、差别及获得涅槃的处性。已生果处即是彼等生果后已灭。未生果处即是彼等未生果而已灭或未灭，这就是诸处的差别建立。

།དེ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་ མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།གཉིས་ཀྱི་གོ་རིམས་དང་། དྲུག་གི་གོ་རིམས་སོ། །དེ་ལ་གཉིས་ཀྱི་གོ་རིམས་ནི་ནང་དང་ཕྱི་སྟེ། ནང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ཡིན་ལ། གནས་དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡུལ་གཅིག་པའི་དོན་གྱིས་བརྟེན་པས་དང་པོ་བསྟན་ལ། ཕྱིའི་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་པས་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །དྲུག་གི་གོ་རིམས་ནི་དང་པོར་མིག་དང་གཟུགས་བསྟན་པ་ནས་ཐ་མར་ཡིད་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་བསྟན་པའི་བར་གྱིས་ཏེ་། དེ་ཡང་མིག་ནས་རེག་བྱའི་བར་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་དྲུག་གི་གོ་རིམས་དེ་ལྟར བསྟན་ཏེ།མིག་དང་གཟུགས་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་ཆེས་ཕལ་ཆེ་བ་དང་། སྣ་ཚོགས་པ་དང་ཡང་དང་ཡང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་པོར་བསྟན་ཏོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་དེ་བཞིན་པས་དེའི་འོག་ཏུ་རིམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་རྗེས་སུ་ འཇུག་པ་ལས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་དང་པོར་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟ་བར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་མིག་དང་། གཟུགས་དང་པོར་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཀུན་དུ་སྨྲ་བར་བྱེད་པས་རྣ་བ་དང་སྒྲ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འདུས་ཤིང་ཟ་བ་དང་། ལྷག་པར་ཟ་བར་བྱེད་པས་ན་སྣ་དང་དྲི་དང་ པོར་མྱོང་བས་སྣ་དང་དྲི་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ལྕེ་དང་། རོ་མྱོང་བས་ལྕེ་དང་རོ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཉི་མ་ནུབ་ཅིང་ནམ་སྲོས་པ་ནམ་ལ་ཤོམ་ཞིང་མལ་སྟན་ལ་སོགས་པའི་རེག་པ་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་པས་ལུས་དང་རེག་བྱ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དགའ་བའི་ བྱེ་བྲག་གི་གནས་ལས་ཏེ།མིག་གིས་ནི་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་གཟུགས་མཐོང་བས་དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་སྐྱེ་བས་དང་པོར་མིག་དང་གཟུགས་བསྟན་ཏོ། །ལྷག་མ་རྣམས་རིམ་གྱིས་དེ་བཞིན་པས་དེའི་འོག་ཏུ་རིམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་མཛེས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་ འཛིན་པ་ལས་ཏེ།འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་མིག་ཚུགས་དང་། མིག་སྨན་ལ་སོགས་པས་མཛེས་པར་བྱས་པ་ནི་མིག་གོ། །རྣ་ཆ་དང་རྣ་རྒྱན་ལ་སོགས་པས་མཛེས་པར་བྱས་པ་ནི་རྣ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པས་རིམ་བཞིན་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་བྱ་བ་དང་། ཟས་དང་། འཁྲིག་པའི་དབང་ལས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དག་གིས་ཐམས་ཅད་ལ་རྩོལ་བར་བྱེད། ཡོངས་སུ་རྩོལ་བར་བྱེད་པས་མིག་དང་། གཟུགས་དང་། རྣ་བ་དང་། སྒྲ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཁམ་གྱི ཟས་དག་ཟ་བར་བྱེད་པས་སྣ་དང་།དྲི་དང་། ལྕེ་དང་། རོ་སྟོན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཚིམ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་འཁྲིག་པ་སྟེན་པར་བྱེད་པས་ལུས་དང་རེག་བྱ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུ་ལྔ་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ལས་དང་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལས་ཏེ། མིག་གིས་གཟུགས་དག་མཐོང་ ནས་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དཀའ་བ་བྱེད་པས་དང་པོར་མིག་དང་གཟུགས་བསྟན་ཏོ།།རྣ་བས་ནི་སྒྲ་སྣ་ཚོགས་དག་ཉན་པ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་དེ་། སྔ་མ་བས་ལས་སླ་བས་དེའི་འོག་ཏུ་རྣ་བ་དང་སྒྲ་བསྟན་ཏོ། །སྣ་ནི་དྲི་སྣ་ཚོགས་དག་སྣོམ་པ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་དེ་སྔ་མ་བས་ལས་སླ་ བས་དེའི་འོག་ཏུ་སྣ་དང་དྲི་བསྟན་ཏོ།།ལྕེ་ནི་རོ་སྣ་ཚོགས་དག་མྱོང་བ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་དེ། སྔ་མ་བས་ལས་སླ་བས་དེའི་འོག་ཏུ་ལྕེ་དང་རོ་བསྟན་ཏོ། །ལུས་ནི་རེག་བྱ་སྣ་ཚོགས་དག་རེག་པ་ལ་སོགས་པར་བྱེད་དེ། སྔ་མ་བས་ལས་སླ་བས་དེའི་འོག་ཏུ་ལུས་དང་རེག་བྱ་བསྟན་ ཏེ།དེ་ནི་རྒྱུ་དྲུག་པ་ཡིན་ནོ།

那么，处所的次第安立是什么呢？简要而言有两种，即二种次第和六种次第。其中二种次第是内和外，内是识的所依，由于识依托于所依而缘取一境之义，故先说内处，外是所缘，故后说外处。
六种次第是从最初宣说眼和色处直至最后宣说意和法处，其中从眼至触是以六种因缘的次第如是宣说：眼和色是行境最为广大、种类繁多且反复生起，故最先宣说。其余诸处也是如此次第，故依次宣说，这是第一因。
又从随顺世间言说而言，世人首先相互观看，故先说眼和色。其后互相交谈，故说耳和声。其后聚集饮食和过量饮食，首先嗅闻，故说鼻和香。其后尝味，故说舌和味。其后日落夜晚时整理卧具等触对所依，故说身和触，这是第二因。
又从喜乐差别处而言，眼从远处见色生起喜乐差别，故首先说眼和色。其余诸处也是如此次第，故依次宣说，这是第三因。
又从执取庄严差别而言，欲界众生以眼线、眼药等庄严眼睛，以耳环、耳饰等庄严耳朵，其他则不如是，故次第宣说，这是第四因。
又从事业、饮食、淫欲的力用而言，众生以身语善不善业勤作一切，遍勤作故说眼、色、耳、声。其后食用段食故说鼻、香、舌、味。其后满足、充实及从事淫欲故说身和触，这是第五因。
又从执取业用差别而言，眼见色已行走等作诸艰难，故首先说眼和色。耳听种种声等，较前容易，故其后说耳和声。鼻嗅种种香等，较前容易，故其后说鼻和香。舌尝种种味等，较前容易，故其后说舌和味。身触种种触等，较前容易，故其后说身和触，这是第六因。

།ཡིད་དང་ཆོས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་དྲུག་པོ་དེ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་ཐམས་ཅད་དང་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན།མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ དང་།ཁམས་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དང་། དབང་པོ་དག་བསྡུ་བར་སྔར་བསྟན་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོས་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་ དང་།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དང་། དབང་པོ་དག་བསྡུ་བ་སྔར་བསྟན་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་གསུམ་ནི་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པས་ ཚོར་བ་དང་།འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དང་། དབང་པོ་དུ་དག་བསྡུས་པ་སྔར་བསྟན་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ ཕྱོགས་འདུས་མ་བྱས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་ཁམས་སུ་མ་གཏོགས་པ་ཡིན་པས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་ཀྱང་མ་བསྡུས་སོ།།གཞན་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བརྒྱད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་། ནམ་མཁའ་མཐའ་ ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་དང་། རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒྲར་བསྟན་པའི་ཆོས་གང་དག་གསུངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་གི་མཚན་ ཉིད་ཇི་སྐད་སྨོས་པ་ཅི་རིགས་པར་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གནས་ དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་སྔར་བསྟན་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་མིང་གིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་བཞིར་གཏོགས་པས་མིང་གིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་དག་གནས་བདུན་ལ་བརྟེན་པས་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་སྔར་བསྟན་པ་ཁོ་ ན་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་གི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པའི་དངོས་པོས་ཕྱི་ནང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕྱིར། དེས་ནི་དེའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་ བསྟན་ཏོ།

由于意根和法处是眼等六根一切种类的普遍所行，所以应当知道它们被安立为一切的最后，这就是处的次第安立。
其中，处的摄集安立是什么呢？眼等五根和色等五境，以及法处中的无表色，由于属于色蕴，故以色蕴摄集蕴、处、界、有支、处非处、根等，如前所说而配合。
意处由于属于识蕴，故以识蕴摄集蕴、处、界、有支、处非处、根等，如前所说而配合。
法处中的受、想、行三者，由于属于受蕴、想蕴、行蕴，故以受蕴、想蕴、行蕴摄集蕴、处、界、有支、处非处、根等，如前所说而配合。
法处中的四种无为法，由于不属于界，故不为任何蕴等所摄。
此外，世尊在经中所说的八胜处、十遍处、空无边处等四处、无想处、非想非非想处二处，以及触处等以处名称所说的诸法，也应当知道都摄入前述十二处的相中，这就是处的摄集安立。
其中，处的所依安立是什么呢？有色处由于属于色蕴，故色蕴依于六处而转，如前所说而配合。
无色处由于属于四名蕴，故四名蕴依于七处而转，如前所说而配合，这就是处的所依安立。
通过如上所说的十二处安立，由有情假立的事物而领受内外受用，因此这就说明了其受用事。

།དེ་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཁམས་རྣམས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དེ། མིག་གི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། རྣ་བའི་ཁམས་དང་། སྒྲའི་ཁམས་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ དང་།སྣའི་ཁམས་དང་། དྲིའི་ཁམས་དང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ལྕེའི་ཁམས་དང་། རོའི་ཁམས་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་། རེག་བྱའི་ཁམས་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ ཁམས་དང་།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སོ། །དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་བསྟན་ཏོ། ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དོན་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གོ་རིམས་དང་། བསྡུ་བ་དང་། རྟེན་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་ བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན།མིག་གི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མིག་མ་སྤངས་པའམ། སྤངས་པ་སྲོག་གི་དབང་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མིག་གི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་དང་། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་རྣམས་དང་།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་འདུས་མ་བྱས་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བྱུང་བའི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེའི་དབང་གིས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་སྒྲ་དང་།དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་གཡོ་བའི་གཞི་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་གཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཁམས་ རྣམས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན།རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། དགོས་པའོ། །དེ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་ཁམས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཁམས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པ་སྟེ། ཁམས་ཀྱི་དོན་ནི་རྒྱུའི་དོན་དང་། ས་བོན་གྱི་དོན་དང་། རང་བཞིན་གྱི་དོན་དང་། རིགས་ཀྱི་དོན་དང་། ཆ་ཕྲ་བའི་དོན་དང་། གཞིའི་དོན་ཏོ། །དགོས་པ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ན། ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཞེ་ན། ཁམས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དགོས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡོངས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་དང་ཡུལ དང་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ནི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བསྡུ་བར་བྱ་སྟེ། མཚན་ཉིད་འཛིན་ པའི་ཁམས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ཁམས་རྣམས་སོ།།དག་པའི་ཁམས་ནི་གང་ཟག་རིགས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་དག་པ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་གྱི་ཁམས་ནི་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ཉིད་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་ པ་དང་།གང་ཟག་རིགས་ལ་གནས་པ་དང་། རིགས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པའི་ཁམས་ནི་སྔོན་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པ་དེ་དག་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་དང་། འབྲི་བ་དང་། བྱེ་བྲག་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པའོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་ཁམས་ནི་དེ་དག་ཉིད་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ནས་འགགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

所谓'生起的事物'是指诸界，其中界有十八种：眼界、色界、眼识界、耳界、声界、耳识界、鼻界、香界、鼻识界、舌界、味界、舌识界、身界、触界、身识界、意界、法界、意识界。对这些界的建立通过六个方面来阐述：自性、义、分类、次第、摄集和所依。
其中，诸界的自性建立是什么呢？眼界的自性是指未舍离或已舍离的为命根所摄持的眼根。如同眼界一样，耳、鼻、舌、身、意以及它们的识界，还有除了法界中无为法部分之外的其余诸界也是如此。色界的自性是指由诸根所生的色，由此称为色界。如同色界一样，声、香、味、触界也是如此。法界中无为法部分的自性是具有变动的基础和不生的基础的自性，这就是诸界的自性建立。
其中，诸界的义的建立是什么呢？有两种：即词义解释和必要性。其中词义解释是：为什么称为界呢？是为了说明界的含义。界的含义即是因的含义、种子的含义、自性的含义、种类的含义、微细分的含义和基础的含义。关于必要性：为什么要宣说界的建立呢？是为了说明界建立的必要性，即为了宣说因缘，为了宣说根、境和作用，这就是诸界的义的建立。
其中，诸界的分类建立是什么呢？总的来说可归纳为六种：执持相的界是眼等诸界；清净界是住于种姓补特伽罗的清净诸界；自性界是指前述十八界从无始以来本已成就，以及补特伽罗住于种姓者与非住于种姓者本已成就涅槃法性与非涅槃法性；修习界是指先前善与不善的修习，是轮回中出生、减少、差别和获得涅槃的因；果生界是指这些界生起果报后即灭。

།འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པའི་ཁམས་ནི་དེ་དག ཉིད་འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་ལ།མ་འགགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གསུམ་གྱི་གོ་རིམས་དང་། དྲུག་གི་ གོ་རིམས་སོ།།དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ནི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཁམས་ཀྱི་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་ཅི་ རིགས་པར་སྦྱར་རོ།གཞན་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལས་ཁམས་དྲུག་དང་། ཁམས་གསུམ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་གཉིས་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང་། གདུལ་བའི་ ཁམས་དང་།གདུལ་བའི་ཁམས་ཀྱི་ཐབས་ལ་སོགས་པ་ཁམས་ཀྱི་སྒྲར་བསྟན་པའི་ཆོས་གང་དག་གསུངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་སྐད་སྨོས་པས་ཅི་རིགས་པར་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་བ་དང་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཁམས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ། དེ་ནི་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་དུ་ གདགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེས་ནི་དེ་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་བསྟན་ཏོ།།དེ་འབྱུང་བ་གནས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཟས་རྣམས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཟས་ནི་བཞི་སྟེ། ཁམས་ཀྱི་ཟས་དང་། རེག་པའི་ཟས་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་དང་། རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཟས་སོ།།དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་བསྟན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དོན་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གོ་རིམས་དང་། བསྡུ་བ་དང་། རྟེན་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་ཟས་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ ནི་དྲི་དང་།རོ་དང་། རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཡོངས་སུ་འཇུག་པའི་ཚེ། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་མཐུ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་ཅིང་། ཕན་བཏགས་པའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དེས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྔ་དང་།ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དབང་པོའི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་། ཡངས་པ་དང་། རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །རེག་པའི་ཟས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིས་བསྡུས་ པའི་རེག་པ་བདེ་བའམ།ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་བདེ་བ་འམ། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་ཅིང་། ཕན་བཏགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དེས་དབང་པོ་ གཟུགས་ཅན་ལྔ་དང་།ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དབང་པོའི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་ཡངས་པ་དང་། རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ།

未产生果的界即是那些界本身未产生果且未灭的，这就是诸界的差别安立。
其中诸界的次第安立是什么呢？简而言之有二种：三的次第和六的次第。
它们的差别如处所章中所说相应配合，这就是诸界的次第安立。
其中界的摄集安立是什么呢？如处所章中所说相应配合。
此外，世尊在经中所说的六界、三界、有为界与无为界二界、世间界、法界、有情界、所化界、所化界方便等以界声所说的诸法，也应当知道以如前所说十八界的相摄集相应。这就是诸界的摄集安立。
其中诸界的所依安立是什么呢？如处所章中所说相应配合，这就是界的所依安立。
从所说的十八界安立中，由于产生假立有情的事等，所以它说明了事物的生起。
从'事物的生起安住'开始说明诸食，其中食有四种：段食、触食、意思食和识食。
它们的安立也以六种方式说明：自性、义、差别、次第、摄集和所依。
其中食的安立是什么呢？段食的自性是以香、味、触三处所摄的段食进入时，由香、味、触的力量和异熟等力而利益识，被利益的具力识使五有色根、意根和根所依的大种增长、广大和发展。
触食的自性是以六触处所摄的触生起乐或喜、舍受，由现在的乐或舍的力量而利益识，被利益的具力识使五有色根、意根和根所依的大种增长、广大和发展。

།ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ པ་ཡུལ་འདོད་པ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་དག་པའི་ཐབས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནམ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རེ་བའི་ཡིད་བདེ་བ་མ་འོངས་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པས་མ་འོངས་པའི་ཡུལ་འདོད་པ་ཐོབ་ཏུ་རེ་བའི་ཡིད་ལ་སེམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཕན་ འདོགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཕན་བཏགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དེས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྔ་དང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་ཡངས་པ་དང་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་ བསྡུས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟས་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ད་ལྟར་དང་།མ་འོངས་པ་ལ་དམིགས་པས་ཕན་བཏགས་ཤིང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དེས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལྔ་དང་། ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དབང་པོའི་རྟེན་གྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་ཡངས་པ་དང་། རྒྱས་ པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཟས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཟས་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། དགོས་པའོ། །དེ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་ཟས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ཟས་ཀྱི་དོན་བསྟན་ པ་སྟེ།ཟས་ཀྱི་དོན་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་སྐྱེས་ཤིང་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །དགོས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཟས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཞེ་ན། ཟས་རྣམ་པར་བཞག་པའི་དགོས་པ་བསྟན་པ་སྟེ། གནས་པ་སྒྲུབ་ པར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ནི་ཟས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཟས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རགས་པ་དང་ཆ་ཕྲ་ བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་།དངོས་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། གནས་སྐབས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཟས་དང་ཟས་མ་ཡིན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། མུ་བཞིར་བཅད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དེ་ལ་ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། ཁམ་ གྱི་ཟས་ཀྱིས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་གནས་ཤིང་འཚོ་བའོ།།རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ཀྱིས་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གནས་ཤིང་འཚོ་བའོ་། །རགས་པ་དང་ཆ་ཕྲ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ ཞེ་ན།ཁམས་ཀྱི་ཟས་རགས་པ་ནི་དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། མི་བཙས་པའི་དུས་ཚུན་ཆད་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཆ་ཕྲ་བ་ནི་སེམས་ཅན་མངལ་ན་གནས་པ་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་དུས་རྣམས་དང་། ལྷའི་རིས་དྲུག་པོ་དག་གི་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ ཟོས་པའི་མོད་ལ་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་དུ་ཅིག་ཅར་འཇུ་ཞིང་རིམ་གྱིས་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་ལ་བཤང་བ་དང་།གཅི་བར་གྱུར་པ་ཡང་མེད་དོ། །ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཁ་ཅིག་མ་གཏོགས་པ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཁམ་གྱི་ཟས་མེད་དེ། དེ་ དག་ནི་རླུང་ཆ་ཕྲ་མོ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཟས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ལ་མ་གཏོགས་པ་དང་།ལས་ཀྱི་དབང་གིས་གནས་ཤིང་འཚོའོ། །རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་རགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཆ་ཕྲ་བ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།

意思食的本性是法处所摄的思维，是缘取所欲境界获得之因的正确方便，依靠有烦恼或无烦恼，对未来境界生起希望的意乐，缘取未来境界，希望获得所欲境界的意思力量，对识起到帮助作用，被帮助的具力识使五根色根和意根所依的大种增长、广大、增盛。
识食的本性是识处所摄的识，由三食对现在和未来的所缘而得到帮助，具力后使五根色根、意根和根所依的大种增长、广大、增盛，这就是诸食的本性安立。
其中诸食的义安立是什么呢？有二种：即词义和必要。其中词义是什么呢？食的含义是指三界中所生诸有情的住处成办之义。必要是为什么而安立诸食呢？是为了显示成办住处诸法的差别。这就是诸食差别的安立。
其中诸食差别的安立是什么呢？有七种：界的差别、粗细的差别、事物的差别、阶段的差别、食与非食的差别、作用的差别和四句分别的差别。
其中界的差别是什么呢？段食使欲界有情住持生存。触食、意思食和识食使三界一切有情住持生存。
粗细差别是什么呢？粗段食是畜生、饿鬼和人类出生前的食物。细段食是胎中众生羯罗蓝等时期和六欲天的食物，他们食用段食的刹那即遍及全身各处消化，不是渐次的，因此他们也没有大小便。除了某些独一地狱外，地狱众生没有段食，他们依靠微细风的随入而不属于食的名言，以及业力而住持生存。
粗触食、意思食和识食是什么呢？是欲界众生的。细的是什么呢？是色界和无色界众生的。

།དངོས་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱིས་ནི་འདའ་གུ་དང་། སྣུམ་ཁུར་དང་། འབྲས་ཆན་དང་། ཟན་དྲོན་དང་། ཞུན་མར་དང་། སྦྲང་རྩི་དང་། བུ་རམ་གྱི་དབུ་བ་དང་། ཤ་དང་། ཉ་ཤ་དང་། ཤ་སྐམ་དང་། ལན་ ཚྭ་དང་།འོ་མ་དང་། ཞོ་དང་། མར་དང་། གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་ཡོ་བྱད་གང་དག་ཁམ་དུ་བྱས་ཏེ། བཟར་རུང་བ་དག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཁམ་གྱི་ཟས་ཞེས་བྱའོ། །རེག་པའི་ཟས་ཀྱིས་ནི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་རེག་པའི་ཚོར་བ་དྲུག་པོ་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་ བ་དང་།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལྟར་བྱུང་བ་དག་གོ། །ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་སེམས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་མ་འོངས་པའི་ཡུལ་འདོད་པ་ལས་དམིགས་པ་དག་གོ། །རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཟས་ཀྱིས་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་པོ་ཟས་གསུམ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་ལས་དམིགས་པས་ཕན་བཏགས་ཤིང་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དག་གོ།།གནས་སྐབས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། ཁམ་གྱི་ཟས་དུས་གང་གི་ ཚེ་ཟས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན།འཇུག་པའི་ཚེ་ཁོ་ན་ཟས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གི། ཟ་བའི་ཚེ་ན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ནི་གང་གི་ཚེ་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་ཡངས་པ་དང་རྒྱས་པར་འགྱུར་ བའི་ཚེ་ན་ཟས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ཟས་དང་ཟས་མ་ཡིན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འཕེལ་ཞིང་ཡངས་པ་དང་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཟས་ཡིན་ལ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཟས་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཁམ་གང་ཟ་བའི་ཚེ་ན། ཡིད་དུ་འོང་ བར་ཟ་བ་པོའི་དབང་པོ་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ད་དུང་མ་ཞུ་བས་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་ཡངས་པ་དང་།རྒྱས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཁམ་གྱི་ཟས་ཞེས་བརྗོད་པར་ནི་མི་བྱ་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེའི་རེག་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅར་ནས་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ རྣམས་འཕེལ་ཞིང་ཡངས་པ་དང་རྒྱས་པར་བྱེད་པས་རེག་པའི་ཟས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཁམ་དེ་འཕྲོད་པས་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་ཡངས་པ་དང་། རྒྱས་པར་འགྱུར་བར་འཇུ་བ་ནི་དེ་འཇུ་བའི་ཚེ་ན་ཁམ་གྱི་ཟས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཁམ་ དེ་ཞུ་ཡང་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་ཡངས་པ་དང་།རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ཞུར་ཟིན་ཀྱང་ཁམ་གྱི་ཟས་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཁམ་གང་ཟ་བའི་ཚེ་ན་ཁ་བ་དང་། ཚ་བ་ལ་སོགས་པས་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་། འདུ་བའི་ཚེ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ ཁམ་གྱི་ཟས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཁམ་གང་ཟ་བའི་ཚེ་ན་ཞིམ་ལ་འཇུ་བའི་ཚེ་ན་མི་འཕྲོད་པ་དེ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཁམ་གང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ལེགས་པར་ཞུ་བས་ཕན་འདོགས་པ་ཁམ་གྱི་ཟས་ཡིན་གྱི། གཟུགས་ དང་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་ཕན་པར་ཡང་མི་འཇུ་གནོད་པར་ཡང་མི་འཇུ་བའི་ཁམ་གྱི་ཟས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ།།རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ནི་སྔར་སོ་སོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དབང་པོ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ འཕེལ་ཞིང་ཡངས་པ་དང་།རྒྱས་པར་གྱུར་པར་ཟས་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

什么是事物的详细分类？关于段食，有咀嚼食物、油饼、米饭、热粥、酥油、蜂蜜、糖浆、肉、鱼肉、干肉、盐、牛奶、酸奶、奶油，以及其他类似的可以咀嚼食用的物品，因此称为段食。
关于触食，是由六触处所摄的六种触觉感受，能生起乐受、喜受和舍受的感受。
关于意思食，是由六触聚所摄的六种思聚，缘取未来境界的欲望。
关于识食，是由意处所摄的八识聚，由三食对现在和未来的所缘而得到利益并具有力量。
什么是阶段的详细分类？段食在什么时候被安立为食？只有在消化时才安立为食，而在食用时则不是。
触食、意思食和识食是在诸根和大种增长、广大、充盈时安立为食。
什么是食与非食的详细分类？段食能使诸根和大种增长、广大、充盈的是食，与此相反的是非食。其中，在食用时，令食者的诸根愉悦的段食，因尚未消化而不能使诸根和大种增长、广大、充盈，故不应称为段食，但由于其六触处皆能使诸根和大种增长、广大、充盈，应称为触食。
当段食适宜并在消化时能使诸根和大种增长、广大、充盈，此时应称为段食。
如果段食虽然消化但不能使诸根和大种增长、广大、充盈，即使已经消化也应称为非段食。
某段食在食用时虽因冷热等而有害，但在消化时有益，这应称为段食。
某段食在食用时美味但在消化时不适，这应称为非段食。
某段食为香、味、触处所摄，因良好消化而有益的是段食；而色处和声处既不能产生利益也不能产生危害，不应称为段食。
关于触食、意思食和识食，如前所述各自的本质，能使诸根和大种增长、广大、充盈的，应称为食。

།སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རེག་པ་དང་། ཡུལ་འདོད་པ་ཐོབ་ཏུ་མི་རེ་བ་དང་། ཡུལ་མི་འདོད་པ་ཐོབ་ཏུ་དོགས་པའི་ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། ཟས་གསུམ་ དང་བྲལ་ཞིང་ཟས་གསུམ་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་ཕྲད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནོད་པས་ཉམ་ཐག་པ་དང་།འཆི་ཁའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་ཡངས་པ་དང་། རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་བས་ཟས་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་ བྱའོ།།བྱ་བ་བྱེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་འཇུ་བའི་ཚེ་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་མཐུ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཕན་བཏགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ དེས་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་ཡངས་པ་དང་།རྒྱས་པར་བྱེད་པས་ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ཀྱིས་ནི་སོ་སོའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཕན་བཏགས་པའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དེས་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་ཡངས་པ་དང་།རྒྱས་པར་བྱེད་པས་ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་ན་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་ཟས་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཟས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཉེ་བར་བརྟགས་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་གོང་ནས་གོང་དུ་ཆེས་བརྟས་པ་དང་།ཆེས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །མུ་བཞིར་བཅད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། ཁམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཟས་ཀྱང་ཡིན་ལ། ཟས་གང་ ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཁམ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།མུ་བཞི་སྟེ། ཁམ་ཡིན་ལ་ཟས་མ་ཡིན་པ་ནི། ཁམ་གང་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་བའོ། །ཟས་ཡིན་ལ་ཁམ་མ་ཡིན་པ་ནི་རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དབང་པོ་ དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའོ།།ཟས་ཀྱང་ཡིན་ལ་ཁམ་ཡང་ཡིན་པ་ནི་ཁམ་གང་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའོ། །ཁམ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཟས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་ནི་རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དབང་པོ་ དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་བའོ།།རེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་མུ་བཞི་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཟས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཟས་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ ན།རྣམ་པ་ལྔའི་ཕྱིར་ཏེ། མང་བའི་རིམ་པ་དང་། བརྡ་ཕྲད་པའི་རིམ་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པའི་རིམ་པ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་འཛིན་པའི་རིམ་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མང་བའི་རིམ་པ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཁམ་དུ་བྱ་བའི་ཟས་སྒོ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་ནས་བྱུང་བ་དང་པོར་བསྟན་ཏོ། །རེག་པའི་ཟས་ནི་བདེ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཚོར་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རེག་པའི་ཚོགས་ཉི་ཚེ་ལས་བྱུང་བས་སྔ་མས་ཀྱང་ཉུང་བའི་ཕྱིར་དེའི་འོག ཏུ་བསྟན་ཏོ།།ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་ནི་ཡུལ་འདོད་པ་ཐོབ་ཏུ་རེ་བ་ལ་སེམས་པའི་ཡིད་ལ་སེམས་པ་འབའ་ཞིག་ལས་བྱུང་བས་སྔ་མ་བས་ཀྱང་ཆེས་ཉུང་བའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་སྔ་མ་གསུམ་པོ་དག་གིས་ཕན་བཏགས་པའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཉི་ཚེ་ལས་བྱུང་བས་སྔ་མ་བས་ཀྱང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ།

产生痛苦和不悦感受的触觉，以及对所欲境不期望获得，对不欲境担心获得的意念，以及远离三食且遇到三食的违品的识被损恼而疲惫，临终时的识等，由于诸根和大种不增长、不广大、不增盛，故说为非食。
何为作用差别？段食在消化时，以香、味、触的力量和异熟等力量利益识，被利益的识具有力量，使诸根和大种增长、广大、增盛，故能作食的作用。触食、意思食和识食以各自的力量利益识，被利益的识具有力量，使诸根和大种增长、广大、增盛，故能作食的作用。
其中，识如何是意根的食？由于三种食所观察的识，成为意根逐渐增强、更具力量而生起的因。
何为四句分别？问：凡是段食者皆是食，凡是食者皆是段食吗？有四句：是段食非食者，谓不能增长诸根和大种的段食。是食非段食者，谓能增长诸根和大种的触、意思和识。亦是食亦是段食者，谓能增长诸根和大种的段食。非段食亦非食者，谓不能增长诸根和大种的触、意思和识。
对其余触等也应如是随理说四句分别，这是诸食的差别安立。
其中，何为诸食的次第安立？由五种因：数量次第、名言次第、利益次第、持命根次第、入念住次第。其中数量次第者，段食由香、味、触处所摄的众多各种段食而来，故首先宣说。触食仅由生起乐受、喜受、舍受的触聚而来，较前者少故次后宣说。意思食仅由希望获得所欲境的意思而来，较前者更少故次后宣说。识食仅由前三食所利益的识而来，较前者更为稀少故最后宣说。

།བརྡ་ཕྲད་པར་སླ་བའི་རིམ་པ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་བྱིས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཀྱང་གཟུང་བ་དང་། འཇུག་པ་དང་། རྟོགས་པར་སླ་བས་དང་པོར་བསྟན་ཏོ། །རེག་པའི་ཟས་ནི་ངོ་བོ་ ཉིད་དང་།གནས་དང་། དམིགས་པ་དང་། གྲོགས་དང་ལས་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བས་བརྡ་ཕྲད་པར་དཀའ་བས་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བས་ཀྱང་ཆེས་བརྡ་ཕྲད་པར་དཀའ་བས་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ཟས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་བས་ཀྱང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་བརྡ་ཕྲད་པར་དཀའ་བས་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ།།ཕན་འདོགས་པའི་རིམ་པ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་དབང་པོ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་འཕེལ་བ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་མཐུ་ཆེ་བས་དང་པོར་བསྟན་ཏེ། །རེག་ པའི་ཟས་ནི་སྔ་མ་བས་ཕན་འདོགས་པའི་མཐུ་ཆུང་བས་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ།།ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་ནི་སྔ་མ་བས་ཀྱང་ཕན་འདོགས་པའི་མཐུ་ཆེས་ཆུང་བས་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ནི་སྔ་མ་བས་ཀྱང་ཕན་འདོགས་པའི་མཐུ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ ཆུང་བས་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ།།སྲོག་གི་དབང་པོ་འཛིན་པའི་རིམ་པ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་དེ་ཡོད་ན་སྲོག་གི་དབང་པོ་རེ་ཞིག་མི་འགགས་པས་དང་པོར་བསྟན་ཏོ། །རེག་པའི་ཟས་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་མེད་ན་དེ་ཡོད་ཀྱང་སྲོག་གི་དབང་པོ་མྱུར་དུ་འགགས་པས་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། ། ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་ནི་ཁམ་དང་རེག་པའི་ཟས་མེད་ན་དེ་ཡོད་ཀྱང་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཆེས་མྱུར་དུ་འགགས་པས་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ནི་ཁམ་དང་། རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་མེད་ན་གཏན་མེད་པས་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་མྱུར་དུ འགགས་པས་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་འཇུག་པའི་རིམ་པ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ཡིན་པས་དང་པོར་བསྟན་ཏོ། །རེག་པའི་ཟས་ནི་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ཡིན་པས་དེའི་འོག་ཏུ་ བསྟན་ཏོ།།ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ཡིན་པས་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ནི་སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ཡིན་པས་དེའི་འོག་ཏུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ནི་ཟས་ རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཟས་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པས་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཆོས་གང་དག་བསྡུས་པ་དེ་དག་བསྡུས་སོ། །རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ ཟས་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་ཆོས་གང་དག་བསྡུས་པ་དེ་དག་བསྡུས་སོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པས་དེས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོས་ཆོས་གང་དག་བསྡུས་པ་དེ་དག་བསྡུས་ པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་གཉིད་དང་ཡ་ང་བ་སྤངས་པ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་ཀྱང་དབང་པོ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཟས་ཡིན་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་ཅེ་ན། རྒྱས་པར་ནི་གཉིས་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། དོན་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པས་རྒྱས་པ་དང་། གནོད་པར་མི་བྱེད་པས་རྒྱས་པའོ། །དེ་ལ་གཉིད་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱས་པ་ཕྱི་མ་ཤོས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། སྔ་མ་ཤོས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཟན་ཡིན་པར་མི་གཞག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལུས་གནས པར་བྱེད་པའི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཟས་ཡིན་པར་རྣམ་པར་མི་གཞག་ཅེ་ན།དེ་ནི་ཟས་མེད་ན་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于名相易解的次第，段食因为从婴儿以上都能领受、趣入、了解，所以首先宣说。触食因为自性、处所、所缘、助伴和作业等比前者更难理解，所以其后宣说。意思食因为自性等比前者更加难以理解，所以其后宣说。识食因为自性等比前者更加极其难以理解，所以其后宣说。
关于利益的次第，段食因为对根和大种增长有大利益力，所以首先宣说。触食因为比前者利益力小，所以其后宣说。意思食因为比前者利益力更小，所以其后宣说。识食因为比前者利益力更加极小，所以其后宣说。
关于维持命根的次第，段食因为有此则命根暂时不断，所以首先宣说。触食因为无段食时，虽有此命根也速断，所以其后宣说。意思食因为无段食和触食时，虽有此命根也更速断，所以其后宣说。识食因为无段食、触食和意思食时根本不存在，命根极其速断，所以其后宣说。
关于入四念住的次第，段食因为是入身念住之门，所以首先宣说。触食因为是入受念住之门，所以其后宣说。意思食因为是入法念住之门，所以其后宣说。识食因为是入心念住之门，所以其后宣说。这就是诸食的次第安立。
其中，诸食摄属的安立是什么呢？段食属于色蕴，所以它摄属色蕴所摄诸法。触食和意思食属于行蕴，所以这二者摄属行蕴所摄诸法。识食属于识蕴，所以它摄属识蕴所摄诸法，应当如是观察。
其中，睡眠、离恐惧、梵行和等至等也能增长根和大种，为何不立为食呢？增长有两种：以利益他而增长，以不损害而增长。其中睡眠等是以后一种方式增长，而非前一种，所以它们不立为食。为何维持身体的命根不立为食呢？因为无食时它不能增长的缘故。

།གང་གི་ཚེ་རྒྱུ་བདུན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། བདུན་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། ཟས་དང་། སེམས་ ལ་དབང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕེན་པ་དང་། བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་པ་སྟེ། རྒྱུ་བདུན་པོ་དེ་དག་གིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་གནས་པར་གྱུར་པ་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་སྐྱེས་ཤིང་འབྱུང་བ་རྣམས་ཟས་བཞི་པོ་ཁོ་ནས་ གནས་པར་གསུངས་ཏེ།ཟས་བཞི་ནི་མང་བའི་ཕྱིར་དང་། བརྡ་ཕྲད་སླ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་སྐྱེས་ཤིང་འབྱུང་བ་རྣམས་ ཟས་བཞིས་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་གསུངས་ཏེ།དེ་ནི་ཟས་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཟས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་ལ་རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་ པའི་ཟས་ནི་མིང་གིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་རྟེན་དང་།སྔར་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་གནས་དྲུག་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཇུག་ལ་མིང་གིས་བསྡུས་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་པོ་དག་ནི་གནས་བདུན་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ ཏེ།དེ་ནི་ཟས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཟས་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་སྐྱེས་ཤིང་འབྱུང་བ་རྣམས་གནས་ཤིང་ཚོར་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེས་ནི་དེ་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བདེན་པ་རྣམས་བསྟན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་བསྟན་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དོན་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གོ་རིམས་དང་། བསྡུ་བ་དང་། རྟེན་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བདེན་པ་རྣམས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་བདེན་པ་ནི བཞི་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་དང་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།སྲེད་པས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འགོག་པའི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ཉོན་མོངས་པ་འགོག་པ་དང་། ཕུང་པོ་འགོག་པས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལམ་གྱི་བདེན་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་སྤོང་བ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན།རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། དགོས་པའོ།

当七种因缘和合时，诸行得以安住。何为七种？即：生、命根、食、心所具有的神通、因缘和合、宿业牵引、无有障碍。由此七种因缘，诸行得以安住。既然如此，为何说众生的生存仅依靠四食而住？
四食之所以如此宣说，是因为：数量众多、容易理解、能够利益、能持命根、是修习念处的入门之故。因此说众生的生存唯依四食而住。这就是食的摄集安立。
其中，关于诸食的所依安立是什么呢？段食属于色蕴，触食、意思食和识食属于名所摄蕴。如前所说，色蕴依止六处而转，名所摄四蕴依止七处而转，应当如理配合。这就是诸食的所依安立。
如是所说诸食的所依安立，由于能令众生住世并感受，故此说明了其生起的事相。其杂染与清净事相，即是诸谛的宣说，也就是苦圣谛、集圣谛、灭圣谛、道圣谛。
这些安立可从六个方面来说明：自性、义、差别、次第、摄集、所依。其中，诸谛的自性安立是什么呢？所谓苦谛等即是诸谛。其中谛有四种：
苦圣谛的自性是由生所摄的杂染，包含八苦和三苦。集谛的自性是烦恼杂染、业杂染以及爱取所摄。灭谛的自性是完全断除苦和集，包含烦恼的灭除和蕴的灭除。道谛的自性是断除苦和集的八正道，包含资粮道、加行道和清净道。这就是诸谛的自性安立。
其中，诸谛的义安立是什么呢？有两种：即词义解释和目的。

།དེ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་བདེན་པ་ཞེས་བྱ། ཅིའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ། ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ ཞེས་བྱ།ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་བདེན་པ་དང་། འགོག་པ་བདེན་པ་དང་། ལམ་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་བསྟན་པ་དང་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་། དེ་མཐོང་ན་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ དོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་བདེན་པའི་དོན་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་དེ་དག་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་དང་། རྟོགས་པའི་སྒོ་གཉི་ག་ནས་དེ་ཁོ་ན་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་ཀྱི། བྱིས་པ་རྣམས་ ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་མི་མཐོང་བས་ན།དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དག་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ནི་དོན་མེད་མོད་ཀྱི། རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་གཉི་གའི་སྒོ་ནས་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་དོ་། །ཀུན་འབྱུང་བའི་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །འགོག་པའི་དོན་ནི་དེ་གཉི་ག་ཉེ་བར་ཞི་བའི་དོན་ཏོ། ། ལམ་གྱི་དོན་ནི་དོན་གསུམ་པོ་དེ་དག་སྒྲུབ་པའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་བདེན་པ་དང་། འགོག་པ་བདེན་པ་དང་། ལམ་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལམ་གྱི་བར་ཡང་ལམ་གྱི་དོན གྱིས་ཡང་དག་པ་དེ་བཞིན་པ་མ་ནོར་བ་སྟེ།ཕྱིན་ཀྱི་མ་ལོག་ཅིང་མ་བསླད་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མི་སླུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དགོས་པ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་སུ་ གཏོགས་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ནི་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་རྣམ་པར་ བྱང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ་།ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ་། ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་།མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དེ་ ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་དང་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་གང་། སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་ནི་གང་ཞེ་ན་། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ དང་།མ་ཉེས་པ་དང་། འཇུག་པས་སོ།

对此，确定的词语为何称为谛？为何称为圣谛？为何称为苦、灭、道？为何称为苦谛、集谛、灭谛、道谛？
所谓谛的含义是与教法不相违背的特征之义，以及见到它能成为清净之因的含义。
为何称为圣谛？圣谛的含义是诸圣者从法性和证悟两个方面如实了知并见到这些谛如其本然，而凡夫们则不能如实了知和见到，因此称为圣谛。对于凡夫们来说，这些从法性方面虽然不是无义，但从证悟方面则不然；而对于诸圣者来说，从这两个方面都是谛。
为何称为苦、集、灭、道？苦的含义是从烦恼而生的有为法。集的含义是产生苦的含义。灭的含义是这两者寂灭的含义。道的含义是成就这三种含义的含义。
为何称为苦谛、集谛、灭谛、道谛？苦也是苦的含义，乃至道也是道的含义，是如实不错谬的，因为不颠倒、不染污，以及以自相不欺诳的缘故。
其中，为何要宣说建立诸谛的必要性？为了显示染污分和清净分所摄的因果建立，即苦谛是染污分所摄的果，集谛是产生它的因。灭谛是清净分所摄的果，道谛是获得它的因，这就是诸谛的义理建立。
其中，诸谛的分类建立是什么？有六种：自性的分类、现量和比量的分类、违品和对治的分类、作意的分类、证悟的分类、获得果的分类。
其中，什么是自性的分类？苦谛的自性是生的烦恼，由八苦和三苦所摄。对此，什么是生的烦恼？什么是八苦？所谓生的烦恼是由烦恼的烦恼和业的烦恼而生于三界。其后的分类由四种建立：分类、苦性、无过失和趣入。

།དེ་ལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། འགྲོ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གནས་གཞན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རིགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ ན་ལུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ།།དེ་ལ་ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །འགྲོ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ལྔར་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །གནས་གཞན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་གནས་གཞན་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་དང་། གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་ན་གནས་གཞན་བཅོ་བརྒྱད་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་གནས་གཞན་ལྔ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་སྐྱེའོ། །རིགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ན་མི་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། རིགས་ངན་པར་སྐྱེ་བ་དང་། རིགས་བཙུན་པ་དང་། རིགས་ངན་པ་ཡང་མ་ཡིན་བཙུན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་སྐྱེ་བ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། ལྷ་མ་ཡིན་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། ས་གཞི་ལ་བརྟེན་པའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། ནམ་མཁའི་གཞལ་མེད་ཁང་ལ་བརྟེན་པའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བའོ། ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བཅས་པར་སྐྱེ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་གཙང་མར་སྐྱེ་བའོ། ། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ ཡོད་དེ།འདུ་ཤེས་རྒྱ་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་སྟེ་། དེ་དག་བསྡོམས་ན་རིགས་བཅུ་གཉིས་སུ་སྐྱེ་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ལུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་དག་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་སྐྱེ་བ་དེ་དག་འགྲོ་ཞིང་འཁོར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་བཅད་པ་མང་པོ་ཉམས་སུ་ མྱོང་བ་ལས་ཁྲག་འཛག་ཅིང་འབབ་པ་དང་།དེར་ཕ་མ་དང་། ཕུ་ནུ་དང་། བུ་སྲིང་གི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གཉེན་བཤེས་དང་། ནོར་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཟད་པ་མང་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་མཆི་མ་མང་པོ་འཛག་ཅིང་འབབ་པ་དང་། དེ་དག་ཏུ་མའི་ནུ་ཞོ་འཐུངས་ པ་ཡང་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ཆུ་བས་ཀྱང་ཆེས་མང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མ་ངེས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཏུ་འགྲོ་ཞིང་འཁོར་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་དང་མའི་མཐའ་ ཐུག་པ་མེད་པ་དང་།ཕ་མ་དང་། ཕུ་ནུ་དང་། བུ་སྲིང་དང་། མཁན་པོ་དང་། སློབ་དཔོན་དང་། བླ་མ་དང་། བླ་མ་ལྟ་བུར་མ་གྱུར་པ་མེད་པ་དང་། གང་ཟག་གཅིག་གི་རུས་པའི་ཕུང་པོ་ཡང་སྡུད་པ་ཞིག་ཡོད་ལ་བསྡུས་ཀྱང་འཇིག་པ་དང་། རུལ་བར་མི་འགྱུར་དུ་ཟིན་ན་ ནི་རི་ངོས་ཀྱི་དཔངས་ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བའི་མ་ངེས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཇུག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ཏུ་འགྲོ་ཞིང་འཁོར་བ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དོན་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གོ་རིམས་དང་། བསྡུ་བ་དང་། རྟེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

其中分类有五种：界的分类、趣的分类、处所的分类、种姓的分类和世间身体的分类。
其中界的分类是三界中的三种生。趣的分类是五趣中的五种生。处所的分类是欲界中三十六处所、色界中十八处所、无色界中五十八处所中的生。
种姓的分类是欲界中人有三种生：生于低贱种姓、生于尊贵种姓、生于非低贱非尊贵种姓。欲界诸天也有三种生：生为非天、生于依地基之处、生于依空中宫殿之处。
色界中也有三种生：凡夫有想而生、无想而生、圣者生于净居天。
无色界中也有三种生：生于广想天中、生于无量想天中、生于非想非非想天中，总计十二种生。
世间身体的分类是十方无量世界中所住众生的无量生。
其中苦的分类是长久以来轮回中断肢体而流血甚多，为父母、兄弟、子女而受苦，亲友、财物、受用耗尽而流泪甚多，饮母乳也比四大海水更多，如是等类是生之苦的分类。
其中不定的分类是轮回中父母无始无终，无有不曾为父母、兄弟、子女、亲教师、轨范师、上师及如上师者，若一人骨聚集不坏不腐，则如山崖高度，如是等类是生之不定的分类。
其中趣入的分类是轮回中缘起的自性、义、分类、次第、摄集、所依安立等。

།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། རྒ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ན་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདོད་པས་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་།གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་འདོད་བཞིན་དུ་འབྲལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་བཟང་བ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དང་། མཐུ་སྟོབས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡུལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚེ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ན བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་མངོན་པར་འཕེལ་ཞིང་དེ་ལ་ཤས་ཆེར་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡུལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཡིད་དུ་འོང་བ་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡུལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ ཡིད་དུ་འོང་བ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་སྤྱད་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་།སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཆི་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་སྡུག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་འབྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། རྩ་འཇིང་སྡུག་ པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་འབྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་འབྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ལུས་སྡུག་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་འབྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། འཆི་བའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་རབ་ཏུ་དྲག་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་ཕྲད་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ཆད་པས་འཇིགས་པའི་གནས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ཉམ་ང་བཞིན་དུ་འཆི་བའི་འཇིགས་པའི་གནས་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་དང་།ཆོས་དང་འགལ་བས་ངན་འགྲོས་འཇིགས་པའི་གནས་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། ། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་བྲལ་བས་མྱ་ངན་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ལུས་ལ་གནོད་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་དང་།ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ལྔས་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་འདོད་པས་ཡིད་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ལོངས་སྤྱོད་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣོད་ཉིད་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འདོད་པས་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་རྣམ་པ་དེ་ལྔས་ སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་གྲུབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣོད་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མངོན་པར་གྲུབ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣོད་ཉིད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣོད་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྣོད་ཉིད་ཡིན་ཕྱིར་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

什么是八苦？生苦、老苦、病苦、死苦、怨憎会苦、爱别离苦、求不得苦，总之，五取蕴苦。
其中，为何说生是苦？有五种：因为具有痛苦，因为具有恶习气，因为是痛苦之处，因为是烦恼之处，因为本性是不愿分离之法。
老也以五种方式成为苦：因为容貌衰退，因为气力衰退，因为诸根衰退，因为受用衰退，因为寿命衰退。
病也以五种方式成为苦：因为身体本性改变，因为痛苦和忧愁增长并长期存在，因为不喜欢可意的境界受用，因为不得不违愿受用可意的境界，因为将与命根分离。
死也以五种方式成为苦：因为与圆满受用爱乐分离，因为与圆满亲友分离，因为与圆满眷属分离，因为与圆满身体分离，因为临终时经历极大的痛苦和忧愁。
怨憎会也以五种方式成为苦：因为与之相遇而生痛苦和忧愁，因为是惩罚的恐惧之处，因为是如同恐惧般死亡的恐惧之处，因为违背正法而成为恶趣的恐惧之处。
爱别离也以五种方式成为苦：因为与之分离而生忧愁，因为发出悲叹，因为身体受损，因为忆念五种功德而内心因欲望而焦灼，因为是其受用的特征，因为是爱别离苦的器皿。
如是应知求不得苦也以这五种方式成为苦。
总之，五取蕴苦也以五种方式成为苦：因为是现前成就苦的器皿，因为是依于现前成就苦的器皿，因为是苦苦的器皿，因为是变苦的器皿，因为是行苦的本性。

།དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ན་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་ལ་བྱའི།སྐྱེ་བ་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞི་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པས་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡང་འདོད་པས་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་ལ་བྱའི། འདོད་པས་ཕོངས་པ་ ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞི་ནི་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། རྒ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ན་བའི་སྡུག་ བསྔལ་དང་།འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་སྨོས་པ་དང་པོ་ལྔའོ། །འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདོད་པས་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་སྨོས་པ་བར་མ་གཉིས་སོ། །འདུ་ བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཞེ་ན།མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་སྨོས་པ་ཐ་མ་གཅིག་གོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་དང་པོ་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ནི་བདུན་པོ་དེ་དག་ལས་དྲུག་གི་གཉེན་ པོ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་དྲུག་པོ་རྒ་བའི་གཉེན་པོ་ནད་མེད་པ་དང་།འཆི་བའི་གཉེན་པོ་གསོན་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པའི་གཉེན་པོ་སྡུག་པ་དང་། སྡུག་པ་དང་བྲལ་བའི་གཉེན་པོར་མི་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། འདོད་པས་ཕོངས་པའི་གཉེན་པོ་འདོད་པ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དང་།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་སྔར་བསྟན་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཕུང་པོ་མ་ གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཕུང་པོ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ།ཤིན་ཏུ་རྒྱས་ལ་བསྲབས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་ལ་བསྲབས་པ་ཡང་མ་ཡིན་མ་བསྲབས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། བར་མ་མ་བསྲབས་པ་དང་། བསྲབས་ལ་མ་བསྲབས་པ་དང་། ཆེས་ བསྲབས་ལ་མ་བསྲབས་པ་དང་།ཤིན་ཏུ་ཆེས་བསྲབས་ལ་མ་བསྲབས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་སྣང་ཞིང་བསྲབས་པ་ཆེན་པོར་ཉེ་བར་གནས་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ གང་ཡིན་པའོ།།གཉིས་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་ པ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པའོ།

所谓生苦，是指出生时身心所生起的痛苦感受，而生本身并非痛苦，它是痛苦的基础。同样，所谓求不得苦，是指因求不得而生起的痛苦感受，求不得本身并非痛苦，它是痛苦的基础，如前所说。简而言之，所谓五取蕴皆苦，就是指生等诸苦的种种痛苦，应知这八种痛苦也是由生的烦恼所分别。
什么是三苦？即苦苦、坏苦和行苦。前五种是生苦、老苦、病苦、死苦和怨憎会苦。什么是坏苦？即爱别离苦和求不得苦这中间两种。什么是行苦？即最后一种所说的五取蕴皆苦。
另一种分类方式，苦苦由前七种表示。坏苦则包含那七种中六种的对治白品：老的对治是无病，死的对治是活命，怨憎会的对治是喜爱，爱别离的对治是远离不喜爱，求不得的对治是圆满所欲，以及贪等烦恼。行苦如前所述，简而言之，除了作为前述苦苦和坏苦所依的蕴之外，其他既非苦也非乐的诸蕴即称为行苦。应知这三苦也是由生的烦恼所分别。
所说的苦谛自性差别，总结起来有八种：极重而减轻的，极重而非减轻非未减轻的，中等未减轻的，减轻而未减轻的，更减轻而未减轻的，极更减轻而未减轻的，非苦而显现为苦且近住大减轻的。
其中第一种是欲界众生未积善根者的痛苦。第二种是欲界众生已生起顺解脱分善根者的痛苦。第三种是欲界众生为断除世间道所断的贪欲而积集善根者的痛苦。

།བཞི་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པའོ། །ལྔ་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་པར་སྤངས་པ་རྣམས་ ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པའོ།།དྲུག་པ་ནི་སློབ་པ་བཞི་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པའོ། །བདུན་པ་ནི་མི་སློབ་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་གི་དབང་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་གང་ཡིན་པའོ། །བརྒྱད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པ་བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་སྲེད་པས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་གང་།ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་གང་། སྲེད་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ སོ།།དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་དགུས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྒྱུ་དང་། གནས་སྐབས་དང་། སྒོ་དང་། ཆེ་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། རྣམ་གྲངས་དང་། ཉེས་དམིགས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་གང་སྐྱེ་བ་ན་བདག་ ཉིད་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྐྱེ་ལ།དེ་ལ་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱང་རབ་ཏུ་མ་ཞི་བ་ཞི་བ་ཁོ་ནར་འཇུག་པའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མང་པོ་དག་གི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། རྟེན་དང་། དམིགས་པ་དང་། འདུ་འཛི་དང་། བཤད་པ་དང་། གོམས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པའོ། །གནས་སྐབས་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། བག་ལ་ཉལ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་གནས་སྐབས་སོ། །སྒོ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒོའོ། །ཆེ་བ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་དྲུག་ཏེ། ལྟུང་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རྒྱུད་དང་། གཞི་དང་། ལས་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། མཐར་གྱུར་པའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གང ཞེ་ན།རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་དང་། དེ་དག་ལ་འདུ་ཤེས་དང་། ལྟ་བ་དང་། སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །རྣམ་གྲངས་གང་ཞེ་ན། རྣམ་གྲངས་མང་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་ནས་སྦྱོར་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཉེ་བའི་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །ཉེས་དམིགས་གང་ཞེ་ན། ཉེས་དམིགས་རྣམ་པ་དུ་མ་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་བྱེད་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུ་ མཐུན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ།།ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་དགུས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྒྱུ་དང་། གནས་སྐབས་དང་། སྒོ་དང་། ཆེ་བ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། རྣམ་གྲངས་དང་། ཉེས་དམིགས་ཀྱིས་སོ།

第四是色界所生者舍弃解脱分的诸苦。第五是无色界所生者舍弃解脱分的诸苦。第六是四有学见者的诸苦。第七是无学有余依者以命根缘而有的名色。第八是菩萨获得波罗蜜后，随意投生轮回者的诸苦。这就是苦谛自性的分类。
集谛的自性是烦恼杂染、业杂染以及爱所摄。对此，何为烦恼杂染？何为业杂染？何为爱？烦恼杂染即是烦恼和随烦恼。
其分类以九种方式安立：自性、分类、因、位、门、大、颠倒、异名和过患。其中何为自性？法生起时以不寂静为相而生，由此生起后，诸行相续也成为不寂静，唯一趋入寂静。何为分类？六种烦恼和诸多随烦恼的相分类。何为因？有六种：依处、所缘、聚集、宣说、串习和作意而生烦恼。何为位？有七种：随眠、缠、分别、俱生、小、中、大的阶位。何为门？有二种：缠门和随眠门。何为大？有六种：堕落、生起、相续、所依、发起诸业和究竟。何为颠倒？有七种：四颠倒及其想颠倒、见颠倒和心颠倒。何为异名？有多种异名，如：结、死、随眠、随烦恼、缠等。何为过患？有多种过患，如：令心杂染、令所缘颠倒、令随眠坚固、令同类行相续等。
业杂染即是身语意的造作。其分类也以九种方式安立：自性、分类、因、位、门、大、颠倒、异名和过患。

།དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་གང་སྐྱེ་བ་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སྐྱེ་ལ། དེ་སྐྱེས་པས་ལུས་དང་ངག་གི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡང་འཇུག་པའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ བ་གང་ཞེ་ན།རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དགེ་བ་བཅུ་དང་། མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་འཇུག་པའི་གང་ཟག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ དང་།བདག་དང་། གཞན་དང་། གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། ཟང་ཟིང་དང་། འཇིགས་པ་དང་། གནོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། རྩེ་ཞིང་དགའ་བ་དང་། ཆོས་སུ་ཤེས་པ་དང་། འདིར་ས་བཅད་གཅིག་ཆད་འདུག་ཀྱང་མ་དཔེ་མ་རྙེད། ལོག་པར་ལྟ་བའི་གནས་སྐབས་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཆུང་ངུ་ དང་།འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དང་། བྱུང་བ་དང་། བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སོ། །སྒོ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་སྒོ་ནས་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་ཕན་འདོགས་པའི་སྒོའོ། །ཆེ་བ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ དང་།ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གཞི་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེལ་བའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བྱ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། དགའ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། །རྣམ་གྲངས་གང་ཞེ་ན། ལས་བྱས་པ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་། བསགས་པ་དང་། མ་བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །ཉེས་དམིགས་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། བདག་ལ་གནོད་པ་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པ་དང་། གཉི་ག་ལ་གནོད་པ་དང་། ཚེ་འདིའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བསྐྱེད པ་དང་།དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །སྲེད་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བདག་ཏུ་སྲེད་པ་དང་། རྟག་པར་སྲེད་པ་དང་། བདེ་བར་སྲེད་པ་དང་། གཙང་བར་སྲེད་པའོ། །དེ་ལ་བདག་ཏུ་སྲེད་པ་ལ་ བརྟེན་ནས་ནི་ལུས་ལ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པ་འབྱུང་ངོ་།།རྟག་པར་སྲེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཡང་འབྱུང་བའི་སྲེད་པ་འབྱུང་ངོ་། །བདེ་བར་སྲེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པ་འབྱུང་ངོ་། །གཙང་བར་སྲེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་དེ་དང་དེར་མངོན་པར་ དགའ་བའི་སྲེད་པ་འབྱུང་སྟེ།སྲེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་དེ་དག་ལས་དང་པོ་ནི་སྲེད་པའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་རྣམ་པ་ཡིན་ལ། ཐ་མ་གསུམ་ནི་སྲེད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ལ་ཆགས་ཤིང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་གང་ ཡིན་པའོ།།ཡང་འབྱུང་བའི་སྲེད་པ་གང་ཞེ་ན། ཕྱི་མའི་ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཡིད་མི་བདེ་ཞིང་ལྷག་པར་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པ་གང་ཞེ་ན།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྲེད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡང་འབྱུང་བའི་སྲེད་པ་ལ་སྲེད་པ་དང་། དེའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་སྲེད་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་འབྱུང་བའི་སྲེད་པ་ནི་འབྱུང་བའི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ།

那么什么是自性呢？当法生起时，有为相也生起，由于它的生起，身语的有为也随之运行。
什么是分类呢？有两种：即正确受持十善和十不善业道的补特伽罗相的分类，以及业道本身的分类。
什么是因呢？有十二种：贪欲、嗔恚、愚痴、自我、他人、随他转、财物、恐惧、为了伤害、游戏欢喜、知为正法、（此处原文缺一科判，未找到底本）。
什么是邪见的阶段呢？有五种：小、中、大、已生起、习气的阶段。
什么是门呢？有两种：从产生果报的门和造作损害与利益的门。
什么是殊胜呢？有六种：有为、无为、自性、所依、一向决定违品、对治违品。
什么是颠倒呢？有三种：行为颠倒、执著颠倒、欢喜颠倒。
什么是异名呢？所作业、未作业、积集业、未积集业等。
什么是过患呢？有七种：损害自己、损害他人、损害双方、生起现世过失、生起后世过失、由此所生的心所苦受和忧受。
什么是贪爱呢？有四种：我爱、常爱、乐爱、净爱。
其中依于我爱而生起对身体有贪著的贪爱；依于常爱而生起再有的贪爱；依于乐爱而生起具有喜贪的贪爱；依于净爱而生起对种种境界欢喜的贪爱。
这四种贪爱中，第一种是贪爱随眠的种类，后三种是贪爱缠缚的种类，应当了知。
其中，什么是对身体有贪著的贪爱呢？即是对身体贪著而趋入的。
什么是再有的贪爱呢？即是希求后世身体殊胜的。
什么是具有喜贪的贪爱呢？即是对已获得的色等可意境不满足而具有强烈贪著的。
什么是对种种境界欢喜的贪爱呢？即是对未获得的色等可意境希求结合的。
那三种贪爱缠缚的种类，总的来说有两种：对再有的贪爱和对其受用境的贪爱。
其中再有的贪爱即是生起的贪爱。

།དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པ་དང་། དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པ་གཉིས་ནི་དེའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་སྲེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང ཡུལ་ཐོབ་པ་དང་།མ་ཐོབ་པ་ལ་སྲེད་པ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །སྲེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་ནས་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་མོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཡང་འབྱུང་བའི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཡིན་པར་གསུངས་པ་ན་། ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེའི་ཚུལ་གྱིས་ལུས་ལ་ཆགས་པ་དང་ ལྡན་པའི་སྲེད་པ་ཁོ་ན་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ཡིན་པར་གསུངས་ཤེ་ན།དེ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་སྲེད་པའི་བག་ལ་ཉལ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དང་། སྲེད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ པོ་ཡང་འབྱུང་བའི་སྲེད་པ་དང་།དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པ་དང་། དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པ་ཀུན་ནས་སློང་བ་དངོས་པོ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་སྐྱེ་བ་ནས་གནོད་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་རྒྱས་པར་བྱེད་པས་དེ་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་འགོག་པ་དང་། ཕུང་པོ་འགོག་པས་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ལ། སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ནི་གང་། ཉོན་མོངས་པ་འགོག་པ་ནི་གང་། ཕུང་པོ་འགོག་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་ཀྱི་ས་བོན་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་བཀག པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཏེ། སྲེད་པ་ཟད་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ དབྱིངས་ཏེ།འགོག་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། མཚན་ཉིད་དང་། ཟབ་པ་དང་། བརྡར་བཏགས་པ་དང་། དོན་དམ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། རྒྱན་མེད་པ་དང་། རྒྱན་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ལྷག་མ་མེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ལམ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མི་འབྱུང་བ སྟེ་གང་དུ་འགོག་པ་དང་།གང་གིས་འགོག་པ་དང་། གང་འགོག་པའོ། །ཟབ་པ་གང་ཞེ་ན། འགོག་པ་དེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཟད་པ་ལས་གཞན་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱ། གཞན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱ། །གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱ། གཞན་ཡང་མ་ཡིན་གཞན་མ་ ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱའོ།།བརྡར་བཏགས་པ་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ས་བོན་ཉམས་སྨད་པས་འགོག་པ་སྟེ། དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་དེའི་ཡན་ལག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དམ་པ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ཤེས་ རབ་ཀྱིས་ས་བོན་ཀུན་ཏུ་བཅོམ་པས་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་གང་ཞེ་ན། སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།

具有喜爱贪欲的渴爱和对此此生起欢喜的渴爱二者，是对其受用境的渴爱，这也是对已得和未得境的渴爱的次第。
由这四种渴爱所摄的烦恼杂染和业杂染如前所说，应知是集谛的体性。
对此，世尊以论母的相状方式宣说能生起苦的业和烦恼是集谛时，为何以经的方式仅说与身相应的渴爱是集谛呢？
这是因为它是主要的。如是，渴爱随眠能引发一切烦恼，能引发诸业，以及能引发三种渴爱缠缚——再有渴爱、具喜贪渴爱、对此此生起欢喜的渴爱，遍及一切事物，从生起开始能令众多过患增长，因此它是主要的。这是集谛体性的分类。
灭谛的体性是完全断除苦和集的烦恼灭和蕴灭所摄。对此，什么是完全断除苦和集？什么是烦恼灭？什么是蕴灭？
所谓完全断除苦和集，是以圣道观察而遮止二者的种子。
所谓烦恼灭，是有余依涅槃界，即渴爱尽离贪。
所谓蕴灭，是无余依涅槃界，即所谓灭和涅槃。
灭谛的体性若细分有十二种：相、甚深、假立、胜义、未圆满、圆满、无庄严、有庄严、有余、无余、殊胜和异门。
其中何为相？即真如、道和烦恼不生，即于何处灭、以何灭和何者灭。
何为甚深？即此灭不说是诸行灭以外，亦不说非以外，亦不说是以外非以外，亦不说非以外亦非非以外。
何为假立？即以世间道损减种子的灭，这不是涅槃，而是说以其支分为涅槃。
何为胜义？即以圣慧完全摧毁种子的灭。
何为未圆满？即诸有学的灭。

།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གང་ཞེ་ན། མི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྒྱན་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་ པ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རྒྱན་དང་བཅས་པ་གང་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་གཉི་གའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རིག་པ་གསུམ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལྷག་མ་དང་ བཅས་པ་གང་ཞེ་ན།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལྷག་མ་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་བསྡུས་པའི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རྣམ་གྲངས་གང་ཞེ་ན། མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་དང་། ངེས་པར་སྤངས་པ་དང་། བྱང་བར་གྱུར་པ་དང་། ཟད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཞི་བ་དང་། ནུབ་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བའི་གནས་ཀྱི་སྣོད་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། ཚོགས་ཀྱི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཡང་ཡིན་མོད་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཡིན་ལ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། ཚོགས་བསགས་པའི་གོང་དུ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཞི་པོ་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། རྩེ་མོ་དང་། བདེན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་སོ། ། རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ སྟེ།མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པོ་ལ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བསྒོམ་ པའི་ལམ་གང་ཞེ་ན།མཐོང་བའི་ལམ་མ་ཐོབ་པའི་གོང་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཅུ་གཅིག་པོ་དག་སྟེ། ཞི་གནས་བསྒོམ་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་དང་། ལམ་ ཆུང་ངུ་བསྒོམ་པ་དང་།ལམ་འབྲིང་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། ལམ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་བསྒོམ་པ་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་བསྒོམ་པ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་བསྒོམ་པའོ། །མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གང་ཞེ་ན། གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་བཅད་པ་དང་། ཕྲད་པའི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་བཅད་པ་དང་། བྲལ་བའི་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གནས་མ་ལུས་པར་གྱུར་ཏེ། ཟད་པ་དང་མི་ཟད་པ་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ཆོས་བཅུ ཐོབ་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ལམ་གྱི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ། དངོས་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ལམ་དང་། རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལམ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་འདྲེས་པའི་ལམ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་དག་པར་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་དང་། གནས་དང་དབང་པོ་ཐ་དད་པའི་ལམ་དང་། བསླབ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ལམ་དང་། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ དང་།ལམ་སྡུད་པའི་ལམ་མོ།

什么是圆满？即是无学者的灭。什么是无庄严？即是慧解脱阿罗汉的灭。什么是有庄严？即是俱解脱阿罗汉具有三明、六通的灭。
什么是有余？即是有蕴余的灭。什么是无余？即是无蕴余的灭。什么是殊胜？即是诸佛菩萨以无住涅槃所摄的灭。
什么是异名？即是完全断除、决定断除、清净、灭尽、离贪、灭、寂静、息灭等。
成为十二种分类处所之器故。什么是加行道？虽然资粮道即是加行道，但有是加行道而非资粮道者，即在积累资粮之前的四种顺决择分善根：暖、顶、忍、世第一法。
什么是清净道？有三种：见道、修道、究竟道。其中什么是见道？即是紧接世第一法之后，于十六刹那中现证谛理的智慧。
什么是修道？在未得见道之前的十一种修道差别：修止、修观、修世间道、修出世间道、修小道、修中道、修大道、修加行道、修无间道、修解脱道、修殊胜道。
什么是究竟道？为断除一切随眠、断除所得相续、获得离系得，依金刚喻定，立即成为无余住，获得尽智、无生智和十无学法的智慧。
道谛自性若详细分类有十一种：观察事物之道、精进所生道、清净三摩地道、趣入现观道、与现观相杂道、现观道、决定出离清净道、处所根基差别道、清净三学道、成就一切功德道、摄道之道。

།དེ་དག་ཀྱང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང་། ལམ་བཞི་དང་། ཆོས་ཀྱི་གནས་ བཞི་དང་།ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་། དབང་པོ་གསུམ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། བདེན་པ་ བཞི་པོ་དག་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་བཞིས་སོ་སོར་རིག་པར་བྱའོ།། དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་པ་དང་། སྟོང་པའི་རྣམ་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པས་སོ་སོར་ རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་རྣམ་པ་བཅུས་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ན། རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། བཅུ་གང་ཞེ་ན། འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་དང་། འཇིག་ པའི་རྣམ་པ་དང་།བྲལ་བའི་རྣམ་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། ཉེ་བའི་རྣམ་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བའི་རྣམ་པ་དང་། མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པ་དང་། གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དང་། དམིགས་སུ་ མེད་པའི་རྣམ་པ་དང་།རང་དབང་མེད་པའི་རྣམ་པས་སོ། །དེ་ལ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ནི་རྣམ་པ་དང་པོ་ལྔས་བསྡུས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ནི་རྣམ་པ་བར་མ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་སོ། །སྟོང་པའི་རྣམ་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐ་ལྟག་གཅིག་པུས་བསྡུས་སོ། ། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐ་མས་བསྡུས་སོ། །དེ་ལ་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་དང་། འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འགྱུར་བ་སྟེ། འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། གནས་སྐབས་ལས་གྱུར་པ དང་།ཁ་དོག་ལས་གྱུར་པ་དང་། དབྱིབས་ལས་གྱུར་པ་དང་། འབྱོར་པ་དང་རྒུད་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཚང་བ་དང་མ་ཚང་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ངལ་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་ལས་གྱུར་ པ་དང་།གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ལས་གྱུར་པ་དང་། རིག་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། ན་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། འཆི་བ་ལས་གྱུར་པ་དང་། རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་གྱུར་ པ་དང་།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྣང་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ལས་གྱུར་པའི་འགྱུར་བའོ། །འགྱུར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། དུས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། དུས་ཚིགས་འགྱུར་བ་དང་། མེས་ཚིག་པ་དང་། ཆུས་ཁྱེར་བ་དང་། རླུང་གིས་སྐམས་པ་དང་། རྐྱེན་གཞན་དང་ཕྲད་པ་སྟེ། འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་དང་། འགྱུར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འགྱུར་བ་ནི། འགྱུར་བའི་རྣམ་པས་བསྡུས་པའི་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། ། འཇིག་པའི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་ལ་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་འབྱུང་ཞིང་བྱུང་ནས་ཀྱང་འཇིག་པའི་རྐྱེན་མེད་པར་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིག་པའི་རྣམ་པས་བསྡུས་པའི་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །བྲལ་བའི་རྣམ་པ་གང ཞེ་ན།ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་སྔོན་རྗེ་དཔོན་ལ་སོགས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཡོད་ཅིང་བདོག་པ་ལས་དེ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་འབྲལ་བའི་རྣམ་པས་བསྡུས་པའི་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ།

这些也就是念住、正断、神足、根、力、觉支、八支圣道、四道、四法住、止、观、三根，依次排列。这就是道谛自性的分类。这些是自性分类的建立。
其中何为行相分类？应当以四谛各自四种相了知其特征。其中苦谛的特征应当以四种行相：无常行相、苦行相、空行相、无我行相来了知。
那四种行相的建立是：当以十种行相遍观察苦谛时，随顺那四种行相。何为十种？变异行相、坏灭行相、离散行相、法性行相、逼迫行相、系缚束缚行相、不净行相、无成就无安乐行相、无所缘行相、无自在行相。
其中无常行相包含前五种行相。苦行相包含中间三种行相。空行相仅包含倒数第二种行相。无我行相包含最后一种行相。
其中何为变异行相？诸行以十五种变异和八种变异因而变异。何为十五种变异？由阶段而变异、由颜色而变异、由形状而变异、由富裕衰败而变异、由肢体支分具足不具足而变异、由疲惫而变异、由他害而变异、由冷热而变异、由威仪而变异、由明了而变异、由烦恼而变异、由疾病而变异、由死亡而变异、由染污等而变异、由一切中一切不现而尽灭而变异。
何为八种变异因？由时间转变、由他害所作、由受用、由季节变化、由火烧、由水冲、由风干、由遇其他缘。以十五种变异和八种变异因诸行变异，这是以变异行相所摄的无常行相。
何为坏灭行相？诸行刹那刹那由缘力而生，生已无须坏灭因缘而自然坏灭，这是以坏灭行相所摄的无常行相。
何为离散行相？内外事物从前与主人等及受用物存在拥有而与之分离，这是以离散行相所摄的无常行相。

།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་དང་། འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་དང་། བྲལ་བའི་མི་རྟག་པ་དེ་དག་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་སུ་ཉེ་བར་མ་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་ཏེ་། དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་བསྡུས་པའི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བའི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། འགྱུར་བའི་མི་རྟག་པ་དང་། འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་དང་། བྲལ་བའི་མི་རྟག་པ་དེ་དག་ད་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཉེ་བའི་རྣམ་པས་བསྡུས་པའི་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ནི་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་དང་། འཇིག་པའི་རྣམ པ་དང་།བྲལ་བའི་རྣམ་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། ཉེ་བའི་རྣམ་པ་ལྔས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་འཆིང་བའི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། བདེ་བ་དང་མཐུན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། བདེ་བའི་ཚོར་བ་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་ བསྔལ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་དག་ནི་སྲེད་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་གནས་ཡིན་ལ། སྲེད་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་འཆིང་བའི་གནས་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་དང་མཐུན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་ པ་དང་བཅས་པ་དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། འགོག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་མེད་ པའི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཟག་པ་ དང་བཅས་པ་དང་།ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་དང་། གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་འགོག་ པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་བའི་རྣམ་པ་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བའི་རྣམ་པ་དང་། མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་དང་། གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་མེད་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་སུ་མེད་པའི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། དབང་ པོ་ཙམ་དང་།ཡུལ་ཙམ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ཙམ་དང་། སེམས་ཙམ་ཞིག་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི་དེ་དག་ལས་བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་བྱ་བ་དམིགས་སུ་མེད་པས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། དེ་ལྟར་ན་སྟོང་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། དམིགས་ སུ་མེད་པའི་རྣམ་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།རང་དབང་མེད་པའི་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རང་དབང་མེད་པ་ཡིན་ལ། རང་དབང་མེད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བདག་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ནི་རང་དབང་མེད་པའི་རྣམ་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞི་པོ་རྣམ་པ་བཅུས་བསྡུས་པ་དེ་དག་གིས་སོ་སོར རིག་པར་བྱའོ།

什么是法性的行相？虽然变化无常、毁灭无常、离散无常这些现在尚未显现，但在未来必定如是转变的法性，这就是以法性行相所摄的无常。
什么是近行相？变化无常、毁灭无常、离散无常这些现在已经明显显现，这就是以近行相所摄的无常行相。
如是，无常行相是由变化行相、毁灭行相、离散行相、法性行相、近行相五种所摄。
什么是结缚行相？与乐相应的诸行以及乐受是以变坏苦性而成为苦，这些是爱的结缚处，而爱的结缚又是生、老、病、死等以及贪、嗔、痴的系缚处。
什么是不净行相？与苦相应的诸行以及苦受是以苦苦性而成为苦，这些是有漏的、有取的、具有忧恼的、具有随眠的、从苦性中解脱的、无常的、是灭法的缘故。
什么是无成就无安乐行相？非苦非乐以及意欲诸行，以及非苦非乐受是以行苦性而成为苦，这些是有漏的、有取的、具有随眠的、具有苦乐种子的、未从苦苦及变坏苦中解脱的、无常及是灭法的缘故。
如是，苦行相是由结缚行相、无常行相、无成就无安乐行相三种所摄。
什么是无所缘行相？仅有根、仅有境、仅有由此所生之受、仅有心识显现而已，于彼等中无有我及我所可得，故一切行皆空无我，如是空行相即是以无所缘行相所摄。
什么是无自在行相？一切具有自相、无常相、苦相的诸行，因为是缘起的缘故而无自在，凡是无自在者即是无我，如是无我行相即是以无自在行相所摄。
如是，应当以这四种安立、十种行相所摄的这些来别别了知苦谛的相。

།དེ་ལ་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་རྒྱུ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པས་སོ་སོར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་སྲིད་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་འཕེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་ནི་ འཕངས་ནས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་སྟེ་སྲིད་པ་དེ་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་ནི་སྲེད་པ་དེ་མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། རིམ་ གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་དང་སྲེད་པ་དེ་ནི་ལེན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་པ་དང་། ལེན་པ་དང་ལེན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྲེད་པ་ཀུན་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྲིད་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་སྐྱེ་བའི་རབ་ཏུ་ སྐྱེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དང་།སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་ཞེས་བྱ་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ སྲེད་པའི་བག་ལ་ཉལ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ལུས་ལ་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྲིད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་འབྱུང་བའི་སྲེད་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འབྱུང་བའི་སྲེད་པ་ཡང་དེ་ཡང་དག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་སྲེད་པ སྐྱེས་པ་དེ་ནི་དེ་དང་དེར་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་སྲེད་པའི་བག་ལ་ཉལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་། སྲེད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་འབྱུང་བའི་སྲེད་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་ རྒྱུ་དང་།ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བར་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་སོ་སོར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འགོག་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ འགོག་པ་དང་།ཞི་བ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པས་སོ་སོར་རིག་པ་དང་། དེ་ལ་འགོག་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་མ་ལུས་པར་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞི་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་ལུས་པར་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྱ་ནོམ་པ་ནི་དེ་མཆོག་དང་། གཅོ་བོ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པའི་སྒོ་ནས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འགོག་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་སོ་སོར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ལམ་དང་། རིགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་རྣམ་པས་སོ་སོར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལམ་ནི་ཤེས་བྱ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་དོན་ཏོ། །རིགས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་དོན་ཏོ། །སྒྲུབ་པ་ནི་སྒོ་བཞིས་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དོན་ཏོ་། །ངེས་པར་འབྱིན་པ་ནི མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་དོན་ཏོ།

关于集谛的特征，应当以四种形相即因、集、生、缘的形相分别了知。其中，因是有，因为它能引发苦故。集是引发后令其现前成就并使苦生起故。生是苦的现前成就，因为从彼有中生起故。缘是爱，因为它能执持未来之苦的种子，并且次第令苦真实成就故。
另一种解释，彼爱成为取的因，以及从取和取因所生的爱能生起，以及以有为先导而生起生，以及以生为缘而令老、病、死、忧等现前成就，故依次称为因、集、生、缘。
另一种解释，爱随眠等烦恼随眠执著身体，彼即是后世再有现前成就之因。从彼因所生的三种有缠即是集、生、缘。其中，能令后有的爱现前成就故为集。后有的爱又能生起具有真实贪著的爱故为生。已生起的具有喜贪的爱是于彼彼处现前欢喜的爱之缘。
如是依于爱随眠的行相和三种爱缠，后世复生起现前成就的爱，故说为因、集、生、缘。如是应当以彼等四种行相分别了知集谛的特征。
关于灭谛的特征，应当以四种形相即灭、寂、妙、出的形相分别了知。其中，灭是因为集谛无余尽故。寂是因为苦谛无余尽故。妙是因为它是最胜、最上、无上故。出是因为以无变异门而常故。如是应当以彼等四种行相分别了知灭谛的特征。
关于道谛的特征，应当以四种形相即道、如理、修、出的形相分别了知。其中，道是遍求所知义。如理是遍求真实义。修是以四门随入义。出是趣向涅槃故一道义。

།དེ་ལྟར་ན་ལམ་གྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་སོ་སོར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རབ་ཏུ་ དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན།བདེན་པ་བཞི་ལ་བཟོད་པ་བརྒྱད་དང་ཤེས་པ་བརྒྱད་ལས་ཆོས་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་བཟོད་པ་བཞི་དང་། ཤེས་པ་བཞི་ནི་ཁམས་འདི་པ་ཡིན་པས་མངོན་སུམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་ པའི་བཟོད་པ་བཞི་དང་།ཤེས་པ་བཞི་ནི་ཁམས་གོང་མ་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདེན་པ་བཞི་ལ་བཟོད་པ་བརྒྱད་དང་ཤེས་པ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་རྗེས་སུ་ རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་།འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ལམ་ལ་ ཆོས་ཤེས་པ་དང་།ལམ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྟེ། བདེན་པ་ལ་བཟོད་ཅིང་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་ལམ་སྟེ།བདེན་པ་ལ་ངེས་ཤིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྔར་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྐབས་སུ་རྣལ་འབྱོར་པས་བདེན་པ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་བཞིས་སོ་སོར་རིག་པའི་དུས་ན་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་བདེན་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཁམས་མི་འདྲ་བའི་ཕུང་པོ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིས་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དག་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ལ་ བརྟེན་ནས་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཞུགས་པ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་རགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞིང་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་།དམིགས་པར་བྱེད་པས་མཉམ་ཞིང་ མཚུངས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།ཡེ་ཤེས་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ། བཟོད་པ་འབྲིང་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ནི་རྩེ་མོ་ཞེས་བྱ། བཟོད་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ནི་བདེན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ཐ་མ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སེམས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྔར་དཔྱད་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་རྩོལ་བར་བྱེད་པའི་སྐད་ཅིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡན་ཆད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཁོ་ནས་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་གྱི།འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་མཚམས་དང་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱའོ།

如是，道谛的性相应当以那四种行相各别了知，这是行相的分类安立。其中现量和比量的分类是什么呢？对四谛的八忍八智中，属于法智分的四忍四智是属于欲界，故为现量的分类。属于类智分的四忍四智是属于上界，故为比量的分类。
其中对四谛的八忍八智是什么呢？苦法智忍、苦法智、苦类智忍、苦类智、集法智忍、集法智、集类智忍、集类智、灭法智忍、灭法智、灭类智忍、灭类智、道法智忍、道法智、道类智忍、道类智。
其中所谓'忍'是无间道，对谛理生起忍受并断除烦恼。所谓'智'是解脱道，对谛理决定并现证解脱。
它们的次第如何呢？先前在行相分类时，瑜伽师以四种行相各别了知四谛性相之时，对自身非隐蔽的诸蕴生起真实了知，以及对不同界的隐蔽诸蕴通过比量而了知，这些是后来生起法智和类智的种子。
依此趣入诸谛时，能断除障碍趣入涅槃的欢喜、粗重我慢的执著，并且所缘和能缘平等相应的智慧生起。具有小忍智称为'暖位'，具有中忍智称为'顶位'，具有大忍智称为'随顺谛忍位'。
其中最后无分别心的后一刹那，对先前观察的诸谛自身精进的刹那，即是世间法的最高位，从此以上唯生起出世间心而不生起世间心，这是世间有为法的边际和究竟，因此称为'世第一法'。

།དེ་ལྟར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་ སྔར་དཔྱད་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་རྩོལ་བར་བྱེད་ཅིང་མཐོང་བའི་ལམ་བསྐྱེད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་བཟོད་པ་བརྒྱད་དང་།ཤེས་པ་བརྒྱད་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་ ཆོས་དང་ཆོས་ཤེས་པའི་ས་ལ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་པོའི་བློའི་བྱེ་བྲག་སྟེ།བདེན་པ་ལ་བཟོད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་ཆོས་དང་། ཆོས་ཤེས་པའི་ས་ལ་ངེས་པའི་ཤེས་ པ་དྲི་མ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཆོས་ཤེས་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ཤེས་པའི་ངེས་པའི་ཤེས་པས་འདི་སྐྱེ་བའི་ས་དྲུག་སྟེ། མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པོ་རྣམས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་ པའི་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་ཤེས་པའི་འོག་ཏུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བཟོད་པ་དང་།རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་ས་ལ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་ བསྐྱེད་པའི་བློའི་བྱེ་བྲག་སྟེ།དེ་ཡང་བདེན་པ་ལ་བཟོད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ་། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པའི་ ས་ལ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་དྲི་མ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གང་ལ་བརྟེན་ནས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པའི་ངེས་པའི་ཤེས་པ་འདི་སྐྱེ་བའི་ས་དགུ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པའི་ས་དྲུག་དང་། གཟུགས་མེད་པ་བཞི་ལས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་ གཏོགས་པ་གསུམ་མོ།།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་པར་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་འགག་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་ཡང་དེ་དག་གི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ ས་ཐོབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྐྱེའོ།།སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐོབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་འགག་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ཡང་དེ་དག་གི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ས་ཐོབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྐྱེའོ།།དེ་ལྟར་ན་སེམས་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ཁམས་གསུམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སེམས་བཞིས་མངོན་པར་ རྟོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་།འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་བཞི་བཞིས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བཟོད་པ་བརྒྱད་དང་ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་སེམས་བཅུ་དྲུག་གིས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་བརྒྱད་ཅུ་ རྩ་བརྒྱད་སྤངས་ནས་བདེན་པ་བཞི་མངོན་པར་རྟོགས་ཏེ།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།

如是决定分善根生起之后，对前所观察的诸谛发起精进，在修习见道的阶段中，当知会生起八忍和八智。
其中，苦法智忍是指对于欲界所摄的苦谛之法，在法智地中决定智慧生起的心识差别，因为对谛理生起忍许，故称为忍。
苦法智是指对于欲界所摄的苦谛之法，在法智地中决定的无垢智慧。
所谓法智地，是指依靠何地而生起法智决定智慧的六地，即：未至定地、殊胜静虑地和四种静虑。
苦类智忍是指如是在欲界所摄的苦法智之后，对色界和无色界所摄的苦谛随顺了知的智慧忍，在类智地中决定智慧生起的心识差别，此亦因对谛理生起忍许，故称为忍。
苦类智是指对色界和无色界所摄的苦谛随顺了知，在类智地中决定的无垢智慧。
所谓类智地，是指依靠何地而生起类智决定智慧的九地，即：法智六地和无色界四地中除有顶地的三地。
其中，当苦法智忍生起时，欲界所摄的见苦所断烦恼的得从所依处灭尽，苦法智则从彼等涅槃地得从所依处生起。
当苦类智忍生起时，色界和无色界所摄的见苦所断烦恼的得从所依处灭尽，苦类智则从彼等涅槃地得从所依处生起。
如是以此四心现证三界的苦谛。
如同以四心现证苦谛一样，应当了知集谛、灭谛和道谛也各以四心现证。
如是以八忍八智十六心断除三界应断的八十八种烦恼，现证四谛，并获得预流果。
这就是现量和比量的分类建立。

།དེ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། བདེན་ པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ལམ་རྣམས་ནི་གཉེན་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་རྩ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་འདོད་ཆགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་སོ། །ལྟ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག པར་ལྟ་བ་དང་།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཞི་སྟེ། སྤྱིར་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཡོད་དོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་གསུམ་སྟེ། སྤྱིར་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཡོད་དོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་སྟེ། དེ་དག་གཅིག ཏུ་བསྡུས་ན་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་ཏེ་།དེ་དག་ལས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱའོ། །བཅུ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ བཅུ་སྟེ།འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་ལྔ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བདུན་ཏེ། དེ་དག་གི་ནང་ནས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ།།འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་བདུན་ཏེ་། དེ་དག་ཉིད་དོ། །ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་བརྒྱད་དེ། བདུན་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་དག་བསྡོམས་ན་ སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ།།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་བཞི་གང་ཞེ་ན། ལྟ་བ་རྣམས་དང་། ཐེ་ཚོམ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་དག་ནི་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉི་ཤུ་ རྩ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན།གཟུགས་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བའི་སྤང་བར་བྱ་བ་དགུ་སྟེ། སྔ་མ་ལས་ཁོང་ཁྲོ་བ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ། །ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དྲུག་སྟེ། དེ་ཡང་སྔ་མ་ལས་ཁོང་ཁྲོ་བ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ། །འགོག་པའི་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་དྲུག་སྟེ།དེ་དག་ཉིད་དོ། །ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་བདུན་ཏེ། དེ་ཡང་སྔ་མ་ལས་ཁོང་ཁྲོ་བ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་བསྡོམས་པས་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། སྔ་མ་ལས་ཁོང་ཁྲོ་བ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཏེ་། དེ་ལྟར་དེ་དག་ནི་གཟུགས་སུ་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཡིན་ནོ།

那么，什么是违品和对治的差别呢？由见四谛所断和由修所断的三界九十八种烦恼是违品的差别。见道和修道的无间道与解脱道是对治的差别。
那么，什么是由见四谛所断和由修所断的三界九十八种烦恼呢？烦恼的根本有六种：贪欲、嗔恚、我慢、无明、见和疑。在这六种中，贪欲有两种：欲贪和有贪。见有五种：身见、边执见、邪见、见取见和戒禁取见，这样分类就成为十一种。
其中，欲界中见所断烦恼有三十二种，修所断有四种，总共三十六种。色界中见所断烦恼有二十八种，修所断有三种，总共三十一种。无色界中也同样有三十一种，这些合计起来就成为九十八种。其中八十八种是见所断，十种是修所断。
其中，属于欲界的见所断三十二种是什么呢？欲界中苦谛见所断有十种：欲贪、嗔恚、我慢、无明、五种见和疑。集谛见所断有七种：除了身见、边执见和戒禁取见之外的其余诸种。灭谛见所断也有七种：即与前者相同。道谛见所断有八种：即前述七种加上戒禁取见，这些加起来就成为三十二种。
什么是修所断的四种呢？除了诸见和疑之外的其余诸种。这样，这些就是属于欲界的三十六种烦恼。
什么是属于色界的见所断二十八种呢？色界中苦谛见所断有九种：即从前面所说中除去嗔恚的其余诸种。集谛见所断有六种：也是从前面所说中除去嗔恚的其余诸种。灭谛见所断也有六种：即与前者相同。道谛见所断有七种：也是从前面所说中除去嗔恚的其余诸种，这些加起来就成为二十八种。
什么是修所断的三种呢？从前面所说中除去嗔恚的其余诸种。这样，这些就是属于色界的三十一种烦恼。

།གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཅིག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁམས་གསུམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དགུ་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་འདོད་པའི་ ཁམས་ཀྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ནི་སྔར་མངོན་སུམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྐབས་སུ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བརྒྱད་བསྟན་པ་རྣམས་སོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་བརྒྱད་བསྟན་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གིས་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་མཐོང་བས་ སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་སྔར་རྗེས་སུ་གཏོགས་པའི་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བརྒྱད་བསྟན་པ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་རྗེས་ སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བརྒྱད་བསྟན་པ་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་གིས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ སྟེ།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་ བའི་ལམ་གང་ཞེ་ན།དེ་ལ་རེ་ཞིག་འདོད་པར་གཏོགས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་འདམ་དུ་སྦམ་པའི་ཚུལ་དུ་བསྡུས་ནས་རིམ་པ་དགུར་ཕྱེ་སྟེ། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་དང་། ཆེན་པོའི་འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་པོའི་ ཆེན་པོ་དང་།འབྲིང་པོའི་འབྲིང་པོ་དང་། འབྲིང་པོའི་ཆུང་ངུ་དང་། ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་དང་། ཆུང་ངུའི་འབྲིང་དང་། ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའོ། །དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིམ་པ་དགུ་དགུར་རིག་པར་ བྱའོ།།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་གཉེན་པོ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུའི་གཉེན་པར་ནི་ལམ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་བར་དུའོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་ ཁམས་ཀྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་ལ་རྣམ་པ་དྲུག་སྤངས་ནས།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །དགུ་པ་སྤངས་ན་ཕྱིར་མི་འོང་བར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་གཏོགས་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་ བའི་ལམ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ན་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་པ་བཞི་སྟེ།སྤྱིར་ས་བརྒྱད་ཡོད་པའི་ས་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྲིད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་མ་རིག་པ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་དགུ་དགུར་ཕྱེ་སྟེ། དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་ལམ་ཡང་རྣམ་པ་དགུ་དགུར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མཐར་གྱིས་སྤངས་པར་གནས་ཏེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་སྤངས་ནས་དགྲ་བཅོམ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོའི་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།

无色界所属的三十一种烦恼也是如此。这些是通过见四谛而断除的和通过修行而断除的三界烦恼，共九十八种。
其中，见道和修道的无间道和解脱道是什么呢？首先，欲界的无间道就是前面在现观分别时所说的八法智忍。解脱道是所说的八法智。通过这些断除欲界所属的三十二种见所断烦恼。
色界和无色界的无间道是前面所说的八类智忍。解脱道是所说的八类智。通过这些断除色界和无色界所属的五十六种见所断烦恼。
其中，第十五刹那是见道，是为证得预流果而趋入的阶段。第十六刹那是修道，是预流果的阶段。
其中，修道的无间道和解脱道是什么呢？首先，欲界所属的贪欲、嗔恚、我慢和无明，如同泥团般归纳为九品：上上品、上中品、上下品、中上品、中中品、中下品、下上品、下中品、下下品。
它们的对治无间道和解脱道也同样应当了知为九品九品。
其中，对治烦恼上上品的无间道和解脱道是下下品，如是乃至对治烦恼下下品的对治道是上上品。
其中，断除欲界修所断烦恼九品中的六品后，成为一来果。断除第九品后，成为不还果。
色界和无色界的无间道和解脱道，在色界有四禅，无色界有四定，总共八地，每一地都有有爱、我慢和无明如前分为九品，它们的对治无间道和解脱道也应当了知为九品九品。
如此渐次断除诸烦恼而住，断除有顶的下下品烦恼后成为阿罗汉，这就是所安立的违品和对治的分别。

།དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་བརྩམས་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། བདུན་གང་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་སོ་ སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྤྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དགའ་བ་སྡུད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། དང་པོའི་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་བཞིས་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ ན།དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་ཡན་ཆད་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མ་འདྲེས་པར་གཅིག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་མོས་པར་བྱེད་པའི་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་བཟོད་པ་བརྒྱད་དང་། ཤེས་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་བདེན་པ་བཞི་མངོན་པར་རྟོགས་ནས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་ཏེ། རྒྱུན་ ཏུ་ཞུགས་པའི་ས་ཐོབ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། བསྒོམ་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་། མ་སྤངས་པ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ནས་ལམ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་གོམས་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། དགའ་བ་སྡུད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན་ལམ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་གོམས་པར་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་དུས་དུས་སུ་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་སྐྱོ་བར་བྱེད་པ་དང་། དུས་དུས་སུ་མངོན་པར་དགའ བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་དགའ་བ་སྡུད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཀུན་དུ་བརྟེན་ཞིང་གོམས་པར་བྱས། ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་ བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་སློབ་པའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་ གྱུར་པ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་།རིགས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་པ་དང་། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཤེས་ པ་རྣམས་དང་།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ན་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ངེས་པའི་ཤེས་རབ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་དང་། དེ་ནི་རེ་ཞིག་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།

什么是作意的详细分类？以四圣谛为所缘，直至获得阿罗汉果之间，次第生起七种作意。是哪七种呢？即是了知相作意、胜解作意、远离作意、观察作意、摄喜作意、加行究竟作意、加行究竟果作意。
其中，什么是了知相作意？以最初行相的详细分类，对四圣谛的四种相各别了知的作意。
什么是胜解作意？从获得了知相作意以上，乃至世间法的最胜位的详细分类中，对四圣谛以闻思所生作意，以及以专一无杂修习行相而生起胜解的作意。
什么是远离作意？以现量和比量的详细分类的八忍八智，现证四谛后，断除见所断烦恼，获得预流果位的作意。
什么是观察作意？于一切修道中，对已断和未断的烦恼进行观察抉择，如实修习所获得的道的作意。
什么是摄喜作意？即在观察作意的阶段中，修习如实所得之道后，其后时时对令人厌离的法生起厌离心，时时对令人欢喜的法生起欢喜心的作意。
什么是加行究竟作意？如是依止并修习摄喜作意，多次修习的缘故，为断除一切修所断烦恼，最后生起有学金刚喻定的作意。
什么是加行究竟果作意？金刚喻定生起之后，为彻底摧毁一切烦恼分的随眠种子，获得心极解脱、种姓清净、生起尽智与无生智，获得阿罗汉果位的作意。这就是作意的详细分类建立。
其中什么是现证的详细分类？即是真谛现证的相及分别显示。其中什么是真谛现证的相？即是解脱道所摄诸智，以及见道位中对诸谛决定的与俱生慧、具因之慧，这是暂时的相。

།བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་ཅེ་ན། རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། བསམ་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། དད་ པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་ པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཞེ་ན།བདེན་པ་རྣམས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དད་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་དད་པ་ཆེན་པོ་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ངེས་པ་དཀོན་མཆོག་ལ་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཞེ་ན། ངན་སོང་བའི་ལས་མི་བྱེད་ཅིང་ངེས་ པར་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ངོ་བོ་ཉིད་དང་།དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྔོན་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་བསགས་པའི་ཚེ་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་ལེགས་པར་བྱས་པ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མཐར་ ཐུག་པའི་རྗེས་ལ་སོ་སོའི་བདག་ཉིད་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་བརྡ་བསྩལ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ཤིང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཆུང་ངུ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དང་པོ་སྐྱེ་བ་དང་།དེའི་རྗེས་ལ་སོ་སོའི་བདག་ཉིད་ལ་ཆོས་ཀྱི་བརྡ་བསྩལ་བའི་ཆོས་ ལ་དམིགས་ཤིང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་འབྲིང་དང་བྲལ་བའི་སེམས་གཉིས་པ་སྐྱེ་བ་དང་།དེའི་རྗེས་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྡ་བསྩལ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ཤིང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་སེམས་གསུམ་པ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།སེམས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལས་དང་པོ་གཉིས་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། ཐ་མ་གསུམ་པ་གཅིག་པུ་ནི་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཀྱང་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པས་འཇུག་པའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སེམས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མཐོང་བར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

若问证悟真谛有几种相？有六种相，即：思维证悟、信心证悟、戒律证悟、证悟智慧的真谛证悟、从证悟边际所生的真谛证悟、究竟证悟。
其中，何为思维证悟？是对诸谛决定思维的思所生慧之大智慧体性，以及与之相应的菩提分法之体性。
何为信心证悟？是世间与出世间的大信心，闻所生慧决定缘于三宝之体性，以及与之相应的菩提分法之体性。
何为戒律证悟？是不造恶趣业并获得决定律仪的圣者欢喜戒律之体性，以及与之相应的菩提分法之体性。
何为证悟智慧的真谛证悟？是缘于无分别真谛的智慧体性，以及与之相应的菩提分法之体性。
此即于先前加行道中积累资粮时，善修心清净后，世间顺决择分善根究竟之后，缘于各自本性中众生表示之法，远离见所断烦恼随眠微细习气之第一心生起；
其后，缘于各自本性中法之表示之法，远离见所断烦恼随眠中等习气之第二心生起；
其后，缘于一切众生一切法表示之法，远离见所断烦恼一切随眠习气之第三心生起。
此三心中，前二者与法智相应，最后第三者唯与随觉智相应。
彼等亦是止观双运之道。
如是以此三种止观随顺之心，现证见所断烦恼寂灭，获得能寂灭一切烦恼与蕴的出世间道，此即名为证悟智慧的真谛证悟。

།མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ པ་གང་ཞེ་ན།རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་བདེན་པའི་དམིགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སེམས་གསུམ་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་མཐོང་བའི་ལམ་ལས་ལངས་པས་མངོན་དུ་བྱས་ནས་ང་སྔོན་འཇིག་རྟེན་པའི་ ཤེས་པས་དཔྱད་ནས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་བདེན་པས་འོག་མ་པ་ས་འོག་མའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་དང་།ས་འོག་མ་པ་ས་གོང་མའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤས་པ་དང་འདྲ་བ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་ཤེས་པས་བདེན་པ་རེ་རེ་ལ་ཡང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འདོད་པའི་ཤེས་པ་དང་།མངོན་པར་རྟོགས་པ་ངེས་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་གཉིས་བྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྔ་མ་ལས་ལངས་པ་ལས་གོང་མའམ་གོང་མའི་བདེན་པ་དག་ལ་ཤེས་པ་གཉིས་གཉིས་འབྱུང་བ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པས་ན།དེའི་ཕྱིར་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་མཐའ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཤེས་པ་སྔ་མ་ནི་བརྡ་བསྩལ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ མ་བཞག་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཤེས་པ་ཕྱི་མ་ནི་བརྡ་མ་བསྩལ་བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་བཞག་པའི་བདེན་པ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་སྔ་མས་ནི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ གནས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།།ཕྱི་མས་ནི་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་འཇུག་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། ། ཡང་སྔ་མས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །ཕྱི་མས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ གྱིས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།།མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གང་ཞེ་ན། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དག་སྤངས་པ་ལ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ ཤེས་པ་གཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་འདི་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་སྤངས་པ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འགགས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཟད་པ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན།ཟད་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཟད་པ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཟད་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མི་སྐྱེ་ བ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན།ཕུང་པོ་འགགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུའི་དོན་གྱིས་ཕྱི་མར་ཕུང་པོ་མི་སྐྱེ་བ་ལས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། ཕྱི་མར་ཕུང་པོ་མི་སྐྱེ་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་གང་ ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།

什么是从现观边际所生的证悟真谛的智慧呢？在安立中，是以真谛为所缘的智慧的本体，以及与之相应的菩提分法的本体。即在第三心之后，从见道起定后现前，我先前以世间智观察而安立的真谛，以下地之力所生和以上地之力所生诸法，生起如法智、随觉智相似的世俗智，以及以世间、出世间后得智对每一谛依次生起欲智和决定现观智两种。如是从前现观起定后，对上上诸谛生起两种智，即是现观后得智，因此称为从现观边际所生的证悟真谛的智慧。
其中前智缘于已安立名言的法故无分别，缘于未安立的真谛。后智缘于未安立名言的法故有分别，缘于已安立的真谛。又前者能断见所断烦恼的随眠，后者以作意所缘而断除彼等的现行。
又前者于修道以出世间道断除，后者以世间和出世间道断除。什么是究竟现观？是尽智与无生智的本体，以及与之相应的菩提分法的本体。即于断除修所断后，尽智与无生智一味出世间，以及世间、出世间于此生决定断除一切烦恼，后世亦决定灭尽一切蕴，故称为究竟现观。
其中什么是出世间尽智？即是于尽无分别的智慧。什么是世间与出世间尽智？即是于尽有分别的智慧。什么是出世间无生智？即是由蕴灭尽之因义，于后世诸蕴不生起无分别的智慧。什么是世间与出世间无生智？即是于后世诸蕴不生起有分别的智慧。这就是现观的分类安立。

།དེ་ལ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། བདེན་པ་བཞི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་འབྲས་བུ་འཕགས་པའི་གང་ཟག་བརྒྱད་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་ བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་ དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་།དགྲ་བཅོམ་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་གང་ཞེ་ན། མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་ཡན་ཆད་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ གང་ཞེ་ན།བསྒོམ་པའི་ལམ་དུ་གཏོགས་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུན་གྱི་ལམ་དུ་ཞུགས་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་དང་། རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྲིད་པ་བདུན་པ་དང་། སྲིད་པའི་བར་མ་བདུན་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་སྲིད་པ་བདུན་དང་། སྲིད་པ་བར་མ་བདུན་ཉིང མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་སྲིད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ཐོགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་ཤལ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །རིགས་ ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ལྷའི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། མིའི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་ལྷའི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་གཉིས་སམ་གསུམ་དུ་འཁོར་ནས་ལྷའི་རིགས་དེ་ཉིད་དམ་ གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།མིའི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་གཉིས་སམ་གསུམ་དུ་འཁོར་ནས་གླིང་དེ་ཉིད་དམ་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་ བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་གང་ཞེ་ན།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་ལས་རྣམ་པ་གཅིག་ནས་རྣམ་པ་ལྔའི་བར་དུ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་གང་ཞེ་ན། ཞུགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་སྤངས་པ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སོང་ནས་མིའི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་བར་ཆད་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཚེ་གཅིག་གིས་ཆོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ན་བར་ཆད་གཅིག་པ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་བདུན ནམ་བརྒྱད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་།དེའི་གཉེན་པོ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབང་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚེ་གཅིག་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

那么什么是获得果位的详细分类呢？通过现证四谛而建立的八种圣者补特伽罗，即：为现证预流果而入者、预流果、为现证一来果而入者、一来果、为现证不还果而入者、不还果、为现证阿罗汉果而入者和阿罗汉。
其中，什么是为现证预流果而入者呢？是现证见道十五刹那，从此称为圣者补特伽罗。
什么是预流果呢？是现证属于修道的随顺道智第十六刹那，因为已入涅槃之流故称为预流果。
此有二种：即顶多七返有者和家家者。
其中所谓顶多七返有者，是指在人中还有七次生有和七次中有，在欲界天中也有七次生有和七次中有，如是连接二十八次生有后具有圆满涅槃的本性者。由于并非所有都如此，故说'顶多'，是就其最劣者而言。
所谓家家者有二种：即天家家者和人家家者。其中天家家者是指在欲界天中转生二次或三次后，在该天界或其他天界中般涅槃者。人家家者是指在人中转生二次或三次后，在该洲或其他洲中般涅槃者。
什么是为现证一来果而入者呢？是安住于预流果者，已断除欲界修所断九品烦恼中的一品乃至五品者。
什么是一来果呢？是彼入者断除欲界修所断六品烦恼，因为去往欲界天后还要一次返回人世间，故称一来果。
此称为一间，因为距离涅槃只隔一生，以及距离不还果只隔一品烦恼。
彼成为一间是由三种因：即已断除欲界修所断七品或八品烦恼故，已获得其对治无漏根故，以及只余一生故。

།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་གང་ཞེ་ན། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་ ཀྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ནམ་བརྒྱད་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བ་གང་ཞེ་ན། ཞུགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་སྤངས་པ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཕྱིར་ མི་འོང་བས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། གཟུགས་མེད་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་རིམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའོ།།དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མངོན་པར་ འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་།གོང་དུ་འཕོ་བའོ། །དེ་ལ་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་རིགས་གང་ཡང་རུང་བ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་རིས་གང་ཡང་རུང་བའི་བར་མ་དོའི་སྐྱེ་ བའི་སྲིད་པ་ལ་གནས་པ་སྟེ།སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ངང་ཚུལ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཤི་འཕོས་མ་ཐག་ཁོ་ནར་བར་མ་དོའི་སྲིད་ པ་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཚེ་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་མངོན་པར་གྲུབ་པ་དང་།དུས་མཉམ་པ་ཁོ་ནར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་སྟེ་། དཔེར་ན་སྦུར་མའི་མེ་སྟག་བྱུང་མ་ཐག་ཁོ་ནར་འཆི་བ་ལྟ་བུ་དང་། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་བར་མ་དོའི་ སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དེ་ལ་གནས་པའི་དུས་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཞིང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ག་ལ་བ་དེར་ནི་ད་རུང་མི་གཞོལ་བ་དཔེར་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཐུ་ལུམ་མམ་ལྕགས་གླེབས་པ་མེར་བསྲེགས་ཤིང་རབ་ཏུ་འབར་བ་དག་ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་བ་དག་གིས་བརྡུངས་པ་ན།ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ ཚ་གནམ་དུ་ཡར་ནས་ཕྱིར་མ་ལོག་པའི་སྐབས་ཁོ་ནར་འཆི་བ་ལྟ་བུ་དང་།བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་མངོན་པར་གྲུབ་ནས་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ག་ལ་བ་དེར་གཞོལ་བར་བྱེད་ལ། གཞོལ་ནས་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ཅུང་ཟད་མ་སྐྱེས་པའི་སྐབས་ཁོ་ནར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ འདའ་བ་དཔེར་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཚ་ཚ་དེ་ཉིད་གནམ་དུ་ཡར་ནས་ཕྱིར་ལོག་སྟེ་ས་ལ་ཅུང་ཟད་མ་ལྷུང་བའི་སྐབས་ཁོ་ནར་འཆི་བ་ལྟ་བུ་དག་གོ།།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་རིས་གང་ཡང་རུང་བར་སྐྱེས་མ་ཐག་ཁོ་ནར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་ པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དེ་ཉིད་དང་། དེའི་ཁྱད་པར་གཉིས་པོ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

什么是为现证不还果而入的人？即是一来果住者，已断除欲界修所断七或八品烦恼者即是。
什么是不还？即是入者已断除欲界修所断九品烦恼，因不再返回欲界故称不还。
彼有三种：即往色界者，往无色界者，及现法般涅槃者。
其中往色界者，即已离欲贪，依次第往生色界而般涅槃。
彼有五种：即中般涅槃，生般涅槃，有行般涅槃，无行般涅槃，及上流。
其中中般涅槃者，即从色界天众任一处命终后，于色界天众任一处中有生有位住时，在未成就生有之际，于无余依涅槃界中般涅槃之状态。
彼亦有三种：即命终后立即成就中有时，与成就同时即般涅槃，如火星生即灭；成就中有并住于彼位时，于其他时般涅槃，且不趣向生有处，如铁块或铁片烧红炽燃时，以铁锤击打，铁屑上飞空中未落即灭；成就中有后趣向生有处，趣向后亦未生起少许生有之际即般涅槃，如彼铁屑上飞空中返回未落地之际即灭。
所谓生般涅槃者，即生于色界天众任一处后，立即以有余依涅槃而般涅槃之状态。
彼亦有三种：即彼生般涅槃本身，及其差别二者有行般涅槃与无行般涅槃，因彼等皆是生般涅槃故。

།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། འབད་པ་དང་། ངལ་བས་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ཤིང་དེར་ སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། འབད་པ་མེད་པ་དང་། ངལ་བ་མེད་པས་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ཤིང་དེར་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གོང་དུ་འཕོ་བ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་རིས་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་བར་གང་དུ་འགྲོ་བའི་རིམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།རྒྱུའི་སྒོ་ནས་ནི་བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་དང་། བསམ་གཏན་མ་སྤེལ་བ་གཉིས་སོ། །འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་ནི་འོག་མིན་གྱི་བར་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་འགྲོ་བ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་གང་གིས་བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་དེ་ནི་འོག་མིན་གྱི་བར་དུ་སོང་ནས་དེར་ཡོངས་ སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ནོ།།གང་གིས་བསམ་གཏན་མ་སྤེལ་བ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་སོང་ནས་དེར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེའི་གོང་དུ་འཕོ་བ་བསམ་གཏན་སྤེལ་བས་འོག་མིན་གྱི་བར་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འཕར་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕར་བ་དང་། གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འཆི་འཕོ་བའོ། །དེ་ལ་འཕར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་འདོད་པའི་ཁམས་འདིར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཐོབ་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་སྤེལ་མར་བསྒོམས་པས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ལས་ཉམས་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་ནི་མ་ཉམས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་རོ་མྱོང་སྟེ།ཚངས་རིས་སུ་སྐྱེས་ནས། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པར་མི་སྐྱེ་བར་སྔོན་གོམས་པའི་དབང་གིས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་དང་གནས་གཙང་ མའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་སྤེལ་མར་བསྒོམས་ཏེ།ཚངས་རིས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གནས་བར་མ་དག་ཏུ་མི་སྐྱེ་བ་ཐལ་བྱུང་འོག་མིན་དུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕྱེད་དུ་འཕར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཚངས་རིས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གནས་གཙང་མ་ལྔ་ལས་དང་པོའམ་ གཉིས་པའམ་གསུམ་པའམ་བཞི་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་ལ་དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འོག་མིན་དུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།གནས་ཐམས་ཅད་འཆི་འཕོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་ཐམས་ཅད་མཐར་ གྱིས་བསྐྱེད་དེ་སྤེལ་ནས།ཚངས་རིས་ནས་འོག་མིན་གྱི་བར་གྱི་གནས་རྣམས་ལས་ཚངས་ཆེན་མ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེས་ཤིང་ཤི་འཕོས་ནས་ཐ་མར་འོག་མིན་དུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །འཕགས་པ་ནི་ཚངས་ཆེན་དུ་མི་སྐྱེ་སྟེ། ལྟ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་གཙོ་བོ་གཅིག་ཏུ་ཟད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།བསམ་གཏན་སྤེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་སྤེལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་པ་ལས་སུ་རུང་བ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་སླ་བའི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟར་སྤེལ་བར་བྱེད་དེ། དགྲ་བཅོམ་པའམ་ཕྱིར་མི་ འོང་བའང་རུང་དང་པོར་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་རྒྱུན་དང་ལྡན་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་དེ་ལས་ལངས་ནས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྒྱུན་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡུན་རིང་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་ལ།དེ་ལས་ལངས་ནས་ཡང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དེ་ཉིད་ ཀྱི་ཟག་པ་མེད་ལ་རྒྱུན་དང་ལྡན་པ་ལའང་ཡུན་རིང་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།

所谓'有行般涅槃'是指以有为、勤勉、劳作而现前修道，并于其中出生而具有圆满涅槃性质者。
所谓'无行般涅槃'是指无有为、无勤勉、无劳作而现前修道，并于其中出生而圆满涅槃者。
何为上流？即生于色界天众中，在未涅槃之前，依次第而具有圆满涅槃性质者。
此有二种，从因与果的角度而言：从因的角度有修习禅定与未修习禅定二种；从果的角度有至色究竟天与至有顶二种。
其中，修习禅定者至色究竟天后，于彼处具有圆满涅槃性质。
未修习禅定者至有顶后，于彼处具有圆满涅槃性质。
其中上流修习禅定至色究竟天者又分三种：跳越、超越跳越、遍没。
其中所谓'跳越'是指先前于欲界获得第四禅，修习有漏无漏禅定，退失第二、第三、第四禅，而未退失第一禅，享受初禅之味，生于梵众天后，不生第二、第三禅天，由先前串习力故，修习第四禅凡夫地与净居天有漏无漏相间而修，从梵众天死后，不生中间诸地，直接生于色究竟天者。
所谓'超越跳越'是指从梵众天死后，生于五净居天中之第一或第二或第三或第四任一处，从彼处死后生于色究竟天者。
所谓'遍没'是指由彼渐次生起第二、第三、第四禅而修习，从梵众天至色究竟天之间，除大梵天外，于一切处出生死没，最后生于色究竟天者。
圣者不生大梵天，因为是见处，且唯一主尊之故。
所谓'修习禅定'是指修习第四禅，因为此禅定于一切堪能性与神通易得道中最为殊胜。
其修习方法如下：阿罗汉或不还果者，首先入无漏第四禅相续，从彼出定后，长时入彼第四禅有漏相续，从彼出定后，又长时入彼第四禅无漏相续。

།ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ཁད་ཀྱི་ཁད་ཀྱིས་རྒྱུན་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་དུ་ཕྲི་ནས་གང་གི་ཚེ་ཟག་པ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་། དེ་ལས་ལངས་ནས་ཟག་པ་དང་ བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་ལས་ལངས་ནས་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་སྟེ།ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་སྤེལ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་གྱིས་ མི་ནུས་པས།དེའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དག་ནི་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་གཉིས་སྤེལ་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྫོགས་པ་ཡིན་པར་བལྟའོ། །དེ་ལ་རྒྱུན་ཆགས་གསུམ་ལས་དང་པོ་གཉིས་ནི་བར་ཆད་ མེད་པའི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ།གསུམ་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་གིས་ནི་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེའོ། །དེ་ལ་གོང་དུ་འཕོ་བ་བསམ་གཏན་མ་སྤེལ་བ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་དུ་འགྲོ་བ་གང་ཞེ་ན། ཚངས་རིས་སུ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གནས་གསུམ་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་གནས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་ལ།གནས་གཙང་མ་རྣམས་སུ་མི་འཇུག་པར་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་རིམ་ གྱིས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སོང་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟེ།འདི་ནི་ཞི་གནས་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ། །སྔ་མ་ནི་ལྷག་མཐོང་སྤྱད་པ་ཡིན་ནོ། །གོང་དུ་འཕོ་བ་དེ་དག་བར་སྐབས་སུ་ཡང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་རུང་བར་བལྟའོ། །འོག་མིན་དང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་ ནི་དེ་ཕན་ཆད་འགྲོ་བ་མེད་དེ།དཔེར་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་རེ་ལྟར་ཐོགས་ན་སྲིད་པ་ལན་བདུན་པ་ཉིད་བཞིན་ཏེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ལྔ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་འགྲོ་བ་བདུན། །ཞེས་བསྟན་པ་ནི་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ གསུམ་དང་།སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གསུམ་དང་། གོང་དུ་འཕོ་བ་རྣམས་མ་ཕྱེ་བར་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་མེད་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཕྱིར་མི་འོང་བ་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འདོད་པའི་ཁམས་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གཟུགས་ མེད་པ་དག་གི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ལྔ་ལས་བར་མ་དོར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་གཏོགས་པ་བཞི་པོ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚེ་འདི་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ཚེ་འདི་ལ་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཞིང་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་སུ་མི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ལྔ་དང་གཟུགས་མེད་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་བཞི་པོ་གང་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་མྱ་ངན་ལས་ འདའ་བ་ནི་ཡིན་ནོ།།ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་དག་ལས་གང་ལ་ལས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཆོས་ལུས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱིས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ལུས་ཀྱིས་མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་ཅེ་ན།སེམས་མེད་པས་ལུས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

如是，从等持中逐渐减少相续，直至在无漏的两个刹那中入定，从彼出定后，在有漏的两个刹那中入定，从彼出定后，又在无漏的两个刹那中入定。除佛世尊外，其他人不能交替入定于无漏和有漏的每一刹那，因此应当了知阿罗汉和不还者是在长时相续中最终完成两个两个刹那交替入定的等持。
其中三种相续，前二者如无间道，第三者如解脱道。由于有漏的缘故而生于彼等处。
其中，上流不修禅定而至有顶者为何？即生于梵众天者，从初禅乃至二禅、三禅和第四禅的凡夫三处，以等持受用其味，并生于彼等一切处，不入净居天而以次第生于无色界，至有顶后般涅槃，此是修习止。前者是修习观。
应当了知彼等上流者亦可中途般涅槃。色究竟和有顶即是终点，彼处之上无所去处。譬如预流者最多七返，如是此五种往色界不还者。
经中所说'圣者七趣'，是指三种中般涅槃、三种生般涅槃，以及未分别上流者合为一种。
其中所谓往无色界者，是指已离色贪的不还者从欲界死后生于无色界中，此亦是往色界五种中除中般涅槃外四种的差别。
其中所谓现法般涅槃者，是指不还者于此欲界现法般涅槃，不生上二界者，虽非五种往色界及四种往无色界者，然而是有行无行般涅槃者。
彼等不还者中，若有得灭尽定者，由于以身现证似涅槃之法，故称身证。云何身证？由无心故依身而生。

།དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་གང་ཞེ་ན། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསམ་གཏན་དང་པོ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་ལས་རྣམ་པ་གཅིག་སྤངས་ པ་ནས་བཟུང་སྟེ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་དགུ་ལས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་བར་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་རྣམ་པ་དགུ་པོ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ན་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། བར་ཆད་ མེད་པའི་ལམ་དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།དགྲ་བཅོམ་པ་གང་ཞེ་ན། ཞུགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་ པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཐ་མ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ།ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཆོས་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་འོས་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་པར་འོས་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དང་། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། ། དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་གང་ཞེ་ ན།དགྲ་བཅོམ་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་གལ་ཏེ་ན་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་གང་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་གལ་ཏེ་བདག་ཚེ་འདི་ལ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ གྱུར་ན་མ་ལེགས་ཀྱི་མྱུར་དུ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ།།རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཆོས་ཅན་གང་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཅི་ནས་ཀྱང་ཚེ་འདི་ལ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ མི་ཉམས་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས་འབད་པ་དང་བཅས་པས་རྗེས་སུ་སྲུང་བར་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ།།གནས་པ་ལས་མི་བསྐྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྐྱེན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་མེད་ན་རྗེས་སུ་མ་བསྲུངས་ཀྱང་རྣམ་པར་འགྱུར་ བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་ཞིང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་།མངོན་པར་བརྩོན་པ་མེད་ན་འཕེལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་གང་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་མི་གཡོ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གང་ཡིན་ པའོ།།མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་གང་ཞེ་ན། དགྲ་བཅོམ་པ་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ལ། རྟོགས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་གྱི་ བར་དུ་ཡང་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ནར་ངེས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་ཅེས་བཤད་དོ།།དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་མོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ནི་བཞི་པོ་དེ་ དག་ཡིན་པས་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུའོ།།འབྲས་བུ་དེ་དག་ཀྱང་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་ལ། བྲལ་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ནོ།

什么是为现证阿罗汉果而趣入者？即是那个不还者，从以修习初禅而断除应断烦恼的九品中断除一品开始，直至断除有顶九品中的八品者。当他住于断除有顶九品的无间道时，也是为现证阿罗汉果而趣入者。此无间道称为金刚喻定。
什么是阿罗汉？即是彼趣入者，在断除有顶烦恼第九品的无间道金刚喻定之后，获得完全断除第九品烦恼的最后解脱道，获得尽智、无生智和无学法，因此他堪能利益他人，应受一切有贪者供养，故称阿罗汉。
阿罗汉有六种：退法者、思法者、护法者、住不动者、能升进者、不动法者。
其中，什么是退法者？即是钝根阿罗汉，具有可能从所得果位退失的性质者。
什么是思法者？即是钝根阿罗汉，若我于此生退失所得果位则不善，应当速疾于无余依涅槃界般涅槃，具有如是思维性质者。
什么是护法者？即是钝根阿罗汉，为了在此生不退失所得果位而精进守护，具有如是性质者。
什么是住不动者？即是钝根阿罗汉，若无退失的强力因缘，即使不守护也具有不变异的机会而不会退失，若无精进也不会增进，具有如是性质者。
什么是能升进者？即是钝根阿罗汉，具有能证得不动性质者。
什么是不动法者？即是诸根阿罗汉，具有永不退失性质者。
此等中，退法者也非决定会退失，乃至能升进者也非决定会升进，因为有此可能性故如是说。
如是住于四果者，称为沙门果。所谓沙门性即是无漏道，彼之果即是此四种，故称沙门果。
此等果亦是有为和无为，解脱道是有为，离系是无为。

།དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བཞིར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་སྤོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་གང་ལ་རྒྱུ་ལྔ་སྲིད་པ་དེ་ལ་འབྲས་བུར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ལྔ་གང་ཞེ་ན། ལམ་ལྔ་མ་བཏང་བ་དང་། ལམ་གཞན་ཐོབ་པ་དང་། སྤངས་པ་བསྡུས་པ་དང་། ཤེས་པ་བརྒྱད་ཐོབ་པ་དང་། རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་ ལམ་ལྔ་མ་བཏང་བ་ནི་ཞུགས་པ་བཞིའི་ལམ་བཏང་བའོ།།ལམ་གཞན་ཐོབ་པ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་བཞིའི་ལམ་ཐོབ་པའོ། །སྤངས་པ་བསྡུས་པ་ནི་འབྲས་བུ་བཞིའི་གནས་སྐབས་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོབ་པ་གཅིག་རྙེད་པའོ། ། ཤེས་པ་བརྒྱད་ཐོབ་པ་ནི་འབྲས་བུ་བཞིའི་གནས་སྐབས་ན་ཆོས་ཤེས་པ་བཞི་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་བཞི་རྙེད་པའོ། །རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་པ་ནི་འབྲས་བུ་བཞིའི་གནས་སྐབས་ན་བདེན་པ་བཞི་ལ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་པ་སྟེ། རྒྱུ་ལྔ པོ་དེ་དག་ནི་འབྲས་བུ་བཞི་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ལྔ་ལྔ་ཡོད་དོ།།དེ་ལ་འབྲས་བུ་བཞི་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་རྣོན་པོའི་རིགས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ ཅིག་བཅོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་གཉིས་བསྒོམ་པའི་ལམ་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤོང་བའི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་བར་ ལ་དད་པས་མོས་པ་དང་།མཐོང་བས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་གཉིས་མི་སློབ་པའི་ལམ་ལ་ཟད་པ་ཤེས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ སུ་འགྱུར་ཏེ།དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་བསྟན་པ་དང་པོ་ལྔ་དང་། ཐ་མ་གཅིག་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །། དེ་ལ་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་གི་གོ་རིམས་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ གཞག་གོ།།དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་པོ་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་གཙང་བ་དང་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གནས་ཡིན་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ བ་དང་།སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པར་སོ་སོར་རིག་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་སྤོང་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དང་པོར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

对此，为什么将果位安立为四种呢？世尊对于断除道的阶段中，凡是具有五种因的，即安立为果位。五种是什么呢？即未舍五道、获得其他道、摄集断除、获得八种智、获得十六行相。
其中，未舍五道是指未舍四向道。获得其他道是指获得四果位道。摄集断除是指在四果位阶段获得一切烦恼断除的所得。获得八种智是指在四果位阶段获得四种法智和四种随觉智。获得十六行相是指在四果位阶段获得四谛的无常等十六行相。这五种因在每一个四果位中都各有五种。
其中，安住四果位的补特伽罗如前所说，从种性角度可分为六种：凡夫中钝根种性和利根种性的二者，在见道十五心刹那中称为随信行者和随法行者二种。这二者从修道第十六心刹那开始，直至有顶烦恼第九品断除的无间道期间，称为信解者和见至者二种。这二者在无学道中从尽智开始，直至最后心刹那涅槃期间，称为时解脱和不时解脱二种。
所说的六种阿罗汉，前五种和最后一种，依次对应。这就是获得果位的分类安立，已经解说完毕四谛的分类安立。
其中，四谛的次第安立是什么呢？因为是应遍知、应断除、应现证、应修习的缘故，四谛的次第安立为苦、集、灭、道。
其中，为什么应当遍知苦谛呢？苦谛是四颠倒——常、乐、净、我颠倒的所依，如果别别了知苦谛的特征是无常、苦、空、无我，则能断除四种颠倒，因此首先应当遍知。

།གང་གི་ཚེ་བདེན་པ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དག་ཡིན་པའི་ཚེ་ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་འབའ་ཞིག་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན།སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། དེ་ལས་གཞན་པའི་བདེན་པ་གསུམ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་སྟེ། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་ པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ།འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་འགོག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ལམ་ལ་སོགས་པའི་ རྣམ་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་མི་རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་དགོས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་འབའ་ཞིག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ ཞེས་གསུངས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་སྤང་བར་བྱ་ཞེ་ན། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ད་དུང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་འབྱུང་བའི་ བདེན་པ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་འབའ་ཞིག་སྤང་བར་བྱ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སྤོང་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་སྤང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་འབའ་ཞིག་སྤང་བར་བྱ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་པས་དེ་མངོན་དུ་བྱས་ན་འགོག་པ་མི་སྐྲག་ཅིང་དགའ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་འགོག པའི་བདེན་པ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་དོན་གསུམ་པོ་དག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལམ་གོམས་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པས་ན་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གོ་རིམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ གཞན་ཡང་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དང་པོར་བསྟན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །ནག་པོའི་ཕྱོགས་གཏུགས་ནས་ཡང་གང་གིས་བདེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བདེ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་བཞི་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ནད་ དང་།དེའི་རྒྱུ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། སྨན་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་གཞག་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་དག་ནི་དང་པོར་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་ཐེབས་པ་ན་དེ་ལ་རྟོགས་ པར་བྱེད་དོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་ལས་བྱུང་བ་ལའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ལས་ཐར་པ་ལའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ལས་ཐར་པའི་ཐབས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།

当四谛皆应当遍知时，为何说唯独苦谛应当遍知？苦谛是以自相和共相应当遍知，而其余三谛唯以自相遍知。集谛以因等行相遍知，这也是遍知其自相；灭谛以灭等行相遍知，这也是其自相；道谛以道等行相遍知，这也是其自相。因此，以二相（自相和共相）应当遍知无常、苦、空、无我诸行相的唯独是苦谛，故说唯独苦谛应当遍知。
为何应当断除集谛？集谛虽为苦谛所摄，但即使已遍知苦谛，仍与集谛相关联，因此集谛应当随后断除。
当苦谛也应当断除时，为何说唯独集谛应当断除？苦谛的断除是由集谛的断除所决定的，因此说唯独集谛应当断除。
为何应当证得灭谛？现证是现证的意义，现证灭谛则不畏惧而生欢喜，因此灭谛应当随后现证。
为何应当修习道谛？为成就上述三种目的而修习道路，故道谛应当随后修习。
另一种次第是：首先宣说何为苦；其次说明如何成苦；第三是究竟黑暗面后获得何种安乐；第四是如何获得安乐。譬如病、病因、无病和药物。
另一种次第是依世间苦的生起次第而建立诸谛的次第：世人首先为某种苦所逼时，对此了知；其次了知此苦从何而生；再次了知从此解脱；最后了知从此解脱的方法。如是建立诸谛次第。

།དེ་ལ་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ ན།བདེན་པ་བཞི་ལས་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། ལམ་གསུམ་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་ལ། འགོག་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པས་སྔར་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྲིད་པའི་ཡན་ལག་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ལ་འདུས་བྱས་པ་ དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་གིས་བསྡུས་པ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། ལམ་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔས་བསྡུས་པ་ ཡིན་པས་སྔར་ཕུང་པོ་ལྔའི་རྟེན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ལ་བརྟེན་པར་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།།འགོག་པ་ནི་ཅི་ལ་ཡང་མི་རྟེན་མི་གནས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བདེན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ དག་གིས་སེམས་ཅན་སྐྱེས་ཤིང་འབྱུང་བ་རྣམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེས་ནི་དེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དོན་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གོ་རིམས་དང་། བསྡུ་བ་དང་། རྟེན་གྱིས་ སོ།།དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དགུ་དང་། རྐྱེན་དང་། འབྲས་བུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ གཉིས་ཏེ།ངེས་པའི་ཚིག་དང་། དངོས་པོའོ། །དེ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འདིའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེའི་དོན་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་མེད་པའི་དོན་ དང་།མི་རྟག་པའི་དོན་དང་། རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་ཉེ་བར་གནས་པའི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་དོན་དང་། བྱེད་པ་མེད་པའི་དོན་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པའི་དོན་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མཐུན་པར་འཇུག་པའི་དོན་དང་། ལས་བདག་གིར་བྱ་བའི་དོན་ནི་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་ཏོ།།དགོས་པ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དོན་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་། །དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དེ་གཉིས་ཀའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲས་བུའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན།རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུ་འབྲེལ་པ་དང་། རྐྱེན་འབྲེལ་པའོ།

那么，什么是诸谛的摄集安立？在四谛中，苦、集、道三者是有为法，灭是无为法，如前所说蕴、界、处、有支、处非处、诸根等，应当如实观察是由有为或无为所摄。这就是诸谛的摄集安立。
那么，什么是诸谛的所依安立？苦、集、道是由五蕴所摄，应当如前所说五蕴的所依那样相应地配合。灭谛不依于任何处所，不住于任何处所。这就是诸谛的所依安立。
如是所说诸谛的所依安立，由此众生生起时会有染污和清净，因此这就是说明其染污和清净的事相。
所谓'种种事相'是指缘起，缘起是指依他起自性的法，包括染污分和清净分。这又以六种方式安立：自性、义、分别、次第、摄集和所依。
那么，什么是缘起的自性安立？即内外九种缘起、缘和果的差别。
那么，什么是缘起的义安立？有两种：即词义和事相。其中词义是指'此有故彼生，此生故彼生'，应当从这个意义来理解其词义。
其义为何？即无有情义、无常义、不久住义、依他义、无作者义、因果相续不断义、因果随顺义、业自作义，这就是缘起的义。其目的是什么？为了通过因缘显示自身的染污和清净之义。
那么，什么是缘起的差别安立？有三种：内缘起自性的差别、外缘起自性的差别，以及二者因缘果的差别安立。
那么，什么是内缘起自性的差别安立？有两种：因相关和缘相关。

།དེ་ལ་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་འབྲེལ་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་། རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་པ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའོ། །ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི རྐྱེན་འབྲེལ་པ་གང་ཞེ་ན།ཁམས་དྲུག་པོ་སའི་ཁམས་དང་། ཆུའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་འདུས་པའོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ གང་ཞེ་ན།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ་དང་། རྐྱེན་དང་འབྲེལ་པའོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་འབྲེལ་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ། མྱུ་གུ་ལས་འདབ་མ། འདབ་མ་ལས་སྡོང་བུ། སྡོང་བུ་ལས་སྦུ་བུ། སྦུ་བུ་ལས་ སྙིང་པོ།།སྙིང་པོ་ལས་མེ་ཏོག་།མེ་ཏོག་ལས་འབྲས་བུའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་འབྲེལ་པ་གང་ཞེ་ན། ཁམས་དྲུག་པོ་སའི་ཁམས་དང་། ཆུའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་དང་། ནམ་མཁའི་ ཁམས་དང་།དུས་ཀྱི་ཁམས་རྣམས་བསྡུས་པའོ། །དེ་ལ་གཉིས་ཀའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲས་བུའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་ཉིད་དང་། གནས་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྔ་མ་ཡོད་ པ་གང་ཡིན་པ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཕྲད་ན་ཆོས་གང་སྐྱེ་བའམ།འཐོབ་པའམ། འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའམ། འགྲུབ་པའམ། གནས་པའམ། བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་། རྐྱེན་དང་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ནི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གང་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་ལ་ཕྲད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཆོས་གང་སྐྱེ་བའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་ཕན་པའི་དོན། རྐྱེན་ནི་གནས་པར་བྱ་བའི་དོན། འབྲས་བུ་ནི་འགྲུབ་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་སྔ་ན་ཡོད་པ་ཅི་ཞིག་།ཅི་ལ་བརྟེན་ནས། ཅི་དང་ཕྲད་ན། ཆོས ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན།རང་གི་ས་བོན་ནི་སྔ་ན་ཡོད་པ་སྟེ། ས་བོན་གྱི་གནས་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་གནས་གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་བརྟེན་ལ། ལས་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས་གྲོགས་དང་དམིགས་པ་དང་ཡང་ཕྲད་ན་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་། དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །སྔ་ན་ཡོད་པ་ཅི་ཞིག་།ཅི་ལ་བརྟེན་ནས། ཅི་དང་ཕྲད་ན། ཆོས་ཅི་ཞིག་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི རིགས་ནི་སྔ་ན་ཡོད་པ་སྟེ།ནང་གི་ཡན་ལག་གི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡན་ལག་གི་སྟོབས་དང་ཕྲད་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

什么是内在缘起的因缘呢？就是：以无明为缘而有诸行，以行为缘而有识，以识为缘而有名色，以名色为缘而有六处，以六处为缘而有触，以触为缘而有受，以受为缘而有爱，以爱为缘而有取，以取为缘而有有，以有为缘而有生，以生为缘而有老死、忧愁、悲叹、痛苦、不悦、烦恼等，如是唯有此苦蕴生起。
什么是内在缘起的缘呢？是六界：地界、水界、火界、风界、空界、识界的和合。
什么是外在缘起的自性差别安立呢？这也有两种：因缘和缘缘。
什么是外在缘起的因缘呢？就是：从种子生芽，从芽生叶，从叶生茎，从茎生节，从节生髓，从髓生花，从花生果。
什么是外在缘起的缘缘呢？是六界：地界、水界、火界、风界、空界、时界的集合。
什么是二者的因缘果的差别安立呢？应当了知有四种：相、处、差别、安立。
什么是相呢？凡是前已存在者，依靠什么、遇到什么而生起、获得、成就、完成、住持或造作某法，这就是因缘果的相。其中，前已存在是因相；'依靠什么'和'遇到什么'是缘相；'某法生起等'是果相。其中，因是利益义，缘是住持义，果是成就义。
什么是前已存在？依靠什么？遇到什么？生起什么法呢？自种子是前已存在，依靠除种子处外的其他有色无色处，也依靠业，遇到助缘和所缘时，则生起欲界、色界、无色界相应和不相应诸法，这也应当如理配合。
什么是前已存在？依靠什么？遇到什么？获得什么法呢？声闻、独觉、如来种性是前已存在，依靠内分支力，遇到外分支力时，则获得离烦恼的涅槃。

།སྔ་ན་ཡོད་པ་ཅི་ཞིག་།ཅི་ལ་བརྟེན་ནས། ཅི་དང་ཕྲད་ན། ཆོས་ཅི་ཞིག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་ལ་མོས་ཤིང་འདོད་པའི་སྔ་ན་ཡོད་པ་སྟེ། དམ་བཅའ་བ་དང་། གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིར་རྒོལ་བ་དང་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་འཁོར་དང་ཕྲད་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྔ་ན་ཡོད་པ་ཅི་ཞིག་།ཅི་ལ་བརྟེན་ནས། ཅི་དང་ཕྲད་ན། ཆོས་ཅི་ཞིག་འགྲུབ་ཅེ་ན། བཟོ་ཤེས་པ་ནི་སྔ་ན་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་དང་མཐུན་པའི་བརྩོན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་དང་མཐུན་པའི་ཆ་བྱད་ཡོ་བྱད་དང་ཕྲད་ན་བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་དེ་དང་དེ་དག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྔ་ན་ཡོད་པ་ཅི་ཞིག་།ཅི་ལ བརྟེན་ནས།ཅི་དང་ཕྲད་ན། ཆོས་ཅི་ཞིག་གནས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སྲེད་པ་ནི་སྔ་ན་ཡོད་པ་སྟེ། ཟས་ལ་བརྟེན་པའི་ལུས་ལ་བརྟེན་ནས། ཟས་རྣམ་བཞི་དང་ཕྲད་ན་སེམས་ཅན་འབྱུང་བ་རྣམས་གནས་ཤིང་འཚོ་བ་ལ་བརྟ་བར་འགྱུར་རོ། །སྔ་ན་ཡོད་པ་ཅི་ཞིག་།ཅི་ལ་བརྟེན་ ནས།ཅི་དང་ཕྲད་ན་། ཆོས་ཅི་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། རང་གི་ས་བོན་ནི་སྔ་ན་ཡོད་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ན་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་རང་གི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་བྱེད་པ་ཡོད་ཅིང་རང་གི་ལས་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་ནི་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དང་། དབང་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་རང་རང་གི་བྱ་བ་ བྱེད་པ་དང་།ས་ནི་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་རང་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་། འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲས་བུའི་གནས་གང་ཞེ་ན། བཅོ་ལྔ་སྟེ། ཚིག་དང་། མྱོང་བ་ དང་།བག་ཆགས་དང་། རླན་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་དང་། ཕྲད་ནས་འགག་པ་དང་། ཡུལ་དང་། དབང་པོ་དང་། བྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐུན་པ་དང་། མཐུ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཚོགས་པ་དང་། བར་དུ་གཅོད་པ་དང་། བར་དུ་གཅོད་པ་མ་ཡིན་ པའོ།།དེ་ལ་ཚིག་ནི་རྟོག་པས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་ངག་གོ། །མྱོང་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །བག་ཆགས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་བསྒོས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བག་ཆགས་སོ། །རླན་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་ནི་སྲིད་པ་ དང་བཅས་པའི་ལས་དང་ཆུའི་རླན་དང་བཅས་པའི་ལོ་ཏོག་གི་ས་བོན་ནོ།།ཕྲད་ནས་འགག་པ་ནི་འགགས་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནོ། །ཡུལ་ནི་དམིགས་པའོ། །དབང་པོ་ནི་བདག་པོའོ། །བྱེད་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རང་རང་གི་ལས་བྱེད་པའོ། །སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ནི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ སྐྱེས་བུའི་རྩོལ་བའོ།།དེ་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་བའི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའོ། །མཐུན་པ་ནི་རིགས་མཐུན་པའོ། །མཐུ་སྣ་ཚོགས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོའི་ནུས་པ་ཐ་དད་པའོ། །ཚོགས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའོ། །བར་དུ་གཅོད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པའོ།།བར་དུ་གཅོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བར་ཆད་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲས་བུའི་གནས་ཡིན་ནོ།

如果问：什么是前行，依靠什么，遇到什么，成就什么法？对知识有信解和欲求是前行，依靠立宗、因和喻，遇到与反诘者无违的眷属时，所立义得以成就。
如果问：什么是前行，依靠什么，遇到什么，成就什么法？了知工巧是前行，依靠与之相应的精进，遇到与工巧处相应的资具时，各种工巧处得以成就。
如果问：什么是前行，依靠什么，遇到什么，法得以安住？贪爱是前行，依靠依食而住的身体，遇到四食时，众生得以安住生存。
如果问：什么是前行，依靠什么，遇到什么，做什么法？自种子是前行，依靠生起，遇到生缘时，自法有自作用并作自业。譬如：眼作见用，余根亦各作自业，地作坚持，应知如是相应的外在事物也各作自业，这是因缘果相。
其中因缘果处为何？有十五种：即语言、领受、习气、具润种子、接触即灭、境、根、作用、士用、见真实、相顺、种种势力、和合、障碍、无障碍。
其中语言是分别所发的语。领受是领纳苦乐等。习气是被善不善业所熏的行的习气。具润种子是有有的业和具水润的庄稼种子。接触即灭是刚灭的缘。境是所缘。根是主。作用是诸行及各自的业用。士用是为成办事业的士夫加行。见真实是世间和出世间的正见。相顺是种类相同。种种势力是诸行各自不同的功能。和合是共同生起。障碍是对生等作障碍。无障碍是对生等不作障碍。这些是因缘果处。

།དེ་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲས་བུའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་བཅུ་དང་རྐྱེན་བཞི་དང་། འབྲས་བུ་ལྔ་སྟེ། དེ་ལ་རྒྱུ་བཅུ་གང་ཞེ་ན། རྗེས་ སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་དང་།ལྟོས་པའི་རྒྱུ་དང་། འཕེན་པའི་རྒྱུ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་དང་། འདྲེན་པའི་རྒྱུ་དང་། སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་དང་། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་། མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་ འདོགས་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་དང་མིང་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་གིས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ལྟོས་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། གཞི་གང་ལས་ལྟོས་ཤིང་རྒྱུ་གང་གིས་ དངོས་པོ་གང་ལ་འདོད་པ་དང་ལེན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེའི་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།འཕེན་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། ས་བོན་ནི་རང་གི་འབྲས་བུ་ཐ་མའི་བར་གྱིས་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། ས་བོན་དེ་ཉིད་ནི་རང་གི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། ། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། ས་བོན་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འདྲེན་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། ས་བོན་ལས་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ནི་ས་བོན་གྱིས་འཕངས་པའི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམ་པ སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་རང་རང་གི་རྒྱུ་ནི་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། ལྟོས་པའི་རྒྱུ་དང་། འཕེན་པའི་རྒྱུ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་དང་། འདྲེན་པའི་རྒྱུ་དང་། སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་རྒྱུ་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ནི་མི་མཐུན་ པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལོ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རྒྱུ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གིས་ འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར། རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་འབྲུའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་ལོ་ཏོག་གང་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་འདི་འཚོ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ དག་གི་མིང་དང་།འདུ་ཤེས་དང་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འདི་ལྟ་སྟེ། ནས་དང་། འབྲས་དང་། སཱ་ལུ་དང་། གྲོ་དང་། ཏིལ་དང་། སྲན་མ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་དེ་དག་གི་ཐ་སྙད་དུ་ཁྱེར་ཏེ་ཤོག་།ཐོགས་ཤིག་།ཞོག་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། ཉམ་ཆུང་བ་དང་། ལུས་གནས་པར་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་པ་དང་། ཁམ་གྱི་ཟས་ཀྱི་མྱང་བར་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་ནས། ནས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་འདོད་པ་དང་། ཚོལ་བ་དང་། ལེན་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པར་ བྱེད་པ་འདི་ནི་དེ་དག་གི་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

什么是因、缘和果的详细分类？有十因、四缘和五果。其中十因是什么？即随说因、观待因、牵引因、生起因、摄持因、引发因、定别因、俱有因、相违因、不相违因。
其中随说因是什么？一切法的名称、以名为先的想及以想为先的言说，这就是对彼等诸法施设名言的随说因。
观待因是什么？依于某一基础并由某一因而对某一事物生起欲求和执取，这就是彼之观待因。
牵引因是什么？种子是牵引自果直至最后的牵引因。
生起因是什么？种子本身是令自果生起的生起因。
摄持因是什么？除种子外的其他诸缘是摄持因。
引发因是什么？由种子所生的果是种子所牵引的后果之因。
定别因是什么？种种差别诸法各自的因是定别因。
俱有因是什么？观待因、牵引因、生起因、摄持因、引发因、定别因等所有这些合集是俱有因。
相违因是什么？对生等起障碍的因是相违因。
不相违因是什么？对生等不起障碍的因是不相违因。
这十种因是世间庄稼等一切无记法以及一切染污和清净分的诸法无错乱生起之因。
其中，由这十因，世间一切诸法如何生起？染污如何生起？清净如何生起？
比如，世间中属于谷物类的庄稼能维持世间生存，它们的名称、概念和语言表述各种各样，如：大麦、稻米、粳米、小麦、芝麻、豆子等，以及'拿来'、'带来'、'放下'等，这是它们的随说因。
由于饥饿、口渴、虚弱，为了维持身体，为了享用段食，而对大麦等生起欲求、寻求、获取和受用，这是它们的观待因。

།ནས་ལ་སོགས་པའི་རང་རང་གི་ས་བོན་གང་དང་གང་ལ་ལོ་ཏོག་གང་དང་གང་འབྱུང་བའི་ས་བོན་དེ་ནི་དེའི་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་དེ་ནི་མྱུ་གུ་དེའི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ས་དང་ཆར་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ལས་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་ འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེའི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།མྱུ་གུ་དང་སྡོང་བུ་དང་ལོ་མ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུན་དེ་ནི་ལོ་ཏོག་དེ་འགྲུབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་ཀྱང་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་དང་ནས་ཀྱི་ལོ་ཏོག་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ལ། འབྲུ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ནས་བཟུང་སྟེ། སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་རྒྱུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ལོ་ཏོག་དེ་འགྲུབ་པའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སེར་བ་དང་ལོ་ཏོག་ལ་གནོད་པ་འབྱུང བ་ལ་སོགས་པ་བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམས་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་མེད་དེ་བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་པ་ནི་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རྒྱུ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་འབྲུ་བསྡུས་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་པོ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་རིག་ པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་དང་འདུ་ཤེས་དང་། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ནས། རྒྱས་པར་རྒ་ཤི་དང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཐ་སྙད་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ ཡིན་ནོ།།བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་མྱོང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་འདི་དག་འཇུག་པ་དེ་ནི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེའི་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་འདི་ལ་སྐྱེས་ཤིང་འབྱུང་བའི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ས་བོན་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྔོན་གོམས་པའི་འཕེན་པ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ དག་འབྱུང་བའི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྲེད་པ་ལ་ཐུག་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འདྲེན་ཅིང་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ཚེ་གཞན་གྱི་སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་དེའི་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་མཐར་ཐུག་པ་རང་གི་ས་བོན་རྣམས་དང་བཅས་པ་གཞན་དག་ སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།གཞན་དག་དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། མི་དང་། ལྷར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ནས་བཟུང་སྟེ། སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་རྒྱུ་ དྲུག་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

大麦等各自的种子，能生出各自庄稼的种子，即是其引发之因。该种子是其苗芽的生起之因。由地、雨等缘而生苗芽，即是其摄持之因。
苗芽、茎干、叶子相续不断的过程，即是庄稼成熟圆满的牵引之因。大麦种子唯生大麦苗芽和大麦庄稼而非他物，其他谷物亦复如是，此即是其各别决定之因。
从观待因乃至各别决定因之间的六因，其总集即是庄稼成熟的俱有因。冰雹及庄稼灾害等障碍，即是其违缘因。无彼等障碍即是无违缘因。
如是十因，不仅适用于谷物，亦应如理适用于其他世间事物。
云何生起杂染？如是，一切缘起的名称、想法及言说，即：无明、诸行、识、名色乃至广说老死、忧、悲、苦、恼、惑等，此即是杂染的名言，从'无明缘行'乃至'生缘老死'等随顺安立名言之因。
依于乐等境受用而趣入此等有支，即是彼杂染的观待因。此生所生起的无明等诸法之种子，即是引发他生的生与老死之因。
无明等自种子即是生起之因。依止非善士、听闻非正法、非如理作意及宿习串习，即是无明等生起的摄持因。
无明等乃至爱的相续，后后牵引，辗转相续，即是他生的生老死的牵引因。无明等究竟自种子，有些众生转生地狱，有些转生旁生、饿鬼、人、天，此即是杂染的各别决定因。
从观待因乃至各别决定因之间的六因，其总集即是杂染的俱有因。

།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ནི་རིགས་དང་ལྡན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཆོས་འདི་དག་ཉིད་མེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་རྒྱུ་བཅུ་པོ་དེ་དག གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་འགོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མིང་དང་། འདུ་ཤེས་དང་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང་། མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་ཅེས་བྱ་བ་ནས། སྐྱེ་བ་འགགས་པས་རྒ་ཤི་འགག ཅེས་བྱ་བའི་བར་དེ་དག་དང་།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཚོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།གང་ཟག་རིགས་ལ་གནས་པའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་འཐོབ་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཟག་པ་མེད་པ་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་གི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྔོན་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཡོངས་སུ་ འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ས་བོན་ལས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དེ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་རིམ་གྱིས་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཡོངས་ སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་སོ་སོའི་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ནས་ བཟུང་སྟེ།སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་རྒྱུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རིགས་དང་མི་ལྡན་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་མི་འབྱུང་བ་དང་། མི་ཁོམ་པར་སྐྱེས་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ པ་དང་།དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་མེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

烦恼的对治因是具有种姓、诸佛出世、宣说正法、依止善士、听闻正法、如理作意、修习随顺法、以及一切菩提分法。无违逆因即是远离上述所说诸法的缺失。如是应当了知由这十种因产生一切有情的一切烦恼。
那么如何成为清净呢？一切清净法和灭谛涅槃的名称、想法和言说，即是：四念住、四正断、四神足、诸根、诸力、七觉支、八正道支，以及'无明灭则行灭'乃至'生灭则老死灭'等如是相应法，这些是清净的假名因。
观察诸行过患而寻求清净、摄受清净、成就清净，这是清净的观待因。安住种姓的补特伽罗具足种姓，在获得有余依涅槃界和无余依涅槃界之前的所有因缘，这是清净的牵引因。
由种姓所摄的无漏菩提分法种子，是菩提分法现前成就的因。依止善士、听闻正法、如理作意以及往昔诸根成熟，这是清净的摄受因。从自种子中现前成就菩提分法，这是次第引导至有余依涅槃界和无余依涅槃界的因。
声闻种姓者以声闻乘而般涅槃，缘觉种姓者以缘觉乘而般涅槃，大乘种姓者以大乘而般涅槃，这是清净的各别决定因。从观待因乃至各别决定因的六种因总摄为一，这是清净的俱有因。
不具种姓、诸独觉佛不出世、生于无暇处、依止非善士、听闻非正法、非理作意、邪行，这些是清净的违逆因。远离并且无有这些违逆因，即是无违逆因。

།དེ་ལྟར་རྒྱུ་བཅུ་པོ་དག་གིས་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ལ་བཅུ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་ཏེ།འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་གཞན་ནི་འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་ལ་འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །རྒྱུ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ།བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། ཐབས་ཀྱི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་འཕེན་པའི་རྒྱུ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་གཉིས་ནི་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ལྷག་མ་བརྒྱད་ནི་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་རྒྱུའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྐྱེན་བཞི་ གང་ཞེ་ན།རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་ནོ་། །དེ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་དག་ལ་ཡང་འཕེན་པའི་རྒྱུ་དང་མངོན་ པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུར་གྲགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་དག་བྱུང་བ་དེ་དག་ནི་དེ་དག་གི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དྲུག་པོ་འགགས་མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་གང་དག་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་འགགས་སོ། ། ཡིད་ལས་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་བཏགས་ སོ།།དམིགས་པའི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་པོ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན། མིག་ ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དམིགས་པ་ལ་གཏོད་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་གི་བདག་པོའི་རྐྱེན་གཅིག་ཡིན་པས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་སྔོན་བྱས་པ་རྣམས་དང་ཕྱིས་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ཞིང་དང་ལུད་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལོ་ཏོག་མངོན་ པར་འགྲུབ་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།བཟོ་ཤེས་པ་དང་བཟོའི་ལས་དང་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་དེ་དང་དེ་དག་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་རྐྱེན་ཡང་ཡིན་ཏེ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་རྐྱེན་གསུམ་པོ་ དག་ནི་རྐྱེན་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཐབས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་གཙོ་ཆེར་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ།

如是由十种因而成杂染，亦由此十种而成清净，于过去时所生及未来时将生的杂染或清净，除此之外更无其他因，亦无胜过此者。
彼等十因若略摄则为二因所摄，即生因与方便因。其中引因与生因二者是生因。其余八因当知是方便因，此是因之分类。
其中四缘为何？因缘、等无间缘、所缘缘及增上缘。
其中因缘为何？即一切种子阿赖耶识。外在事物中所谓引因与生因者，一切皆是因缘。
等无间缘为何？凡是心与心所法之后所生起的心与心所法，彼等即称为彼等之等无间缘。六识刚灭之后所生起的六识即是等无间缘，彼等已灭。亦假立为意生意、意处及意界。
所缘缘为何？色等五境是五识聚之所缘缘。内外十二处一切皆是意识之所缘缘。
增上缘为何？眼等处俱生者是眼识等之增上缘。令诸识趣向所缘之作意亦是诸识之增上缘。心与心所法俱生者亦由一为一之增上缘故是增上缘。
先前所造之善不善业及后来所感之可意不可意异熟果是增上缘。田地、肥料、水等是庄稼成就之增上缘。工巧智及工巧业等是世间工巧及作业处彼等成就之增上缘。
其中因缘是因亦是缘，是生因。其余三缘唯是缘而非因，是方便因。其中增上缘主要是一切方便因。

།དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུས་བསྡུས་པའི་སྒོ་ནས་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ནི་རྐྱེན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལ་འབྲས་བུ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངན་སོང་ རྣམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་དང་།དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་འགྲོ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། མི་དགེ་བ་ལ་གོམས་པས་མི་དགེ་བ་ལ་དགའ་ཞིང་མི་དགེ་བ་མང་བར་ གནས་པ་དང་།དགེ་བ་ལ་གོམས་པས་དགེ་བ་ལ་དགའ་ཞིང་དགེ་བ་མང་བར་གནས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་ལས་དང་མཐུན་པར་ཕྱིས་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པས་ཉོན་མོངས་པ་འགོག་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ།།སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། ལ་ལ་ཆོས་འདི་ཉིད་ལ་བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་གནས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པས་ཡང་ན་ཞིང་རྨེད་དམ། ཡང་ན་ཚོང་བྱེད་དམ། ཡང་ན་རྒྱལ་པོའི་ཞ་འབྲིང་བྱེད་དམ། ཡི་གེ་དང་ རྩིས་དང་ཤོད་འགོད་དང་བགྲང་བ་དང་ལག་རྩིས་ཀྱི་ལོ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དང་།རྙེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུའོ། །བདག་པོའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་དབང་པོའི་འབྲས་བུའོ། །ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ཡང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་གྱི་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྲོག་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོའི་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སོ་སོའི་དབང་གིས་འབྲས་བུ་གང་འགྲུབ་པ་དེ་ནི་བདག་པོའི་འབྲས་ བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་འབྲས་བུའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུའི་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་ མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མིང་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྔར་བྱུང་ནས་འདུ་ཤེས་འཇུག་གོ།།འདུ་ཤེས་སྔར་བྱུང་ནས་ཚིག་འབྱུང་ངོ་། །ཚིག་གིས་ནི་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ ཕྱིར་ཏེ།དེ་བས་ན་ཚིག་ལ་བརྟེན་ནས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་འདོགས་སོ།

等无间缘和所缘缘，应当了知是由摄受因所摄的方便因，这就是缘的分类。
其中什么是五果？异熟果、等流果、离系果、士用果和增上果。
其中什么是异熟果？不善法的异熟在恶趣中成熟，有漏善法的异熟在善趣中成熟，这就是异熟果。
什么是等流果？由于习惯不善而喜好不善并多住于不善，由于习惯善法而喜好善法并多住于善法，以及随顺前业而后续相应，这就是等流果。
什么是离系果？以八支圣道断除烦恼，这就是离系果。
什么是士用果？若有人依于此法的工巧业处任何一处，由士夫作用或耕种田地，或经商，或为王臣，或以文字、算术、图画、计数、手相等谋生，所获得的财物等成就之果，这就是士用果。
什么是增上果？眼识是眼根的果，乃至意识是意根的增上果。同样，未离命根是命根的增上果。如是，由二十二根各自的作用所成就的果，应当了知是增上果，这就是果的分类。
其中什么是因缘果的建立？依于因的所依而假立名言。为什么呢？如是对欲界、色界、无色界系及非系诸法，先有名的安立而后起想。先有想而后生言语。言语则随所见、所闻、所别、所识而假立名言，因此依于言语而建立假立名言之因。

།དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་མྱོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་བདེ་བ་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་འདོད་པ་རྣམས་རྙེད་པའམ། ཀུན་ རྫོགས་པའམ།སོ་སོར་བསྟེན་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་བདེ་བ་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་དེའི་རྐྱེན་རྙེད་པའམ། སོ་སོར་བསྟེན་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་བདེ་བ་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་དེའི་རྐྱེན་རྙེད་པ་འམ་། སོ་སོར་བསྟེན་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་དེའི་རྐྱེན་རྣམས་སྤོང་བའམ། དེ་སྤོང་བའི་རྐྱེན་རྣམས་རྙེད་པའམ། སོ་སོར་བསྟེན་པའམ། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་མྱོང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་འདོགས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་འཕེན་པའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་དུ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ལུས་རྣམས་འཕེན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཉིད་ ཀྱི་དབང་གིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་རྒུད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བས་ན་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་འཕེན་པའི་རྒྱུ་འདོགས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་རླན་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་རང་རང་གི་ས་བོན་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྲེད་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་རླན་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེས་ས་བོན་བརླན་ནས་ལུས་འཕངས་པ་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ལས་ཡིན ལ།མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བས་ན་རླན་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་འདོགས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་ཕྲད་ནས་འགགས་པ་དང་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་བྱེད་པ་དང་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་དང་དེ་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་ བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་འཇུག་པ་འབྱུང་བ་ནི་ཕྲད་ནས་འགགས་པ་དང་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་བྱེད་པ་དང་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པས་ ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་བས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཆོས་དེ་ལས་གཞན་པ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བས་ན་ཕྲད་ནས་འགགས་པ་དང་ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་བྱེད་པ་དང་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་དང་དེ་ཁོ་ན་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ འདོགས་སོ།

对于因的所依，依靠感受而安立相待因。为什么呢？比如，凡是欲求欲界之乐者，依此而寻求获得诸欲、圆满或各别受用；凡是欲求色界和无色界之乐者，依此而寻求获得其缘、各别受用；凡是欲求无漏之乐者，也依此而寻求获得其缘、各别受用；凡是不欲苦者，也依此而断除其诸缘、获得断除之诸缘、各别受用或寻求。因此，依靠感受而安立相待因。
对于因的所依，依靠习气而安立牵引因。为什么呢？比如，由善业和不善业熏习的诸行，于三界中牵引可爱和不可爱趣处的可爱和不可爱诸身，以此力故，外在诸事物也成为圆满或衰败。因此，依靠习气而安立牵引因。
对于因的所依，依靠具湿种子而安立成就因。为什么呢？比如，欲界、色界和无色界所摄诸法从各自种子而生起，爱即称为种子之湿，由此润湿种子而使所牵引诸身得以成就。如所说：'生起之因是业，成就之因是爱。'因此，依靠具湿种子而安立成就因。
对于因的所依，依靠接触后灭、境、根、作用、士夫作用和如实见而安立摄受因。为什么呢？比如，在欲界、色界和无色界所摄诸法中，诸行的趣入生起是从接触后灭、境、根、作用、士夫作用所摄受而生起，由如实见所摄受的法及其他无漏法也将生起。因此，依靠接触后灭、境、根、作用、士夫作用和如实见而安立摄受因。

།དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་ལྡན་ པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་འདྲེན་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་གཟུགས་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་འདྲེན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་འདྲེན་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་དང་འདུས་མ་བྱས་པ་མངོན་སུམ་ དུ་བྱ་བ་ལ་འདྲེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་འདྲེན་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ལུང་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་དང་མི་ དགེ་བའི་ས་བོན་ཅན་གྱིས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་དག་ནི་དེ་དག་དང་ཅི་རིགས་པར་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདྲེན་པའི་ཆོས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་མཐུ་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་ དེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མཐུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཅན་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་མཐུ་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ ནས་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་འདོགས་སོ།།དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ་། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་རང་སྐྱེ་བའི་ཚོགས་པ་དང་ཕྲད་ ནས་སྐྱེ་བ་དང་སྐྱེ་བའི་ཚོགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཐོབ་པ་དང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་གྲུབ་པ་དང་གནས་པ་དང་བྱེད་པའི་ཚོགས་པ་དང་ཕྲད་ན་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བས་ན་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་འདོགས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་བར་དུ་གཅོད་པ་ལ་ བརྟེན་ནས་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ་གལ་ཏེ་བར་དུ་གཅོད་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཐོབ་པ་དང་གྲུབ་པར་ འགྱུར་བ་དང་།གྲུབ་པ་དང་གནས་པ་དང་བྱེད་པ་ལ་ཡང་དེ་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་བར་དུ་གཅོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་འདོགས་སོ།

其中，依靠因的相应处而安立引生因。为什么呢？如是，欲界所摄善法能引生欲界所摄殊胜善法以及色界、无色界所摄和不摄诸法，
如是，色界所摄善法也能引生色界所摄殊胜善法以及无色界所摄和不摄诸法，
如是，无色界所摄善法也能引生无色界所摄殊胜善法和不摄诸法，
如是，不摄善法也能引生不摄殊胜善法和现证无为法，
如是，不善法也能引生殊胜不善法，
如是，无记法也能引生殊胜无记法以及含有善不善种子的无记阿赖耶识也能引生善不善诸法，
因为彼等与彼等相应之故。因此，依靠相应而安立引生法。
其中，依靠因的种种力处而安立决定因。为什么呢？如是，欲界、色界、无色界所摄和不摄诸法的种种自性，是从种种力的差别中产生的缘故。
因此，依靠种种力而安立决定因。
其中，依靠因的聚集处而安立俱有因。为什么呢？如是，欲界、色界、无色界所摄和不摄诸法，遇到自生的聚集而生起，
如同生起的聚集那样获得、成就、已成就、安住，遇到作用的聚集则能起作用的缘故。
因此，依靠聚集而安立俱有因。
其中，依靠因的障碍处而安立违缘因。为什么呢？如是，欲界、色界、无色界所摄和不摄诸法，若有障碍现前则不能生起，
如是，对于获得、将成就、已成就、安住和作用也是如此的缘故。
因此，依靠障碍而安立违缘因。

།དེ་ལ་རྒྱུའི་གནས་བར་དུ་གཅོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ་གལ་ཏེ་བར་དུ་གཅོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་དེ་དག་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཐོབ་པ་དང་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་གྲུབ་པ་དང་། གནས་པ་དང་བྱེད་པ་ལ་ཡང དེ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བས་ན་བར་དུ་གཅོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་འདོགས་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་བཞག་པ་གང་ཞེ་ན། རྐྱེན་གྱི་གནས་བག་ཆགས་དང་རླན་དང་བཅས་པའི་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུའི་ རྐྱེན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ།།རྐྱེན་གྱི་གནས་ཕྲད་ནས་འགགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །རྐྱེན་གྱི་གནས་ཡུལ་ལ་བརྟེན་ནས་དམིགས་པའི་རྐྱེན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །རྐྱེན་གྱི་གནས་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ལ་ བརྟེན་ནས་བདག་པོའི་རྐྱེན་འདོགས་པར་བྱེད་དེ།དེ་ནི་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། འབྲས་བུའི་གནས་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། ། འབྲས་བུའི་གནས་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །འབྲས་བུའི་གནས་དེ་ཁོ་ན་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །འབྲས་བུའི་གནས་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །འབྲས་བུའི་གནས་དེ་ལ་གཞན་རྣམས་ལ བརྟེན་ནས་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་འདོགས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ནི་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། སྲིད་པའི་ཡན་ ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གོ་རིམས་བསྟན་པ་སྟེ།ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ལ་རྨོངས་པ་ནི་མ་རིག་པའོ། །རྨོངས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ལོག་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །ལོག་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །སེམས་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་སོ།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བས་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། །དབང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལས་ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ནི་རེག་པའོ། །ཡུལ་ལ་ཡོངས་ སུ་ལོངས་སྤྱད་པ་ལས་ལྷག་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཚོར་བའོ།།ལྷག་པར་ཞེན་པ་ལས་དེ་འདོད་པར་འགྱུར་བ་ནི་སྲེད་པའོ། །འདོད་ནས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བས་ཉོན་མོངས་པ་བསོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ལེན་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་བསགས་པས་ཡང་སྲིད་པ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་ལས་ཀུན་ ནས་ལྡང་བ་ནི་སྲིད་པའོ།།ལས་བསགས་པ་ཀུན་ནས་ལྡང་བ་ནི་འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བར་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱས་པས་ལུས་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་ནི་རྒ་ཤིའོ། །ཡུལ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ལས་ བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་ནི་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གོ་རིམས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།

依靠非障碍因的所依而建立无违因。为什么呢？如是，若非障碍近住于欲界、色界、无色界相应及不相应诸法的生起时，彼等即得生起，如是获得、成就、已成就、安住、作用等亦复如是。因此，依靠非障碍而建立彼无违因，此即是因的建立。
其中缘的建立是什么呢？依靠缘的所依具有习气及湿润的种子而建立因缘。依靠缘的所依接触后灭而建立等无间缘。依靠缘的所依境而建立所缘缘。依靠缘的所依根等其他诸法而建立增上缘，此即是缘的建立。
其中果的建立是什么呢？依靠果的所依习气而建立异熟果。依靠果的所依相顺而建立等流果。依靠果的所依真实见而建立离系果。依靠果的所依士用作而建立士用果。依靠果的所依其他诸法而建立增上果。此即是果的建立。缘起差别建立已说完毕。
其中缘起次第建立是什么呢？宣说十二有支的次第。首先，对所知事物的愚痴即是无明。于彼愚痴而颠倒造作即是诸行。由颠倒造作而心颠倒即是识。由心颠倒而结生相续即是名色。由结生相续而诸根圆满即是六处。由诸根圆满而领受境界即是触。由领受境界而生起耽著即是受。由耽著而生起希求即是爱。由希求而遍寻而积集烦恼即是取。由积集烦恼而起可爱不可爱业即是有。由积集业而起即是于五趣轮回显现苦即是生。由显现苦而成就，由身变异因所生苦即是老死。由境变异因所生苦即是忧、悲、苦、忧恼及恼乱等。因此世尊以次第宣说此十二支。

།གོ་རིམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་བརྩམས་པའི་རྐྱེན་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ།ལུས་ཀྱི་རྐྱེན་དང་། ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་རྐྱེན་ནོ་། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྐྱེན་ནི་ཡན་ལག་དང་པོ་དྲུག་གིས་བསྡུས་ཏེ། ཐོག་མར་ལུས་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པས་རྨོངས་པ་ནི་མ་རིག་པའོ། །དེ་ ནས་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་བར་མ་ཤེས་ནས་ལས་བྱེད་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ།།ལས་བྱས་ནས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ལ་ཤས་ཆེར་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ན་གྲོགས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ལས་ཀྱི་ཕྱི་མ་ལ་དབང་པོ་འགྲུབ་པས་བསྡུས་ པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་།དབང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་བསྡུས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡུལ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་བསྡུས་པས་རེག་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ། དེ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་གོ་རིམས་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལ་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་རྐྱེན་ནི་ཡན་ལག་ལྷག་མ་དྲུག་གིས་བསྡུས་ཏེ། དེ་ལྟར་ལུས་མངོན་པར་གྲུབ་ནས་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་བཙལ་བའི་སྒོ་ནས་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིའི་སྒོ་ནས་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱི་སྒོ་དང་ཐར་པའི་སྒོ་ནས་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའམ།ལུས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའམ། ཐར་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཡང་རུང་སྟེ། ཡུལ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ལེན་པའོ། །ལོག་པར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་དང་དེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལས་རྣམས་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་ནི་སྲིད་པའོ།།སྲིད་པའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བར་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །སྐྱེས་ནས་རྒས་ཤིང་འཆི་བར་འགྱུར་བ་ནི་རྒ་ཤི་སྟེ་དེ་ནི་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་རྐྱེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་གོ་རིམས་ ཡིན་ནོ།།གོ་རིམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་གསུམ་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་འདོད་པ་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་འདོད་པ་རྣམས་དང་། ཡུལ་ལྷུར་འཛིན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོ་རྣམས་ནི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་འགོག་པར་བྱེད་ཅིང་ནག་པོའི་ཕྱོགས་འཕེལ་བར་མི་བྱེད་པས་དེ་དག་ལ་ནི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་ཏུ་ཡང་མེད་དོ།།གཉིས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་ལ་ཉེ་བར་གནས་ཤིང་བསོད་ནམས་དང་མི་ གཡོ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་བྱེད་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ།།དྲན་པ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ལས་འགྱོད་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པའམ། འགྱོད་པ་མེད་པའི་ལམ་མཆོག་ཏུ་དགག་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཤས་ ཆེར་གནས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།དེས་ན་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བའི་གནས་ཐ་མ་དང་འབྲིང་དང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དག་ཏུ་མཐར་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་རེག་པས་བསྡུས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་མངོན་པར་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།

其他次第的分类，还有从十二缘起支分开始的两种缘：身体之缘和境界受用之缘。
其中身体之缘由前六支所摄：首先，由执著身体为我等而产生的愚痴是无明。
然后，不知诸业果报成熟是苦而造作诸业是诸行。
造业之后，对此深入了知是识。
此时，与彼识相应的业于后世成就诸根所摄的名色之苦，以及诸根圆满所摄的六处之苦，以及受用境界所摄的触之苦三种现前成就，这是从身体之缘的角度而言的次第。
其中境界受用之缘由后六支所摄：如是身体成就后，于此生中也由触缘而生起对受的贪著，是受和爱。
然后，通过寻求而获得，通过恭敬而持戒，通过禁行之门和解脱之门而追求欲望，或追求身体，或追求解脱，与境界受用之缘相应的追求即是取。
以邪妄追求而造作、积累诸烦恼及其所引发的诸业是有。
由有力故于五趣轮回中身体现前成就是生。
生已而衰老死亡是老死，这是从境界受用之缘的角度而言的次第。
其他次第的分类还有三种众生：欲求出世间清净者，欲求世间清净者，执著境界者。
其中第一种人灭除白分缘起而不增长黑分，故于彼等不必安立次第。
第二种人不如实了知诸谛是无明。
安住正念而修习有漏福德和不动业是诸行。
虽不安住正念，但以追悔而修习非福，或以无悔殊胜道而修习的心意增上安住是识。
因此如前所说，于后世渐次于下劣、中等和殊胜的生处中，现前成就名色、六处和触所摄的三种苦。

།སེམས་ཅན་ གསུམ་པ་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡུལ་ལོངས་སྤྱོད་པས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་དྲུག་པོ་གཞན་སྲེད་པ་ནས་རྒ་ཤི་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་གོ་རིམས་རྣམ་པར་གཞག་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། སྔར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་བ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། གནས་དང་། གནས་མ་ཡིན་པ་དང་། དབང་པོ་དག་བསྡུ་བར་བསྟན་པ་ཁོ་ན་བཞིན་ ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ།དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྟེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གཟུགས་ཅན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་ལ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་མིང་གི་ཕུང་པོར་ གཏོགས་པས་སྔར་ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ།དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྟེན་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་དུ་བཏགས་པ་དང་དེའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བས་ན།དེའི་ཕྱིར་དེས་ནི་དེའི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྟན་ཏོ། །སྟོན་པའི་དངོས་པོ་དང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་འཁོར་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གསུམ་གྱིས་དཀོན་ མཆོག་གསུམ་པོ་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་དང་།ཆོས་དཀོན་མཆོག་དང་། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་བསྟན་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དཀོན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་བར་དཀོན་པ་དང་རིན་ཆེ་བ་དང་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་ཕན་འདོགས་པ་དང་མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དཀོན་མཆོག་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་དཀོན་པ་ནི་དཔེར་ན་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་དངོས་རྒྱལ་བའི་སྐུ་གདུང་ལས་འགྱུར་བས་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་རྒྱ་མཚོ་དང་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་དབང་བསྒྱུར་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་ཆེན་པོ་སྔོན་བསགས་པ་ཁ་ཅིག་ལ་བདོག་གི། སེམས་ཅན་ ཚོགས་མ་བསགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཕྲལ་གྱི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པས་བཙལ་དུ་མི་རྙེད་པས་དཀོན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྲིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་ཆགས་པ་ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་ཞུགས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་རིགས་དང་།དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་མི་ཐོབ་པས། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ནི་ཨུ་དུམ་ཝཱ་རའི་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་བར་དཀོན་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དཀོན་ པས་ན་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་དཀོན་པ་ཡིན་ནོ།།རིན་ཆེ་བ་ནི་དཔེར་ན་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་དང་བདག་པོའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་འཛམ་བུའི་གླིང་ དང་འདྲ།རིན་ཐང་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ན་རིན་པོ་ཆེ་ཡིན་ནོ།

第三类有情，即安住于现在领受境界所生之受的诸有情，应当如前观察从爱支到老死等六支次第生起。这就是缘起次第的建立。
其中，缘起摄集的建立是什么呢？如前所说蕴的摄集时，有支的蕴、界、处、处所、非处所、根等摄集，如理配合，这就是缘起摄集的建立。
其中，缘起所依的建立是什么呢？有色的缘起属于色蕴，无色的缘起属于名蕴，如前所说有色和无色诸蕴的所依建立，如理配合，这就是缘起所依的建立。
如是以此六种缘起建立，由于显现为假立有情及其受用的种种事物，因此以此说明其种种事物。
以说法者事、所说法事、眷属事三种事，依次说明佛宝、法宝、僧宝三宝。
其中，'三宝'之称，是因为如同珍宝一样稀有、珍贵、令人欢喜、有益，并且是非人等危害的对治，故称为'宝'。
其中，稀有是指，譬如如意宝珠是从真实佛舍利所化现，只有海龙王、自在龙王等往昔积累福德的某些大有情才拥有，而未积累福德资粮的有情以当下的人力无法寻获，故为稀有。
同样，佛宝是菩萨不执著于轮回和受用，不顾惜身命，不间断趣入菩提分的修行，经过三无数劫才能获得，而非普通众生仅凭种姓和初发心就能获得，因此佛陀出世如优昙钵罗花一样稀有。
由于佛陀出世稀有，法宝和僧宝也因依赖佛陀出世而稀有。
珍贵是指，譬如如意宝珠是依靠如来往昔的愿力和拥有者的福德力而获得，如同赡部洲一样，因价值无量故为珍宝。

།དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ནི་འདོད་དགུ་མཐར་ཕྱིན་པའི་གནས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གཉིས་ཀས་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ། ཆོས་དཀོན་མཆོག་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཏང་བས་ཐོབ་ པ་ཡིན།དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ནི་འཁོར་བའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་གྱི་དབྱིག་དང་འདྲ་བར་རིན་ཐང་གདབ་ཏུ་མེད་པས་ན་རིན་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དགའ་བར་བྱེད་པས་ནི་དཔེར་ན་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་གཟི་བྱིན་མཐའ་ཡས་པ་ཡིན་ པས་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་རྗེས་སུ་དྲན་ན་དགའ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དགའ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ནི་འོད་དང་གཟི་བརྗིད་དང་སྐུ་མདོག་དང་དཔལ་གྱིས་ཚངས་པ་དང་བདུད་དང་ལྷ་དང་མི་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ་མཛེས་ཤིང་ལྷམ་མེ་ལྷན་ནེ་ལྷང་ ངེར་བཞུགས་པ་ཡིན་ལ།ཆོས་དཀོན་མཆོག་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་འདྲ་བ་ཡིན། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ནི་མཆོད་པར་འོས་པ་དང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་ཡིན་པས་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དང་རྗེས་སུ་དྲན་ན་དགའ་བར་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་དགའ་བར་འགྱུར་བས་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཕན་འདོགས་པ་ནི་དཔེར་ན་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ནད་སེལ་བ་དང་། དབུལ་བ་འདོར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཡང་བསུ་བ་དང་། བསྐྱལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཁྱོད་ལ་བསུ་བས་དཔལ་དུ་བྱེད། །བསྙེན་བཀུར་བྱས་ན་བདེ་བར་བྱེད། །ཀུན་དུ་ཚོལ་བས་བློ་གྲོས་བྱེད། །ཡོངས་སུ་ཤེས་བྱེད་རྣམ་པར་སྦྱོར། །ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ། ། མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ནི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ཀླུའི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་སུའི་ལུས་སམ་མགུལ་ལམ་གཙུག་གི་ནོར་བུ་ལ་བཏགས་ན། དེའི་ལུས་དང་ཕྱོགས་དེར་ནམ་མཁའ་ལྡིང་ལ་སོགས་པ་མི་མ་ཡིན་པ་གནོད་པར་བྱེད་པ་གང་གིས་ཀྱང་གླགས མི་རྙེད་པས།མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཡང་རྣམ་པ་ལས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱས་ན་དེ་ལ་མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ཆེན་པོ་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལས། ཚོང་པ་དག་ འདི་ལྟ་སྟེ།དཔེར་ན་སྔོན་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གཡུལ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ན་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་སྨྲས་པ། གྲོགས་པོ་དག་གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཅག་ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་གཡུལ་དུ་ཞུགས་པ་ན་འཇིགས་པའམ། བག་ཚ་བའམ། སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ ན།དེའི་ཚེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ངའི་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་རྣམ་པར་རྒྱལ་བྱེད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པར་གྱིས་ཤིག་།གལ་ཏེ་མི་དྲན་ན་ཡང་ལྷའི་བུ་དབང་ལྡན་གྱི་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པར་གྱིས་ཤིག་།གལ་ཏེ་ལྷའི་བུ་དབང་ལྡན་གྱི་མི་དྲན་ན་ཡང་ལྷའི་བུ་ཆུ་ལྷའི་རྒྱལ་མཚན་ མཆོག་རྣམ་པར་རྒྱལ་བྱེད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པར་གྱིས་ཤིག་དང་།དེའི་ཚེ་འཇིགས་པའམ། བག་ཚ་བའམ། སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་སོ།






同样地，佛陀珍宝是以获得圆满所欲之处的福德和智慧二资粮而获得的。法宝是以完全舍弃一切有为法而获得的。僧宝因为超胜轮回果报，如同七圣财宝般无法估量其价值，故为珍贵。
令人欢喜是指，譬如如意宝珠具有无边威光，见闻忆念时能令人欢喜，故成为欢喜之因而令人欢喜。
同样地，佛陀珍宝以其光明、威严、身色和吉祥超胜梵天、魔众、天人和人类，庄严地安住。法宝因断除一切烦恼及习气，如同涅槃城。僧宝因为是应供养和福田，见闻忆念时令人欢喜，故成为欢喜之因而令人欢喜。
饶益是指，譬如如意宝珠能通过消除疾病、去除贫穷等方式饶益他人。同样地，三宝也通过迎接、送别和遍知等方式饶益众生。如说：'以迎接你而成为吉祥，承事供养则带来安乐，寻求则生智慧，遍知则得解脱。'
对非人等危害的对治是指，如意宝珠若系于龙王等任何身体、颈部或顶髻之宝上，其身体和方位便不会被金翅鸟等非人所害，因此成为对治非人等危害的对治。
同样地，若忆念三宝的功德，一切非人等都会平息。如《大幢王经》中说：'诸商主，譬如从前天人与非天交战时，帝释天王对三十三天众说：朋友们，若你们进入天人与非天战场时生起恐惧、担忧或惊慌，那时你们当忆念我的最胜幢幡。若不能忆念，则当忆念自在天子的最胜幢幡。若不能忆念自在天子的，则当忆念水天子的最胜幢幡。那时，任何恐惧、担忧或惊慌都将消失。'

།ཚོང་པ་དག་དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཅག་ཀྱང་དགོན་པར་སོང་ན་འཇིགས་པའམ་། བག་ཚ་བའམ། སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ཁྱེད་ཀྱིས་ང་རྣམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པར་གྱིས་ཤིག་།གལ་ཏེ་ང་མི་དྲན་ན་ཡང་ངའི་ཆོས་རྣམ་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པར་གྱིས་ཤིག་།གལ་ཏེ་ཆོས་མི་དྲན་ན་ཡང་ངའི་དགེ་འདུན་རྣམ་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ དྲན་པར་གྱིས་ཤིག་དང་།དེའི་ཚེ་འཇིགས་པའམ། བག་ཚ་བའམ། སྤུ་ཟིང་ཞེས་བྱེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ན་དཀོན་པ་དང་རིན་ཆེ་བ་དང་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་ཕན་འདོགས་པ་དང་། མི་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པ་བྱེད་ པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་བས་ན་དཀོན་མཆོག་ཅེས་བྱའོ།།གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་དང་། ཆོས་དཀོན་མཆོག་དང་། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་གོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་གང་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་ པ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པའི་མཐུ་བརྙེས་པས་གནས་གྱུར་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་སྟེ།དེ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དང་བྲལ་བ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་རྒྱས་པ་མཐུ་སྟོབས་མཐའ་ཡས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཡིད་བཞིན་གྱི་ ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པའི་དོན་མཛད་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་དཀོན་མཆོག་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསྟན་པའི་ཆོས་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་འཁོར་དང་ བཅས་པ་དང་།དོན་དམ་པའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་གང་ཟག་བརྒྱད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བཅུ་ལ་རིམ་པར་གནས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་ པར་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།མཚན་ཉིད་དང་། ཕྲིན་ལས་དང་། མོས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། བསོད་ནམས་འཕེལ་བས་སོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ལས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ནི་རང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་མཚན་ ཉིད་དོ།།ཆོས་དཀོན་མཆོག་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ནི་གཞན་གྱི་མན་ངག་གིས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཕྲིན་ལས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ནི་ལུང་ལེགས་ པར་འབོགས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ནོ།།ཆོས་དཀོན་མཆོག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་བ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ནོ། །དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ནི་སྤྲོ་བ་མངོན་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ནོ། །མོས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ནི་བསྙེན་བཀུར་ལ་ གུས་པས་ཞེན་པར་བྱའོ།།ཆོས་དཀོན་མཆོག་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བ་ལ་གུས་པས་ཞེན་པར་བྱའོ། །དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ལ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དངོས་པོས་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པ་ལ་གུས་པས་ཞེན་པར་བྱའོ། །སྒྲུབ་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ལ་ནི་མཆོད་པ་དང་རིམ་གྲོ་ ཉེ་བར་བསྡུས་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།།ཆོས་དཀོན་མཆོག་ལ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྦྱོར་བ་གོམས་པར་བྱ་བས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ལ་ནི་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཐུན་མོང་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།

诸商人们，同样地，如果你们前往寂静处时，生起恐惧、担忧或毛骨悚然之感，那时你们应当如实忆念我。如果不能忆念我，也应当如实忆念我的法。如果不能忆念法，也应当如实忆念我的僧伽，那时所生起的恐惧、担忧或毛骨悚然之感将会消失。
如是，因为稀有、珍贵、令人欢喜、利益众生，以及是对非人等危害的对治，故如同珍宝般称为'三宝'。
'三'即是三宝：佛宝、法宝、僧宝。
其中，何为佛宝？于一切所知无著无碍，获得智慧力而证得究竟，是为佛宝。彼离一切有漏法之种子，圆满一切无漏法之种子，具足无边威力，如如意宝珠般任运成就，行持利益一切众生之事业。
何为法宝？有三种：教法即十二部经，证法即八正道及其眷属，胜义法即涅槃。
何为僧宝？八圣补特伽罗及次第安住于十地的诸菩萨。
其中，佛法僧三宝之差别应当从六个方面了知：相、事业、胜解、修行、忆念及福德增长。
其中，从相而生之差别：佛宝是自证圆满菩提之相，法宝是证得圆满菩提果之相，僧宝是依他教授如实修行之相。
从事业而生之差别：佛宝具有善说教法之事业，法宝具有断除烦恼与痛苦之事业，僧宝具有增长精进之事业。
从胜解而生之差别：于佛宝应以恭敬承事而胜解，于法宝应以恭敬现证而胜解，于僧宝应以恭敬同行法事而胜解。
从修行而生之差别：于佛宝应以供养承事而修行，于法宝应以修习瑜伽加行而修行，于僧宝应以共享法财二事而修行。

།རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ནི་ འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་བླ་ན་མེད་པ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པ གཞན་དག་གིས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱའོ།།ཆོས་དཀོན་མཆོག་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་ནད་མེད་པ་དུས་ཆད་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་སྟོན་པ་འདི་མཐོང་བ་ལ་དོན་ཡོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱའོ། །དགེ་འདུན་ དཀོན་མཆོག་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་རིག་པར་ཞུགས་པ་དྲང་པོར་ཞུགས་པ་མཐུན་པར་ཞུགས་པ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པ་གཞན་དག་གིས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱའོ།།བསོད་ནམས་འཕེལ་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་ལ་ནི་སེམས་ཅན་ གཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་མཆོག་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཆོས་དཀོན་མཆོག་ལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་མཆོག་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་། །དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་ལ་ནི་སེམས་ཅན་མང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བསོད་ནམས་མཆོག་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་ན་སྟོན་པའི་དངོས་པོ་དང་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་དང་། འཁོར་གྱི་དངོས་པོས་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དངོས་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྡུས་པ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེའི་ འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།དེའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འདུ་བྱེད་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་ འཇུག་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེའི་གོ་རིམས་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།ཕུང་པོའི་གོ་རིམས་རྣམ་པ་ལྔ་སྔར་བསྟན་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ་དེ་འཁོར་བར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གང་ཟག་ལ་མངོན་ པར་ཞེན་པ་དང་།ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་དག་ཉིད་ལ་གང་ཟག་གི་མིང་དུ་བྱས་ནས་ཕྱི་མར་འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མིང་དུ་བྱས་ནས་ཕྱི་མར་འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ། བདག་དང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་ འདོགས་པ་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཞིང་འཁོར་བར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་སྟོན་ཏོ།། །། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་ གཞག་པ་དང་།དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ།

从随念所生的差别是：佛陀宝是这样的：世尊如来应供正等正觉明行足善逝世间解调御丈夫无上士天人师佛世尊，应当以其他行相随念。
法宝是善说、现见、无病、无时限、近示、见即有益、智者各自证知，应当以其他行相随念。
僧宝是善入、正入、直入、和入、如法随顺而行，应当以其他行相随念。
从增长福德所生的差别是：于佛宝，是依一众生而增长殊胜福德。
于法宝，是依法而增长殊胜福德。
于僧宝，是依多众生而增长殊胜福德。
如是，以导师事、教法事及眷属事，宣说佛法僧三宝。
其后'何为二十九事'等，是显示染污分和清净分摄事。
其中首先'从染污分开始'等，是显示染污分摄事。
彼有三种：染污自性安立、彼趣入安立及彼因安立。
其中染污自性安立，以'有为摄事'显示，即是有取五蕴苦谛所摄。
彼趣入安立，以'彼次第随入事'显示，即是以前所说五种蕴次第，于轮回中趣入染污事。
彼因安立，由执著补特伽罗及执著法力，有二种：即以补特伽罗名而作后有因事，及以法名而作后有因事二者所显。
即由假立我及法而成染污及趣入轮回。
其后'从清净分开始'等，是显示清净分摄事。
彼有四种：对治修习安立、彼果安立、彼加行因安立及彼违品安立。

།དེ་ལ་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ།།དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་ འདུལ་བ་འདི་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ།།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་དེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མི་བསྒོམ་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ་དེ་དག་ཀྱང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དཀྱུས་ཀྱི་ཚིག་རྣམས་ཀྱིས་སྟོན་ ཏོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་གཉེན་པོར་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་། ཡང་དག་ པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་དང་། དབང་པོ་ལྔ་དང་། སྟོབས་ལྔ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའོ། །དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་ སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མ་རིག་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། རང་གི་དོན་ཡང་དག་ པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།སྤང་བྱར་མེད་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ་། །དེ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མིང་གི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དང་མཐུན་པ་ཡང་དེ་ཐོབ་པའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་ནི་དངོས་པོ་ལ་ ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་ལམ་དང་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལམ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། འདྲེས་པའི་ལམ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་དག་པར་ངེས་ པར་འབྱིན་པའི་ལམ་ཡིན་ཏེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་དང་པོ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དག་ལ་ནི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་སེམས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྩོམ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ འོག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ལ་སྦྱོར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་མ་དང་། གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྣམས་དང་། སྟོབས་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ ལམ་ཡང་དག་པར་རྩོམ་པར་རིག་པར་བྱའོ།། དེ་ལ་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་ཆུང་ངུ་ཡང་དག་པར་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །སྟོབས་རྣམས་ཀྱིས་ཆེན་པོའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡང་དག་པར་བརྩམས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་རྟོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

其中，对治修习的建立，是对烦恼方面的对治，修习菩提分法的建立。
其果的建立，是对治修习的果，即智慧和断除的建立。
其中，修习因的建立，是对治修习的因，即善说法律中世间正见的建立。
其违品的建立，是修习因的违品，即由不修而退失的建立，这些也都依次由正文来说明。
其中，首先对治修习的建立，是对烦恼方面的对治，菩提分法的修习建立。对此，什么是菩提分法呢？
四念住、四正断、四神足、五根、五力、七觉支和八圣道支。
这些称为菩提分随顺法。其中'菩提'是指灭尽智和无生智的补特伽罗差别，即声闻菩提、独觉菩提和无上正等正觉菩提。
这两种智慧，依次是因为完全断除无明、如实成就自利、证悟无所断的菩提。
因为随顺于此，从名称上称为菩提分随顺法。其随顺是因为是获得彼果的道路。
这些依次是：于事物遍知之道、精进所生之道、净修三摩地之道、趣入现观之道、与现观相杂之道、现观之道、决定出离清净之道。
其中，首先应知四念住是令心专注所缘。
其后，为令心住于彼所缘，应知由四正断而精进。
其后，为圆满已得三摩地，应知修习四神足。
其后，为远离三摩地圆满相及一切随眠，应知正修五根五力的加行道。
其中，以五根修习小加行，以五力修习大加行。
其后，应知以已正修的七觉支证悟真实际。

།དེའི་འོག་ཏུ་ ཡང་དག་པའི་མཐའ་རྟོགས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ནི་དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་གཏོད་པའི་ དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནི་དངོས་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའོ། ། དེ་ ལ་ཅིའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཁོ་ནར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཞེ་ན།རྣལ་འབྱོར་པས་རིགས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ཏེ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་གོང་དུ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་བསྒྲུབས་ནས་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ན། དང་པོ་ཁོ་ནར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ བཞི་སྤངས་པ་དང་།བདེན་པ་བཞི་ལ་འཇུག་པ་དང་། ལུས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིས་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམས་པ་ལས་མི་སྡུག་ པ་དང་ལྡན་པའི་དུར་ཁྲོད་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་རེག་པ་དང་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་མི་སྡུག་པ་བསྟན་པས་དེས་དེ་དག་ལན་མང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན།མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་ བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཚོར་བ་དག་ལ་ཚོར་བའི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་གང་ཅུང་ཟད་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་སྟེ་དེ་དག་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར། དེའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེའི་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཉིན་མོ་དང་མཚན་མོ་དང་སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་ ཡུད་ཙམ་དེ་དང་དེ་དག་འདས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།སེམས་རྣམ་པ་དུ་མས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་མཐོང་ནས་དམིགས་པ་ལས་རྟག་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་གཞག་ པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ལ་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བར་འགྱུར་བས་དེས་དེ་དག་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་ སུ་ལྟ་ཞིང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་ན་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བདེན་པ་བཞི་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས་པའི་ཕུང་པོའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ བརྟགས་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ།

其后，证悟真实际是这样的：为了从一切障碍中获得解脱，应当了知以道支直至无上正等正觉之间次第获得。其中，四念住是以'专注所缘之事'来说明的。这是宣说了遍知事物之道。其中，什么是四念住？即身念住、受念住、心念住、法念住。
其中，为什么首先宣说建立四念住呢？瑜伽师在如理成就种姓并发心之前，修习资粮道，生起顺解脱分善根时，首先为了断除四颠倒、趣入四谛、远离身等，故宣说建立四念住。
其中，如何断除四颠倒呢？世尊说四念住是为对治四颠倒而建立的。其中，身念住是为对治于不净中起清净颠倒而建立的。如是，由修习身念住，通过显示具有不净相的四种尸林之色、形、触、受用的不净相，由此多次作意彼等，为断除于不净中起清净颠倒。
受念住是为对治于苦中起乐颠倒而建立的。如是，住于随观诸受，无论感受什么，如实了知彼等皆是苦，因此能断除于苦中起乐颠倒。
心念住是为对治于无常中起常颠倒而建立的。如是，由于其心以有贪等差别，于昼夜、刹那、须臾、片刻中迁变，见到种种心的多样性后，能断除于无常中起常颠倒。
法念住是为对治于无我中起我颠倒而建立的。如是，其中有我见等烦恼，由于无有于有法中见无我等善法，故于诸蕴起我见。由此，从自相与共相门中随观诸法，如实见到时，能断除于无我中起我颠倒。
其中，如何趣入四谛呢？由于身具有不善所依蕴的有为相，对此详细观察即能趣入苦谛。

།ཚོར་བ་ནི་སྲེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ། །སེམས་ནི་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གཞི་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ན་བདག་ཆད་པར་དོགས་པའི་འཇིགས་པ་མེད་པའི་འགོག་པའི་ བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ།།ཆོས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པས་ལམ་རྨོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ལུས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིའི་དམིགས་ པ་དང་།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་སྟེ་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པའི་དུས་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བྲལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བར་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་འདི་ལྟར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཕུང་པོ་ཙམ་དང་ཆོས་ཙམ་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་པས་འདི་ལྟར་བདག་ནི་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ དེ་མྱོང་བ་ན་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།བདག་དེ་ཉིད་ཀྱི་ མྱོང་བའི་དངོས་པོ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་དག་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཁོ་ན་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་ཀུན་དུ་རྨོངས་པར་འགྱུར་བའི་བདག་གི་གཞི་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་ སེམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།སེམས་དེ་ཁོ་ནའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ ཡང་གང་ལ་ལས་བྱེད་པ་དང་།གང་གི་དོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། གང་ཞིག་ལས་བྱེད་པ་དང་། གང་གིས་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གང་ལ་ལས་བྱེད་ཅེ་ན། ལུས་ཀྱིས་བྱེད་དོ། ། གང་གི་དོན་བྱེད་ཅེ་ན། ཚོར་བའི་དོན་དུ་བྱེད་དོ། །གང་ཞིག་ལས་བྱེད་ཅེ་ན་སེམས་ཀྱིས་བྱེད་དོ། །གང་གིས་བྱེད་ཅེ་ན། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་བྱེད་དོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་གང་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་དང་། གང་ལས་དང་། གང་ཞིག་དང་། གང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་གང་ལ་ཞེ་ན། ལུས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་ལས་ཤེ་ན། ཚོར་བ་དག ལས་སོ།།གང་ཞིག་ཅེ་ན། སེམས་སོ། །གང་གིས་ཤེ་ན། ཆོས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་རོ།

由于感受是贪爱的因，对此详细观察则趣入集谛。由于心是执著的所依，对此详细观察则无有断灭我的恐惧而趣入灭谛。由于法是烦恼和清净的本性，对此详细观察则因为能遣除对道的迷惑而趣入道谛。
若问如何能离身等？获得四念住的所缘和作意，即在修习对治时，声闻和独觉能离身、受、心、法，而诸菩萨既不离亦不住而趣入涅槃。
复次，世间人多如是趣入：由于对诸蕴不能如实了知仅是蕴和法性，认为'我依止于身，依此而感受苦乐，感受时由善法和不善法而成烦恼和清净'，如是趣入。因此，为断除对自身实体的愚痴而建立身念住。
为断除对彼我感受实体的愚痴而建立受念住。由于执著心意识为我而迷惑，为断除对我之所依的愚痴而建立心念住。为断除对彼心烦恼和清净实体的愚痴而建立法念住。
复次，将何处作业、为何作业、谁在作业、以何作业等一切总摄而建立四念住。若问于何处作业？于身作业。为何作业？为受而作业。谁在作业？心在作业。以何作业？以善不善法作业。
复次，将于何处生烦恼和清净、从何、是谁、以何而生烦恼和清净等一切总摄而建立四念住。其中于何处？于身生烦恼和清净。从何？从诸受。是谁？是心。以何？以法生烦恼和清净。

།དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ནི་དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གྲོགས་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུས་རིག་པར་བྱ་ སྟེ།དེ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་ཏེ། དེ་ཡང་བདག་གི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་བདག་གི་དངོས་པོ་དང་། བདག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་དང་། དྲན་པའོ། །གྲོགས་གང་ཞེ་ན། །དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། ནང་གི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལུས་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པའོ། །བསྒོམས པའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན།ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་སྤོང་བ་དང་། བདེན་པ་བཞི་ལ་འཇུག་པ་དང་། ལུས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་དག་ཀྱང་མདོ་སྡེ་ལས་དེ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ། གནས་པ་ཡིན་ ཞེས་གསུངས་པས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་ལ་ཞེས་གསུངས་པས་ནི་དམིགས་པ་བསྟན་ཏོ། །རྗེས་སུ་ལྟ་དང་དྲན་པས་ཞེས་གསུངས་པས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་སྐབས་ཀྱི་གྲོགས་བསྟན་ཏོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ སྟེ་ཞེས་གསུངས་པས་ནི་བསྒོམ་པ་བསྟན་ཏོ།།གནས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པས་ནི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་ནི་གང་། དེ་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ནི་གང་། དྲན་པ་ནི་གང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ནི་གང་། གནས་པ་ནི་ གང་ཞེ་ན།ལུས་ནི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་ལྔ་ཡོད་དོ། །ནང་གི་དང་། ཕྱི་རོལ་དང་། དབང་པོས་ཟིན་པ་དང་། དབང་པོས་ཟིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྡན་པ་ དང་།འབྱུང་བའི་ལུས་དང་། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་ལུས་དང་། མིང་གི་ལུས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་པ་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་ཡུལ་པ་དང་། མིའི་དང་། ལྷའི་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་ པར་ཤེས་པ་མེད་པ་དང་།ནང་གི་ལུས་དང་། ཕྱིའི་ལུས་དང་། ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་གྱུར་པ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་ལུས་དང་། སྐྱེས་པའི་ལུས་དང་། མ་ནིང་གི་ལུས་དང་། མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ལུས་དང་། དགྲ་བོའི་ལུས་དང་། ཐ་མལ་པའི་ལུས་དང་། ལུས་ངན་པ་ དང་།ལུས་འབྲིང་དང་། ལུས་བཟང་པོ་དང་། གཞོན་ནུའི་ལུས་དང་། ལང་ཚོའི་ལུས་དང་། རྒན་པོའི་ལུས་ཏེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་ལུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ ཚོར་བ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་ལུས་ཀྱི་དང་། སེམས་ཀྱིའོ། །ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་དང་། །ཟང་ཟིང་མེད་པ་དང་། ཞེན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཚོར་བ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་རྣམ་པ་དགུར་འགྱུར་རོ།

关于四念住，应当通过所缘、自性、助伴、修习和修习之果来了知。
其中，何为所缘？身、受、心、法。这些也就是我之住处的事物、我之受用的事物、我之事物，以及我之烦恼和清净的事物。
何为自性？智慧和正念。
何为助伴？与彼等相应的心和心所法。
何为修习？对内身等观察身等而安住正念。
何为修习之果？断除四颠倒、趣入四谛、远离身等。
这些也如经中所说：'彼于内外之身、受、心、法，随观法而安住正念'。
其中'身、受、心、法'说明了所缘，'随观和正念'说明了自性，此即说明了时分助伴，'安住正念'说明了修习，'安住'说明了修习之果。
其中，何为身、受、心、法？何为随观？何为正念？何为念住？何为安住？
身有三十五种：内和外，有根和无根，有情数和非有情数，有随眠和具轻安，
大种身和所造身，名身和色身，地狱和旁生，饿鬼界和人界，天界，有识和无识，
内身和外身，已转依和未转依，女身和男身，黄门身，亲友身和怨敌身，平庸身和劣身，
中等身和胜妙身，童年身和青年身，老年身，这是身的分类。
其中，何为受？即：乐受、苦受、不苦不乐受。
这些又分为身受和心受，有所依和无所依，依贪著和依出离，这些受有二十一种，可分为九类。

།དེ་ལ་སེམས་གང་ཞེ་ན། འདི་ ལྟ་སྟེ།སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་དང་། ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཞུམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་གཟུང་བ་ དང་།རྒོད་པ་དང་། རྒོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་དང་། ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། སེམས་ ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་དག་ནི་སེམས་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། འདོད་ཆགས་འདུལ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། ཞེ་སྡང་འདུལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་། གཏི་མུག་འདུལ་བ་དང་། ཀུན་དུ་བསྡུས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ཞུམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། རྒོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལེགས་པར་མཉམ་པར་བཞག་པ་དང་། ལེགས་པར་མཉམ་པར་བཞག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལམ་ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་དང་། ལམ་ལེགས་པར་བསྒོམས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ནག་པོ་དང་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉི་ཤུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་དམིགས པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་དེས་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་ དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དག་པ་ཁོ་ནར་ཉེ་བར་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་ཀུན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ལུས་ལ་སོགས་པ་དང་རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་མཉམ་ པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་དྲན་པ་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་དྲན་པ་སྟེ། དེས་ལུས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སེམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཆོས་གང་དག་གཟུང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཁོ་ནའི་དོན་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་དག་ བསྒོམས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་ཚིག་འབྲུ་དང་དོན་དང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་དེ་སེམས་ཀྱིས་མི་བརྗེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་དྲན་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་ དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གྲོགས་རྣམས་ཀྱང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། བདག་གི་ནང་གི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལེགས་ པར་བཟུང་ངམ།འོན་ཏེ་མ་བཟུང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ལེགས་པར་བརྟགས་སམ། འོན་ཏེ་མ་བརྟགས། རྣམ་པར་གྲོལ་བས་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ལེགས་པར་རེག་པར་བྱས་སམ། འོན་ཏེ་མ་བྱས་ཞེས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།

那么什么是心呢？是这样的：有贪欲的心和离贪欲的心，有嗔恚的心和离嗔恚的心，有愚痴的心和离愚痴的心，收摄的心和散乱的心，沉没的心和执取的心，掉举的心和不掉举的心，寂静的心和不寂静的心，等持的心和不等持的心，善修的心和不善修的心，极为解脱的心和不极为解脱的心，这些就是二十种心。
那么什么是诸法呢？是这样的：贪欲和调伏贪欲，嗔恚和调伏嗔恚，愚痴和调伏愚痴，收摄和散乱，沉没和执取，掉举和不掉举，寂静和不寂静，善等持和不善等持，善修道和不善修道，极为解脱和不极为解脱。应当了知这些是黑白品安立、烦恼品和清净品的二十种法，这些不是所缘。
那么什么是随观呢？有三种智慧：依身、受、心、法，从闻所生、思所生、修所生的智慧。以此智慧于一切身、受、心、法，在一切方面如实了知、遍知、随入、随觉，于分别影像身等和自性色身等平等观察。
那么什么是念呢？是正定摄持的念。依身、受、心、法，对所取的法义思维，以及由修习而现证的文句和义理，心不忘失。如是随观的智慧和正定摄持的念是自性。
如是已说自性的阶位，也说明了与彼相应的心心所伴侣，这些是从相应而成的念住。
那么什么是念住呢？以智慧善加观察内身等诸法是否善取、是否善察，以解脱善加触证与否，这就是念住。

།གཞན་ཡང་དྲན་པ་ཀུན་བསྲུང་བ་དང་ཡུལ་གྱི་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་།དམིགས་པ་ཉེ་བར་གཏོད་པའི་རྒྱུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་དྲན་པ་ལེགས་པར་ཉེ་བར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ལས་དང་པོ་པ་སྦྱོར་བའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ལས་ལ་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་རྗེས་སུ་ལྟ། ཚོར་བ་ལ་སྡུག་ བསྔལ་བའི་རྣམ་པར་རྗེས་སུ་ལྟ།སེམས་ལ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་པར་རྗེས་སུ་ལྟ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་སོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན། ཇི་ལྟར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན། ཇི་ལྟར་ན་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན། ཇི་ལྟར་ ན་ནང་གི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན།ཇི་ལྟར་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན། ཇི་ལྟར་ན་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ ཚེ་སེམས་ཅན་བགྲང་བ་ནང་གི་སོ་སོར་རང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་དེ་ནི་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་ གནས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་ཕྱི་རོལ་གཞན་གྱི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ནང་གི་སོ་སོར་རང་རང་གི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་། སེམས་ དང་ཆོས་གང་དག་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་ནང་གི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་ཕྱི་རོལ་གཞན་གྱི་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་ ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་དབང་པོས་ཟིན་པའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོས་མ་ཟིན་པ་ཟིན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་མ་ཟིན་པའི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།དབང་པོས་མ་ཟིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ཟིན་ཅིང་ཟིན་པར་འགྱུར་བའི་ནང་གི་གཟུགས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྐྱེས་པའི་ ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཅི་རིགས་པར་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།

此外，守护一切念住、远离境界的一切烦恼、专注所缘这三种因素，以此善加安立念住，这就称为念住。在初业瑜伽行者的修行阶段，观身不净相、观受是苦相、观心无常相、观法无我相而安住。
在其后获得作意的阶段，则观身受心法的真如性而安住。
其中，如何是观内身而住？如何是观外身而住？如何是观内外身而住？如何是观内受心法而住？如何是观外受心法而住？如何是观内外受心法而住？
当观察内在自身的有情数身时，这就是观内身而住。当观察非有情数的外在色法时，这就是观外身而住。当观察其他有情数的外在色法时，这就是观内外身而住。
其中，缘于内在各自身体而生起的受、心、法，观察这些即是观内受心法而住。缘于非有情数的外在色法而生起的受、心、法，观察这些即是观外受心法而住。缘于其他有情数的外在色法而生起的受、心、法，观察这些即是观内外受心法而住。
另一种分类方式是：观察有根身色法是观内身而住。观察非有根身、非执受、非执受色法是观外身而住。观察唯是非有根身而有执受及将成为执受的内色法是观内外身而住。
同样，对缘于这三种色法而生起的受、心、法，随其所应地观察，应当如前理解为是如是观住。

།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སའི་གཟུགས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་དམིགས་པར་ བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།ནང་གི་རང་ཁོ་ནའི་གཟུགས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་མ་ཡིན་པ་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་གྱི་གཟུགས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་གནས་ངན་ལེན་དང་ལྡན་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ་།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་གང་གི་ཚེ་ནང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བའི་གཟུགས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་ པའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པའི་གཟུགས་འདས་པའི་དུས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་མ་འོངས་པའི་དུས་ན། རྣམ་པར་ ཤེས་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་ཆོས་མཚུངས་པ་ཉིད་དང་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་དམིགས་པ་དེ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །རྣམ་ གྲངས་གཞན་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐྲ་དང་སྤུ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དག་གི་ནང་གི་ལུས་ལ་སྐྲ་དང་སྤུ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་དམིགས་པར་བྱེད་ པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་ཉམས་པ་དང་གཞན་དག་གི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་ཉམས་ཡང་རུང་མ་ཉམས་ཡང་རུང་བ་ལ་ཆོས་ ཉིད་མཚུངས་པར་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་ཚོར་བ་དང་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ་། །དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཞེ་ན། གང་ ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་།གང་གིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དམིགས་པ་ལའོ། །གང་གིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་དྲན་པས་སོ།།གཞན་ཡང་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དབང་གིས་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་ བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ།དེ་ལ་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡོད། ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་དེ་དེ་ནི་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ།

另外，对于等持地的身体具有轻安而作为所缘，这是对内身随观而住。对于内在自身的非等持地的身体具有随眠而作为所缘，这是对外身随观而住。对于他人的身体具有轻安和具有随眠而作为所缘，这是对内外身随观而住。同样，对于依此所生的受、心、法等，也应当如理运用。
另外，当缘于内在具有识的身体时，是对内身随观而住。缘于有情数色法无识、变青等状态时，是对外身随观而住。无识色法在过去时具有识，具识色法在未来时成为无识，以法的相同性、法的平等性为所缘，这是对内外身随观而住。同样，对于依此所生的受、心、法等，也应当如理运用。
另外，以自身的发、毛、指甲等相而作为所缘，是对内身随观而住。以他人内身的发、毛、指甲等相而作为所缘，是对外身随观而住。以自身外身变青等相而衰败，以及他人外身变青等相衰败或未衰败，以法性相同为所缘，这是对内外身随观而住。对于依此所生的受、法等，也应当如是如理运用。
其中，什么是念住的含义？于何处建立正念以及以何建立正念，这就称为念住。其中，于何处建立正念呢？于所缘。以何建立正念呢？以随观智慧和正定摄持的正念。
另外，由身、受、心、法的力量，所生起的有漏善法和无漏道，这就是念住。这也包括闻所生、思所生和修所生。其中，闻所生和思所生唯是有漏。修所生有漏亦有，无漏亦有，这就是修习。

།དེ་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་ པའི་གནས་སྐབས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་སྤངས་པ་དང་བདེན་པ་བཞི་ལ་ཞུགས་པ་དང་ལུས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བར་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་ནི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་དངོས་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་ལམ་ཡིན་པས་ན་ དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་གཏོད་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཙམ་གྱིས་ན་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏད་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རགས་པ་དག་བསལ་བ་དང་། བདེན་པ་བཞི་ལ་ཞུགས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་ པར་སྤོང་བ་བཞི་ནི་དེ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།དེས་ནི་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་གང་ཞེ་ན། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར། ། འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། འབད་པར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད། རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་བསྒོམ་པ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་འབད་པར་བྱེད་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་དེ་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་ཤིང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རགས་པ་དག་བསལ་ ཏེ་མི་མཐུན་པ་དང་གཉེན་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ན་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་སེམས་གནས་པར་བྱ་བ་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསལ་ཞིང་གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞིས་རྩོལ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་བཞི་ཡང་དམིགས་ པ་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གྲོགས་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། བརྩོན་འགྲུས་སོ། །གྲོགས་གང་ཞེ་ན། དེ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ།།བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་། འབད་པར་བྱེད་། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པའོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ ན།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ལུས་པར་འགགས་པ་དང་། གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་ལ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་གང་། དེ་དག་མ་སྐྱེས་པ་ནི་གང་། སྐྱེས་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལུས་དང་ ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རྣམས་ཏེ།ལུས་དང་། ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་མ་སྐྱེས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་དག་ཕྲད་པར་མ་གྱུར་ཅིང་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་ དག་གོ།།སྐྱེས་པ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། གང་ཕྲད་པར་གྱུར་ཅིང་མངོན་དུ་ཕྲད་པ་དག་གོ། །ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་གཏད་པའི་སེམས་ལ་མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་དང་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།

什么是安住？在获得作意的阶段中，断除四种颠倒，趣入四谛，安住于远离身等的状态，这就是修习的果。
如是四念住是遍知诸法的道路，因此称为专注所缘境的事物。仅此便能专注于所缘境，断除粗大的颠倒，趣入四谛，完全了知违品和对治。
四正断以'彼等事物等'来说明，这是宣说由精进所生的道路。
什么是四正断？为了不生起未生的罪恶不善法，为了断除已生的罪恶不善法，生起欲求，精进努力，发起勤勉，摄持其心，安住其心。为了生起未生的善法，为了已生善法的安住、不忘失、修习圆满，生起欲求，精进努力，发起勤勉，摄持其心，安住其心。
其次第如何？如是于四念住中修习，断除粗大的颠倒，完全了知违品和对治法后，为了令心安住于彼所缘境，为了断除违品、生起对治，应当了知以四正断而精进。
四正精进应当以所缘境、自性、助伴、修习及修习之果来了知。其中，什么是所缘境？已生和未生的违品与对治。什么是自性？精进。什么是助伴？与之相应的心和心所法。什么是修习？生起欲求，精进努力，发起勤勉，摄持其心，安住其心。什么是修习之果？违品完全灭尽及获得对治。
其中，什么是罪恶不善法？什么是未生的罪恶不善法？什么是已生的罪恶不善法？罪恶不善法是指欲界中有漏的身、语、意业，即身、语、意的恶行以及能引发这些的烦恼。
什么是未生？指尚未遇到且未现前者。什么是已生？指已遇到且已现前者。
同样，对于专注于真如所缘境的心来说，一切相和随眠的显现以及内在尚未生起的，称为未生的罪恶不善法。与此相反的则称为已生的罪恶不善法。

།དེ་ལ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་པོ་ནས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བ་སྐྱེས་པར་བྱེད་སྨོན་ལམ་འདེབས་པར་བྱེད་ཅིང་དང་དུ་ལེན་པར་མི་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་དུ་མི་ལེན་ཅིང་སྤོང་བར་བྱེད་པ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་འབད་པ་བྱེད་པ་ནི་གང་། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་ བྱུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་ཏེ་སྐྱེ་ལ།གང་དག་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོས་དམིགས་ཏེ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ནི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན། གང་དག་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དེ་དག་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ ཏེ།དེ་ལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་འབད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ལ་དམིགས་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་སྐྱེས་པ་ རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་པོ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་འབད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆེན་པོ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་སྐྱེས་པ་ རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་གང་དག་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་དབང་པོ་ཁོ་ནས་སྐྱེ་ལ་ཡུལ་སྟོབས་ཀྱིས་མ་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། གནས་པ་ན་གང་དག་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དམིགས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་དེ་དག་མ་སྐྱེས་པ་ མི་སྐྱེད་པ་དང་།སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་འབད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་གང་དག་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་དབང་དང་ཡུལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཀྱང་སྐྱེས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་བ་ན་གང་དག་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དམིགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་དག་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་ དང་།སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་འབད་པར་བྱེད་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ན། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ པར་བྱེད་པ་ནི་གང་།རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་འབད་པར་བྱེད་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་དེ་ཉིད་ཞི་གནས་བསྒོམ་པ་དང་རྩེ་གཅིག་ ཏུ་བྱེད་པའི་ཚེ་ནང་དུ་མངོན་དུ་བསྡུ་ན་ཞུམ་པའམ་ཞུམ་དུ་དོགས་ན་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ན།རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་དང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡང་རུང་བས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

其中，为了不生起罪业不善法而生起欲求是什么？为了断除已生起的罪业不善法而生起欲求是什么？当为了从一开始就不生起尚未生起的罪业不善法而生起精进、发愿，不愿意接受，这就是为了不生起未生之法的欲求。对于已生起的罪业不善法不接受而断除，这就是为了断除已生之法的欲求。
其中，为了不生起未生之法和断除已生之法而作努力是什么？发起精进是什么？那些罪业不善法缘于过去、未来、现在的事物而生起。其中缘于过去和未来事物而生起的，是缘于隐蔽境界的；缘于现在事物而生起的，是缘于现前境界的。
其中，为了不生起未生起的、缘于隐蔽境界的罪业不善法，以及断除已生起的罪业不善法而作努力。为了不生起未生起的、缘于现前境界的罪业不善法，以及断除已生起的罪业不善法而发起精进。
此外，为了不生起未生起的小、中烦恼，以及断除已生起的烦恼而作努力。为了不生起未生起的大烦恼，以及断除已生起的烦恼而发起精进。
此外，对于那些仅由分别根性而生起，而非由境界力量所生的罪业不善法，即安住时缘于过去、未来所缘而生起的，为了不生起未生之法和断除已生之法而作努力。对于那些由分别力和境界力而生起的罪业不善法，即行走时缘于现在所缘而生起的，为了不生起未生之法和断除已生之法而发起精进。
其中，为了不生起未生起的罪业不善法和断除已生起的罪业不善法而生起欲求、作努力、发起精进时，执持心是什么？安住心是什么？当为了不生起未生起的罪业不善法和断除已生起的罪业不善法而生起欲求、作努力、发起精进，并修习止观、专注其心时，如果内摄时心生怯弱或担心怯弱，见到这种情况时，以任何执持相和表征来执持并令其欢喜，这就是执持心。

།དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་འཛིན་ པར་བྱེད་པའི་དུས་ན་སེམས་རྒོད་དམ་རྒོད་དུ་དོགས་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ན་སེམས་ནང་དུ་མངོན་པར་སྡུད་པར་བྱེད་ཅིང་ཞི་གནས་ལ་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་གང་། དེ་དག་མ་སྐྱེས་པ་ནི་གང་ སྐྱེས་པ་ནི་གང་ཞེ་ན།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་དག་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་རྣམས་སོ། ། དེ་དག་མ་སྐྱེས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་དག་ཕྲད་པར་མ་གྱུར་ཅིང་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པ་དག་གོ། །སྐྱེས་པ་རྣམས་གང་ཞེ་ན། གང་དག་ཕྲད་པར་གྱུར་ཅིང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དག་གོ། །ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་གཏད་པའི་སེམས་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་དང ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་མི་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་དང་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ པ་ནི་གང་།སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་མི་བརྗེད་པ་དང་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པ་བྱེད་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཆོས་གང་དག་ཕྲད་པར་མ་གྱུར་ཅིང་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པ་དེ་དག་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ སེམས་ཀྱིས་སྨོན་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་ཤས་ཆེར་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་།མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་འདོད་པ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་དེ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ།དགེ་བའི་ཆོས་ཐོབ་པ་དང་མི་འབྲལ་ཞིང་ཐོབ་པ་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ ནས།མི་བརྗེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དགེ་བའི་ཆོས་ཐོབ་པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀུན་དུ་བརྟེན་པའི་རྒྱུས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ ཡང་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་སེམས་ཀྱིས་སྨོན་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་ཤས་ཆེར་གནས་པར་འདོད་པ་དང་།མི་བརྗེད་པར་འདོད་པ་དང་། །བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འདོད་པ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་དེ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་། །བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཆོས་ཐོབ་ པ་རྣམས་མངོན་དུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ནི་འབད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དགེ་བའི་ཆོས་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་མི་བརྗེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་འབད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

如是当正在执持之时，见心掉举或怀疑掉举时，令心内摄而安住于止，此即是正安住。
其中何为善法？何为未生？何为已生？所谓善法，即是对治恶不善法之法，是对治恶行、对治障碍、对治结缚之法。
其中何为未生？即是未遇见、未现前者。何为已生？即是已遇见、已现前者。
复次，于真如所缘专注之心，无相、极净、无现、一切内正未生者，名为未生善法。与此相反者，名为已生善法。
其中为生起未生善法而生欲者为何？为已生者住、不忘、修习圆满而生欲者为何？
为获得、现前未遇见、未现前之善法而生勤勇，心生愿求，尤其希求获得、现前，安住于此，是为生起未生善法而生欲。
关于已生善法住、不忘、修习圆满而生欲者，为令所得善法不离、所得不失而说'为住'。为令现前明显而说'为不忘'。为令所得、现前善法依止因缘圆满、究竟而说'为修习圆满'。
于此亦生勤勇，心生愿求，尤其希求安住、不忘、修习圆满而安住，是为已生善法住、不忘、修习圆满而生欲。
其中为生起未生善法及已生者住、不忘、修习圆满而精进为何？发起精进为何？
为修习现前所得善法是为精进。为获得未得善法是为发起精进。
复次，为已生善法住、不忘是为精进。

།བསྒོམ་པ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་དགེ་བ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་འབད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་ ཆོས་ཆེན་པོ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པ་དང་།སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། འབད་པར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ན་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་། རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ དང་།མི་བརྗེད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། འབད་པར་བྱེད། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་ཞི་གནས་བསྒོམ་པ་དང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཚེ་ནང་དུ་མངོན་པར་བསྡུས་པ་ན་ཞུམ་པའམ་ཞུམ་དུ་དོགས་པར་མཐོང་ བའི་ཚེ་ན་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་དང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡང་རུང་བས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་དེ་ནི་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་དུས་ན་སེམས་རྒོད་དམ་རྒོད་དུ་དོགས་པར་མཐོང་བ་དེ་ནི་དེའི་ཚེ་ན་སེམས་ནང་དུ་མངོན་པར་སྡུད་ པར་བྱེད་ཅིང་།ཞི་གནས་ལ་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་དང་པོ་ནི་སྤང་བས་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་དུ་མི་སྤྱད་པའི་སྒོ་ནས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་སྤོང་ བས་སྤོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།གཉིས་པ་ནི་བསྡམས་པས་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་ཡིན་ཏེ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བསྡམ་པར་བྱ་ཞིང་དང་དུ་མི་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་བསྡམས་པས་སྤོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི་བསྒོམ་པས་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་ པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་བརྟེན་པར་བྱེད་ཅིང་སྒོམ་པར་བྱེད་ན་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་།ཐོབ་པ་ཡང་མངོན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི་རྗེས་སུ་བསྲུང་བས་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ་དགེ་བའི་ཆོས་ཐོབ་ཅིང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་དག་ལ་བག་མེད་ པ་སྤངས་ཏེ།བག་ཡོད་པས་བརྟན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་གནས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྒྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་མདོར་བསྡུ་བ་གང་ཞེ་ན། ནག་པོ་དང་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་བཏང་བ་དང་བླང་བའི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ།

为了使修行圆满成就而精进努力。又为了使未生起的小善和中等善生起，已生起的安住，不忘失，修行圆满成就而努力。为了使未生起的大善法生起，已生起的安住，不忘失，修行圆满成就而精进努力。
其中，为了使未生起的善法生起，已生起的安住，不忘失，修行圆满成就而生起欲求，努力，精进时，何为摄持心？何为安住心？
当为了使未生起的善法生起，已生起的安住，不忘失，修行圆满成就而生起欲求，努力，精进，并修习止观，专注一境时，若见内心收摄时有沉没或恐沉没时，以任何摄持相和表征来摄持并令欢喜，这就是摄持心。
如是在摄持时，若见心掉举或恐掉举，此时令心内收，安住于止，这就是安住心。
四正断中，第一是以断而断，即未生起的罪恶不善法，以不行为而断除，故称以断而断。第二是以防护而断，即已生起的罪恶不善法，应当防护而不接受，故称以防护而断。
第三是以修而断，即为了生起未生起的善法，依止并修习善法，则能获得未得，现前已得，故此。第四是以守护而断，即对已得并现前的善法，断除放逸，以不放逸而坚固，这能使善法安住，不忘失，修行圆满成就。
这是四正断的广分别。何为略义？即是宣说黑白二分之事的舍取圆满意乐和圆满加行。其中圆满意乐是以'生起欲求'来说明。

།སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི འབད་པར་བྱེད།བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད། རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དག་གིས་བསྟན་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་པས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་སྤང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ གང་ཡིན་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཁོ་ནར་འབད་པས་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱ་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པས་དུས་དུས་སུ་ཞི་གནས་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་དག་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་གཉི་ག་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པས་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྟེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་པོ་དག་གིས་ ཡོངས་སུ་བསྟན་པས་ན་དེ་ནི་མདོར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལམ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལ་རྩོལ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ལུས་པར་འགགས་པ་དང་། གཉེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་ འཕེལ་བ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་གཏད་པའི་སེམས་ལ་མཚན་མ་དང་།གནས་ངན་ལེན་མི་སྣང་ཞིང་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་མི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ནི་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱོར་བར་ བྱེད་པའི་ལམ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་ འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་།དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའོ། །དེ་ལ་རིག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་པོ་དག་གིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་དང་། གཉེན་པོ་ཐོབ་ཅིང་ འཕེལ་བས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་གཏད་པའི་སེམས་ལ་མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་མི་སྣང་ཞིང་ནང་ཡང་དག་པར་མི་སྐྱེ་བ་ན་དེའི་འོག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ལ་སྦྱོར་བར་རིག་པར་བྱའོ།། དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ཡང་དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གྲོགས་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་པའི་བྱ་བའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །གྲོགས་གང་ཞེ་ན། འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་གོམས་པར་བྱེད་པའོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར ཏིང་ངེ་འཛིན་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་ནས་ཆོས་མངོན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་གང་དང་གང་མངོན་དུ་བྱ་བར་འདོད་པ་དེ་དང་དེ་ལ་སེམས་མངོན་པར་གཏོད་པ་དེ་རང་རང་གི་གནས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།

圆满加行者，即精进努力、发起精进、善持其心、善安住等所说。瑜伽士所作仅此而已，即为断除所应断除之事物，为获得所应获得之事物，首先应当以精进生起欢喜心。
为断除烦恼，应以精进发起精进；为断除随眠，应以善持其心，于时时修习止、摄持及舍相；为断除烦恼及随眠二者，应以善安住成办对治分之诸善法。
此等一切由四正断所显示，故此为略说。如是四正断乃是由精进所生之道，故称为精进事。仅此便能令一切违品灭尽，获得对治并增长，故于真如所缘专注之心中，相及过患不现，内亦不真实生起。
四神足即心住事所说，此说示三摩地圆满加行之道。其中四神足为何？即欲三摩地断行成就之神足、精进三摩地断行成就之神足、心三摩地断行成就之神足、观三摩地断行成就之神足。
其理如何？如是由四正断断除一切违品，获得并增长对治，于真如所缘专注之心中，相及过患不现，内不真实生起时，其后为圆满所得三摩地，应知修习神足。
其中四神足应由所缘、体性、助伴、修习及修习果而了知。其中何为所缘？即成就三摩地之事。何为体性？即三摩地。何为助伴？即欲、精进、心、观及与彼等相应之心心所法。何为修习？即修习八断行。何为修习果？即如是善修习三摩地已，于欲现前了知之诸法中，专注其心，于各自境界之诸法中成就现前之根器。

།དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་བཞི་སྟེ། འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དེ་ལ་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། འདུན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་དང་སེམས་དང དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།བརྩོན་འགྲུས་དང་སེམས་དང་དཔྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་གུས་པར་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་ བ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།སྔོན་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།ཡང་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །འབད་པར་བྱེད་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པ་གང་ཡིན་པ་ དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།སེམས་རབ་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དེ་ལ་འདུན་ པའི་དབང་དུ་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན།གང་གི་ཚེ་དེ་རེ་ཞིག་འདུན་པ་ཁོ་ན་ཉི་ཚེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་འདུན་པ་སྐྱེས་ནས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞི་དང་ཉེས་དམིགས་དང་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་གཞི་དང་ཕན་ཡོན་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལན་མང་དུ་བྱས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་རྒྱུ་བ་ཐག་རིང་དུ་བྱེད་པའི་ཚུལ་ གྱིས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པར་བྱེད་ཅིང་ད་དུང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་འདུན་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། འདས་པ་ དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དམིགས་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དང་མཐུན་པ་མ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད་པ་དང་སྐྱེས་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་འབད་པར་བྱེད།བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་དམིགས་པ་དེ་ ལ་དཔྱོད་པས་ན་དམིགས་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཞི་དང་ཉེས་དམིགས་དང་གཉེན་པོའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པར་བྱེད་པ་ལ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་རྒྱུ་ཐག་རིང་དུ་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་རྩེ་ གཅིག་པ་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་ད་དུང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།

关于禅定有四种，即欲求禅定、精进禅定、心禅定、观察禅定。
其中何为欲求禅定？即依靠欲求而获得的禅定。
何为精进、心和观察禅定？即依靠精进、心和观察而获得的禅定。
又，依靠恭敬修习而达到心一境性的，即是欲求禅定。
依靠持续修习而达到心一境性的，即是精进禅定。
依靠往昔禅定修习而达到心一境性的，即是心禅定。
依靠善巧分别诸法而达到心一境性的，即是观察禅定。
又，当生起欲求时达到心一境性的，即是欲求禅定。
当努力精进时达到心一境性的，即是精进禅定。
当善加安住心时达到心一境性的，即是心禅定。
当善加摄持心时达到心一境性的，即是观察禅定。
其中何为依欲求力的禅定？当其仅仅生起欲求，生起欲求后，对那些罪恶不善法从自性、所依、过患、对治方面善加了知，并使正念专一安住，
同样，对诸善法也从自性、所依、功德、出离方面善加了知，并使正念专一，
由多次修习，以远离烦恼活动的方式达到专注，但尚未完全摧毁罪恶不善法的随眠，这即称为依欲求力的禅定。
何为依精进力的禅定？对过去、未来、现在所缘的罪恶不善法相应的小、中、大烦恼缠缚，为了不生起未生者、断除已生者而努力精进时，
以观察彼所缘而从四种自性、过患、对治方面善加了知，并使正念专一安住，
多次安住于此，以远离烦恼活动的方式生起心一境性，但尚未完全摧毁罪恶不善法的随眠，这即称为依精进力的禅定。

།སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། སེམས་བྱིང་བ་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་རབ་ཏུ་བཟུང་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པ་དང་དུས་དུས་སུ་ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས གང་ཡིན་པ་དག་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་གཞི་དང་ཉེས་དམིགས་དང་ཕན་ཡོན་དང་གཉེན་པོ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པར་བྱེད་པ་ལ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་རྒྱུ་བ་ཐག་རིང་དུ་བྱེད་པའི་ ཚུལ་གྱིས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་ད་དུང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པར་ནི་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།དཔྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཉིད་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་པས་ན་དེ་ལྟར་དེའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཐག་རིང་དུ་བྱས་པ་རྣམས་དང་།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་གཉེན་པོ་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བས་ན་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།ཅི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་ཅིང་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་མེད་ཅིང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་ བ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པར་བྱའོ་སྙམ་ནས་དེ་དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་ལ་དཔྱོད་པར་བྱེད་དེ་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པར་བྱེད་པས་སེམས་ རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་བདག་གིས་སེམས་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཙམ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་ཟད་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་གིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ ཆོས་རྣམས་ཐོབ་ཅིང་བསྒོམ་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།བག་ལ་ཉལ་གྱི་གཉེན་པོ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་དཔྱོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམས་ཐག་རིང་དུ་བྱས་པ་ན་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དག་པར་གཞོམ་པ་དང་།དེའི་གཉེན་པོ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་རྒྱ་ཆེར་འདུན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། འབད་པར་ བྱེད།བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་ཅིང་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་པོ་དག་གིས་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་བརྩོན་ཞིང་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་ལ་སྤོང་བའི་ཆོས་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གིས་དེའི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བར་འགྱུར་རོ།།སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན། འདུན་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། དད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། སེམས་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ།

什么是以心为主的禅定？就是对于心识沉没时要善加把持，把持心识后进入禅定，并且适时保持特别的舍心。对于罪恶不善法以及与之相应的法、善与不善法以及与善不善法相应的法，从本性、基础、过患、功德、对治和出离的角度，唯一善妙地确实了知，并且专注安住于正念。
多次安住于此，以远离烦恼活动的方式，生起专一之心，但尚未真正摧毁罪恶不善法的习气，这就称为以心为主的禅定。
什么是以观察为主的禅定？对于非如理作意的罪恶不善法及其相应之法，正是如理作意的善法及其相应之法，因此如是远离其烦恼，以及对治烦恼的禅定等善法生起时，那些罪恶不善法不再生起，于是他这样思维：'是否罪恶不善法存在而非不存在时不会感受，还是不存在而非存在故不会感受'，应当如是观察。
他以观察作意为主，观察已断与未断，唯一善妙地确实了知，专注安住于正念。多次安住于此而触及专一之心。因此，'我的心仅从烦恼中解脱而已，并非从一切习气中解脱'，以及'我仅仅获得并修习了对治那些烦恼的禅定等善法而已，并非是习气的对治'，如是如实了知而无增上慢，这就称为以观察为主的禅定。
关于这四种禅定，依其远离烦恼时，为了完全摧毁一切罪恶不善法的习气，以及为了圆满成就其对治善法，而生起广大欲求，精进努力，发起勤勉，以四正断而精进。
如是精进而如是成就时，会生起八种断行，以此能真正摧毁习气，圆满禅定，心得自在。
什么是八种断行？即欲、勤、信、轻安、念、正知、心、舍。

།དེ་ལ་འདུན་པ་ནི་ནམ་ཞིག་ན་བདག་གི་ཏིང་ ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ།།རྩོལ་བ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དད་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མ་བཏང་བར་གནས་པའི་གོང་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་ བ་དང་།དད་ཅིང་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་དད་པ་དང་དང་བ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་དགའ་བ་སྟེ། ཡིད་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་རིམ་གྱིས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་ཤིང་སྦྱངས་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།དྲན་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སེམས་གནས་པ་དགུ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཤེས་བཞིན་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བཞི་དང་བཞིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་གང་ཡིན་པའོ། །སེམས་པ་ནི་སེམས་ མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སྟེ།སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་ལ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ངག་གི་ལས་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་འདས་ པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་པ་དག་ལ་དཔྱོད་པའི་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཅིང་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པའི་སྦྱོར་བ་བཞི་ འདུན་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་། དད་པ་དང་། ཐབས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འདུན་པ་ནི་འདུན་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན། རྩོལ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡིན། དད་པ་ནི་དང་བའི་སྦྱོར་བ་ཡིན། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་སེམས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ནི་ཐབས་ཀྱི་ སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ།།སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་ཡན་ལག་བཞིས་བསྡུས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། བསྒོམ་པའི་ཡན་ལག་དང་། ཁྱད་པར་ཉོན་མོངས་པའི་ཡན་ལག་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་རྟོགས་པའི་ཡན་ལག་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་ པར་དག་པའི་ཕྱིར་སྡུད་པའི་ཡན་ལག་གིས་སོ།།དེ་ལ་བསྒོམ་པའི་ཡན་ལག་ནི་འདུན་པ་དང་། རྩོལ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདུན་པ་དང་། རྩོལ་བ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་རྟོགས་པའི་ཡན་ལག་ནི་དང་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ སྟེ།འདི་ལྟར་དད་པས་ནི་ཁྱད་པར་རྟོགས་ནས་གོང་མའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་མངོན་པར་དད་པར་བྱེད་ལ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་ནི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ཤིན་ཏུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་རྟོགས་པའི་ཡན་ལག་ནི་དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དྲན་པས་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་བྱུང་བ་སྲུང་བར་བྱེད་ལ། ཤེས་བཞིན་གྱིས་ནི་བྱུང་བ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་སྡུད་པའི་ཡན་ལག་གི་སེམས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཏེ། འདི་ལྟར སེམས་པས་ནི་སེམས་ཞུམ་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པར་བྱེད་ལ།བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་ནི་རྒོད་པ་ནང་དུ་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་ཉེས་པ་ལྔ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་སྤང་བའི་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ།

关于这些，欲求是指何时我的禅定将圆满成就，并且能断除罪恶不善法的随眠，如是思维。
精进是指不舍弃修习对治的加行。
信心是指在不舍弃加行的基础上，对所应了悟的生起信解与胜解。
轻安是指以信心和净信为前导，生起最胜喜悦和欢喜，由于心生欢喜的次第而断除罪恶不善法分的习气并得清净。
正念是指能够正确把握止的方面的九种住心。
正知是指观的方面的四种智慧行为和四种差别分类的六种差别。
思惟是指心的造作，即对于已断和未断进行观察的心的造作，以及能够引发与止观相应的身业和语业的造作。
舍是指对于过去、未来、现在的罪恶不善法相应的观察时，心无烦恼而保持平等性。
这八种断行是真实摧毁随眠的四种加行：欲求、精进、信心和方便。其中欲求是欲求加行，精进是精进加行，信心是净信加行，轻安、正念、正知、思惟和舍是方便加行。
这八种断行也可以由四支所摄：修习支、殊胜了知支、守护近烦恼了知支、为清净近烦恼而摄持的支分。
其中修习支是欲求和精进，因为依靠欲求和精进二者而修习神足。
殊胜了知支是信心和轻安，因为以信心了知殊胜而对上位解脱生起胜解，以轻安则能清净身心的习气。
守护近烦恼了知支是正念和正知，因为以正念守护止观的未生近烦恼，以正知了知已生起的近烦恼。
为清净近烦恼而摄持的支分是思惟和舍，因为以思惟摄持沉没的心，以舍收摄掉举。
这八种断行是为了断除五过而造作，因此称为断行。

། ཉེས་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། ལེ་ལོ་དང་། གདམས་ ངག་བརྗེད་པ་དང་།བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་དང་། བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱ་བའི་དུས་ན་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་དང་། བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཚེ་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའོ། །དེ་དག་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། ལེ་ལོ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ ནི་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།འདུན་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། དད་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་གནས་དང་དེ་ལ་གནས་པ་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ་། འདུན་པ་ནི་རྩོལ་བའི་གནས་ཡིན་ནོ། །རྩོལ་བ་ནི་འདུན་པ་དེ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དད་པ་ནི་གནས་འདུན་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་གནས་པ་རྩོལ་བ་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཉེས་པ་དེའི་ལྷག་མ་བཞི་སྤང་བའི་ཕྱིར་ནི་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་ལྷག་མ་བཞི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དྲན་པ་ནི་དམིགས་པ་མ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ། ཤེས་བཞིན་ནི་དྲན་པ་མ་བརྗེད་པར་གྱུར་ན་བྱིང་བ་ དང་རྒོད་པ་རྟོགས་པ་ཡིན།སེམས་པ་ནི་རྟོགས་ནས་དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱོགས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན། བཏང་སྙོམས་ནི་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་དེ་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ན་རྣལ་དུ་འཇོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་འདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྔ་མ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་སྤོང་བའི་ འདུ་བྱེད་འདི་དག་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་བག་ལ་ཉལ་སྤངས་ཤིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་འདུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་དང་། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་དང་ལྡན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཉེས་པ་ལྔ་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་བསྒོམས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་དང་། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་རྫུ་ འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་གང་ལ་རྐང་པ་ཡོད་པ་དེས་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དང་ཕ་རོལ་གནས་པར་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་གང་ལ་ཉེས་པ་ལྔ་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་ལ། དེ་ དག་བསྒོམས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞི་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཡོད་ཅིང་དེ་དེ་ལྟར་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་།ཡོངས་སུ་བྱང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། དྲང་པོར་གྱུར་པ་དང་། ལས་སུ་རུང་བར་གནས་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། ལྡོག་པ་དང་། ཕ་རོལ་གནོན་པར་ནུས་ཏེ། དེ་འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་དེ་དག་གི་རྫུ་འཕྲུལ་དམ་པ་དང་འབྱོར་བ་དམ་པ་ཡིན་པས་ན། དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་གཞིར་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是五种过失？即懈怠、忘失教授、昏沉掉举、当昏沉掉举应寂静时不作功用、当昏沉掉举已寂静时作功用。
为断除这些过失，如何建立八种断行？为断除懈怠，建立四种断行：欲、勤、信、轻安。
这些也是所依、能依、因和果。欲是勤的所依，勤是依于欲的能依，信是所依欲的因，轻安是能依勤的果。
为断除其余四种过失，依次建立其余四种断行：念是不忘失所缘，正知是在不忘失念的情况下了知昏沉掉举，思是了知后作功用远离彼等，舍是当昏沉掉举寂静时安住自然。
如是，凡是前述欲等三摩地和这些断行，将它们全部合一，断除随眠，圆满三摩地，即称为'具足欲三摩地断行神足'、'具足精进三摩地断行神足'、'具足心三摩地断行神足'、'具足观察三摩地断行神足'。
应知由修习断除五过失的八种断行之因所生的是欲、精进、心、观察等四种三摩地，而这四种三摩地即是四神足。
为何称为神足？譬如有足者能行进、返回及到达彼岸，如是若具足断除五过失的八种断行法，并且由修习彼等因所生的欲等四种三摩地圆满具足，如是心得清净、遍净、无烦恼、离随烦恼、正直、堪能、获得不动，则能获得、返回及降伏出世间法。
如是，由于这是出世间法的殊胜神变和殊胜成就，故而能获得彼等的四种三摩地基础称为神足。

།དེ་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་ཡིན་པས་ན་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་དངོས་པོ བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་།དེའི་གཉེན་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་བསྐྱེད་ཟིན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་རྩོམ་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དངོས་པོ་བཅུ་བཞིས་ནི་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་བསྟན་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་གནས་སྐབས་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཏོ། །དེ་དག་གི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ས་དང་། དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དེའི་ཡན་ལག་གོ། །དེ་ལས་ནི་བསམ་གཏན་བཞིའོ། །དམིགས་པ་ནི་དམིགས་པ་བཞིའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པའོ། །དེའི་ཡན་ལག་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པ་དེའི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དེ། སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་དང་། རྣམ པའི་ཡན་ལག་དང་།ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་དང་། གཉེན་པོའི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། གཉེན་པོའི་བསྒོམ་པ་ལས་མི་ཉམས་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ་དངོས་པོ་གཅིག་དང་། བཞི་དང་། རེ་རེ་དང་། གོ་ རིམས་བཞིན་ནོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་ས་གང་ན་སེམས་གནས་པའི་ས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཡོད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དག་སྟེ། དེ་དག་ནི་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ནི་ མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་ཉེར་བསྡོགས་རྣམས་དང་གཟུགས་མེད་པ་བཞིན་ཡང་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་གང་ཞེ་ན། དེ་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ རྣམས་ལས་དབེན་པ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ནང་ཡོངས་སུ་དང་སྟེ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་རྟོག་པ་མེད་ པ་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དེ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ་བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ་འཕགས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་གང་དེ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་བཏང་སྙོམས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ།དགའ་བ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བདེ་བ་སྤངས་ཏེ་སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ནུས་པས་བདེ་ བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྐབས་ན་འདོད་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་ པ་དང་།དངོས་པོའི་འདོད་པའོ། །འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་དབེན་པ་དང་། དམིགས་པའི་དབེན་པའོ།

如是，彼等四神足乃是圆满修习之道，故名心住事。仅此即能摧毁烦恼事随眠，获得其对治之圆满三摩地，已生解脱分善根，当知开始修习顺决择分善根之加行道。
其后以十四事广说彼二之阶段，即以四神足修习三摩地之心住事道。
彼等之摄义有四种：地、所缘、自性及其支分。
其中地者，即四禅。所缘者，即四所缘。自性者，即知四圣谛。其支分者，即知四圣谛之八支：加行支、行相支、作意支、违品支、对治支、对治处支、不退对治修习方便支，依次为一、四、一、一。
其中，若问心住事在何地中有？为此说'此世安住事'。地即四禅，应知彼等有心住事。此仅是举例，应知欲界、未至定、近分定及四无色定中亦有心住事。
其中四禅为何？即离欲恶不善法，有寻有伺，离生喜乐，具足安住初禅。
离寻伺，内等净，心一境性，无寻无伺，定生喜乐，具足安住第二禅。
离喜贪，住舍，具念正知，身受乐，如诸圣者所说'彼具念安住乐，住舍'，无喜，具足安住第三禅。
断乐，先已断苦，喜忧已灭，不苦不乐，舍念清净，具足安住第四禅。
其中初禅中所说'诸欲'有二种：烦恼欲及事欲。'离欲'亦有二种：相应离及所缘离。

།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་འདི་ལྟ་སྟེ།ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ངག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། མཚོན་འབྱིན་པ་དང་། དབྱིག་པ་འབྱིན་པ་དང་། འཐབ་མོ་དང་མཚང་འདྲུ་བ་དང་། རྩོད་པ་དང་། འགྱེད་པ་དང་། གཡོ་བྱེད་པ་དང་། སླུ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་མེད་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དག་སྟེ། དེ་དག་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་ཞེས་གསུངས་ནས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས ལས་དབེན་པ་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན།འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་དག་ཅེས་གསུངས་ལ། འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ འདི་ཡིན་ཏེ།འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཀུན་ནས་བསླངས་ནས་འོག་ཏུ་ལྟུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྡིག་པ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔོན་བསགས་པའི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྒོ ནས་འདོད་པ་སྤང་བར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་།རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒོ་ནས་དེ་སྤང་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་འདོད་པའི་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་སྤང་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་།གནོད་སེམས་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤང་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཕྱི་རོལ་པའི་དྲང་སྲོང་ རྣམས་འཁོར་བ་ཐོབ་པའི་རྟགས་མངོན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་།དེ་དག་བསམ་གཏན་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམོད་པ་འདོར་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདོད་པ་དག་དང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དག་ལས་སྐྱོན་དུ་མི་ལྟ་བའི་ཕྱིར།འདོད་པའི་གཉེན་པོས་རང་གི་སའི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དགེ་བ་དག་དང་ལྡན་པས་ན་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དབེན་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ལས་དབེན་པ་སྦྱོར་བ་མཐར་ ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་སོ།།སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་རེ་བའི་དོན་ཐོབ་ཅིང་དགའ་བ་ལ་སྐྱོན་དུ་མི་ ལྟ་བའི་ཕྱིར་དང་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་སེམས་དང་ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ན་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ཉེ་བར་གཏོད་པ་དང་དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ ཞེས་བྱའོ།

'远离罪恶不善法'是指远离由贪欲之因所生的烦恼不善法，即：身恶行、语恶行、意恶行、拔刀、举棍、斗争、揭发过失、争论、争吵、欺诈、欺骗、无慈悲心、妄语等所有烦恼，为了断除这些而称为'远离罪恶不善法'。
为何先说'远离诸欲'后说'远离罪恶不善法'呢？为显示诸欲的自相而说'诸欲'，为显示诸欲过患相而说'罪恶不善法'。
其中过患相是：因诸欲引发恶行而堕落，故为罪恶；与善法生起不相应，故为不善。
另外，为显示断除烦恼染污和断除往昔所积业的染污，故说'远离诸欲、远离罪恶不善法'。
又，为显示在家人通过受用事物而断欲，出家人通过观想而断欲，故说'远离诸欲、远离罪恶不善法'。
又，为显示断除贪欲寻思和断除害心、恼害寻思，故说'远离诸欲、远离罪恶不善法'。
又，为显示外道仙人获得轮回的标志，及显示他们从禅定退失者舍弃咒诅，故说'诸欲及罪恶不善法'。
'有寻有伺'是指不视寻伺为过患，以对治欲界而具足自地善寻伺，故说'有寻有伺'。
'由离生'是指从远离欲界的作意究竟修习而生。'所生'是指由彼因缘而立即真实生起，故说'由离生'。
'具喜乐'是指不视获得所欲所求之喜为过患，以及远离一切随眠烦恼、具足广大身心轻安，故称'具喜乐'。
'禅定'是指于所缘正确专注、欲求一心专注，故称'禅定'。

།དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོའི་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་བསྐྱོད་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བགྲང་བའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བསྒྲུབས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསྒྲུབས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ་། །གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ ལན་མང་དུ་བསྒྲུབས་པས་ཅི་འདོད་པ་བཞིན་ཐོབ་པ་དང་དཀའ་བ་མེད་པར་ཐོབ་པ་དང་ཚེགས་མེད་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེས་མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོ་དང་ཉིན་མཚན་བདུན་གྱི་བར་རམ།ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་འདའ་བར་བྱེད་ པས་ན་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པས་སོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་སྐབས་ནས་དེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ནང་ཡོངས་སུ་དང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་དག་ལས་སེམས་རྣམ་པར་བཟློག་ནས་རྟོག་པ་ མེད་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་དག་ལ་ལེགས་པར་གཏོད་ཅིང་།དམིགས་པ་མི་རྟག་པར་དཔྱོད་པ་ལས་རྣམ་པར་ཕྲལ་ཏེ། དམིགས་པ་ལ་བརྟན་པར་དཔྱོད་པ་ལ་དང་གཅིག་གིས་སེམས་ཞི་བ་དང་དང་བར་འཇུག་པར་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ པས་ན།དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ནང་ཡོངས་སུ་དང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་བསྒོམ་པ་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཉིད་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པས་བར་དུ་ གཅོད་པའི་སྐབས་སུ་ཆད་པའི་གནས་སྐབས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ།བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་པ་དང་སྐབས་སུ་འཆད་པ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །རྟོག་པ་མེད་པ་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་པ་དང་ དཔྱོད་པ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་མེད་པ་དཔྱོད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སོ། །སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་དེའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་ཡང་དག་ པར་སྐྱེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདོད་པ་དང་བདེ་བའི་དོན་ཐོབ་ཅིང་དགའ་བ་ལ་སྐྱོན་དུ་མི་ལྟ་བ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། བསམ་ གཏན་དང་པོའི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་དེའི་གཉེན་པོ་སེམས་དང་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ཤིང་ལས་སུ་རུང་བའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བགྲངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་གནས་སྐབས་ནས་དེ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བའི་མཚན་མ་དག་ལ་སྐྱོན་དུ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་ ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་མེད་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན། དེའི་སེམས་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པར་བྱེད་པའི་སྐྱོན་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།

'第一'的意思是从初始的欲界开始，按照次第顺序计数，所以称为'第一'。'修成'的意思是因为是修行圆满的果位，所以称为'修成'。'安住'的意思是因为对方多次修习，如愿获得，无有困难地获得，轻易获得，所以以此禅定等持而于昼夜七日之间或随意时间内安住，因此说'安住'。
从第二禅定开始，'离寻伺而内心清净'的意思是：从有寻有伺等持的相中转变心识，善巧安住于无寻无伺等持的相中，从观察无常的所缘中分离出来，于所缘稳固观察中，以一心使心平静清净而安住，因此说'离寻伺而内心清净'。
'心相续一致'的意思是为了修习熟练无寻无伺等持，从被寻伺间断的状态中完全超越，获得无间断、无阻碍的状态，因此说'心相续一致'。'无寻无伺'的意思是完全断除一切寻伺，所以称为'无寻无伺'。'从等持'的意思是从修行圆满的作意等持中。'所生'的意思是由彼因缘而立即真实生起，因此说'从等持所生'。
'具喜乐'的意思是，获得所欲及安乐，不视喜为过患，具有真实欢喜和愉悦，并且因为远离第一禅定的寻伺和一切烦恼习气，具有其对治力——身心轻安的安乐，所以称为'具喜乐'。
'修成第二禅定而安住'中，'第二'的意思是按照次第顺序计数。其余一切如前所述。
在第三禅定的阶段，'离喜贪'的意思是因为观察喜相为过患，因此说'离喜贪'。'住于舍'的意思是在无喜的第三禅定中专注心识时，其心有两种扰动过患。

།བསམ་གཏན་ གཉིས་པ་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་དགའ་བ་དག་དང་བྲལ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།སེམས་ཀུན་དུ་འཁྲུག་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་སེམས་རྒྱུན་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་སེམས་ཀུན་དུ་ འཁྲུག་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ནི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་ཡོད་པས་དེས་ན་རྒྱུན་དུ་བཏང་སྙོམས་ལ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ནི་དགའ་བ་ཡོད་པས་དེས་ན་དེར་ཡང་རྒྱུན་དུ་བཏང་སྙོམས་ལ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་ བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དེ་དག་ལ་བཏང་སྙོམས་ཤས་ཆེར་མེད་པས།དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་བསམ་གཏན་པ་དེ་ནི་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་ན་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཀུན་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ་གནས་པ་མེད་དོ།།གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ལེགས་པར་གོམས་པར་མ་བྱས་པར་བརྗེད་ངས་པའི་ཕྱིར་བརྒྱ་ལམ་བརྒྱ་ལམ་ན་དགའ་བ་དང་ལྡན་ པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད་ན་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་དེ་དག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ་སོར་རྟོགས་པར་བྱེད་ལེགས་པར་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅིང་འབྱུང་ངོ་ཅོག་དང་དུ་མི་ལེན་པར་སྤོང་བར་བྱེད།སེལ་བར་བྱེད་བྱང་བར་བྱེད་ཅིང་ སེམས་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དེའི་ཚེ་ན་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཚོར་བའི་བདེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་སོ་སོར་མྱོང་བར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་དེ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་བཏང་སྙོམས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་འོག་མ་དག་ལ་ནི་བདེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མེད་ལ་། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ གོང་མ་དག་ལ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡོད་ཀྱང་བདེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མེད་དེ།དེ་ལྟར་འོག་མ་དག་ལ་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་པ་དང་གོང་མ་དག་ལ་བདེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་འདི་ནི་དེ་དག་གི་གནས་ཡིན་པས་ན་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལ་དམིགས་ཏེ་གནས་པའི་གང་ ཟག་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གང་དེས་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་བཏང་སྙོམས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དེ།འཕགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་སོ། །དགའ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཏེ་དེས་ དེའི་ཚེ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་ཀུན་དུ་བརྟེན་ཞིང་གོམས་པར་བྱས།ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་སེམས་དགའ་བར་བྱེད་པ་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་དགའ་བའི་གཉེན་པོ་དགའ་བ་མེད་པ་ཞི་བ་དང་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཚོར་བ་སེམས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ན་ དེའི་ཕྱིར་དགའ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་སྐབས་ནས་དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་གཉེན་པོ་རིགས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་མ་བསྟན་ པར་དེའི་གཉེན་པོས་བྱས་པ་བདེ་བ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བསྟན་ཏེ།དེའི་གཉེན་པོ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ནོ།

由于第二禅离开了寻、伺和现前的喜，因此说'安住于舍'。这两种扰动心的法是障碍心相续安住于舍的，所以称为扰动心。其中，初禅有寻、伺，因此不能相续入于舍。第二禅有喜，因此也不能相续入于舍。因此，初禅和第二禅中舍的成分较少，所以说入于第三禅的禅修者安住于舍。
'具足正念和正知'是说，安住于舍时，如何使与喜相应的想和作意不生起，如是安立正念而住。如果未能善巧修习第三禅，由于忘失，偶尔会生起与喜相应的想和作意，这时要迅速以智慧观察，善加了知，不随之而转，要断除、消除、清净，使心保持舍心，因此说'具足正念和正知'。
'身受乐'是说，当时以色身和意身感受乐受和轻安乐，因此说'身受乐'。'圣者们说此为具念安住于乐而住于舍'是说，第三禅以下诸禅没有如此的乐，第三禅以上诸禅虽有舍但没有如此的乐。如是，由于下地有乐和舍，上地无乐的缘故，第三禅是它们的所依，因此圣者们也缘此而住的补特伽罗，就是针对这种情况而说'具念安住于乐而住于舍'。'圣者们'是指佛陀和佛陀的声闻们。
'离喜'是说，如是安住于舍，由于当时依止和修习正念与正知，多次串习的缘故，断除与喜相应的受和令心欢喜，生起喜的对治——无喜、寂静、极寂静的受，因此说'离喜'。'成就并安住第三禅'如前所说可知。
在第四禅中说'并且断除乐'，由于对治的种类相同，未说断除的对治，而是说由对治所作的断除乐。其对治是什么呢？即是舍、正念和正知。

།དེ་ལ་བརྟེན་ཞིང་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་པས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ལས་བསྐྱེད་ཅིང་བསམ་གཏན་ གསུམ་པའི་ས་པའི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ནུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་ཚེ་ན་བསམ་གཏན་པ་དེས་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་ པར་འདས་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་དེས་སྔོན་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ད་ལྟར་སྤོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ནུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ནི་བདེ་བ་སྤངས་སོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་སོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ནུབ་པོ་། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ནི་ ཡིད་མི་བདེ་བ་ནུབ་པོ།།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་རེ་ཞིག་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལྷག་མའི་ཚོར་བ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉི་ཚེ་ཡོད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ ཞེས་གསུངས་སོ།།བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་དེའི་ཚེ་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ས་འོག་མའི་སྐྱོན་འདི་ལྟ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབུགས་དབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་གྱུར་ཅིང་། དེ་ དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་གང་ཡོད་པ་དེ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེའི་སེམས་དེ་མི་གཡོ་བར་གནས་ཤིང་གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་ དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ དང་།རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྩ་བ་བཞི་པོ་སྲེད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་སྟེ། སྲེད་པས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སོ། ། ལྟ་བས་ནི་ལྟ་བའི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སོ། །ང་རྒྱལ་གྱིས་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སོ། །མ་རིག་པས་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་ཏེ། དེ་ལྟར་སེམས་ཀུན་ནས ཉོན་མོངས་པ་དག་ལ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བྱུང་བ་ན་དེའི་ཕྱིར་དེས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པར་བྱང་བས་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། དག་པའི་བསམ་གཏན་ནི་དགེ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེས་ ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་བསྟན་ཏོ།།རྣམ་པར་གཞག་པས་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། གྲངས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཚད་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མིང་དུ་ གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ།

依此而修习，多次串习，生起第三禅的业，舍弃第三禅地的乐，因此说'舍离乐'。
'先前已舍苦，喜忧已灭'是说，此时禅修者已超越苦乐，随后获得先前所舍及现在正在舍弃的，将其合为一处，因此说'先前已舍苦，喜忧已灭'。
其中，入第四禅时舍乐，入第二禅时舍苦，入第三禅时灭喜，入第一禅时灭忧。
'非苦非乐'是说，由于已舍离苦乐，故其余受唯有非苦非乐，因此说'非苦非乐'。
'舍念清净'是说，此时已舍离初禅以上下地之过患，即寻、伺、喜、入息、出息等一切，由于舍离彼等，其舍念变得清净、圆满，因此第四禅入定者心不动摇，远离一切动摇，故说'舍念清净'。
'成就安住第四禅'如前所述当知。
此四禅当以四相了知：染污、清净、建立、清净。
其中，如何以染污了知？四无记根：贪、见、慢、无明。贪为烦恼染污，见为见增上禅修者之染污，慢为慢增上禅修者之染污，无明为疑增上禅修者之染污。如是心染污时，生起色界烦恼及随烦恼，故此说明染污。
如何以清净了知？清净禅因善故称为清净，故此说明清净。
如何以建立了知？此有四种：数、对治、支分建立、入定建立、量建立、假名建立。

།དེ་ལ་གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་ཁོ་ནར་ཟད་དེ་ཆེས་མང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཆེས་ཉུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེ་ན། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ཤིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་ དང་པོ་ནས་མཐར་གྱིས་བཞི་པའི་བར་དུ་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ཤིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཞེ་ན་ལྔ་སྟེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་གནོད་སེམས་ དང་།རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་ལྔ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་འདོད་ཆགས་དང་། རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་དང་།རྒོད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་རྫོགས་པའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཞེ་ན། བཞི་སྟེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་རྫོགས་པའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཞེ་ན།དེ་ཡང་ལྔ་སྟེ། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། དབུགས་དབྱུང་བ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་མ་རྫོགས་པའོ། །ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ ཡན་ལག་དུ་ཞེ་ན།ལྔ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཡན་ལག་དུ་ཞེ་ན། བཞི་སྟེ། ནང་ཡོངས་སུ་དང་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །བསམ་ གཏན་གསུམ་པའི་ཡན་ལག་དུ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་ལྔ་སྟེ། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། བདེ་བ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཡན་ལག་དུ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་བཞི་སྟེ། བཏང་སྙོམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དྲན་པ་ཡོངས་ སུ་དག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡན་ལག་ལྔ་པ་དང་བཞི་པར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། གནས་པའི་རྟེན་དང་གནས་པ་ལ་ཕན་པ་དང་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡན་ལག་ལྔ་ལས་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཡན་ལག་བཞི་ལས་ནང་ཡོངས་སུ་དང་བ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཡན་ལག་ལྔ་ལས་དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཡན་ལག་བཞི་ལས་བཏང་སྙོམས་དག་པ་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་རང་རང་གི་གནས་པའི་རྟེན་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་དང་པོའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་། གཉིས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དང་། གསུམ པའི་བདེ་བ་དང་།བཞི་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་རང་རང་གི་གནས་པ་ལ་ཕན་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པར་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་བཞི་ནི་རང་རང་གི་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་དམིགས་པ་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་མི་འཕྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཕན་འདོགས་པའི་རྟེན་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་རྟེན་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མི་གནས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གནས་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བའི་གནས་པ་དང་། ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་གནས་པའི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་རོ།

关于数量的建立，为何禅定仅有四种，不多不少？因为已经完全超越了苦乐并圆满的缘故。即从初禅到第四禅逐渐地完全超越苦乐并圆满。
关于违品的建立，初禅的违品有哪些？有五种：欲贪、害心、寻思伤害、不悦、破戒和散乱。
第二禅的违品有哪些？也是五种：对初禅的贪著、寻、伺、苦、掉举和未圆满的禅定。
第三禅的违品有哪些？有四种：对第二禅的贪著、喜、乐和未圆满的禅定。
第四禅的违品有哪些？也是五种：入息、出息、对第三禅的贪著、乐等和未圆满的禅定。
关于支分的建立，初禅有几支？有五支：寻、伺、喜、乐和心一境性。
第二禅有几支？有四支：内净、喜、乐和心一境性。
第三禅有几支？也是五支：念、正知、舍、乐和心一境性。
第四禅有几支？也是四支：舍清净、念清净、不苦不乐和心一境性。
为何这四种禅定被建立为五支和四支？因为它们是住处的所依、有益于住处和住处的本体。
其中，初禅五支中的寻、伺，第二禅四支中的内净，第三禅五支中的念、正知、舍，第四禅四支中的舍清净和念清净，是各自禅定的住处所依。
初禅的喜、乐，第二禅的喜、乐，第三禅的乐，第四禅的不苦不乐，是各自有益于住处。
四种禅定中的心一境性四支，应知是各自住处的本体。
另一种分类是：缘念、缘受用和不散乱于所缘的缘故。
另一种分类是：因为是利益的所依、增上心的所依和增上慧的所依。
另一种分类是：为对治三种近烦恼的违品不住，即烦恼住、苦住和愚痴住的对治。

།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ པ་དང་ཆོས་མཐུན་པ་ཡིན་པར་ལྟ་བར་བྱེད་དོ།།འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་རྣམས་ལ་ལེགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་ལ་དབང་སྒྱུར་ བ་ལ་རང་དབང་ཡོད་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཀྱང་ལེགས་པར་བྱ་བ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ་། གཉེན་པོ་མ་ཡིན་པའི་གཉེན་པོ་དང་། ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པའི་གཉེན་པོ་དང་། སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་འཕྲོ་བ་ཉེ་བར་མ་ཞི་བའི་གཉེན་པོའོ། །རྣམ་གྲངས་དེ་དག་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དང་། ངག་གི་ཡན་ལག་ལྔ་དང་བཞི་དུམ་བུ་གསུམ་གསུམ་དུ་བཅད་པའི་ཚུལ་ནི་སྔ་མ བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་གྱིས་བསམ་གཏན་རྣམས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དགའ་བ་སྡུད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་གིས་སོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་གྱིས་ཇི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅེ་ན། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཐོབ་པ་དང་བཅས་པ་དང་འདྲེས་པ་ཡིན་པར རིག་པར་བྱའོ།།དེས་དེ་ལྟར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རིག་ནས། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་རགས་པ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ ནས་གཅིག་ཏུ་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་མོས་པར་བྱེད་ཅིང་།མཚན་མ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། སྒོམ་པར་བྱེད་པས་ན་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་རགས་པ་། ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་མོས་ པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཞིང་གོམས་པར་བྱས་པ་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་དང་པོ་ཁོ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་སྤོང་བའི་ལམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། ལམ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ དང་པོར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་།དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་སྤོང་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་ཞིང་སྤོང་བ་དེ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་མཐོང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་ བདེ་བ་ཆུང་ངུ་ལ་རེག་ནས་འདི་ལྟ་སྟེ།རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་རྒོད་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དུས་སུ་རབ་ཏུ་དང་བར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་དགའ་བ་ སྡུད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

另外，禅修者们也观察认为欲望享受与法相应。对于享受欲望者来说，有这三种正确的行为：善于寻求享受，善于享受所寻求的，以及对此有自主权。
同样，禅修者的支分也依据三种善行而建立。另外，禅修者的支分也被建立为对治三种严厉苦行的对治：非对治的对治，身心损害的对治，以及心向外散乱未寂止的对治。
关于这些分类中的四种禅定、五种语支和四种分为三部分的方式，应当如前所知。
等持的建立是以七种作意进入诸禅定：了知相的作意、由胜解所生的作意、极远离的作意、观察的作意、摄喜的作意、加行究竟的作意、加行究竟果的作意。
其中，如何以七种作意进入初禅？以等持地的作意了知欲界的粗重相和初禅的寂静相，这就是了知相的作意，应知这是与所得相混合的。
他如此了知欲界的粗重相和初禅的寂静相后，超越如实所闻所思的寻求初禅和粗重寂静相，以一心专注的方式胜解，并对该相缘修止观。由于修习，对所寻求的和粗重寂静相反复寂止，这就是由胜解所生的作意。
由于多次修习、串习、数数修习的缘故，首先生起断除粗大烦恼的道，与该道相应的作意称为极远离作意。
由此首先断除欲界烦恼，远离其随眠，因此之后喜欢断除、喜欢极远离，见到断除的诸多功德，触及由极远离所生的小喜乐。即为了断除昏沉、睡眠和掉举，以适时清净作意而正欢喜，以厌离作意而生厌离，这就是摄喜作意。

།དེ་ལྟར་སྤོང་བའི་དགའ་བ་དང་བསྒོམ་པའི་དགའ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་ན་རྒྱུའམ་གནས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་ལ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པར་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཀུན་དུ་ འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ན་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།ཅི་བདག་ལ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ཡིན་བཞིན་དུ་མི་མྱོང་ངམ་འོན་ཏེ་མེད་པས་མི་མྱོང་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་འདོད་པས་རབ་ཏུ་དང་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་སྡུ་གུ་གང་ཡང་རུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་ དེ་དེའི་བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྤང་བའི་ཕྱིར་མཚན་མ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་བསྟེན་པ་ལ་གཞོལ་བ་དང་།འབབ་པ་དང་བབ་པའི་སེམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞིང་བཏང་སྙོམས་སུ་མི་གནས་ལ། ཡིད་བྱུང་བ་དང་སྨོད་པ་དང་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་། མི་མཐུན་པར་མི་ གནས་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།བདག་གི་སེམས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས། དེ་བག་ལ་ཉལ་དེའི་ལྷག་མ་ལུས་པ་རྒྱ་ཆེར་སྤང་བའི་ཕྱིར་བདག་གི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་མངོན་ པར་ཟིན་པ་དང་ཆུ་བཞིན་དུ་བཅུས་པ་དང་།ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་ཟིན་པ་དེས་སྤོང་བ་ཅི་ལ་དགའ་བ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་དགའ་བ་ལ་རྒྱ་ཆེར་གནས་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་དེ་ནི་དེའི་དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དེ་ལྟར་སྤོང་བ་ལ་དགའ་བ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་དགའ་ ལ་རྒྱ་ཆེར་གནས་ཤིང་ཞི་གནས་དང་།ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན་ཡང་དང་ཡང་དུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་དེའི་གཉེན་པོ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། དུས་དུས་སུ་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་གཉིས་ལ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་ན། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ ཐམས་ཅད་ལས་རེ་ཞིག་ཙམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་འབྲལ་བར་བྱེད་ཅིང་།ས་བོན་གཏན་བཅོམ་པ་མ་ཡིན་ལ་དེའི་ཚེ་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་དེའི་སྦྱོར་ བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་། བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་དེའི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ལ་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་དགའ་བ་སྡུད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་ཚེ་ན་ནི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བས་ལུས་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པར་བྱེད་དོ། །སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བའི་ཚེ་ན་ནི་ལན་འགའ་ནི་བདེ་བའི་དངོས་པོ་ཆུང་ངུའི་ ཚུལ་གྱིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ།།ལན་འགའ་ལན་འགའ་ནི་བདེ་བའི་དངོས་པོ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་དང་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ། །སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་ཚེ་ན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ལུས་ཐམས་ཅད་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བས་ཁྱབ་པ་ དང་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ།དེའི་ཚེ་ན་ནི་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ། རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡན་ལག་ལྔས་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་ དང་།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོའི་ལམ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ།

如是当精进于断除的喜悦和修习的喜悦时，无论是因或处所，于其中为善法方面的修习造成障碍的具有贪欲的烦恼缠缚都不会生起时，他这样思维：'是我对欲望有贪欲却不体验，还是因为没有而不体验？'
他想要观察这一点，于是作意任何能使心清净的相，为了完全断除一切随眠，当作意彼相时，生起倾向、趣入、趣向的心，不住于舍，不生起厌离、呵责、退却、不顺，于是这样思维：'我的心尚未从诸欲中真实离贪解脱。'
为了广大断除彼随眠的余习，以我的心被加行所摄持，如水所摄，被法性所摄持，应当广大安住于断除的喜悦和修习的喜悦。这称为他的观察作意。
他如是广大安住于断除的喜悦和修习的喜悦，精进于修习止观时，反复观察并修习其对治，时时观察已断与未断二者，暂时使心从一切欲界烦恼中解脱，然种子未完全断除，此时生起初禅加行道究竟作为一切烦恼对治的作意，这称为他的加行究竟作意。
紧接着由此因此缘，入初禅正行等持，生起具有禅定正行的作意，这称为他的加行究竟果作意。
其中，当生起极远离作意和摄喜作意时，以远离生喜乐遍满其身。当生起加行究竟作意时，有时以少许乐事遍满，有时以极多极广大乐事遍满。
当生起加行究竟果作意时，远离生喜乐遍满全身，无有丝毫未被遍满处。此时，远离诸欲、远离罪恶不善法，有寻有伺，具足由远离所生喜乐的初禅五支所成就而住，安住于修习欲界对治道的果，获得离欲解脱。

།ཇི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་གྱིས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་ པ་དང་བཞི་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་ཐོབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅིང་།སྤང་བར་བྱ་བ་སྤང་བ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་གཏོད་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་ཐོབ་པར་བྱ་བ་སྤང་ཞིང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་རྩོམ་ པར་བྱེད་དོ་།།རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དགའ་བ་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་འབྲིང་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་ཐོབ་པ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པས་སེམས་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །སྦྱོར་ བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།།སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་དང་།མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སུན་འབྱིན་པའི་གཉེན་པོ་དང་ལྡན་ཏེ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དགའ་བ་སྡུད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་འཛིན་པ་གཉེན་པོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དང་བར་གྱུར་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐག་བསྲིངས་པ་གཉེན་པོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། སོ་སོར་རྟོག་པའི ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །ཚད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བསམ་གཏན་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྐྱེ་བ་གསུམ་མོ། ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པའི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གནས་རྣམ་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་། ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་འབྱུས་བུ་ནི་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པའི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་གསུམ་མོ། །གནས་གཙང་མ་ལྔ་པོ དག་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་།ཆེན་པོ་དང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཆེ་བར་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་གནས་གཙང་མ་ལྔར་རིམ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལྔའོ། །མིང་དུ་བཏགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དག་གིས་བསྡུས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཇི་སྙེད་ལ་སངས་རྒྱས་དང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་གི་མིང་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་མིང་དུ་བཏགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་གཞག་པས་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བཞི་པའི་བར་དག་གིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ།

如同以七种作意入初禅等持，同样也应当了知以七种作意随宜入第二禅、第三禅、第四禅和无色定。
其中以别相作意了知应断除的和应获得的，并为了断除所应断除的和获得所应获得的而专注。
以胜解作意为了断除所应断除的和获得所应获得的而开始精进。
以远离作意断除大烦恼。
以摄喜作意断除中等烦恼。
以观察作意以无增上慢而安住心。
以加行究竟作意断除小烦恼。
以加行究竟果作意体验修习这些作意的果。
此外，别相作意和胜解作意是具有厌患对治的随顺作意。
远离作意和加行究竟作意是具有断除对治的对治作意。
摄喜作意是具有执持对治的清净作意。
观察作意是具有远离对治的观察作意。
加行究竟果作意是这些的果。
关于程度的建立，修习小、中、大初禅的果是初禅三种生。
修习小、中、大第二禅、第三禅、第四禅凡夫地的果是第二禅、第三禅、第四禅凡夫地的三种生。
修习小、中、大、极大、最极大五种净居处，依次生于五种净居处。
关于名称的建立，诸佛菩萨入四禅所摄诸等持，声闻缘觉不知其名称的建立，故以此说明建立。
如何了知建立？从究竟圆满的初禅乃至第四禅称为清净。

།དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་བསམ་གཏན་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཞི་གནས་ཞེས་ཀྱང་བྱ། རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ཞེས་ཀྱང བྱ་བས་དེའི་ཕྱིར་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ས་དེ་དག་ན་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཡོད་པས་ན་དེས་ནིས་བསྟན་ཏོ། །ས་དེ་དག་ན་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེ་དམིགས་པ་གང་ལ་དམིགས་ཏེ་སྐྱེ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་ འདའ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་།དམིགས་པ་ནི་དམིགས་པ་བཞི་པོ་དག་སྟེ། ས་དེ་དག་ན་དམིགས་པ་དེ་དག་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་དང་། སྤྱད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་དང་། མཁས་པའི་དམིགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་ཁྱབ་པའི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གཟུགས བརྙན་དང་།དངོས་པོའི་མཐའ་དང་། དགོས་པ་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའོ། །སྤྱད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མི་སྡུག་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་། རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དབུགས་རྔུབ་པ་ དང་།དབུགས་དབྱུང་བ་དྲན་པའོ། །མཁས་པའི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཁམས་ལ་མཁས་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ ཡིན་པ་ལ་མཁས་པའོ།།ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའིའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ས་འོག་མ་རྣམས་ཀྱི་ཞི་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་ལྟར་དམིགས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པའི་ཐབས་ ཀྱིས་དམིགས་པ་ཡིན་པས་ན།དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བའི་ཐབས་ཀྱིས་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ན་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེ་དམིགས་པ་དེ་དག་ལ་དམིགས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ནས། དེས་ནི་དམིགས་པ་བསྟན་ཏོ། །ས་དེ་དག་ན་ དམིགས་པ་དེ་དག་ལ་དམིགས་ཏེ་སྐྱེ་བ་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རྣལ་འབྱོར་པ་དང་པོ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་ཞུགས་པ། དེ་ཉིད་ཡང་དག་ པའི་སྤོང་བ་བཞིས་བརྟན་པར་བྱས་པ་དེས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བསྒོམས་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པ་ཡིན་པས་ན།དེའི་ཕྱིར་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ བཞི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

如是彼等四种禅定，亦称为禅定，亦称为三摩地，亦称为止，亦称为专注，亦称为现法乐住，因此称为现法乐住事。由于彼等地中有心住事，故此说明。
彼等地中心住事缘何所缘而生？为此说'以出离一切苦之方便所缘事'。所缘即四种所缘，应知彼等地中缘彼等所缘而生心住事。
其中四种所缘为何？遍满所缘、净行所缘、善巧所缘及净惑所缘。
其中遍满所缘为何？彼复有四种：有分别影像、无分别影像、事边际及究竟事。
净行所缘为何？彼有五种：不净、慈心、缘起、界差别及出入息念。
善巧所缘为何？彼亦有五种：蕴善巧、界善巧、处善巧、缘起善巧及处非处善巧。
断烦恼所缘为何？彼有二种：世间的及出世间的。
其中世间的有二种：即下地寂静性。
出世间的有四种：苦圣谛、集圣谛、灭圣谛及道圣谛。
如是彼等四种所缘，是世间及出世间道离贪之方便所缘，故称为以出离一切苦之方便所缘事。
彼等地中心住事缘彼等所缘而生，此说明所缘。
彼等地中缘彼等所缘而生之心住事，其自性为何？即四圣谛智。
其复云何？瑜伽师初修四念住时，趣入四圣谛，以四正断坚固，由修四神足而圆满三摩地，其自性即为四圣谛智。
是故应知心住事之自性即为四圣谛智。

།དེ་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་བསྒོམ་པ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གིས་བསྡུས་ པའི་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དང་།སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད། ཀུན་འབྱུང་སྤོང་བར་བྱེད། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད། ལམ་སྒོམ་པར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་བདེན་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་ བའི་དངོས་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཤེས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་དང་། དེ་ལ་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་བདག་མེད་ པར་ཤེས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བསྒོམ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཤེས་པ་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་དང་། དེ་ལ་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་བདག་མེད་པར་ཤེས་པ་བདེན་པ་ཤེས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་འདི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་གནས་ཡིན་པས་བདེན་པ་ཤེས་པའི ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པས་སོ་སོར་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་ བསྟན་ཏོ།།སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དེ་ཉིད་ལ་གང་ཟག་ལ་མིང་དུ་བྱས་ནས་ཕྱི་མར་འབྱུང་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ལས་ བརྩམས་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་གཞན་དག་དང་གང་ཟག་གཞན་རྣམས་ལ་བྱ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་།འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། དགའ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་གིས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་གནས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཡིན་པས། བདེན་པ་ ཤེས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དེ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་ ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་གང་ཟག་བདག་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།།ནང་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་གང་ཟག་མེད་བཞིན་གང་ཟག་ཏུ་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་མངོན་ པའི་ང་རྒྱལ་མེད་ཀྱང་ཆོས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་ཤིང་ཆོས་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་གནས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ཉིད་ཡིན་པས་བདེན་པ་ཤེས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དེ་ལ་ཆོས་བདག་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན པ་དེ་ནི་ནང་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཆོས་བདག་མེད་པར་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ།

什么是了知四圣谛？即是遍知苦谛、断除集谛、现证灭谛、了知修道，这也是由止观所摄的心住之事，以此心住之事而遍知苦谛、断除集谛、现证灭谛、修习道谛，因此称为了知谛。
其中，首先为了显示遍知之事即苦谛的了知遍知之事，所说'遍知之事'等，是显示苦谛的特征别解、于彼了知补特伽罗无我及法无我的遍知之事三种。
其中'遍知之事'是指在修习四神足时，以何等智慧别解苦谛之相，并了知其中补特伽罗无我及法无我，此即是了知谛的遍知，这称为遍知之事。
'了知颠倒处'是指，由于此苦谛是四颠倒之处，以了知谛的遍知，别解苦谛之相为无常、苦、空、无我，这称为了知颠倒处，这是显示别解苦谛之相。
从众生想而言，'了知外在众生颠倒行处'是指，即于彼苦谛中，以补特伽罗为名，从缘未来因的众生想开始，对外在其他众生及其他补特伽罗的颠倒行为、颠倒执著、颠倒欢喜等颠倒行处，即是五取蕴所摄的苦谛，以了知谛的遍知而了知彼苦谛补特伽罗无我，这称为了知从众生想开始的外在众生颠倒行处，这是显示于苦谛中补特伽罗无我。
'了知内无增上慢处'是指，内在自身的五取蕴为苦谛所摄，虽无补特伽罗我见的增上慢，但仍执著为法并视法为我的处所即是五取蕴苦谛所摄，以了知谛的遍知而了知彼苦谛法无我，这称为了知内无增上慢处，这是显示了知苦谛中法无我。

།དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་དང་། དེ་ལ་གང་ཟག་བདག་ མེད་པ་དང་།ཆོས་བདག་མེད་པར་ཤེས་པའི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་བསྟན་མ་ཐག་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་གསུམ་དངོས་པོ་གཅིག་ཏུ་བསྡུའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སྤང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་སྤང་བ་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བསྒོམ་པའི་ གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། །དེའི་གནས་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་གནས་ཤིང་བརྟེན་ནས་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ བདེན་པས་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ད་དུང་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དེའི་འོག་ཏུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་དེས་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཤེས་པའི་ དངོས་པོ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འགོག་པའི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ཤེས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། མངོན་དུ་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་པས་དེ་མངོན་ དུ་བྱས་ན་འགོག་པ་ལ་མི་སྐྲག་ཅིང་དགའ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེས་ན་འགོག་པའི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བསྒོམ་པ་ ཤེས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།བསྒོམ་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་སྨོས་པའི་དོན་གསུམ་པོ་དག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལམ་གོམས་པར་བྱ་དགོས་པས་ན་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ལམ་གྱི་བདེ་བ་བསྒོམ་པ་ཤེས་པ་ བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་གིས་ནི་ས་དེ་དག་ན་དམིགས་པ་དེ་དག་ལ་དམིགས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ས་དེ་དག་ན་དམིགས་པ་དེ་དག་ལ་དམིགས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་ འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེའི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན།དེའི་ཡན་ལག་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པའི་ཡན་ལག་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་དང་། རྣམ་པའི་ཡན་ལག་དང་། དམིགས་པའི་ཡན་ལག་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་དང་། གཉེན་པོའི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། གཉེན་པོའི་བསྒོམ་པ་ལས་མི་ཉམས་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ་དངོས་པོ་རེ་རེ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོ་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན་། དེ་སྙིང་པོར་བྱ་བའི དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་ནི་དེ་སྙིང་པོར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གུས་པས་སྦྱོར་བའི་སྦྱོར་བ་དང་རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བའི་སྦྱོར་བས་དེ་སྙིང་པོར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་གུས་པར་སྦྱོར་ བའི་སྦྱོར་བས་ནི་དེ་ཆུད་མི་ཟ་བར་འགྱུར་ལ།རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བའི་སྦྱོར་བས་ནི་དེ་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བས་ན་དེ་ལྟར་ཆུད་མི་ཟ་བ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པའི་སྦྱོར་བས་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེ་སྙིང་པོར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེས་ནི་སྦྱོར་བའི་ཡན་ལག་བསྟན་ཏོ།

所谓'三种'，是指对苦谛特征的各别了知，以及对其无人我和无法我的了知这三种遍知，是针对刚刚所说的三种，这三者归纳为一事。其后为了说明应断除的事物即集谛的断知，而说'修习处的事物'，即修道谛。其处即是应断除的集谛，因为依止并安住于应断除之处而修习道。因此，由于集谛不为苦谛所摄，所以虽已遍知苦谛，但仍与集谛相关联，故集谛应在其后断除，因此这是说明了知应断除集谛的事物。
其后为了说明现证事物即现证灭谛的了知，而说'应现证的事物'。现证即是现前证得之义，现证此谛则不畏惧灭法而生欢喜，因此灭谛应在其后现证，所以这是说明现证灭谛的了知。
其后为了说明应修习事物即修习道谛的了知，而说'修习的事物'。为成就上述三种义理，需要熟习道，因此道谛应在其后修习，所以这是说明修习道谛的了知。如是所说的四圣谛了知，即说明了在彼等地中缘彼等所缘而生起的心住事的自性。
如是在彼等地中缘彼等所缘而生起的心住事即四圣谛了知的自性，其支分是什么呢？其支分即是四圣谛了知的八种支分：加行支、行相支、所缘支、作意支、违品支、对治支、对治处支、不退失对治修习方便支，每一事物都按次第排列。其中，首先什么是加行支呢？以'应作为心要的事物'来说明。心住事即四圣谛了知的自性，其加行支即是应作为心要的事物。这是以恭敬加行和恒常加行而作为心要，以恭敬加行则不会虚耗，以恒常加行则能究竟，如是以不虚耗和究竟的加行使心住事成为心要，因此这是说明加行支。

། རྣམ་པའི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། དེའི་རྣམ་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེའི་རྣམ་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞེ་ན། ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པ་དང་། ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་རྣམ་པའོ། །དེ་ལ ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་སེམས་གནས་པ་དགུ་དང་།སྟོབས་དྲུག་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་སྔར་བསྟན་པ་དག་གོ། །ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་རྣམ་པ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་འདྲེས་པར་གྱུར་ཏེ་མཉམ་པར་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ སྟེ།དེ་དག་གིས་ནི་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེའི་རྣམ་པའི་ཡན་ལག་བསྟན་ཏོ། །དམིགས་པའི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། དེའི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེའི་རྣམ་པའི་ དངོས་པོ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེའི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞེ་ན།ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནོ། །ལྷག་མཐོང་གི་རྣམ་པའི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནོ། །ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་རྣམ་པའི་དམིགས་པ་ ནི་དངོས་པོའི་མཐའ་དང་དགོངས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ།དེ་དག་གིས་ནི་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེའི་དམིགས་པའི་ཡན་ལག་བསྟན་ཏོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་དཔྱོད་པ་ལ་མཁས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། སེམས་ གནས་པའི་དངོས་པོ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞེ་ན།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་པོ་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།དགའ་བ་སྡུད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་མོད་ཀྱི། སྐབས་འདིར་ནི་གཙོ་ཆེར་དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་དཔྱོད་པ་ལ་མཁས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ནས་ལམ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་གོམས་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། སྐབས འདིར་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྡུས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བསྒོམ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་སྦྱར་ཏེ།དེས་ནི་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་བསྟན་ཏོ། །མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན།དེ་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་དངོས་པོ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ གཡེང་བ་དང་།ཕྱི་རོལ་དུ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ནང་དུ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། མཚན་མའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྣམ་པར་གཡེང་བའོ། །དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྔར་འཕགས་པ་བྱམས་པའི་ལེའུར་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་བཞིན་ཏེ། དེས་ ནི་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྟན་ཏོ།

什么是行相支分？以'其行相事'来说明。心住事即是了知四圣谛的体性，其行相事是什么呢？即是止的行相、观的行相和止观双运的行相。
其中止的行相是前面所说的九种心住、六种力和四种作意。止观双运的行相是止观二者融合而平等双运的专注一境性作意。
以上说明了心住事的行相支分。
什么是所缘支分？以'其所缘事'来说明。心住事即是了知四圣谛的体性，其如前所说行相事的所缘事是什么呢？止的所缘是无分别影像。观的行相所缘是有分别影像。止观双运行相的所缘是事边际和意趣圆成。
以上说明了心住事的所缘支分。
什么是作意支分？以'善巧于观察已断未断之事'来说明。心住事即是了知四圣谛的体性，其作意事是什么呢？虽然包括七种作意：即相分别作意、胜解作意、远离作意、观察作意、摄喜作意、加行究竟作意、加行究竟果作意，但此处主要是就观察作意而言，故说'善巧于观察已断未断之事'。
这是在一切修道中观察已断和未断烦恼，依所得道而修习的作意。此处是就等持地一切修道之名所摄的四神足修习阶段的观察作意而言。
以上说明了心住事的作意事。
什么是违品支分？以'其散乱事'来说明。心住事即是了知四圣谛事，其散乱事是什么呢？有五种：作意散乱、外散乱、内散乱、相散乱、随眠散乱。
其详细分类如前弥勒品中广说。以上说明了心住事的违品支分。

།གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རྣམ་ པར་མི་གཡེང་བའི་དངོས་པོ་གང་ཞེ་ན།རྣམ་པར་གཡེང་བའི་དངོས་པོ་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་ཉེ་བར་ཞི་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེས་ནི་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལས་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་གཉེན་པོའི་ཡན་ལག་བསྟན་ཏོ། །གཉེན་པོའི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། རྣམ་ པར་མི་གཡེང་བའི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལས་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་ཞེ་ན། གཅིག་ཏུ་ཞི་གནས་བསྒོམ་པ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡིད་ལ་ བྱེད་པས་བར་ཆད་མེད་པའི་སེམས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།གཅིག་ཏུ་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་འདྲེས་པར་གྱུར་ཏེ་མཉམ་པར་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་དག་གིས་ནི་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལས་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་དངོས་པོ་དེའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྟན་ཏོ། །གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ལས་མི་ཉམས་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། བསྒོམ་པ་ལས་ཡོངས་ སུ་སྐྱོ་བའི་སྦྱོར་བ་བསལ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བསྒོམ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྦྱོར་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་གང་། དེ་བསལ་བའི་དངོས་པོ་ནི་གང་ཞེ་ན། དེ་བསྒོམ་པ་ལ་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཞི་ གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་།རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་དཔེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའོ། །དེ་བསལ་བའི་དངོས་པོ་ནི་དེ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི་གང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ ནི་གང་།བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི་གང་ཞེ་ན། སེམས་རྒོད་པའམ་རྒོད་དུ་དོགས་པ་ན་ཀུན་དུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་སེམས་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་བྱིང་ངམ་བྱིང་དུ་ དོགས་པ་ན་མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་།སེམས་ཀྱི་མཚན་མ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱའོ། །ཞི་གནས་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའམ། ལྷག་མཐོང་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའམ། ཟུང་དུ་འབྲེལ་ བའི་ལམ་ཡང་རུང་སྟེ།དེ་གཉི་གའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་སེམས་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པ་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གིས་ནི་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལས་རྣམ་ པར་གཡེང་བའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བ་བསྒོམ་པ་ལ་མི་ཉམས་པའི་ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་དངོས་པོ་བཅུ་བཞིས་སེམས་གནས་པའི་དངོས་པོ་དེའི་ས་དང་། དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཡན་ལག་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་སེམས་ གནས་པའི་དངོས་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་སྐབས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དབང་པོ་ལྔ་ནི། བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ་། དེས་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ སྦྱོར་བའི་ལམ་བསྟན་ཏོ།

什么是对治支分？以'不散乱事'来说明。心住于四圣谛了知的自性之事，对于此不散乱事是什么？即是令五种散乱事寂灭，由此说明了心住事中对治散乱的对治支分。
什么是对治所依支分？以'不散乱所依事'来说明。心住于四圣谛了知的自性之事，对于此不散乱所依事是什么？即是一心修习止的相续作意而无间断地作意心，一心修习观的相续作意而作意心的相，止观双运平等而入一心作意。由此说明了心住事中对治散乱事的对治不散乱所依支分。
什么是不退失对治修习方便支分？以'断除厌离修习加行事'来说明。心住于四圣谛了知的自性之事，对于此修习厌离的加行是什么？断除此的事又是什么？修习厌离的加行即是不作意止的因相，不作意励持的因相，不作意舍的因相。断除此的事即是作意彼等。
其中，什么是止的因相？什么是励持的因相？什么是舍的因相？当心掉举或怀疑掉举时，与生起厌离相应的诸法，以及作意无间断心，此即名为止的因相。当心沉没或怀疑沉没时，与生起欢喜相应的诸法，以及作意心相，此即名为励持的因相。
无论是专一于止，或专一于观，或双运道，当于彼二者的随烦恼无染污时，心自然趣入而作意，任运成就，此即名为舍的因相。由此说明了心住事中对治散乱的对治不退失修习方便支分。
如是以十四事说明了心住事的地、所缘、自性及支分，此等一切即是广说心住事四神足所净修定道的情形。五根以'修习利益事'来说明，由此说明了现证加行道。

།དེ་ལ་བསྒོམ་པ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བསྒོམ་པའོ། །དེའི་ཕན་ཡོན་ནི་དབང་པོ་ལྔ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་དག་སྐྱེས་པས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཐོབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་ལྔ་པོ་གང་ཞེ་ན། དད་པའི་དབང་པོ་ དང་།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའོ། །དེ་ལ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་གནས་པའི་དངོས་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལམ་ཐོབ་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ གནས་པ་དེས་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་།དེའི་གཉེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཐོབ་པ་དང་། ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་བསྐྱེད་ཟིན་ནས། དེའི་གོང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་ ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་དང་།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་རྩེ་མོ་གཉིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱོང་བའི་ལམ་ཆུང་ངུ་ཡང་དག་པར་རྩོམ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་ཏིང་ ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དག་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་ཞིང་དེ་དག་གིས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་རྩེ་མོ ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཐོབ་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ཡང་དབང་པོ་ལྔ་ཡང་དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གྲོགས་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་རྣམས་སོ་། །ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ ན།དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་བོ། །གྲོགས་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དད་པའི་དབང་པོ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ ཆེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་མོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེས་ནས་བདེ་བ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བསྒོམ་མོ། །དྲན་པའི་དབང་པོ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ནས་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་ གནས་པའི་དྲན་པ་མི་བརྗེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་མོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་གནས་པའི་དྲན་པ་མ་བརྗེད་པས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་མོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་བདེན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་ནས་ ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒོམ་མོ།།བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། བདེན་པ་རྣམས་མྱུར་དུ་རྟོགས་པ་དང་དྲོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྩེ་མོ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དད་པའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཏིང་ ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པ་ན། སྟོན་པ་དང་ཉན་ཐོས་གཞན་དག་གིས་རྟོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དང་བ་དང་དད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དད་པའོ།

关于修习，即是修习四神足。其功德是生起五根。应当了知由这些生起而获得现观的加行道。
其中五根是什么呢？即信根、精进根、念根、定根、慧根。
其次第如何呢？如是安住之事，由四神足清净三摩地之道，获得并安住于三摩地者，彻底摧毁烦恼随眠，获得其对治之圆满三摩地，生起顺解脱分善根后。
为了在此之上圆满三摩地之相，断除粗重与中等随眠，为生起顺抉择分善根之暖位与顶位二者，而开始修习小品根清净道。
此即如获得四神足般，安住于三摩地，依止三摩地，修习增上心学及具足增上慧学之瑜伽，则五根次第生起，由此应知获得顺抉择分善根之暖位与顶位二者。
此五根亦应了知有所缘、自性、助伴、修习及修习之果。其中何为所缘？即四圣谛。
何为自性？即信、精进、念、定、慧。
何为助伴？即与彼等相应之心及心所法。
何为修习？信根以于诸谛生起胜解之理而修习。精进根以生起胜解后为现证安乐而发起精进之理修习。念根以发起精进后于诸谛安住不忘之理而修习。定根以于诸谛安住不忘念故以一心专注之理而修习。慧根以于诸谛一心等持后以择法之理而修习。
何为修习之果？即速疾通达诸谛、生起暖位，及生起小、中、大顶位。
其中何为信根？如是安住三摩地，依止三摩地而修习增上心学及增上慧学瑜伽时，于导师及其他声闻所证生起胜解、净信与信心，此即是信。

།དེ་ ནི་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་དད་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གང་ལ་དབང་བྱེད་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་དང་བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། མཐོང་བས་སྤང་ བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་པོ་དག་ནི་འདིར་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ལ་དབང་བྱེད་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་དང་དྲན་པ་ དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དྲན་པའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ལུས་པར་སྤོང་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་དག་ནི་འདིར་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ དྲན་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གང་ལ་དབང་བྱེད་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་བསམ་ གཏན་བཞི་པོ་དག་ནི་འདིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་དབང་པོ་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ལ་དབང་བྱེད་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་བདེན་པ་ཤེས་པ་དག་ནི་འདིར་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ཤེས རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གང་ལ་དབང་བྱེད་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་། །དབང་པོ་ལྔ་ནི་དེ་དག་གི་དོན་དང་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་དབང་པོ་ལྔའི་དོན་གང་ཞེ་ན། དབང་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ ཞིག་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་དབང་བྱེད་ཅེ་ན།གཞི་དེ་དང་དེ་ལ་ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་ལ་གཙོ་བོར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་དབང་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་ལྔའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། དབང་པོ་ལྔ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དབང་ བྱེད་པའི་དོན་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་དང་། ལུས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་མངོན་པར་མཐོ་བའི་ཐབས་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་ དང་སྐྱོན་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་དང་།དད་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་ནི་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་གྱི་འབྲས་བུ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ།

由于具有主导的含义，故称为信根。主导什么呢？主导出世间法的生起以及精进、禅定、智慧根等的生起。
什么是精进根？为断除见所断烦恼而生起的四种正断，在此称为精进。由于具有主导的含义，故称为精进根。主导什么呢？主导出世间法的生起以及念、禅定、智慧根等的生起。
什么是念根？为断除一切颠倒而趣入的四念住，在此称为念。由于具有主导的含义，故称为念根。主导什么呢？主导出世间法的生起以及禅定、智慧根等的生起。
什么是禅定根？为证得不还果而生起的四种禅定，在此称为禅定。由于具有主导的含义，故称为禅定根。主导什么呢？主导出世间法的生起以及智慧根等的生起。
什么是智慧根？为证悟四圣谛及获得沙门果而趣入的谛智，在此称为智慧。由于具有主导的含义，故称为智慧根。主导什么呢？主导出世间法的生起。
以上已说明五根的含义、安立和分类。其中，五根的含义是什么？是主导的含义。为显示什么而主导？为显示彼彼所依及彼彼诸法的殊胜性而主导。
其中，五根的安立是什么？五根是由于主导世间清净、主导清净、主导对治烦恼、主导身解脱、主导众生增上方便、主导显示众生功德过失、主导从信至慧具足如是功德、主导沙门果道的修行而安立。

།དེ་ལ་དབང་པོ་ལྔའི་རབ་ ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དག་གིས་ཅི་བྱེད་ཅེ་ན།བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། དབང་པོ་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བས་བསྡུས་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པ་ དང་།དེ་དག་ནི་དགེ་བ་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་གི་ས་བོན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་དེ་དག་ཉིད་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པ་ དང་།དེ་དག་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པ་ཡིན་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་དུ་མ་གཏོགས་པ་ཡང་ཡིན་པ་དང་། ས་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་ཡིན་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ དང་།འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དེ་དབང་པོ་དེ་དག་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཞིང་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཞི་པོ་དག་ལས་དྲོ་བར་ གྱུར་པ་དང་རྩེ་མོ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ནི་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་རྩེ་མོ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མེས་མེའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འདོད་ཅིང་མེ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་མི་ལ་ལ་ཞིག་གིས་གཙུབ་གཏན་གྱི་སྟེང་དུ་གཙུབ་ཤིང་གཙུབས་ཏེ་མངོན་པར་ གཙུབས་ཤིང་འབད་པར་བྱེད།སྒྲིམ་པར་བྱེད། རྩོལ་བར་བྱེད་ན། དེའི་འབད་པ་དང་། སྒྲིམ་པ་དང་རྩོལ་བའི་སྒོ་ནས་གཙུབ་གཏན་ལས་དྲོད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དྲོད་དེ་ཉིད་མངོན་པར་འཕེལ་བས་ན་རྩེ་མོར་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་གཙུབ་གཏན་གྱི་སྟེང་དུ་གཙུབ་ཤིང་གཙུབས་ ཏེ་མངོན་པར་གཙུབས་ཤིང་འབད་པར་བྱེད།སྒྲིམ་པར་བྱེད། རྩོལ་བར་བྱེད་། དེ་ལྟར་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དག་ལ་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཞིང་གོམས་པར་བྱེད་ལན་མང་དུ་བྱེད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་དང་པོ་ཁོ་ནར་གཙུབ་གཏན་ལས་དྲོད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ནི་མེ་དེ་ལྟ་བུས་ཉོན་མོངས་པའི་ བུད་ཤིང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དག་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་དྲོད་དེ་ཉིད་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ན་རྩེ་མོར་བྱུང་བ་དེ་ལྟར་ནི་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དེ་དག་ཉིད་ཤས་ཆེར་འཕེལ་བའི་རྩེ་མོ་དག་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་ ནི་བརྒྱ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་ན་ཡང་ནམ་ཞིག་ན་ངེས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ།།རྩེ་མོ་ཐོབ་པ་ནི་བརྒྱ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཤིང་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། མཚམས་མེད་པ་དག་བྱེད་པ་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་མི་འཆད་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དབང་པོ་ལྔ་ པོ་དེ་དག་ལས་།སྟོབས་ལྔ་ནི། དེ་བརྟན་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་འདྲེས་པའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའོ། །བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་ཏེ་དབང་པོ་དེ་བརྟན་ཞིང་སྟོབས་སུ་གྱུར་པ་ན་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་འདྲེས་ པའི་ལམ་ཐོབ་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་སྟོབས་ལྔ་གང་ཞེ་ན། དད་པའི་སྟོབས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། དྲན་པའི་སྟོབས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་སོ།

关于五根的详细分类，如果问五根有何作用？它们能圆满善趣出生和涅槃资粮，是随顺诸根的，是心所法所摄，是有为法，是善法，是有异熟，其中一分不是无异熟，其种子不是无异熟，它们是从非异熟所生，
它们是属于三界，也有不属于三界，是缘一切地，是有漏和无漏，是应断和不应断，是世间和出世间等等分类。由于数数修习串习这些根的缘故，能从四种顺决择分善根中生起小中大三品暖位和顶位。
其中暖位是获得光明，顶位是光明增盛。譬如有人想要取火而求火，在钻木取火的底板上用钻木棒钻磨，努力、精进、勤奋，由其努力、精进、勤奋，从底板生起暖气。暖气增长即成顶位。如同在钻木取火的底板上用钻木棒钻磨，努力、精进、勤奋一样，应当了知五根也是如此数数修习串习。
如同最初从底板生起暖气一样，应当了知这是能焚烧烦恼薪柴之火生起的前行因缘的暖位。如同暖气增长而成顶位一样，应当了知这暖位增长即为顶位。其中获得暖位者，即使百次退失，终将必定成为涅槃法器。获得顶位者，即使百次退失而堕恶趣，造作无间罪业，也是不断善根法器。
如是从五根中，五力是'彼坚固事'所说，这是宣说与现观相应之道。其中'彼'是指根，'坚固'是指力，应当了知当诸根坚固成为力时，即获得与现观相应之道。其中何为五力？即信力、精进力、念力、定力、慧力。

།དེ་ལ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་དངོས་པོ་དབང་པོ་ལྔས་ མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཐོབ་པ་དེས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་དང་བྲལ་ཞིང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་རྩེ་མོ་ཐོབ་སྟེ།སྦྱོར་བའི་ལམ་ཆུང་ངུ་ དང་འབྲིང་ཡང་དག་པར་བརྩམས་ནས།དེའི་གོང་དུ་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་བྲལ་བར་བྱ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བདེན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གཉིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྟོབས་རྣམས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་བརྩོན་པར་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་སྟོབས་ལྔ་ཡང་དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གྲོགས་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དམིགས་ པ་དང་།ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གྲོགས་དང་། བསྒོམ་པ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། བདེན་པ་རྣམས་མྱུར་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། བདེན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ ཆོས་ཀྱི་མཆོག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སྔར་དབང་པོ་ལྔའི་སྐབས་སུ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། དབང་པོ་རྣམས་ལ་ནི་དབང་བྱེད་པའི་དོན་གྱིས་ རྣམ་པར་གཞག་གོ།།འདིར་སྟོབས་རྣམས་ལ་ནི་དེ་དག་ཉིད་བརྟན་ཞིང་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་མི་ཆོམས་པའི་དོན་གྱིས་སྟོབས་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅི་ཞིག་གིས་མི་ཆོམས་ཤེ་ན། དེ་དག་ནི་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་དང་མི་འདྲེ་ཞིང་ལྷ་འམ་བདུད་དམ་ ཚངས་པའམ།སུ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་ཆོས་དང་མི་མཐུན་པས་མི་འཕྲོགས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་མི་འཕྲོགས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་མི་ཆོམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་སྟོབས་དེ་དག་གིས་སྟོབས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པས་བདུད་ཀྱི་སྟོབས་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་ རྒྱལ་བར་བྱས་ཏེ།ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་སྟོབས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་སྟོབས་དེ་དག་ཀུན་དུ་བསྟེན་ཞིང་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཞན་གཉིས་པོ་བདེན་པ་ དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དཔེ་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་བདེན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ནི་བར་ ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་མེའི་དྲོད་འདོད་པ་དེ་ཉིད་མངོན་པར་འཕེལ་བའི་རྩེ་མོར་བྱུང་བ་ན་དུ་བ་འཐུལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱ་ཆེར་མངོན་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ན། མེ་ལྕེ་མེད་པའི་མེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་དུ་བ་འཐུལ་བ་དེ་ལྟར་ནི་བདེན་པ་དང་རྗེས་ སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་རྣམས་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་མངོན་པར་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་ན་མེ་ལྕེ་མེད་པའི་མེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་དོ།

那么次第是怎样的呢？如是修习的利益事，以五根现证所缘之加行道获得者，以圆满三摩地相及远离大中品随眠，并生起顺决择分善根之暖相及顶位。
正修小中品加行道后，为了于其上远离圆满三摩地相及小中品随眠，以及为生起顺决择分善根之谛顺忍和世第一法二者，应当了知精进修习大品加行道诸力。
其中五力应当了知所缘、自性、助伴、修习及修习果。所缘、自性、助伴、修习如诸根所说般了知。
修习果是什么呢？速疾现证诸谛，以及生起小中大品谛顺忍和世第一法。
其中信、精进、念、三摩地、慧三摩地，即如前根品中所说。
其中差别是：诸根是以增上义安立，此中诸力即是以彼等坚固具力不可夺义称为诸力。
何者不可夺呢？彼等不与不信等违品相杂，天或魔或梵天或任何世间非法不能夺取，烦恼缠缚不能夺取，故称不可夺。
由彼诸力具力，战胜一切魔力，为尽诸漏而精进，故称为诸力。
由于彼诸力数数修习串习多修之因，生起顺决择分善根余二，即小中大品谛顺忍及世第一法。
其中谛顺忍是随顺真实义之一分。世第一法是无间三摩地。
譬如欲求火暖，彼增盛至顶位时生烟，广大增盛时生无焰火。如是如烟生起，应观诸谛顺忍。
如广大增盛时生无焰火，应观世第一法，彼唯一刹那而已。

།དེ་ལ་བདེན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་ ཐོབ་པ་ནི་བརྒྱ་ལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཀྱང་ངན་སོང་དུ་མི་འགྲོ་སྟེ།བདེ་འགྲོའི་ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཐག་བསྲིངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཁོ་ནས་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་དང་སྐྱེ་བ་དང་། ལུས་དང་སྲིད་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་ཁ་ཅིག་གིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་ སྟེ།ངན་སོང་གི་འགྲོ་བ་རྣམས་དང་། སྒོ་ང་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེས་པའི་སྐྱེ་གནས་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དང་། ཚངས་པ་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བ་རྣམས་དང་། ཟ་མ་དང་མ་ནིང་མཚན་གཉིས་པའི་ལུས་རྣམས་དང་། བརྒྱད་ལ་སོགས་ པའི་སྲིད་པ་རྣམས་དང་།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་དཔེ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་བོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཐོབ་པ་ནི་བར་ཆད་མེད་པར་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་ ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱིས་དྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་རྩེ་མོ་གཉིས་ཐོབ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ལས་བཟློག་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་འགྱུར་བར་སྲིད་ཀྱི།བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མི་སྲིད་དོ་། །དེས་བཟོད་པ་མན་ཆད་གསུམ་ཐོབ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ལས་ བཟློག་སྟེ།རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བར་སྲིད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཐོབ་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མི་སྲིད་དོ། །རང་སངས་རྒྱས་བསེ་རུ་ལྟ་བུ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་བཞི་པོ་གང་ལས་ཀྱང་བཟློག་ཏུ་མི་རུང་སྟེ། དེ་གཉིས་ནི་གཡོ་བ་ དང་གསལ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ཏེ།རྒྱུན་ཆགས་ཁོ་ནར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནས་བཟུང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚོགས་ན་སྤྱོད་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་འདྲ་བར་བཟློག་ཏུ་ རུང་ངོ་།།དེ་ལ་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་གང་ཡང་རུང་བའི་རིགས་ཅན་གྱིས་གང་ཟག་རྣམས་ཚེ་དང་པོ་ཁོ་ན་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་ཏེ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ མེད་དེ།ཐམས་ཅད་པས་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བ་ཡང་དཔེར་ན་ས་བོན་འདེབས་པ་དང་ལོ་ཏོག་སྐྱེ་བ་དང་འབྲས་བུ་ཆགས་པ་བཞིན་དུ་ཚེ་དང་པོ་གཅིག་ལ་ནི་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཚེ་གཉིས་པ་ལ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།ཚེ་གསུམ་པ་ལ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། ཆོས་ཉིད་འདི་ལ་ནི་རྒྱུད་རིམ་གྱིས་འཇུག་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སྟོབས་དེ་དག་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་འདྲེས་པའི་ལམ་ཡིན་པས་ན་དེ་བརྟན་པའི་དངོས་པོ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཙམ་གྱིས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་ཆུང་ངུ་དང་བྲལ་ཞིང་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་བདེན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཐོབ་སྟེ། སྦྱོར་བའི་ལམ་ཆེན་པོ་ཡང་ དག་པར་བརྩམས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ནི། འཕགས་པའི་དབང་ཕྱུག་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་བསྟན་ཏོ།

对于获得随顺真谛的忍位者，即使百次退失，也不会堕入恶趣，因为已有善趣业，且烦恼已被延缓。
仅仅获得忍位，就已获得不生法性，即不再生于某些趣处、生处、生类、身体、有及烦恼中。即获得不生于恶趣、卵生、湿生、无想有情、北俱卢洲、大梵天等处，不生为黄门、阴阳人等身，不生第八有等，以及不生见断烦恼等随眠的法性。
获得世间第一法者，必定无间隔地在第二刹那获得见道，这是必然的法性。
其中，声闻种性的补特伽罗获得暖位和顶位时，可能从声闻种性转为佛种性，但获得忍位者则不可能如此转变。
获得忍位以下三位时，可能从声闻种性转为独觉，但获得世间第一法者则不可能如此转变。
犀角喻独觉和佛种性者，从四顺抉择分的任何阶段都不可能转变，因为这两者由于寂静和明了的缘故，唯依第四禅，且唯一相续地从顺抉择分直至菩提都在修持。
独觉部行的种性者则如声闻一样可以转变。
对于三乘任何种性的补特伽罗，是否有在第一世即发心等修行，生起顺抉择分，以及生起圣道的情况？并非如此。
即使是最快速者，也如播种、生长、结果一样，第一世生起解脱分善根，
第二世生起顺抉择分善根，
第三世生起圣道。此法性是次第趣入、成熟、解脱的。
如是，这些力是与现观相杂合的道，故称为坚固事。仅此程度，即已远离三摩地圆满相及微细随眠，获得顺抉择分善根、随顺真谛忍及世间第一法，应知已正确开始大加行道。
七觉支是以圣自在摄事所说，这是宣说现观道。

།དེ་ལ་འཕགས་པའི་དབང་ཕྱུག་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་ མོ།།དེ་སྡུད་པའི་དངོས་པོ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ནོ། །དེ་དག་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་འཕགས་པའི་དབང་ཕྱུག་བསྡུས་ཤིང་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་གང་ཞེ་ན། དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཡན་ལག་དང་།ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ ལག་དང་།བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །དེ་ལ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་སྟོབས་ལྔས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་འདྲེས་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་དེས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་མ་དང་གནས་ངན་ལེན་ཆུང་ངུ་དང་བྲལ་ཞིང་ ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བདེན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་ཐོབ་སྟེ། སྦྱོར་བའི་ལམ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་བརྩམས་པ་ན། དེའི་གོང་དུ་སྦྱོར་བ་ཡང་དག་པར་བརྩམས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱི་ ཡང་དག་པའི་མཐའ་རྟོགས་པར་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཟག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་སྐྱེས་ན་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་ཀྱང་བྱ། མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པ་ཞེས་ཀྱང་ བྱའོ།།དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པ་ནས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པའི་བར་གྱི་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ན་མཐོང་བའི་ལམ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།དེ་དག་ཀྱང་གང་གིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དཔེར་ན་མེ་ལྕེ་མེད་པའི་མེ་དེ་བྱུང་མ་ཐག་ཁོ་ནར་མེ་ལྕེ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏེ། མེ་ལྕེ་བྱུང་ཞིང་འབར་བ་དེས་མེའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་མེ་ལྕེ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏེ་མེ་ལྕེ་ བྱུང་ཞིང་འབར་བ་དེས་མེའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ནི་གང་ཟག་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གིས་ཡང་དག་པར་ཟིན་པའི་དབང་པོ་ལྔ་པོ་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་བྱུང་བ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ ལག་བདུན་པོ་དག་སྟེ།ཡང་དག་པ་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ། །དེའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ཟག་པ་མེད་ པ་ནས་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་བཟོད་པའི་བར་གྱི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔ་པོ་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་ཤིང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་བདེ་བ་ལ་དམིགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་། །སྤྱིའི་ཚུལ་ནི་དེ་ལྟའོ།

其中圣者自在是现观和见道。其所摄之事是现观道，即七觉支。当彼等生起时，应知摄集圣者自在并获得见道。
其中七觉支是什么呢？正念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支。
其次第如何呢？如是，获得以五力所说事物现观相应之道者，远离三摩地圆满之相及微细随眠，与顺决择分善根、随顺谛忍及获得世间第一法，当正式开始大加行道时，应知于其之上正式开始修习觉支，证悟真实际。
其又如何呢？世间第一法之后，生起无漏法智忍，生起此时称为圣者补特伽罗，亦称获得见道。
其后生起法智、苦谛类智忍、苦谛类智乃至道谛类智等十五刹那，如是称为圆满见道。
彼等又由何圆满呢？譬如无火焰之火，方一生起即生火焰，由生起并燃烧之火焰作火之事业。如是，如同生起火焰并燃烧之火焰作火之事业般，应观察由世间第一法所摄持五根之后即刻生起出世间无漏诸法。
彼等又是什么呢？即七觉支。入于正确无误之补特伽罗如实证悟，此即称为菩提。成为其支分者即称为觉支，由彼等圆满从无漏法智忍乃至道类智忍等见道十五刹那。
其中，声闻与独觉缘于安立谛，以现证真实际之方式而圆满。菩萨则缘于非安立谛，以遍熟知而圆满。总的方式即如是。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཡང་དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གྲོགས་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་གིས་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དྲན་པ་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དེའི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །བརྩོན་འགྲུས་ ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་གོ།།དགའ་བ་བཞི་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་གོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བཏང་སྙོམས་ནི་དེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་གཞི་དང་གནས་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཡན་ལག་སྟེ། གང་གིས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། གང་དུ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སྟེ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །གྲོགས་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག དབེན་པ་ལ་གནས་པ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ་འགོག་པ་ལ་གནས་པ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་བསྒོམ་པ་དང་།ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །འདིས་ནི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྒོམ་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །བསྒོམས་པའི་ འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པའོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་མི་ཤེས་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དྲན་པ་དཔྱོད་པ་ནི་དྲན་པའོ། །ཡང་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་བར་ ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཡང་དག་པ་ཉིད་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་གི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཡན་ལག་དང་འཁོར་ དང་ཡོ་བྱད་དང་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་གྲངས་སོ།།དབེན་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བཞི་སྐྱེས་ནས་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། འགག་པ་ནི་དབེན་པ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དེ་གནས་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་བཞི་ཡང་དེ་དག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྐྱེ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གནས་ པའོ།།འགོག་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་བཞི་སྐྱེས་ནས་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་འགག་ པ་ནི་འགག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དེ་གནས་པའོ། །རྣམ་པར་སྤོང་བར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་རྣམ་པར་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།

其中，菩提分七支应当由所缘、自性、助伴、修习及修习果而了知。其中何为所缘？即是四圣谛的如实真实性。
何为自性？即是念、择法、精进、喜、轻安、定、舍。
其中，念是已入无过失真实性的补特伽罗如实了知菩提的住处支。择法是自性支。精进是出离支。四种喜是利益支。轻安、定、舍是其无烦恼之基、处所、自性支，即是不被任何所染污、不于任何处染污、无染污，如是次第。
何为助伴？即是与彼等相应的心及心所法。
何为修习？即是修习正念觉支，住于远离、住于离贪、住于灭、回向于断除，余者亦复如是。此说明缘于谛理而修习菩提分。
何为修习果？即是断除见所断烦恼。
其中，何为正念觉支？为了了知所知之不知，于一切智中观察忆念即是念。'正'是指见道无间道及解脱道所分别。'觉支'是指见道中入无真实性的补特伽罗如实了知，即是觉，其支分、眷属、资具、因等是异名。
'住于远离'是指生起四法智忍后，由见四谛所断的欲界所摄烦恼获得乃至灭尽，称为远离，彼觉支住于其中。
'住于离贪'是指四法智亦由彼等获得涅槃乃至生起，称为离贪，觉支住于其中。
'住于灭'是指生起四类智忍后，由见四谛所断的色界、无色界所摄烦恼获得乃至灭尽，称为灭，彼觉支住于其中。
关于'回向于断除'，其断除是指涅槃。

།དེར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་ ཤེས་པ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་པས་དེ་མ་གཏོགས་པ་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་གཏོགས་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་དག་ཀྱང་དེ་དག་གི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྐྱེ་བ་ནི་ད་དུང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྤང་བའི་ཐོབ་པ་ནས བཟུང་སྟེ་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་གྱི་དེ་དང་མཐུན་པའམ་དེར་གཞོལ་བའམ་དེར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་རྣམ་པར་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དེ་དེར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་ དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན།རྟོག་པ་དང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་ཤིང་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། །ཡང་དག་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། དབེན་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ་ལྷག་མ་ ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། མྱུར་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། བརྩོན་འགྲུས་ བརྩམས་པས་ཆོས་སྣང་བ་དེའི་དགའ་བ་ལུས་དང་སེམས་ཐམས་ཅད་རྟག་ཏུ་དགའ་བར་གྱུར་པ་ནི་དགའ་བའོ།།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་བཅོམ་སྟེ། ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བར་གྱུར་ན་ནི་ སེམས་རབ་ཏུ་སྦྱངས་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། བསམ་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དང་དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཅི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་གནས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ ཕྱོགས་དང་གཉི་གའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་གསུམ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་སོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་གསུམ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། །དྲན་པ་ནི་གཉིས་ ཀའི་ཕྱོགས་དེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་པོ་དེ་དག་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ལམ་ཡིན་པས་ན་འཕགས་པའི་དབང་ཕྱུག་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ན་སྦྱོར་བ་ཡང་དག་པར་བརྩམས་པ་དེའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ་།དེའི་ཚེ་ན་ཉན་ཐོས་ནི་སློབ་པ་བཞི་མཐོང་བ་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཆོས་མཐོང་བ་ཆོས་ཐོབ་པ་ཆོས་རིག་པ་ཆོས་རྟོགས་པ་སོམ་ཉི་ལས་བརྒལ་བ་ཐེ་ཚོམ་ལས་བརྒལ་བ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་ འཇོག་པ་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལ་གཞན་གྱིས་མི་བཀྲི་བ་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'完全回向'，是指第十六刹那的道随觉智是修道所摄，除此之外，见道所摄的三种随觉智，从获得涅槃开始，其生起并非从已断除一切应修所断烦恼时开始，仅仅是与之相应、趋向于此或完全回向于此而已，故称为'断尽遍知'。见道将菩提支完全回向于此，此为语义。
何为择法觉支？摧毁一切分别与相，抉择真如即是择法。'正'、'菩提支'以及'住于远离'等词义如前所述，其余一切亦当如是了知。
何为精进觉支？为速得神通而发起精进即是精进。
何为喜觉支？由精进所生法光明之喜，令身心恒时欢喜即是喜。
何为轻安觉支？摧破一切随眠障碍，身心调柔即是心轻安。
何为定觉支？作为成就一切所欲之所依，止观专注一境性即是定。
何为舍觉支？无分别智称为舍，于彼及彼所得后得世间智中，无有一切烦恼，随意而住。
此七觉支是属于止分、观分及二者皆摄。其中择法、精进、喜三者是观分。轻安、定、舍三者是止分。念是二者皆摄，此即称为烦恼。
如是七觉支是现观道，故称为圣自在摄事。仅此便是由正加行所修之觉支证悟真实义。此时声闻四有学见法，于诸法中得无垢无染法眼，见法、得法、知法、证法，超越疑惑，度脱犹豫，不随他转，于师教中不为他引，于诸法中获得无畏，为现证预流果而趣入。

།སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་ཐོབ་པ་ནས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་དང་ས་དེའི་ཕན་ཡོན་ཡང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ནི། འཕགས་པའི་ཕྱོགས་དང་འཁོར་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།དེས་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་འཕགས་པའི་ཕྱོགས་དང་འཁོར་དང་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །དེ་སྡུད་པའི་དངོས་པོ་ནི་རྣམ་པར་དག་པར་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་སྟེ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའོ། །དེ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་འཕགས་པའི་ཕྱོགས་དང་འཁོར་བསྡུས་ཤིང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཐོབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དེ་ལ་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ན་སློབ པ་བཞི་མཐོང་བའམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་པོ་ཡིན་ཏེ།དེའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་སྤངས་ཟིན་གྱི། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལུས་པ་ན་དེ་དག་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་གསུམ་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ སྒོམ་པར་བྱེད་དེ།དེས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་འགྱུར་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཡང་དམིགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གྲོགས་དང་། བསྒོམ་ པ་དང་།བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུས་རིག་པར་བྱ་སྟེ་། དེ་ལ་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། དེའི་འོག་ཏུ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་ བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཚེ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་དེས་རང་གི་རྟོག་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་ཡང་དག་པའི་ངག་ནི་གཞན་གོ་བར་ བྱེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་བཅས་པའི་ངག་གིས་དེ་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་གསུམ་ནི་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ངག་གིས་རྙེད་པ་དང་འབྲེལ་ བའི་གཏམ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པས་ཤེས་རབ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་བྱེད་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་དག་པའི་འཚོ་བས་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཚོད་ཟིན་པར་ཚོལ་བས་ཡོ་བྱད་ བསྙུངས་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོའམ་ཡན་ལག་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉལ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྒོད་པའི་དབང་གིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་གཉེན་པོ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་སྟེ་དེས་ལམ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།

从获得十六刹那开始，即住于预流果。应知菩萨在无过失的真实性中，由生于如来种姓而获得初地，并且体验该地的功德。
八支圣道，以'圣分及眷属事'来说明，这表明了清净决定出离道。其中圣分及眷属是清净修道。其摄集事即是清净决定出离道，也就是八支圣道。应知在其生起时，摄集圣分及眷属并获得修道。
其中八支圣道是什么呢？即正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。
其次第如何呢？为获得菩提分法，此时是四有学道见或菩萨初地，其见所断烦恼已断，修所断烦恼尚存时，为断除这些烦恼而修习第三蕴八支圣道。应知由此将从一切障碍中解脱，乃至获得无上正等正觉。
其中八支圣道应从所缘、体性、助伴、修习及修习果来了知。其中何为所缘？即如实了知四圣谛。何为体性？即八支圣道。其中正见是修道时对见道的决断支，是出世间后得世间智，为决断自己的思维。
正思维和正语是令他了解之支，以具有等起的语言使其了解。正语、正业、正命三者是令他信服之支。以正语决定与利养相关的言论而使人信服智慧。
以正业不作非理之事而使人信服戒律。以正命如法寻求衣物等而使人信服少欲知足。
正精进、正念、正定是对治违品之支。违品有三种：修所断烦恼、昏沉烦恼、以及因掉举力而成为证得殊胜功德障碍的违品。其中正精进是第一种的对治，因为由此修道。

།གཉིས་པའི་གཉེན་པོ་ནི་ཡང་དག་པའི དྲན་པ་སྟེ།ཞི་གནས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གནས་པས་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པའི་གཉེན་པོ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། བསམ་གཏན་ལ་གནས་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་ འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།གྲོགས་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བཞིའོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དང་གཞན་གོ་བར་བྱེད་ པ་དང་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་བསྒོམ་ཞེས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་ བ་གང་ཞེ་ན།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་དུས་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་ཤིང་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐོབ་ནས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ནད་དུ་ལྟ་བ་དང་། འབྲས་དང་། ཟུག་རྔུ་དང་། སྡིག་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བདག་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་འབྲལ་བར་ བྱེད་པར་བལྟའོ།།དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། རོ་མྱང་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། ཉེས་དམིགས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བཞི་པོ་ནད་དང་འབྲས་ དང་ཟུག་རྔུ་དང་སྡིག་པར་ལྟ་བ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པར་ལྟ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་ལྡན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདག་དང་བདག་གི་དང་ བྲལ་བར་ལྟ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ།།བདག་དང་བདག་གི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ལྟ་བ་ནི་བདག་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་ལྟ་བ་གོ་རིམས་བཞིན་ ནོ།།ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་ལ་རྒྱུ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་རྐྱེན་དུ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་འགོག་པ་དང་ཞི་བ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྲལ་བར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ལམ་ དང་རིགས་པ་དང་སྒྲུབ་པ་དང་།ངེས་པར་འབྱིན་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲལ་བར་བྱེད་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་འབྲལ་བའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

第二种对治是正念，由于安住于止等因缘中的念极为贴近，故无有昏沉与掉举。
第三种对治是正定，由于安住于禅定而成就神通等功德之故。
何为助伴？即与彼等相应的心与心所法。
何为修习？即四觉支。
何为修习之果？即能断除、令他了解、令他信服、清净烦恼障、清净近烦恼障、清净殊胜功德障，以及修习所断烦恼的离系。
何为正见？即菩提分时所证悟获得的，以及获得后如何证悟通达，以智慧安立这两者合一即称为正见。
此又略说应当观察十一种相：观为病、疮、箭、罪、无常性、苦性、空性、无我性、系缚、离系、能离系。
其中对于具有烦恼缠缚、具有烦恼随眠、具有爱味、具有过患的四种行，应当依次了知为观察病、疮、箭、罪的四种正见。
观察诸行生灭为无常性见。
具有三苦相随为苦性见。
观察离我与我所为空性见。
观察无我与我所相为无我性见。此四者即是依次为苦谛中无常、苦、空、无我之相的观察。
于集谛中观察因、集、生、缘，即称为系缚见。因为集谛能使苦谛烦恼系缚之故。
于灭谛中观察灭、寂、妙、出，即称为离系见。因为灭谛是以远离一切烦恼和蕴而显示之故。
于道谛中观察道、如理、修行、出离，即称为能离系见。因为道谛是为离系而行之故。

།གང་གིས་ཚེ་སྔར་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་སྐྱེ་ ལ་།ཕྱིས་ནད་དང་འབྲས་དང་ཟུག་རྔུ་དང་སྡིག་པར་ལྟ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ཅིའི་ཕྱིར་ནད་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཅེ་ན། གང་ཟག་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པ་ལ་དགོངས་ནས་ནད་ལ་སོགས་པ་སྔར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་སློབ་མ་མཐོང་བའི་ལམ་མཐོང་བ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ ནད་ལ་སོགས་པར་ལྟ་ལ་།དེ་ལྟར་ལྟ་བ་དེའི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་གོང་དུ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་དག་ཅེས་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནད་ལ་ སོགས་པར་ལྟ་བ་མ་ཐོབ་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སྔར་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ནད་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནད་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་སློབ་པ་བཞི་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིའོ།།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་བདག་མེད་པ་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་བརྒྱད་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་བྲལ་བར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་གཅིག་པུ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་དག་ལས་སེམས་འཇུག་པར་འགྱུར་ན།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྟོག་པ་དང་གནོད་སེམས་མེད་པའི་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་མེད་པའི་རྟོག་པ་དང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་རྟོག་པ་དག་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོག་ པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཡང་དག་པའི་ངག་གང་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གཏམ་ལས་སེམས་འཇུག་པར་འགྱུར་ན་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དགེ་བ་དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་གཏམ་ཆོས་དང་ལྡན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་བའི་གཏམ་མམ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏམ་མམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཏམ་མམ། ཤེས་རབ་ཀྱི་གཏམ་མམ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གཏམ་མམ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་པ་དང་མཐོང་བའི་གཏམ་མམ། འདོད་པ་ཆུང་བའི གཏམ་མམ།ཆོག་ཤེས་པའི་གཏམ་མམ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་གཏམ་མམ། འགོག་པའི་གཏམ་མམ། མི་སྩོགས་པའི་གཏམ་མམ། འདུ་འཛི་མེད་པའི་གཏམ་མམ། རྐྱེན་འདི་པ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གཏམ་ དག་ཚིག་འབྲུ་འབྱོར་བ་དང་།འབྲེལ་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། རྗེས་སུ་འཕྲོད་པ་དང་། ཐབས་དང་ལྡན་པ་དང་། འཚམ་པ་དང་མཐུན་པ་དང་འགྲུས་སྐྱོང་གི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་དང་ལྡན་པར་ཟེར་བ་གང་ཡིན་པའོ།

凡是前世对无常、苦、空、无我生起见解，后来对病、疮、痛、罪生起见解时，为何要显示病等呢？
针对已获得见道之补特伽罗而言，先示现病等，如是见道弟子以增上意乐观察诸蕴为病等。
如是以此见解修习，为断除所余应断之随眠，向上观无常等，为令清净故。
略说无常等见有二种：为获得未得之病等见，先前未清净观无常等见是在资粮道等阶段诸凡夫的。
为获得病等见而生起，为令心极为解脱，依止病等见清净者是在见道等阶段四种有学者的。
此等十一种正见中，空性与无我二者是空性解脱门之行相。
其余八种是无愿之行相。
于灭谛观察离系唯一者是无相之行相，此乃正见之分类。
何为正思维？首先，若心从诸分别中趣入，即依彼正见而对出离思维、无害思维、不害思维及与此相应之思维如实思维者。
何为正语？若心从言谈中趣入，即依彼正见，由彼等善正思维所发起之法语，即：
与断除心障相应之语，或戒律之语，或禅定之语，或智慧之语，或解脱之语，或解脱智见之语，或少欲之语，或知足之语，或离贪之语，或寂灭之语，或不聚集之语，或远离喧嚣之语，或随顺此二缘起之语，
具足文句、相连、随顺、相应、具方便、适宜、相顺，及具足正行支分等而说者是。

།ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་གང་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལ་སྤྱོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ལ་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དང་ཅུང་ཟད་བལྟས་པ་དང་རྣམ་པར་བལྟས་པ་དང་། བསྐུམ་པ་དང་། བརྐྱང་བ་དང་། སྣམ་སྦྱར་དང་། ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད དང་བཅས་པ་དང་།ཟོས་པ་དང་། འཐུངས་པ་དང་། འཆོས་པ་དང་། མྱངས་པ་དང་། སོང་བ་དང་། སྡོད་པ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བ་དང་། མི་ཉལ་བ་དང་། སྨྲ་བ་དང་། མི་སྨྲ་བ་དང་། གཉིད་ཀྱི་སྙོམ་པ་བསང་བ་ལ་ཡང་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་གང་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་བསྒྲུབས་པར་གྱུར་ན་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་སྟན་དང་། ནད་ཀྱི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་དག་ཆོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅིང་ལོག་པས་འཚོ་བར བྱེད་པའི་ཚུལ་འཆོས་དང་།ཁ་གསག་དང་། གཞོགས་སློང་དང་། ཐོབ་ཀྱིས་འཇལ་བ་དང་། རྙེད་པས་རྙེད་པར་བྱེད་འདོད་པ་དག་རྣམ་པར་སྤང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་སྤོང་བ་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་དེ་གསུམ་ནི་དེས་ དང་པོ་ཁོ་ནར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཁོ་ནར་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་འཕགས་པ་དམ་པ་ཡང་དག་པར་སྤོང་ བ་རྣམས་ཅི་ནས་ཀྱང་བདག་གིས་ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་།ལུས་ཀྱིས་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ལོག་པས་འཚོ་བ་དག་མི་བྱ་བའི་སྡོམ་པ་དེ་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་དགྱེས་པ་དང་སྡུག་པ་དང་ཕངས་པ་དང་ཐུགས་སུ་འཐད་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་ཡུན་རིང་ པོ་ནས་དགྱེས་པ་དང་སྡུག་པ་དང་ཕངས་པ་དང་ཐུགས་སུ་འཐད་པ་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ།དེས་དེའི་ཚེ་ན་ཐོབ་པས་ན་དེ་ནི་འཕགས་པ་དགྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ན་ཤེས་བཞིན་དུ་བརྫུན་གྱི་ཚིག་སྨྲ་བར་མི་བྱེད། བསམས་ བཞིན་དུ་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པར་མི་བྱེད།མ་བྱིན་པར་ལེན་པར་མི་བྱེད། འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པར་མི་བྱེད། ཆོས་མ་ཡིན་པས་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་མི་བྱེད་པས་ན་དེ་ལྟར་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ ཏེ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་ཚེ་དག་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ལུས་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པ་དང་། འཚོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་རྟོག་པ་དང་ངག་དང་ལས་ཀྱི་ མཐའ་དང་འཚོ་བ་དག་ལ་བརྟེན་ཏེ།བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་དེའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ན། འདུན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། རྩོལ་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཕ་རོལ་གནོན་ པར་བྱེད་པ་དང་།མཐུ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། སེམས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་ལྡན་པ་དེའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞིའི་དབང་དུ་ བྱས་ནས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྡུས་པའི་དྲན་པ་གང་ཡིན་པའོ།

什么是正确的业边呢？如果行持业边时，以正见为主导，于往来时保持正知而行，略看、详看、屈伸、着僧伽梨衣、法衣、持钵、吃饭、喝水、品尝、行走、停留、坐下、躺卧、不睡眠、说话、不说话，乃至解除睡眠昏沉时都保持正知而行。
什么是正命呢？如果获取生活资具时，以正见为主导，如法寻求法衣、饮食、卧具、病人医药等资具，断除非法活命的伪装、谄媚、暗示、强迫索取、以利求利等行为。
如是正语、业边和正命这三种断除，是在最初见道获得无漏作意时，与菩提分一起获得，这些称为圣者欢喜戒。为什么呢？因为这是诸圣者长久以来所欢喜、喜爱、珍惜、认可的，即'我要获得不造作语言恶行、身体恶行和邪命的律仪'。由于获得了圣者长久以来所欢喜、喜爱、珍惜、认可的这些，所以称为圣者欢喜。
如是证悟圣者欢喜戒时，不会故意说妄语，不会故意杀生，不会偷盗，不会邪淫，不会以非法方式寻求法衣等。因此，以这些圣者欢喜戒为主，在修道时所生起的语言、身业和生活方式，也称为正语、业边和正命。
什么是正精进呢？依于正见、正思维、正语、业边和正命，为了断除修道中剩余的结使，在修习随法法时，生起欲求、精进、努力、出离、降伏、力量、勤勉、摄持心意的精进。
什么是正念呢？如是具足正精进者，以四念住为主，不颠倒摄持的念力。

།ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་དྲན་པ་དེ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་གནས་པ་དགུ་དང་སྟོབས་དྲུག་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་བཞིས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་སེམས་གནས་པ་དགུ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ནང་ཁོ་ནར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྡུས་ཏེ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། དུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞི་བར་བྱེད་ པ་དང་།ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་གཡེང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་པོ་ནང་དུ་ཉེ་བར་གཏོད་པར་ བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དང་པོ་ཉེ་བར་གཏད་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་གཡོ་བ་དང་རགས་པ་དང་ཡང་དག་པར་མི་གནས་པ་དང་ཡོངས་སུ་མི་གནས་པར་གྱུར་པ་ན། དེ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ གཏད་པའི་ཚུལ་དང་དང་བར་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་པར་ཚར་བཅད་པ་དང་བཅས་པས་འཕྲོ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་མངོན་པར་གཡེང་བར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་བསྡུས་ཏེ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་དེའི་ སེམས་གཞག་པ་དང་ཡང་དག་པར་གཞག་པ་དེ་གལ་ཏེ་བརྗེད་ངས་པས་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བར་གྱུར་ན།དེས་ཡང་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལ་སྡུད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་བསྡུས་ཏེ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དང་པོ་ཁོ་ ནར་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ།གནས་ཤིང་སེམས་དེ་ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ན། ཞི་གནས་དང་དེའི་སེམས་དེ་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་འགྲོ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་དུལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གཟུགས་ དང་།སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་མཚན་མ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་མཚན་མ་གང་གིས་དེའི་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བར་གྱུར་ན། དེ་ལ་དེས་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བཟུང་བ་དེ་ཉིད་ ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཚན་མ་དེ་དག་ལ་དེའི་སེམས་འཕྲོར་མི་སྟེར་བར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་དུལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་དག་དང་། འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་ བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་གིས་དེའི་སེམས་ཀུན་དུ་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན།དེ་ལ་དེས་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སུ་བཟུང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ལ་དེའི་སེམས་འཕྲོར་མི་སྟེར་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བརྗེད་ངས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་གཉིས་ཀ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་གྱུར་ན། བྱུང་ངོ་ཅོག་དང་དུ་མི་ལེན་ཅིང་སྤོང་བར་བྱེད་དེ་། དེ་ལྟར་ན་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ཇི་ལྟར་ན་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པས་བར་དུ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་རྒྱུན་ཆགས་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུན་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

什么是正确的禅定？依靠如是正确的念住，以不颠倒的方式，对于那正确摄集的念住，以九种心住、六种力和四种作意而趣入。
其中九种心住是什么？即内心安住、正确安住、摄集安住、近住、调伏、寂静、近寂静、专注一境、入定。
其中如何是安住？为了从一切外境摄集而不散乱，最初向内专注，这就是安住。
如何是正确安住？当最初专注的心生起动摇、粗重、不正住、不安住时，以专注于所缘境界的方式和净化的方式，伴随着制止，不令散乱、不令显著散乱，这就是正确安住。
如何是摄集安住？如是，当其心安住和正确安住时，若由于忘念而向外散乱，则再次摄集于彼境，如是即是摄集安住。
如何是近住？最初如是如是安立正念，住于其中，令心正确安住，令止观和其心不向外流散，如是即是近住。
如何是调伏？当其心被色、声、香、味、触相，以及贪欲、嗔恚、愚痴、男相、女相所散乱时，从一开始即以过患想摄持，依此不令其心散乱于彼等相，如是即是调伏。
如何是寂静？当其心被欲寻思等诸寻思，以及欲贪等诸随烦恼所扰乱时，从一开始即以过患想摄持，依此不令其心散乱于彼等寻思和随烦恼，如是即是寂静。
如何是近寂静？当由于忘念而生起寻思和随烦恼二者时，对所生起的一切不予接受而断除，如是即是近寂静。
如何是专注一境？以有功用的方式，无间断、相续地安住于禅定之相续中，如是即是专注一境。

།ཇི་ལྟར་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཀུན་དུ བསྟེན་ཞིང་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པ་དང་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་ལམ་ཐོབ་ཅིང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་།ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་སེམས་དེ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུན་ལ་འཇུག་ པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྟོབས་དྲུག་གང་ཞེ་ན། ཐོས་པའི་སྟོབས་དང་། བསམ་པའི་སྟོབས་དང་། དྲན་པའི་སྟོབས་དང་། ཤེས་བཞིན་གྱི་སྟོབས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་སྟོབས་སོ། །སྟོབས་ དྲུག་པོ་དེ་དག་གིས་སེམས་གནས་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་འགྲུབ་སྟེ།དེ་ལ་ཐོས་པའི་སྟོབས་དང་བསམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་རེ་ཞིག་ཐོས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་བསམ་པ་གང་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དང་པོར་ཁོ་ནར་སེམས་དམིགས་པ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་དེ་ཉིད་ལ་གཏོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡང་དག་ པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ།།དྲན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་དེ་ལྟར་སེམས་གཏད་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་དང་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བར་བྱེད་པས་བསྡུས་ཏེ་འཇོག་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །ཤེས་བཞིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་དེ་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་མ་དག་ལ་འཕྲོ་ བར་མི་བྱེད་པས་དུལ་བར་བྱེད་པ་དང་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་དེ་གཉི་ག་དང་དུ་མི་ལེན་པ་དང་རྒྱུན་ཆགས་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུན་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་རྒྱུན་གཅིག་ཏུ་བྱེད་དོ། །ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་བྱེད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་ དོ།།དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། བསྒྲིམས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྐབས་སུ་འཆད་ཅིང་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྐབས་སུ་འཆད་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རྩོལ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །སེམས་གནས་པ་དགུ་པོ་ དེ་དག་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་བཞིས་འཇུག་སྟེ།དེ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ནི་བསྒྲིམས་ཏེ་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འཇུག་གོ། །བསྡུས་ཏེ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་དུལ་བར་བྱེད་པ་དང་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་ཉེ་བར་ཞི་བར་ བྱེད་པས་ནི་སྐབས་སུ་འཆད་ཅིང་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འཇུག་གོ།།རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་ནི་སྐབས་སུ་འཆད་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འཇུག་གོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པའི་རྩོལ་བ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་འཇུག་གོ། །འདིར་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་ ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་སེམས་གནས་པ་དགུ་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པ་དང་།སྟོབས་དྲུག་ལས་ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་སྟོབས་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་ལས་རྩོལ་བ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཤས་ཆེར་འཇུག་སྟེ། དེ་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་བའི་ཚེ་ན་བྱ་བ་དང་། གནས་པའི་ཚེ་ན་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བ་དག་ནི་རྒྱུ་བའི་ཚེ་ན་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གནས་པའི་ཚེ་ན་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཞི་གནས་དང་། ལྷག མཐོང་ངོ་།།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་རྟོག་པ་དང་རྩོལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་མཐོང་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞི་གནས་ཡིན་ནོ།

如何进行禅定呢？由于多次依止、修习、反复实践的缘故，自然成就而入，获得自然趣入之道，无有造作，
由于这种自然成就，其心趣入无有散乱的禅定相续，如是即为禅定。
其中六力是什么？闻力、思力、念力、正知力、精进力、串习力。
以此六力成就九种住心，其中以闻力和思力，首先依据所闻所思而将心安住于所缘，以专注方式正确安住。
以念力则对如是专注之心正确摄持，使其不散乱而作近住。
以正知力则不令其散于分别念和烦恼相而调伏、寂静。
以精进力则不接受这两者，而令其相续安住于禅定之流中，使其寂静并成为一个相续。
以串习力则成就禅定。
其中四种作意是什么？勤勇策励作意、有间缺作意、无间缺作意、无功用作意。
彼九种住心由此四种作意而入，其中安住和正安住是由勤勇策励作意而入。
摄住、近住、调伏、寂静、近寂静是由有间缺作意而入。
一相续是由无间缺作意而入。
禅定则由无功用作意而入。
在此修道中，于九种住心中以禅定为主，于六力中以串习力为主，于四种作意中以无功用作意为主，这是真实禅定的分类。
八圣道分总摄而言，有行走时所作和安住时所作。其中正语、正业和正命是行走时所作。
安住时所作有二种：止和观。
其中正见、正思维和正精进是观。正念和正定是止。

།དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དུས་དུས་སུ་ཞི་གནས་ དང་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅིང་འབྲས་བུའི་མཆོག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ ཐམས་ཅད་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་མངོན་དུ་བཏང་བའི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།འཕགས་པ་སློབ་པ་བཞི་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སློབ་པ་ནི་འདི་ ལྟར་དུས་དུས་སུ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་སློབ་པར་བྱེད་ཅིང་།ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་སློབ་པར་བྱེད། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་སློབ་པར་བྱེད་ལ། བསླབ་པ་གསུམ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་འཚོ་བ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཡང་དག་པའི་ཟང་ཟིང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་ཡང་དག་པའི་ ལས་ཀྱི་མཐའ་ནི་རྩ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ཏེ།ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པས་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ནི་ཚུལ་འཆོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པར་འཚོ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་ རྣམས་ལ་མི་བརྟེན་པར་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་རྩ་བ་དང་།གཞི་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཟང་ཟིང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་རྟོག་པ་ནི་རྩོལ་བ་དང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ ལམ་གྱིས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་ལ།དེ་དག་ནི་ཆོས་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་རྟོགས་ནས། དེ་ཉིད་གཞན་དག་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ལས་དང་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལྷག་མ་ རྣམས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཏེ།ལས་དེ་གསུམ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་རྟོག་པ་དང་རྩོལ་བ་དག་གིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྐྱེན་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི་རྒྱུ་བཞིས་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་སེམས་དམིགས་པ་ལ་ ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་པ་དང་།དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམ་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། དང་བར་གྱུར་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་དྲན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དག་ལ་ལམ་ལ་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་ པའི་ཞི་གནས་དང་།རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་གུས་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་དག་ལ་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལན་མང་དུ་བྱེད་པས་སོ།

如是依止于清净的语业、行为和生计，时时修习止观，即能现前断除一切结缚，并获得阿罗汉果位的殊胜果位，因此这八支即是圣道支。
其中，当出世间的五蕴皆为道所摄时，为何将以正见为首的八支圣道称为道谛呢？这是依据四圣学处的三学而言。
学处即是时时修学增上戒学、增上心学以及增上慧学，而三学即是八支圣道，因此称为道谛。
其中，正语、正业和正命是增上戒学。为什么呢？这是基于正法受用和正当资具受用两种因缘：正语和正业是根本戒律，因为戒律是一切法受用的基础，所以这两者是就正法受用而言。正命是不依止于矫现等邪命法，而是寻求衣物等资具的根本和基础，因此是就正当资具受用而言。
正见、正思维和正精进是增上慧学。为什么呢？因为智慧道略有三种，由这三法而得圆满：了知法性真实义的作用、了知后为他人宣说的作用，以及为断除余结而如法修行的作用。这三种作用分别由正见、正思维和正精进来圆满成就。
正念和正定是增上心学。为什么呢？这是从两个方面来说：自性和缘。其中，正定是增上心的自性；正念由四种因缘而作为增上心的所依：于四念住中令心专注所缘、守护根门、正知而行、以及如净处般忆念三昧随顺之所缘、以不净观等对治所缘来断除道障、以及于远离、摄持、舍相常作加行而殷重修习。

།དེ་ལྟར་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་ཡིན་པས་ན་འཕགས་པའི་ ཕྱོགས་དང་འཁོར་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཙམ་གྱིས་ཡང་དག་པའི་མཐའ་རྟོགས་པས་འདི་ལྟ་སྟེ་། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་ཐར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། གཉེན་པོ་བསྒོམས་པས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པས་དེའི་འབྲས་བུ་ཡེ་ཤེས་དང་སྤངས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ་ཞེས་སྨོས་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཁོ་ན་རབ་ཏུ་རྟོགས པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམས་པའི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་རྣམས་ལ་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དེ་ཁོ་ ནའི་དོན་གང་ཞེ་ན།མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་ཐམས་ཅད་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་ དོན་མཐའ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་དང་། རིགས་པས་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ནའོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་གང་ཞེ་ན། བརྡ་དང་ཀུན་རྫོབ་འདྲིས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་ཞུགས་པའི་བློས་དངོས་པོ་གང་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྟ་བ་མཚུངས་པར་གྱུར་པ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངེས་པར་མོས་པའི་ སྤྱོད་ཡུལ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འོངས་པའི་མིང་གི་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་གྲགས་པ་མ་བསམས་མ་དཔྱད་མ་བརྟགས་པ་བཟུང་བའི་དངོས་པོ་གཟུགས་ཤེའམ་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱའོ།།རིགས་པར་གྲགས་པའི་ དེ་ཁོ་ན་གང་ཞེ་ན།དམ་པ་རིགས་པའི་དོན་ལ་མཁས་པ་མཛངས་པ་རྟོག་གེའི་དཔྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྟོག་གེར་རྟོགས་པའི་སའི་རང་གི་སྤོབས་པ་ལས་བྱུང་བ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དཔྱོད་པའི་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ སྤྱོད་ཡུལ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་ལ་བརྟེན་ནས་འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་ཤིང་རྣམ་པར་གཞག་པ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིགས་པས་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་ པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་གང་ཞེ་ན།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་རྫས་ལས་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བྱ་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉོན་ མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་པའོ།

如是八支圣道，是清净出离之道，故称为圣分及摄眷属事。仅此即能通达真实际，即为了从一切障碍中获得解脱，应知由道支直至无上正等正觉皆随得。
已说修习对治所安立之词义等。
其果安立者，谓由修习对治而安立其果智慧及断除。若问何为智慧安立？以'真实通达事'来说明。由修习菩提分，于世间及出世间诸道中通达真实义之智，称为通达真实事，此即是智慧安立。
其中何为真实义？略说有二：就如所有而言，即诸法之真实性；就尽所有而言，即诸法之一切性。如是真实性及一切性，应知是诸法真实义之全部。
此真实义复有四种差别：世间共许真实、理证共许真实、烦恼障清净智行境真实、所知障清净智行境真实。
其中何为世间共许真实？依随世俗言说习惯，以趣入之心，于某事物上一切世间见解相同，为一切世间决定信解之境，代代相传名言分别所共许，不加思维观察抉择而取著之事物，如所谓色声等，此即名为世间共许真实。
何为理证共许真实？谓诸贤善通达正理之义，具足智慧及论理观察，由论理地了达而生起自信，住于凡夫观察随观察者之智，极为分别决定之境，所知事物依现量、比量及可信教量，由成立正理而善加成立及安立，诸自相共相即是理证共许真实。
何为烦恼障清净智行境真实？谓一切声闻缘觉之无漏、能得无漏、从无漏事所得，世间智所行境之四圣谛，此即名为烦恼障清净智行境真实。

།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་བདག་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཚིག་ཏུ་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་དུ་བྱ་བ་དེ་བཞིན་མཆོག་བླ་ན་མེད་པའི་ཤེས་བྱའི་མཐར་ཐུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཁོ་ན་དེ་དག་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་དངོས་པོའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །སྤངས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དག་པར་འཐོབ་ པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམས་པའི་དབང་གིས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ན་དེ་དག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ཟག་པ་མེད་པ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡང་དག་པར་ཐོབ་ པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་སྤངས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པ་དེའི་ འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ།།དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ་།། །།དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་ པའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ལ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཞེ་ན།ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དག་ལས་སྤྱི་བོར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་བོ། །དེ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཐོག་མར་ དགེ་བ་བར་དུ་དགེ་བ་ཐ་མར་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཆོས་འདུལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། རྟོག་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཆོས་སོ། །ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། འཚོ་བ་ནི་འདུལ་བའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བས་བསྡུས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་འབྱིན པ་དང་མཆོད་སྦྱིན་དང་ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་ཕ་དང་མ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དག་ལས་སྤྱི་བོར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་ལ། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་ བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་འཇིག་རྟེན་པ་གཞན་དག་གོ།།དེ་དག་གི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ།

如果问什么是所知障清净智慧的行境之真实性，以一切法不可言说的自性为基础，菩萨们和佛世尊们的智慧趣入和已入无法我性，极为清净的言说所假立的自性无分别相应行境之境，即是无上最胜所知究竟，这就是所知障清净智慧行境的真实性。
通达彼等真实性的实相智慧安立，是对治修习的一种果位安立。
什么是断除安立？以'真实获得涅槃之事'来说明。由于修习菩提分的力量，当完全断除见所断和修所断的一切烦恼时，彼等获得无漏无为的涅槃，这就是真实获得涅槃之事，这就是断除安立。这是由有余依涅槃和无余依涅槃的相续所摄，这也是彼对治修习的一种果位安立。
已经解说完毕彼果位安立的词义等。
其中，修行因的安立，即是对治修习的修行因，在此善说法律中安立世间正见，对此，什么是在善说法律中安立世间正见呢？以'此善说法律中的世间正见超胜一切外道的正见之事'来说明。
其中，'善说法律'是指如来的教法。'善说'是指清净梵行，初善、中善、后善等。'法律'是指八支圣道：正见、正思维、正精进、正念、正定是法，正语、正业、正命是律。
'世间正见'是指从最初发心开始，包括一切资粮道和加行道中，由顺解脱分和顺抉择分善根所摄的正见，认为有布施、供养、业果、父母、阿罗汉等见解。
'超胜一切外道的正见'中，'外道'是指在如来教法之外的外道和其他世间人。他们的正见是与颠倒相应的。

།དེ་དག་གི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དག་ལས་སྤྱི་བོར་གྱུར་པ་ནི་ཆོས་འདི་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་ དག་པའི་ལྟ་བ་དེ་ནི་ལུང་ལས།འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཡང་དག་ལྟ། །ཆེན་པོ་སུ་ལ་ཡོད་གྱུར་པ། །དེ་ནི་བསྐལ་པ་སྟོང་རྣམས་སུ། །ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་བསྒོམ་པ་དེ་ལ་བསྒོམ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚིག་གི་དོན་ ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི། དེ་མི་བསྒོམ་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ་ཞེས་སྨོས་པ་ལས། དེ་བསྒོམ་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་མི་བསྒོམ་པས་ཡོངས་སུ ཉམས་པའི་དངོས་པོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ།དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེའོ། །དེ་མི་བསྒོམ་པས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ནི་ མི་བསྒོམ་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་རྒྱུ་དེ་མི་བསྒོམ་པ་ནི་མ་ཐོབ་པའི་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བའི་ཉེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་ལྟ་བའི་ཉེས་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་བཞིའམ་དགུའམ་ཉི་ཤུ་དགུ་པོ་དེ་དག་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་ཙམ་གོང་དུ་བསྟན་པ་དེ་ནི་མདོ་སྡེ་ཡིན་ཏེ། གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས། མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་ བསྙད་པའི་སྡེ་དང་།ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྡེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །སྐབས་ཁ་ཅིག་ནས་ ནི་གླེང་གཞིའི་སྡེ་དང་།གཏན་ལ་ཕབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་བཅུ་ནི་གཉིས་ཀའི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་འདུལ་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། འཇམ་དཔལ་ངས་གང་དུ་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་སོ་སོར་ཐར་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིས་བདུན་པོ་དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མ་དང་། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་འདུལ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་། དེ་ཡང་ འདུལ་བ་བཞི་པོ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་།གཞི་དང་། ཕྲན་ཚེགས་དང་། དྲིས་ལན་ལས་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོའི་མ་མོ་རྒྱ་ཆེར་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་བསྔགས་པ་བསྟོད་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་ཐར་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་རྣམ་པར་འབྱེད་ པ་སྟེ།།དེ་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་གཞི་དང་ཕྲན་ཚེགས་དང་དྲིས་ལན་ཡང་ཞར་ལས་བྱུང་བས་འདུལ་བ་དུམ་བུ་བཞི་ཆར་ཡང་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ནི་འདུལ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་འདུལ་བའི་མ་མོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདུལ་ བའི་མ་མོ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་དོན་རྣམ་པ་བཅུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།བཅུ་གང་ཞེ་ན། ཕན་ཡོན་དང་། སྡེ་ཚན་དང་། སྡུད་པ་དང་། རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་དང་། མཐུན་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དད་ཅིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྟོབས་སོ།

在这些正见中最为殊胜的是此法中世间正见，如经中所说：'若谁具有世间之正见，彼于千劫中，不堕恶趣中。'因为如是宣说的缘故，彼即是修习之因。关于修习之因的建立，已经解释了语义等。
其违品的建立，即是修习之因的违品。由于不修习而退失的建立，如是宣说。何为由修习而退失？由不修习而退失之事，如是宣说。此中'彼'指善说法律中的世间正见。如何由不修习而退失？因此如是说：'由不修习善说法律而退失'。由于不修习彼修习之因，故以未得退失而退失。并非由见解过失，因为此善说法律中无见解过失。
如是，依据四法或九法或二十九法，世尊已在前面显示了诸法之事的摄略，此即是经。在十二分教中，经、应颂、记别、伽陀、自说，此是声闻经藏。方广、希法，此是菩萨经藏。有时也说除了因缘和论议外的其他十种是二者共同的经藏。
其后，依据显示律的性相，说'文殊，我于何处对声闻及菩萨等'。其中'别解脱'是指七众比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷所摄的戒律，此即是律。此亦从四部律：分别、本事、小事、问答中，广传别解脱经的根本，是如来所说的赞叹。'具有别解脱'是指对其的分别。
若分别彼，则附带也包括本事、小事和问答，应知即是四部律。'此即是律事'意为具有别解脱即是律母。此律母略说具有十种意义。何为十种？利益、部类、摄集、随行、违品、顺品、寂静、了知、信增长及力。

།དེ་ལ་ཕན་ཡོན་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཕན་ཡོན་བཅུ་ཡང་དག་པར་གཟིགས་ནས་འདུལ་བ་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་བཅས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་འདུན་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་འདུན་ལེགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་འདུན་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། གནོང་མི་བཀུར་བའི་གང་ཟག་རྣམས་ཚར་གཅད་པའི་ཕྱིར་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་རྣམས་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། མངོན་པར་མ་དད་པ་རྣམས་མངོན་པར་དད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། མངོན པར་དད་པ་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་དད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།ཚེ་འདིའི་ཟག་པ་རྣམས་བསྡམས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚེ་རབས་ཕྱི་མའི་ཟག་པ་རྣམས་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་དང་། ངའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པར་གྱུར་པ་ལྷ་དང་མི་ རྣམས་ཀྱི་བར་ལ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའོ།།སྡེ་ཚན་གང་ཞེ་ན། ལྟུང་བའི་སྡེ་ཚན་ལྔ་དང་། ལྟུང་བ་ལས་བསླང་བའི་སྡེ་ཚན་བཞི་སྟེ། ལྟུང་བའི་སྡེ་ཚན་ལྔ་ནི་ཕམ་པ་དང་། དགེ་འདུན་ལྷག་མ་དང་། ལྟུང་ བྱེད་དང་།སོ་སོར་བཤགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཉེས་བྱས་ཏེ་། ཉེས་པ་སྦོམ་པ་དང་། སྤོང་བའི་ལྟུང་བ་དང་། མ་ངེས་པ་དག་ནི་དེ་དག་ཉིད་དུ་འདུས་པས་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྟུང་བ་ལས་བསླང་བའི་སྡེ་ཚན་བཞི་ནི་ཕམ་པ་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་ པའི་ལྟུང་བའི་སྡེ་ཚན་བཞི་ལས་བསླང་བ་སྟེ།ཕམ་པ་ལས་ཀྱང་བསླང་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་ཙམ་ཉིད་ལས་བརྟེན་པ་ཡིན་གྱི། ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་བསླང་བའི་སྡེ་ཚན་ནི་མགོ་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་གཞག་གོ། ། སྡུད་པ་གང་ཞེ་ན། འདུལ་བ་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ལྔ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་། བཅས་པ་དང་། དགག་པ་དང་། གནང་བ་དང་། བསྒྲུབ་པའོ། །རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། འདུལ་བའི་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ལྔ་སྟེ། གནས་པ་དང་། གནས དང་།རྟེན་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། ལས་སོ། །མི་མཐུན་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པའི་བསླབ་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ལྔ་སྟེ། བར་དུ་གཅོད་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་དང་། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་དང་། གླེན་ ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་།སྔོན་གྱི་ཚོགས་སྟོབས་ཆུང་བའོ། །མཐུན་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པའི་བསླབ་པ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ལྔ་སྟེ། མི་མཐུན་པ་ལྔ་ལས་བཟློག་པའོ། །ཉེ་བར་ཞི་བ་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་འདུལ་བའི་ བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པའི་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་དུལ་བ་དང་ཞི་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ལྔ་སྟེ།ངེས་ཤིང་འགྲོགས་ན་བདེ་བ་ཉིད་དང་། སྤོང་བ་དང་། སྤོང་བའི་ཡན་ལག་དང་། བསྙེན་བཀུར་དང་། རྩོད་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་ སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་།ལྟུང་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། གང་ཟག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། རྫས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། གནོད་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའོ་། །དད་ཅིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་ བ་གང་ཞེ་ན།དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པ་ལ་མ་དད་པ་རྣམས་དད་པ་དང་། དད་པ་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ལྔ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འཚོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཕན་ཚུན་འཐབ་རྩོད་མེད་པའོ།

若问有何利益？如来见到十种真实利益而为声闻制定律仪学处，即是：
为摄集僧众，为令僧众善住，为令僧众安乐而住，为调伏无惭愧者，为令有惭愧者安乐而住，为令未信者生信，为令已信者增长信心，为防护此生诸漏，为摧毁来世诸漏，为令我之梵行利益众生，令正法久住于天人之间。
若问有何类别？有五种堕罪类别及四种从堕罪所起类别。五种堕罪类别是：波罗夷、僧残、波逸提、波罗提提舍尼、突吉罗。粗重罪、舍堕罪及不定罪，应当了知皆摄于前述诸类中。
四种从堕罪所起类别是：除波罗夷外，从其余四种堕罪类别所起。虽然从波罗夷也有所起，但那仅是依据补特伽罗差别而立，并非对一切无差别，因此不单独建立从波罗夷所起类别。
若问何为摄律？有五种摄律法：自性罪、遮罪、制止、开许及作持。
若问何为随行？有五种随行律法：住处、依止、所依、受用及羯磨。
若问何为不顺？有五种不顺比丘律仪学处之法：障碍、似正法、恶友、愚痴烦恼未断及往昔资粮微薄。
若问何为随顺？有五种随顺比丘律仪学处之法：即与前述五种不顺相反。
若问何为寂静？有五种令比丘律仪学处寂静调伏安详之法：决定共住安乐、远离、远离支分、承事及息诤。
若问何为遍知？比丘精进于律仪学处应当遍知：遍知堕罪、遍知补特伽罗、遍知资具、遍知损害。
若问何为信增？有五种令未信比丘律仪学处者生信，已信者更增上信之法：戒圆满、见圆满、仪轨圆满、活命圆满及无诤讼。

།སྟོབས་གང་ཞེ་ན། དགེ་སློང་འདུལ་བའི་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པའི་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྟོབས་ལྔ་སྟེ། སྦྱོར་བའི་སྟོབས་དང་། བསམ པའི་སྟོབས་དང་།རྟོགས་པའི་སྟོབས་དང་། ཤེས་པའི་སྟོབས་དང་། གནས་པའི་སྟོབས་སོ། །དེ་ལྟར་འདུལ་བའི་མ་མོ་དོན་བཅུ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པ་དེས་ནི་འདུལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་དེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོར་རྣམ་པར་ཐར་པ་དུས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།འཇམ་དཔལ་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་པར་བླང་བའི་ཆོ་ག་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོར་གསུམ་ལ་སྐྱབས་ སུ་བཏང་བ་དང་།དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་བྱིན་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ལས་བཞི་པོ་གསོལ་བའི་ལས་དང་། གསོལ་བ་དང་གཉིས་ཀྱི་ལས་དང་། གསོལ་བ་དང་བཞིའི་ལས་དང་། ལས་གསུམ་བརྗོད་པའི་ལས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ བསྟན་པའོ།།ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟུང་བའི་སྡེ་ཚན་ལྔའི་དང་པོ་དང་སྦྱར་རོ། །ལྟུང་བའི་གནས་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟུང་བའི་སྡེ་ཚན་ལྔའི་ཐ་མ་བཞི་དང་སྦྱར་རོ། །ལྟུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ལྟུང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལྟུང་བ་དང་། ལྟུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ལྟུང་བ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་འབྱུང་སྟེ། མི་ཤེས་པ་དང་། བག་མེད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ལྟུང་བ་ཡང་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་འབྱུང་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་མང་བ་དང་། མ་གུས་པའོ། །ལྟུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། བྱེད་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། གཞི་དང་། ཚོགས་པའོ། ། དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་ཕམ་པ་ནི་ལྟུང་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དགེ་འདུན་ལྷག་མ་ནི་འབྲིང་ངོ་། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་ལྟུང་བ་ཆུང་ངོ་། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཕམ་པ་དང་། དགེ་འདུན་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན། ལྟུང་བྱེད་དང་སོ སོར་བཤགས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་འབྲིང་ཡིན་།ཉེས་བྱས་རྣམས་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན་པའོ། །བྱེད་པ་ལས་ནི་མི་ཤེས་པས་བྱས་པ་དང་། བག་མེད་པས་བྱས་པ་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན། ཉོན་མོངས་པ་མང་བས་བྱས་པ་ནི་འབྲིང་ཡིན། མ་གུས་པས་བྱས་པ་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་པའོ་། །བསམ་ པ་ལས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆུང་ངུས་བྱས་པ་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན།འབྲིང་གིས་བྱས་པ་ནི་འབྲིང་ཡིན། ཆེན་པོས་བྱས་པ་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་པའོ། །གཞི་ལས་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མཚུངས་པས་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་ སུ་སྐྱེས་པའི་སྲོག་ཆགས་བསམས་བཞིན་དུ་བསད་ན་ནི་ལྟུང་བྱེད་ཡིན་པས་ཆུང་བའམ།མིར་ཆགས་པ་ཕ་མ་མ་ཡིན་པ་བསད་ན་ནི་ཕམ་པ་ཡིན་ལ། མཚམས་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་འབྲིང་། ཕ་མ་བསད་ན་ནི་ཕམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མཚམས་མེད་པ་ཡིན་པས་ཆེ་བ་ལྟ་ བུའོ།།སྩོགས་པ་ལས་ནི་ལྟུང་བ་གཅིག་དང་གཉིས་དང་གསུམ་ནས་ལྔའི་བར་དུ་བྱུང་ཡང་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན། བཅུའམ་ཉི་ཤུ་འམ་སུམ་ཅུ་འམ་ཤེས་པར་བྱ་ནུས་པའི་བར་དུ་བྱུང་བ་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་མི་བྱེད་པ་ནི་འབྲིང་ཡིན། ལྟུང་བ་དཔག་ ཏུ་མེད་པ་བྱུང་ལ་བདག་ལ་ལྟུང་བ་འདི་སྙེད་ཅིག་བྱུང་ངོ་ཞེས་ཤེས་པར་མི་ནུས་པ་དེ་ནི་ཆེན་པོར་རིག་པར་བྱའོ།

什么是力？比丘精进于律仪学处的一切正确修行圆满的五种力，即：加行力、意乐力、证悟力、智慧力和安住力。
如是宣说具有十种意义的律典母论，即是宣说律典的本质。
其后为了宣说其分类，说道：'世尊，菩萨们应当如何了知别解脱的时机？'
关于'文殊师利，有七种'，'宣说正确受持仪轨'是指首先皈依三宝，授予近事戒，之后以四种羯磨：单白羯磨、白二羯磨、白四羯磨、三说羯磨来宣说出家和受具足戒的法。
'宣说堕罪事相'是指与五种堕罪类别中的第一类相应。
'宣说犯堕事相'是指与五种堕罪类别中的后四类相应。
'宣说堕罪本质'有三种：非烦恼性的堕罪、烦恼性的堕罪，以及宣说诸堕罪的轻中重性。
其中，非烦恼性的堕罪由两种因缘产生：无知和放逸。
烦恼性的堕罪也由两种因缘产生：烦恼炽盛和不恭敬。
诸堕罪的轻中重应当从五个方面了知：本质、造作、意乐、所依和积聚。
其中，从本质而言的轻中重：波罗夷是重罪，僧残是中等，其余是轻罪。另一种分类是：波罗夷和僧残是重罪，波逸提和波罗提提舍尼是中等，突吉罗是轻罪。
从造作而言：由无知和放逸所造是轻罪，由烦恼炽盛所造是中等，由不恭敬所造是重罪。
从意乐而言：由微小的贪嗔痴烦恼所造是轻罪，由中等的烦恼所造是中等，由重大的烦恼所造是重罪。
从所依而言：以同样的嗔恚烦恼故意杀害畜生是波逸提，故为轻罪；杀害非父母的人是波罗夷但非无间罪，故为中等；杀害父母既是波罗夷又是无间罪，故为重罪。
从积聚而言：犯一至五次堕罪而不如法忏悔是轻罪，犯十次、二十次、三十次乃至可数的堕罪而不如法忏悔是中等，犯无量堕罪而不能知道自己犯了多少堕罪，应当了知为重罪。

།ལྟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནས་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བ་སྟེ། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བསྡམས་ཏེ་གནས་པ་དང་། ཟས་ ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་ཉིད་དང་།ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་བྱ་བ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ཤས་ཆེར་ལྟ་བ་དང་སྟོན་པ་དང་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་དད་པ་ དང་།གུས་པ་ཆེན་པོ་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་ཤས་ཆེར་ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་ཁྲེལ་ཡོད་པས་ཞུགས་པ་དེ་ནི་བྱ་བ་གཉིས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བྱ་བ་ཉུང་བ་དང་དོན་ཉུང་བ་དང་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཉུང་བ་དང་འདུ་འཛི་ཉུང་བ་དེ་ནི་བྱ་བ་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཁྱིམ་པ་ དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་མི་འདྲེ་བར་གནས་པ་དང་།བག་ཡོད་པར་ལྟུང་བ་དང་ལྟུང་བ་མེད་པ་ལ་མཁས་པ་དང་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བྱ་བ་བཞི་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ལས་དང་པོ་པ་དང་སྨྱོས་པ་དང་སེམས་འཁྲུགས་པ་དང་ཚོར་བས་ཉེན་པ་དེ་ ནི་བྱ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ཏེ།བྱ་བ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི། དང་པོ་ཉིད་ནས་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྟུང་བ་ལས་བྱུང་བ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ལྟུང་བ་ལས་ལྡང་བ་སྟེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། འགྱོད་པ་ལྔ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཡན་ལག་ལྔས་བསྡུས་པའི་བག་ ཡོད་པ་དང་།རྣམ་པ་ལྔས་འགྱོད་པ་བསལ་བའོ། །དེ་ལ་འགྱོད་པ་སྐྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། ལྟུང་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བྱུང་བ་ན་བདག་ཉིད་ལ་གཞི་འདིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་གིས་སྨད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་དང་ལྷ་དག་གིས་སྨད་པར་འགྱུར་ རོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་།སྟོན་པ་དང་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་སུ་སྡིག་པ་ཅན་གྱི་མི་བསྔགས་པ་གྲགས་པ་དང་སྒྲ་དང་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་མངོན་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་།བདག་ལུས་ཞིག་ནས་ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །ཡན་ལག་ལྔས་བསྡུས་པའི་བག་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། འདས་པའི་དུས་ ལ་བརྟེན་ནས་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཆོས་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པའི་བག་ཡོད་པ་དང་།མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་བྱེད་པས་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་ལྡན་པའི་བག་ཡོད་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ དུས་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་བྱེད་པས་དབུས་ཀྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པའི་བག་ཡོད་པ་དང་།ལྟུང་བ་མ་བྱུང་བའི་སྔ་རོལ་ནས་ཕྱིས་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་ཅིང་གནས་ན་ཕྱིས་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ ལྟར་སྤྱོད་ཅིང་གནས་པས་དུས་སྔ་ནས་བྱས་པའི་བག་ཡོད་པ་དང་།འཕྲལ་དུ་ཡང་ཅི་ནས་ཀྱང་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ཅིང་གནས་པས་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་བག་ཡོད་པ་དང་ལྡན་པའོ།

'论述非堕罪之本质'是指仅由五种行为而不生堕罪：守护诸根门而住，了知食量，初夜后夜不眠而精进修行，正知而行，此为第一行为。
复次，对于多行沙门行为、见解、教法以及清净梵行者生起信心，以及由于经常造作过失而生起极大惭愧心，此为第二行为。
复次，少事、少欲、少作业、少散乱，此为第三行为。
复次，不与在家出家者混杂而住，谨慎于了知堕罪与非堕罪，于善法一向决定，此为第四行为。
复次，初业者、狂乱者、心散乱者、为痛苦所逼迫者，此为第五行为。应当了知由这五种行为从一开始就不会生起堕罪。
'论述从堕罪中出离'是指由三种因缘从堕罪中出离。何为三种？生起五种追悔、具足五支的谨慎、以五种方式断除追悔。
其中，何为生起追悔？当生起任何堕罪时，想到'以此因缘我将为戒律所呵责'而生起追悔；想到'将为他人和诸天所呵责'而生起追悔；想到'将为导师和清净梵行的智者所呵责'而生起追悔；想到'恶名声、恶评、诽谤偈颂将遍及十方'而生起追悔；想到'若身坏命终，不应堕入恶趣、恶道、险处'而生起追悔。
何为具足五支的谨慎？依过去时所生堕罪如法忏悔，具足前际谨慎；依未来时所生堕罪如法忏悔，具足后际谨慎；依现在时所生堕罪如法忏悔，具足中际谨慎；于未生堕罪之前，为使未来不生堕罪，如是行持安住，具足预先所作谨慎；当下亦如是行持安住令不生堕罪，具足共同行持谨慎。

།རྣམ་པ་ལྔས་འགྱོད་པ་བསལ་བ་གང་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཞི་ དང་བཅས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་བསྟན་པས་ལྟུང་བ་ལས་ལྡང་བའི་སྐབས་ཡོད་དོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་།མི་ཤེས་པ་དང་བག་མེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མང་བ་དང་མ་གུས་པ་གང་གིས་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་མི་ཤེས་པ་ནས་མ་གུས་པའི་བར་དེ་ནི་ སྤངས་ཤིང་།ཤེས་པ་ནས་གུས་པའི་བར་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་སོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། མི་ཤེས་པ་དང་ལྟུང་བ་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་སེམས་སྐྱེས་སོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་ མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་མདུན་དུ་སོ་སོར་བཤད་ཟིན་ཏོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་།བདག་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་བསླབ་པ་དང་མི་འགལ་ཞིང་འགྱོད་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ལ་དགེ་བ་དང་ལེགས་པ་ཡིན་གྱི། བདག་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདོད་པའི་རྒྱུན་སྒྲིབ་པའི་གནས་ལྟ་བུ་རྣམ་གྲངས་དུ་མས་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་གསུངས་པ་དེ་མང་དུ་གནས་ཤིང་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་ནས་སེལ་བར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་ལ་དགེ་བ་དང་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ སེལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ།རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་ལྟུང་བ་ལས་ལྡང་བར་བྱེད་དོ། །སྡོམ་པ་གཏོང་བ་བསྟན་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་དུས་ནི་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་བླངས་ཀྱང་གཏོང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་ལྔ་སྟེ། བསླབ་པའི་གཞི་འབུལ་བ་དང་། ལྟུང་བའི་རྩ་བ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་དང་། མཚན་ ནུབ་ཅིང་མཚན་གཉིས་སྐྱེས་པ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པ་དང་། རིགས་མཐུན་པ་སྤངས་པའོ། །དམ་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་ཞིག་པ་དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་ཅིང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་བླང་བ་ནི་བླང་དུ་མེད་ལ་སྔར་བླངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པ་དང་། རིགས་མཐུན་པ་སྤངས་པས་གཏོང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་པས་ནི་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། དགེ་བསྙེན་མའི་སྡོམ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བསྙེན་གནས་པའི་སྡོམ་པ་ གཏོང་བ་ནི་ཉི་མ་ཤར་བ་དང་།གལ་ཏེ་སེམས་མི་མཐུན་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྔ་རོལ་དུ་རིགས་མཐུན་པ་སྤོང་ཞིང་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འདུལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེ་དག་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་སྡོམ་ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་འདུལ་བར་བྱེད་པས་ན་ འདུལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས། གླེང་གཞིའི་སྡེ་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་སྡེ་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །སྐབས་ཁ་ཅིག་ནས་ནི་གླེང་གཞིའི་སྡེ་ཉི་ཚེ་དང་སྦྱར་རོ་ཞེས་ཀྱང་བཤད་དོ།། །། དེའི་འོག་ཏུ་མ་མོའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། འཇམ་དཔལ་ངས་གང་དུ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་བཤད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་མོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བ་ཇི་སྐད བསྟན་པ་དེ་དག་གཏན་ལ་ཕེབས་པར་བྱེད་ལ་།གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཆོས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱང་ཡིན་ནོ།

什么是以五种方式消除悔恨？即：由于世尊已宣说具有根据和出离的法，认为从堕罪中有解脱的机会而消除悔恨；
由于无知、放逸、烦恼众多和不恭敬而造作堕罪，从无知到不恭敬等已断除，从智慧到恭敬等已真实生起，由此而消除悔恨；
为了避免无知和堕罪的发生，从内心深处生起决心，由此而消除悔恨；
在诸位智者同修前已各自忏悔，由此而消除悔恨；
我于善说法律中出家后，不违学处且无有悔恨，这对我是善妙的。我不应长期安住并接受世尊所说的欲望之流、障碍之处等诸多过患，不应不去断除，这对我是不善不妙的，由此而消除悔恨。
以这些方式从堕罪中得以解脱。
关于舍戒的开示，比丘虽受戒律，什么原因会舍戒呢？简而言之有五种原因：
舍弃学处、过分行持根本堕罪、性别转变及双性生起、断善根、舍弃同类。
正法完全毁坏、正法隐没时，比丘戒不可受持，应知先前所受持的也不舍弃。
应知优婆塞戒因生起违逆心、断善根、舍弃同类而舍弃。
正法隐没时，如同比丘戒一样，优婆塞戒和优婆夷戒也应如是了知。
近住戒的舍弃是因日出、若生起违逆心、提前舍弃同类及命终时应当了知。
如是律的本质和分类，由于调伏身语意和调伏烦恼而称为律。
在十二分教中，应当适当配属于因缘品、自说品、本事品和本生品。有些场合也说仅配属于因缘品。
其后为显示摩呾理迦的性相而说：'文殊师利，我所说的十一种性相、分别和开示，即是摩呾理迦。'
对所说的经和律加以决择，一切决择所说的部分即是摩呾理迦，也是阿毗达磨藏。

།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་མོའི་མཚན་ཉིད་བཅུ་གཅིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ལྔར་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ནི་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ནི་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེའི་འབྲས་བུའི མཚན་ཉིད་དང་།དེ་མྱོང་བའི་རྣམ་པར་བསྙད་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ནི་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ནི་དེ་དག་གི་གེགས་དང་ཕན་འདོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ དང་།ཕན་ཡོན་གྱི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ནི་དེའི་ཉེས་པ་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །འཇམ་དཔལ་དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གང་ཟག་བསྟན་པ་དང་། ཀུན་གདགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་དང་གཡོ་བ་དང་ལས་བྱེད་པ་བསྟན་པར་བལྟ་ བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་ཟག་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་དང་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བདག་ཏུ་བརྗོད་པའི་རྣམ་གྲངས་ལུང་ལས་བསྟན་པའོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཀུན་ བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དམ་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་མིང་དང་བརྡར་རྣམ་པར་གཞག་པའོ།།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་དང་གཡོ་བ་དང་ལས་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཏེ་སྤྱིར་ན་བྱེད་པ་པོས་བྱེད་པས་ལས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ དག་གོ།།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་གློ་བུར་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི་དངོས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་བསྟན་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་ནི་སྔར་འཕགས་པ་བྱམས་པའི་ལེའུར་བྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གནས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་བསྟན་པ་དག་གོ། །དེ་དག་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དེ་བཞིན་ཉིད་བདེན་པ་ཡིན་པས་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྟན་པ ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་དམིགས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བརྟག་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་བསྟན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟག་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་སེམས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།

关于'什么是十一种相'这个问题，母经的十一种相可归纳为五种相：世俗相和胜义相这两种是教法之相。
菩提分法的所缘相、行相、自性相这三种是遍知之相。
其果相和体验果相的宣说这两种是果相。
其间断法相和随顺法相这两种是障碍和利益之相。
其过患相和功德相这两种是过失和功德之相。
文殊，其中世俗相有三种：即应当观见补特伽罗的宣说、遍计自性的宣说、诸法的作用、动摇和作业的宣说。
所谓补特伽罗的宣说，是指经中宣说我、有情、命、补特伽罗等外道所说的我的异名。
所谓遍计相的宣说，是指分别心行境的遍计相处诸行相上，以自性相或差别相的名言而安立。
所谓诸法的作用、动摇和作业，是同义词，总的来说是宣说作者以作用造作业的行为。
这一切都是暂时增益而非实有，故称为世俗相，这是世俗宣说之相。
其中胜义相应当观见是宣说七种真如。
七种真如即前文弥勒品中所说的真如、相真如、了别真如、安住真如、邪行真如、清净真如、正行真如等。
这些是其自性，因为是真如实谛，故称为胜义谛相，这是胜义宣说之相。
所缘相应当观见是宣说一切所知事。
所谓一切所知事，即前文所说的念住等三十七菩提分法的所缘，这是菩提分法的所观察相。
行相是应当观见宣说八种观察，这八种观察仅是心的行相，故称为行相，这是心所观察之相。

།བརྟག་ པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བདེན་པའི་རྣམ་པ་ཡང་བདེན་པའི་སྒོ་ནས་བརྟག་གནས་པའི་རྣམ་པ་ཡང་གནས་པའི་སྒོ་ནས་བརྟག་།སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་དང་ཚུལ་དང་འཇུག་པ་དང་རིགས་པ་དང་བསྡུས་པ་དང་རྒྱས་པའི་རྣམ་པ་ཡང་དེ་དག་གི་སོ་སོའི་སྒོ་ནས་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་པར་ བརྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་བདེན་པ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་བསྟན་པའོ། །གནས་པ་ནི་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པའམ། ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའམ། མགོ་གཅིག་དང་ རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་དྲིས་ཏེ་ལན་གདབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའམ།གཞག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའམ། གསང་བ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལན་བཏབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་སྔར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།།མགོ་གཅིག་ཏུ་ལན་བཏབ་པར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཆི་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་འདྲི་བ་ལ་ཐམས་ཅད་འཆི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལན་གདབ་པ་ལྟ་བུ་ ལ་སོགས་པའོ།།རྣམ་པར་དབྱེ་ཞིང་ལན་གདབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤི་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རམ་ཞེས་འདྲི་བ་ལ་གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་དག་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བས་ལན་ གདབ་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ།།དྲིས་ཏེ་ལན་གདབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྣམས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནམ། དམན་པ་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པ་ལས་གང་ལ་ལྟོས་ཏེ་འདྲི་ཞེས་ཕྱིར་དྲིས་ནས་གལ་ཏེ་ངན་སོང་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་འདྲིའོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་གདབ་པ་དང་།གལ་ཏེ་ལྷ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ཏེ་འདྲིའོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི་དམན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་གདབ་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །གཞག་པ་ལས་ལན་གདབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེས་འདྲི་བ་ལ་བདག་གཏན་ མེད་པ་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་གཅིག་གམ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་རེ་སྐན་སྙམ་དུ་དོན་གྱི་དབང་དེ་ཡིད་ལ་བྱས་ཏེ་ཅང་མི་སྨྲ་བས་ལན་གདབ་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ།།གསང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པ་དག་ལ་དོན་ཟབ་མོ་གསང་བའོ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལན་གདབ་པ་ རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་དག་ལ་སྒྲོགས་པར་མཛད་དོ།།སྐྱོན་རྣམས་ནི་ངས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ ལས་དང་ཀུན་ནས་སྐྱེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ།

关于'什么是八种观察'这个问题，
真实的观察是从真实的角度观察，安住的观察是从安住的角度观察。过失、功德、方式、趣入、道理、略说、广说等观察，是从各自的角度来观察。
其中，真实是指真如，如前所说的七种胜义谛的特征中的真如。
安住是指补特伽罗的建立，或遍计所执自性的建立，或一向答复的建立，或分别答复的建立，或反问后答复的建立，或置答的建立，或秘密与分别答复的建立。
其中，补特伽罗的建立和遍计所执自性的建立，如前世俗谛特征中所说。
一向答复的建立是指，比如有人问'一切众生都会死亡吗？'回答'一切都会死亡'等这样一向的答复。
分别答复的建立是指，比如有人问'所有死亡的众生都会再生吗？'回答'有烦恼的会再生，无烦恼的不会再生'等这样分别的答复。
反问后答复的建立是指，比如有人问'人是殊胜还是低劣？'反问'相对于什么而言？'如果说'相对于恶趣'则答'殊胜'，如果说'相对于天界'则答'低劣'等这样的答复。
置答的建立是指，比如有人问'我与蕴是一还是异？'考虑到我本来就不存在，何来与蕴一异的问题，因此以沉默作答等这样的答复。
秘密是指对于非法器的众生隐藏甚深义理。
分别答复的建立是指对于法器众生宣说。
过失是指我以种种方式宣说烦恼法的过患。关于烦恼法，是指由烦恼、业和随烦恼所摄的诸法。

།དེ་དག་གི་ཉེས་དམིགས་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་བསྟན་པ་གང་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཉེས་དམིགས་ནི་རྣམ་པ་དུ་མ་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་དང་། དམིགས་པ་ལ་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་།བག་ལ་ཉལ་བརྟན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀ་ལ་གནོད་པ་དང་། ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་རྒྱུད་ཐག་རིང་བར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ཞུམ་ པར་འགྱུར་བ་དང་།ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་སུ་སྡིག་པ་མི་སྙན་པའི་སྒྲ་གྲགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་འགྱུར་བ་དང་། འགྱོད་བཞིན་དུ་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཞིག་སྟེ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ སུ་སྐྱེ་བ་དང་།བདག་གི་དོན་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཉེས་དམིགས་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། བདག་ལ་གནོད་པ་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པ་དང་། གཉིས་ཀ་ལ་གནོད་པ་དང་། ཚེ་འདིའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བསྐྱེད་པ་ དང་།ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའོ། །སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཉེས་དམིགས་ནི་སྐྱེ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མ་ངེས་པ་དང་འཇུག་པ་ དག་ལས་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཡོན་ཏན་རྣམས་ནི་ངས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་རྣམས་སོ། ། དེ་དག་གི་ཕན་ཡོན་རྣམ་གྲངས་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་དང་གཉེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་གྱིས་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་བར་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་། ཐོབ་པའི་ཚུལ དང་།བཤད་པའི་ཚུལ་དང་། མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཚུལ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་དང་། དགོངས་པའི་ཚུལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཤེས་བྱའི་གནས་ཐམས་ཅད་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཚུལ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚུལ་སྔ་མ་ གསུམ་ནི་ཚུལ་ཕྱི་མ་གསུམ་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ཁོ་ནའི་ཚུལ་གྱིས་མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཐོབ་པའི་ཚུལ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བཤད་པའི་ཚུལ་ནི་དགོངས་པའི་ ཚུལ་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་འདི་ཚུལ་ཡིན་པས་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཚུལ་ཏེ། དགོངས་པ་ཉིད་ཚུལ་ཡིན་པས་དགོངས་པའི་ཚུལ་གྱི་བར་དུའང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཚུལ་གྱི་དོན་ནི་དེ་དང་དེ་ལ་མ་ནོར་བ་ཉིད་དང་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་པའོ།

那么，对于这些过患显示多种差别是什么呢？烦恼的遍烦恼过患有多种，即：令心遍烦恼，对所缘颠倒，令随眠坚固，令同类行相续，令自他二者受损，令今生来世二者有过失，令感受由此所生之心所生的痛苦和忧愁，令成就生等诸苦，令远离涅槃，令善法衰损，令受用衰损，令在眷属中退缩，令十方传播恶名，令圣者呵责，令临终时有悔，令身坏命终后堕入恶趣、恶道、险处之地狱，令不能获得自利。
业的遍烦恼过患有七种：害自，害他，害自他二者，生今生过失，生来世过失，生今生来世过失，感受由此所生之心所生的痛苦和忧愁。
生的遍烦恼过患，应当从生的差别、痛苦、不定、趣入等方面如理了知。
功德即是我所说的众多清净法的利益差别。所谓清净法，即资粮道、加行道和清净道。对彼等所说的众多利益差别，即是从断除违品、生起对治的次第直至获得究竟果位之间所说的内容。
方式应当了知有六种：真实义的方式、获得的方式、宣说的方式、离二边的方式、不可思议的方式、密意的方式。对此，佛陀教法一切所知之处，总之应当通达这六种方式。
其中前三种方式应当以后三种方式来通达，即：以真实义的方式应当以离二边的方式来通达，获得的方式应当以不可思议的方式来通达，宣说的方式应当以密意的方式来通达。
其中，因为此真实义是方式，故为真实义的方式；乃至因为密意是方式，故为密意的方式，都是如此。方式的含义即是对于彼彼无错、如实、无倒。

།དེ་ལ་ དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་པའི་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་དང་། རིགས་པས་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་དང་།རྣམ་པར་བཞག་པའི་དེ་ཁོ་ན་དང་། རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་དེ་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་གང་ཞེ་ན། བརྡ་དང་ཀུན་རྫོབ་ལ་འདྲིས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་ཞུགས་པའི་བློས་དངོས་པོ་གང་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྟ་བ་མཚུངས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འོངས་པའི་མིང་གིས་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་གྲགས་པ་མ་བསམས་མ་དཔྱད་མ་བརྟགས་པར་བཟུང་བའི་དངོས་པོ་གཟུགས་ཞེའམ་།སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ པས་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་གང་ཞེ་ན།དམ་པར་རིགས་པའི་དོན་ལ་མཁས་པ་མཛངས་པ་རྟོག་གེའི་དཔྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྟོག་གེར་རྟོགས་པའི་ས་རང་གི་སྤོབས་པ་ལས་བྱུང་བ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་པ་དཔྱོད་པའི་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཤེས་བྱའི་ དངོས་པོ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་ལ་བརྟེན་ནས་འཐད་པ་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་པས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་ཅིང་རྣམ་པར་གཞག་པ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིགས་པས་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་གང་ཞེ་ན།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བྱ་བ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ།།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་བདག་མེད་པ་ ལ་འཇུག་པ་དང་ཞུགས་པར་འགྱུར་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཚིག་ཏུ་བཏགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་མཚུངས་པར་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་དུ་བྱ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་མཆོག་བླ་ན་མེད་པ་ཤེས་བྱའི་མཐར་ཐུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་བྱའི་སྤྱོད་ཡུལ གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་གཞག་པའི་དེ་ཁོ་ན་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ལམ་གྱི་བར་དུ་ལམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་འཇོག་ པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་དང་། རིགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་དང་། རྟོགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ནི། ཁང་ཁྱིམ་དང་བུམ་པ་དང་དམག་དང་ནགས་ཚལ་དང་གྲངས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་ པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་རྣམ་པར་འཇོག་གོ།།རིགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པས་རྣམ་པར་འཇོག་གོ།

关于此，真实义略说应当了知有六种：世间共称的真实、以理成立的真实、烦恼障清净智慧行境的真实、所知障清净智慧行境的真实、安立的真实、非安立的真实。
其中，什么是世间共称的真实？依随顺于名言世俗习惯的心，对于某一事物，为一切世间人共同见解，一切世间人决定的行境，由代代相传的名称，于自己分别中所共称，不经思维观察抉择而执取的事物，如'色'、'声'等，这就称为世间共称的真实。
什么是以理成立的真实？对胜义道理通达的智者，具足论理观察，已达论理地，从自信生起，随顺凡夫观察的诸人，其极为分别抉择的智慧行境，依现量、比量及可信圣教量，对所知事物建立正理而安立，诸自相共相，这就称为以理成立的真实。
什么是烦恼障清净行境的真实？一切声闻缘觉的无漏、得无漏、无漏后得世间智慧所行境的四圣谛，这就称为烦恼障清净智慧行境的真实。
什么是所知障清净智慧行境的真实？依一切法不可言说自性，诸菩萨及诸佛世尊的智慧，趣入及已入法无我，极为清净，假立名言自性，无分别等同行境所缘的最上无上真如，所知究竟，这就称为所知障清净智慧行境的真实。
什么是安立的真实？四圣谛：苦谛安立为苦，乃至道谛安立为道。为什么呢？因为以三种世俗而安立：世间世俗、正理世俗及证悟世俗。
其中，世间世俗是以房屋、瓶子、军队、森林、数量等安立，以及以我、有情等安立而安立。以正理世俗则以蕴、界、处等安立而安立。

།རྟོགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་དག་གི་གནས་རྣམ་ པར་གཞག་པས་རྣམ་པར་འཇོག་གོ།།དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པར་གཞག་པ་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་དོན་དམ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། དོན་དམ་པ་དེའི་དོན་ནི་སོ་སོར་རང་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ དེ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་གོ། །རྣམ་པར་མ་བཞག་པའི་དེ་ཁོ་ན་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཡུལ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།འཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། འཐོབ་པ་ནི་མདོར་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འཐོབ་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་འཐོབ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་འཐོབ་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འཐོབ་ པའོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཐོབ་པ་ནི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་དེས་འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སོ་སོར་མྱོང་བ་གང་ ཡིན་པའོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་འཐོབ་པ་ནི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་དགེ་སྦྱོང་གི་རྒྱན་གྱི་བར་དུ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པ་ལྔ་འཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ས་ཐོབ་པ་དང་། ཤེས་པ་ཐོབ་པ་དང་། དད་པ་ཐོབ་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་ས་ ཐོབ་པ་ནི་ས་གསུམ་སྟེ།མཐོང་བའི་ས་དང་། བསྒོམ་པའི་ས་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་སའོ། །ཤེས་པ་ཐོབ་པ་ནི་དགུ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་དང་། དེ་དག་གི་ རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་།ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའོ། །དད་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཤེས་ནས་དད་པ་བཞི་པོ་དག་སྟེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་། འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་བཞི་པོ་དག་སྟེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་ པ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་རོ།།ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་ནི་ཚད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་སྨོན་ནས་ཤེས་པ་དང་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ རྒྱུ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་།ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཐོབ་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཐོབ་པ་སྔོན་དུ་བཏང་ བ་དང་།རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་དང་སྔོན་དུ་མ་བཏང་བའོ། །དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཐོབ་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ནི་དང་པོར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐེག་པར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཞི་ཐོབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སློབ་པའི་ས་བདུན་པོ་གང་ཡང་མི་ ཐོབ་པར་ཐལ་བྱུང་དུ་མི་སློབ་པའི་ས་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཐོབ་པ་སྟེ།དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ས་དང་མི་སློབ་པའི་ས་ནི་མེད་པ་ཡིན་ནོ།

由世俗谛而建立预流果等及其所依处。这些总略而言有四种建立：如前所说三种和由胜义世俗而建立胜义谛。由于胜义谛的义是自内证知，故依于随顺生起彼智，于世俗言说中建立为胜义谛。
何为未建立的真如？即诸法真如圆成实性，是圣智行境、圣智境界、圣智所缘。
何为获得？获得略有四种：有情业异熟获得、声闻乘获得、独觉乘获得、大乘获得。
其中有情异熟获得，是由造作善不善业，依于业的自作性为因，于五趣轮回中有情异熟成就及各别感受异熟。
声闻乘获得，是依从皈依等乃至沙门庄严的资粮道，获得五种：获得地、获得智、获得信、获得果、获得功德。
其中获得地有三：见地、修地、究竟地。获得智有九：法智、类智、苦智、集智、灭智、道智、由彼所得世俗智、尽智、无生智。获得信有四种净信：于三宝及圣者欢喜的戒律。获得果有四种沙门果：从预流至阿罗汉。获得功德是获得无量、解脱、胜处、遍处、无烦恼、愿智、无碍解、神通。
声闻乘获得的因是世间道离贪、顺解脱分、顺抉择分善根。
独觉乘获得略有三种：先得顺抉择分、先有证悟、无先证悟。
其中先得顺抉择分者，是最初发菩提心后，依获得四种顺抉择分善根，不得七种有学地而顿得无学地独觉菩提果，此无世间地及无学地。

།མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ནི་དང་པོར་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐེག་པར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བཞི་ཡང་ ཐོབ།སློབ་པའི་ས་བདུན་པོ་དག་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཡང་འཐོབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་སློབ་པའི་ས་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ས་དང་སློབ་པའི་ས་དང་མི་སློབ་པའི་ས་གསུམ་ཆར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་དུ་མ་བཏང་བ་ནི་དང་པོར་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐེག་པར་སེམས་ བསྐྱེད་ནས་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཚོགས་བསགས་ཏེ།ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཡང་མི་སློབ་པའི་ས་ཡང་མི་ཐོབ་པར་ཐལ་བྱུང་། མི་སློབ་པའི་ས་རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་འབྲས་བུ་ཉིད་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིག་ རྟེན་པའི་ས་ཐར་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མི་སློབ་པའི་ས་ནི་ཡོད་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་སློབ་པའི་ས་ནི་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རང་རྒྱལ་བ་ཚོགས་དང་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཐ་མས་ནི་བསེ་རུ་ལྟ་བུར་ འགྱུར་རོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ཐོབ་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཐོབ་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པ་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ཐོབ་པ་དང་། ས་ཐོབ་པ་དང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལྔ་ལས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཐོབ་པ་དང་། མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ ཐོབ་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བཤད་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་གནས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། སྡེ་སྣོད་བསྡུ་བ་དང་། མ་མོ་བསྡུ་བ་དང་། དེ་གཉི་ག་བསྡུ་བའོ། །དེ་ལ་སྡེ་སྣོད་བསྡུ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྡེ་སྣོད་ དོ།།མ་མོ་བསྡུ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་བཅུ་བདུན་དང་། དེའི་བ་བཞི་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་བཅུ་བདུན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ས་དང་། རྟོག་པ་དང་བཅས་ཤིང་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ས་དང་། རྟོག་པ་མེད་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ ས་དང་།རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པའི་ས་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་དང་། སེམས་ཡོད་པའི་ས་དང་། སེམས་མེད་པའི་ས་དང་། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་དང་། བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་དང་། བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་ དང་།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དང་། ཕུང་པོ་དང་བཅས་པའི་ས་དང་། ཕུང་པོ་མེད་པའི་སའོ། །དེའི་བསྡུ་བ་བཞི་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་དེའི་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བ་དང་། གཞི་བསྡུ་བ་དང་། རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་དང་། རྣམ་པར་བཤད་པ་བསྡུ་བའོ། །དེ་གཉི་ག་བསྡུ་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཤད་པ་དང་། སྤང་བ་བཤད་པ་དང་། མངོན་དུ་ཤེས་པ་བཤད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་བཤད་པ་དང་། དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་རབ ཏུ་དབྱེ་བ་བཤད་པ་དང་།དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་གནས་དང་གནས་པའི་འབྲེལ་པ་བཤད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་བཤད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བཤད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཉེས་ དམིགས་དང་ཕན་ཡོན་བཤད་པ་སྟེ།དེ་དག་གིས་སྡེ་སྣོད་བསྡུ་བ་དང་། མ་མོ་བསྡུ་བ་དེ་གཉིས་ཀ་སྡུད་པར་བྱེད་པས་ན་གཉིས་ཀ་བསྡུ་བ་ཞེས་བྱའོ།

首先通过证悟而行持，即最初发起独觉菩提心后，获得四种顺抉择分善根，并证得七种有学地，依此而获得无学地独觉果位。这包含了世间地、有学地和无学地三者。
未经证悟而行持，即最初发起独觉菩提心后，生起顺解脱分善根，依此积累百劫资粮，但未获得顺抉择分和无学地，突然证得无学地独觉果位。这只有世间地中的顺解脱分善根和无学地，而没有世间地中的顺抉择分和有学地。
其中前两种成为部行独觉，最后一种成为麟角喻独觉。
大乘的证得有八种：证得发心、证得悲心、证得波罗蜜多、证得摄事、证得地、证得五无量中的如是证悟、证得不可思议力、证得佛不共法。
其中解释简要归纳为三种所摄：藏经之摄、本母之摄、二者皆摄。
其中藏经之摄为声闻藏和大乘藏。
本母之摄为瑜伽师地十七地及其四种摄。瑜伽师地十七地为：五识身相应地、意地、有寻有伺地、无寻唯伺地、无寻无伺地、三摩呬多地、非三摩呬多地、有心地、无心地、闻所成地、思所成地、修所成地、声闻地、独觉地、菩萨地、有余地、无余地。
其四种摄为：瑜伽师地的决择摄、所依摄、异门摄、释义摄。
二者皆摄简要分为十种：说明谛相、说明遍知、说明断除、说明现证、说明修习、说明彼等分类、说明彼等处所与安住关系、说明遍知等障碍法、说明遍知等随顺法、说明遍知等过患与功德。由于这些内容摄持了藏经之摄和本母之摄两者，故称为二者皆摄。

།ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་བཤད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་དེ། དངོས་པོ་བཤད་པ་དང་། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་བཤད་པ་དང་། རང་གི་གཞུང་ལུགས་ བརྟག་པ་བཤད་པ་དང་།གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་བརྟག་པ་བཤད་པ་དང་། དྲང་བའི་དོན་བཤད་པ་དང་། ངེས་པའི་དོན་བཤད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བཤད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བཤད་པ་དང་། གསང་བ་བཤད་པ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཤད་པ་དང་། ལན་གདབ་པའི་ དངོས་པོ་བཤད་པ་དང་།ལན་མི་གདབ་པའི་དངོས་པོ་བཤད་པའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་བཤད་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ་སོར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མིང་གི་རྣམ་གྲངས་བཤད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བཤད་པ་ཕུང་པོ་ དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དང་དབང་པོ་དང་བདེན་པའི་མིང་དང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཐོགས པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རང་གི་གཞུང་ལུགས་བརྟག་པ་བཤད་པ་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པ་བསྡུ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་མདོ་སྡེ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་དང་ཡང་དག་པར་ བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་བརྟག་པ་བཤད་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིགས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ལ་བརྟེན་ནས་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་པ་དང་རང་གི་སྒྲ་པའི་གཞུང་གཟུགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིགས་པ་རྣམ་པ་བདུན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྨྲ་བ་དང་། སྨྲ་བའི་ཞལ་ ཆེ་བ་དང་།སྨྲ་བའི་གཞི་དང་། སྨྲ་བའི་རྒྱན་དང་། སྨྲ་བ་ཆད་པས་གཅད་པ་དང་། སྨྲ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྨྲ་བ་གཅེས་སྨྲ་བ་ལ་དགོས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །དྲང་བའི་ཆོས་བཤད་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོའི་སྡེ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་ལུང་དུ་བསྟན་ པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གང་བཤད་པ་དོན་རྣམས་རྣམ་པར་མ་ཕྱེ་བ་དྲང་བར་བྱ་དགོས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ངེས་པའི་དོན་བཤད་པ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་བཤད་པ་ནི་ཚིག་གི་ལམ་གྱིས་བརྗོད་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། མིང་དང་འདུ་ཤེས་དང་བརྗོད་པའི་དབང་དུ་བྱ་བ་ འདི་ལྟ་སྟེ།མཚན་མ་དང་མིང་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་བཤད་པའོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བཤད་པ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བཤད་པ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་བཤད་པའོ། །གསང་བ་བཤད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕལ་ ཆེར་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་བཤད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕལ་ཆེར་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྡེ་སྣོད་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལན་བཏབ་པའི་དངོས་པོ་བཤད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་པོ་དག་བཤད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་བཤད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལན་མི་གདབ་པའི་དངོས་པོ་བཤད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་རྟག་གམ་ཞེས་དྲིས་ནས་དེ་ནི་བདག་གིས་ལན་མ་བཏབ་པོ་ཞེས་སྨྲ་ཞིང་ལན་འདེབས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་འོངས་ པ་ཤི་ཕན་ཆད་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ལན་མི་གདབ་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞིར་དྲིས་ན་དེ་ནི་བདག་གིས་ལན་བཏབ་པོ་ཞེས་སྨྲ་ཞིང་ལན་འདེབས་པར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།

又简而言之，有十二种解说：事物解说、异名解说、自宗观察解说、他宗观察解说、权说解说、实说解说、世俗谛解说、胜义谛解说、秘密解说、分别解说、应答事物解说、不应答事物解说。
其中事物解说，是指对色等和眼等诸法各别解说。
异名解说，是指诸佛世尊所说法，广泛解说蕴、界、处、缘起、处非处、根、谛名、念住等名称，以及有色无色、可示不可示、有碍无碍等无量异名。
自宗观察解说，是指依据解说摄要，对经、颂、记等正确解说。
他宗观察解说，是指依据七种因理，降伏他论及建立自宗。七种因理即：言说、言说誓约、言说根据、言说庄严、言说制裁、言说所生、言说所需诸法。
权说解说，是指世尊所说经、颂、记等，其义未作分别而需要引导的内容。
实说解说，是指与上述相反的内容。
世俗谛解说，是指一切言语道路所说，即依名、想、言说，如相、名、分别等任何内容的解说。
胜义谛解说，是指解说四圣谛以及真如、实际、法界等内容。
秘密解说，是指主要解说声闻藏。
分别解说，是指主要解说大乘藏。
应答事物解说，是指解说四法印：'诸行无常'乃至'涅槃寂静'等相应内容。
不应答事物解说，是指当问'世间是常'等时，说'此我不答'而不作答；同样，直至问'如来死后非有非无'等十四不应答事，说'此我不答'而不作答。

།དེ་ལ་ལན་མི་འདེབས་པའི་དངོས་པོ་བཤད་པ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མེད་པའི་ཕྱིར་ལན་མི་གདབ་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཅི་བདག་ཕུང་པོ་རྣམས་དང་གཞན་ནམ་གཞན་མ་ཡིན་ནམ་རྟག་གམ་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ལན་མི་འདེབས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤིང་ཤ་པའི་ལོ་མའི་དཔེའི་མདོ་ལས། ངས་ནི འདི་སྙེད་ཅིག་མངོན་པར་རྟོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཀྱང་མ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་དེ་དག་དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཟག་པའི་ཕྱིར་ལན་མི་འདེབས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ཡོད་དམ་ཞེས་འདྲི་ན་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ བདག་ཏུ་འཛིན་པར་གྱུར་ཏམ།ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡོད་པ་འཛིན་ན་མི་རུང་བས་ལན་མི་འདེབས་པ་དང་། བདག་མེད་དམ་ཞེས་འདྲི་ན་སྐྱེས་བུའི་ཐ་སྙད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་སམ་འཛིན་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་བས་ལན་མི་འདེབས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་འོངས་པ་ཤི་ཕན་ ཆད་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡོད་པའང་མ་ཡིན་མེད་པའང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འདྲི་ན་ཟབ་པའི་ཕྱིར་ལན་མི་འདེབས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་ལན་མི་འདེབས་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ལན་གཞན་ནམ་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་ན། ལན་མི་འདེབས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་གཞན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་གཞན་པ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་ལན་མི་གདབ་པའི་དངོས་པོ་བཤད་པ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྩོད་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པ་གང་ཞེ་ན། དེར་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་རྣམ་པར སྤང་བ་དང་།ཡོད་པ་ལ་སྐུལ་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤང་བ་དང་། རྟག་པར་འཛིན་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤང་བ་དང་། ཆད་པར་འཛིན་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤང་བ་དང་། འདོད་པའི་བསོད་ནམས་ལ་སྦྱོར་བའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤང་བ་དང་། བདག་ཉིད་ངལ་བར་སྦྱོར་བའི་ མཐའ་རྣམ་པར་སྤང་བའོ།།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དྲུག་སྟེ། བདག་ལ་སེམས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་སེམས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལ་སེམས་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སེམས་པ་དང་། བསམ་གཏན་ པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་པའི་ཡུལ་དང་།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ལོ། །དེ་ལ་བདག་ལ་སེམས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་སེམས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལ་སེམས་པ་ནི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ན་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདག་ལ་ སེམས་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཏམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སེམས་པའོ།།སེམས་ཅན་ལ་ངེས་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ ཏེ།སེམས་ཅན་གང་ལས་བྱུང་སེམས་ཅན་བྱེད་པ་པོ་སུ་ཡིན་སེམས་ཅན་གང་གི་བར་དུ་འགྲོ་སེམས་ཅན་གང་གི་བར་དུ་འགག་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སེམས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལ་སེམས་པ་ནི་འདི་ལྟར་འདི་ན་ལ་ལ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་རྟག་ གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སེམས་པའོ།

关于不予回答的事物的解释，应当从四个方面来理解：有因为不存在而不予回答的，例如：'我与诸蕴是一是异，是常是无常'等问题。
有因为无意义而不予回答的，例如：如同《尸舍婆叶经》中所说：'我虽然已经证悟了这么多，但未宣说。为什么呢？因为那些法不具有意义。'
有因为过失而不予回答的，例如：若问'我存在吗？'则会导致执著诸蕴为我，或执著诸蕴之外另有我存在，这都不合理，故不予回答。若问'我不存在吗？'则会导致诽谤人我的世俗名言，或产生执著，这也不合理，故不予回答。同样，若问'如来死后是否存在'乃至'既非存在亦非不存在'等问题，因为甚深故不予回答。
有因为真如之性相安立而不予回答的，例如：若问'诸法是一是异'，则不予回答。因为其性相既非一亦非异而安住。
另外，关于不予回答的事物的解释，也应当从四个方面来理解：因为是外道所说的缘故，因为不如理的缘故，因为无意义的缘故，因为仅是诤论之基的缘故。
什么是远离二边？简要而言，应当从六个方面来看：远离于无增益之边，远离于有诽谤之边，远离常执之边，远离断执之边，远离追求欲界福德之边，远离自我苦行之边。
什么是不可思议？简要而言有六种不可思议：思维我，思维有情，思维世间，思维有情业的异熟，思维禅修者的禅定境界，思维诸佛的佛境界。
其中，思维我、思维有情、思维世间，若依于见解则是不可思议的。其中，思维我是指：有些人依于萨迦耶见而这样思维：'我于过去是否存在'等等。
思维有情是指：有些人依于萨迦耶见而这样思维：'有情从何而来，谁是有情的造作者，有情到何处去，有情在何处灭'。
思维世间是指：有些人依于萨迦耶见而这样思维：'世间是常'等等。

།ཡང་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཉིད་ལས་བརྩམས་ནས་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་གི་ཆོས་ཉིད་དང་སེམས་ཅན་གྱི་ཆོས་ཉིད་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་ཅི་ལས་དེ་ལྟར་བྱུང་སྙམ་དུ་བསམ་ཞིང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཁོ་ནས་མི་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་ལ་སེམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་སེམས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་དང་། དངོས་པོ་དང་། རྒྱུ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སོ། །བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན པའི་ཡུལ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་པའི་དོན་དང་དབང་སྒྱུར་བ་དང་ཟག་པ་ཟད་པའི་དབྱིངས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པས་སོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་བསྟན་པ་རྣམ་པ་ གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་།གཞན་གཉིས་ཏེ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་མཛད་པས་སོ། །དགོངས་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ། ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་དགོངས་པ་དང་། འདུན་པ་བཟློག་པའི་དགོངས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་ པའི་དགོངས་པ་དང་ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་པའི་དགོངས་པ་དང་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་མཛད་པའི་དགོངས་པ་དང་།གཟུད་པའི་དགོངས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཅད་པའི་དགོངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་དགོངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱ་བའི་དགོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་དགོངས་པ་དང་། དོན་གཞན་དང་འབྲེལ་པའི་དགོངས་པ་དང་། རྟོགས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་དགོངས་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་བསྐྱེད་པའི་དགོངས་པ་དང་། སྨྲ་བ་པོ་ལ་ཉན་པ་རྣམས་རིན་པོ་ཆེར་བསྐྱེད་པའི་དགོངས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི ཚུལ་འཇུག་པའི་དགོངས་པ་དང་།དགེ་བ་མང་བར་བྱ་བའི་དགོངས་པ་དང་། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་དགོངས་པའོ། །དེ་ལ་མཐའ་གཉིས་སྤང་བའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་ན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ཐོབ་པའོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་སྐྱོན་མེད་པ་ ལ་འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཤས་ཆེར་བྲལ་བའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པའོ། །ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ཐོབ་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཐོབ་པའི་ཚུལ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བཤད་པའི་ཚུལ་ཐམས་ཅད་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཅི་རིགས་པར་ཁོང་དུ ཆུད་པར་འགྱུར་རོ།།འཇུག་པ་ནི་དུས་གསུམ་དང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་དང་རྐྱེན་བཞི་པོ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་འཇུག་པ་དང་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་དང་གང་གིས་འཇུག་པ་བསྟན་ཏོ། །རིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སོ་ཅོག་གི་དབང་བྱེད་པ་རིགས་པའི་རྣམ་ གྲངས་སྨོས་པ་འཇིག་རྟེན་ན་རྒྱལ་པོ་དག་བདག་གི་རིས་སུ་ཅི་འདོད་པའི་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་གིས་འགྲུབ་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་སོ་ཅོག་ལ་བདག་གི་ཕྱོགས་སུ་གཟུང་བ་ཡང་ཇི་ལྟར་འདོད་པར་རིགས་པའི་དབང་གིས་འགྲུབ་སྟེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བའི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ གསུངས་པའི་རིགས་པ་བཞི་བརྗོད་པའོ།

又彼等从法性出发而如是思维：'我之法性与有情之法性及世间之法性，此从何而如是生起'，如是思维而仅以法性之理亦不能趣入，是故称为思维不可思议处。
思维诸有情业之异熟有四种不可思议：处所、事物、因及异熟。
诸禅修者之禅修境有三种不可思议：以真如甚深义及自在及漏尽界圆满故。
诸佛之佛境有五种不可思议：如前所说三种及其余二种即无障碍及作有情利益事业故。
何为密意？略说有十六种：正说密意、遮止欲乐密意、令正持密意、正赞叹密意、正令欢喜密意、引导密意、断疑密意、令成熟密意、令入三昧密意、令解脱密意、关联他义密意、于诸证悟者无过失密意、生最胜欢喜密意、于说法者令诸听闻者生珍宝想密意、入法理密意、令增善密意、胜伏一切相密意。
其中以离二边之理通达真实义理者，即得所应得义。
通达真实义理之无过失趣入有五种应知：即未离贪者之无过失趣入、多分离贪者之无过失趣入、离贪者之无过失趣入、独觉之无过失趣入、菩萨之无过失趣入。
若得所应得义，则应以不可思议理通达余得之理。
一切解说之理皆应随理以诸佛世尊密意之理而通达。
趣入即三时及有为之三相及四缘等，此说何处趣入、如何趣入及以何趣入。
理应知有四种，即于一切法自在之理门，如世间诸王以己权威语言成办所欲，如是于一切法亦以理之自在随欲摄为己方而成办，故说一切法之王即见之理，此说随法所说之四理。

།ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རིགས་པ་དེ་བཞིའི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་མདོར་བརྗོད་ན། ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ལྟོས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ལས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མ་གསུམ་གྱི་འཐད་པས་སོ་སོར་དོན་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཆོས་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྟོས་པའི་རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་བཏགས་པའི་རྒྱུ་གང དག་ཡིན་པ་དང་རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ལ་རང་དབང་མེད་དེ་། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དུ་ངེས་པའི་ཚོགས་པ་ལ་ལྟོས་ཤིང་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་དགོས་པས་དེ་དག་གི་རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུའི་ལྟོས་པ་བསྟན་པ་ནི་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕྱི་དང་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་གྱི་ཁམས་དྲུག་ནི་ཕྱིའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །མིག་གི་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ ནས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་བར་ནི་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་གི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལོ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ལུང་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཅི་རིགས་པར་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་མ་བྱུང་བ་གདོད་འབྱུང་བའོ། །རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དམ་བྱེ་ བྲག་གི་རྣམ་པ་མིང་དང་བརྡར་བཏགས་པའོ་།།དེ་དག་ཀྱང་འདྲ་བ་ལ་ལྟོས་ཏེ་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ཡོད་པ་དང་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་དབང་ཕྱུག་དམ་པའི་མངའ་བདག་དཔལ་ལྷ་བཙན་བྱང་ཆུབ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་མཛད་པ་བཀའ་ཡང་དག་པའི་ ཚད་མ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་བྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་དག་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཚེ་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དེ་དག་ལ་ལྟོས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ལྟོས་ པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ནི་གང་དག་ཡིན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ཏེ་བྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་བཏགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན། རྒྱུ་བཅུ་དང་། རྐྱེན་བཞི་དང་། འབྲས་བུ་ ལྔ་སྟེ།དེ་ལ་རྒྱུ་བཅུ་གང་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་དང་། ལྟོས་པའི་རྒྱུ་དང་། འཕེན་པའི་རྒྱུ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་དང་། འདྲེན་པའི་རྒྱུ་དང་། སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་དང་། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་། མི་ མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུའོ།

关于观待正理、作用正理、证成正理、法尔正理这四种正理，略述其大概。所谓观待正理，是指诸法因果之间的观待关系。所谓作用正理，是指诸法的作用。所谓证成正理，是指以三量的合理性分别证成义理的正理。所谓法尔正理，是指诸法应理与不应理的性相各别决定的法性。
其中，观待正理的性相是什么呢？关于观待正理，经中说道：'诸行生起和随后假立名言的因和缘，这就是观待正理。'诸行生起和随后假立名言并非自主，而是观待决定的因缘聚合而生起和随后假立名言，所以显示这些因果观待关系就称为观待正理。
其中'诸行'有两种：外在和内在的诸行。其中从色法到法界的六界是外在诸行。从眼根识界到意根识界是内在诸行。应当了知，这些包括世间庄稼等无记事物、烦恼、业和生的性相等染污分的一切事物，以及菩提分法等清净分的一切事物。
'生起'是指本未生起而新生。'随后假立名言'是指对诸事物以自性或差别的方式安立名称和符号。这些也可分为两类，即观待相似而有不相似的部分。这些性相的详细分类，应当如具大威德的主尊吉祥天王菩提神变所作的正确量典籍中所说那样来理解。
'因和缘'是指诸行生起和随后假立名言的果，在生起和假立名言时需要观待这些因缘，所以称为观待正理。
那么，诸行生起和随后假立名言的因缘是什么？观待这些因缘而生起和随后假立名言的果又是什么呢？有十因、四缘和五果。其中十因是什么呢？即：随后假立名言因、观待因、牵引因、成就因、摄持因、引发因、决定因、俱有因、相违因、无违因。

།དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་མ་གཏོགས་པ་རྒྱུ་ལྷག་མ་དགུ་ནི་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ནི་མི་མཐུན་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ། །རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་དང་མིང་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ལྟོས་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། གཞི་ གང་ལ་ལྟོས་ཤིང་རྒྱུ་གང་གིས་དངོས་པོ་གང་ལ་འདོད་པ་དང་ལེན་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེའི་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།འཕེན་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། ས་བོན་ནི་རང་གི་འབྲས་བུ་ཐ་མའི་བར་གྱི་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། ས་བོན་དེ་ཉིད་རང་གི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། ས་བོན་མ་གཏོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་རྐྱེན་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འདྲེན་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། ས་བོན་ལས་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ནི་ས་བོན་གྱིས་འཕངས་པའི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མའི་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ ནོ།།སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའི་རང་རང་གི་རྒྱུ་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། ལྟོས་པའི་རྒྱུ་དང་འཕེན་པའི་རྒྱུ་དང་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་དང་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་དང་སོ་སོར་ངེས་པའི་ རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་རྒྱུ་ནི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་པའི་ རྒྱུ་ནི་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།རྒྱུ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་ནང་དང་ཕྱིའི་འདུ་བྱེད་འཇིག་རྟེན་པའི་ལོ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་། སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལོ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་ཐམས ཅད་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞིང་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན།འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་འབྲུའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་ལོ་ཏོག་གང་གིས་འཇིག་རྟེན་འདིར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་མིང་དུ་འདུ་ཤེས་དང་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ནས་དང་འབྲས་དང་སཱ་ལུ་དང་གྲོ་ དང་ཏིལ་དང་སྲན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་དག་གི་ཐ་སྙད་ནས་ལ་སོགས་པ་ཁྱེར་དེ་ཤོག་ཐོགས་ཤོག་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་དང་ཉམ་ཆུང་བ་དང་ལུས་གནས་པར་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་པ་དང་ཁམ་གྱི་ཟས་མྱང་བར་བྱ་བ་ ལ་ལྟོས་ནས་ནས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་འདོད་པ་དང་ཚོལ་བ་དང་ལེན་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་དེ་དག་གི་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

除了随后安立名言之因以外，其余九因是生起之因。其中，不相违因是指无不相违时成为生起之因。随后安立名言之因即是随后安立名言之因。
其中，何为随后安立名言之因？一切法之名称，以及以名称为先导的想，以及以想为先导的言说，这些即是彼等诸法之随后安立名言之因。
何为观待因？依于何基础，以何因对何事物生起欲求与执取，即是彼之观待因。
何为牵引因？种子是其自果乃至最后的牵引因。
何为生起因？彼种子本身即是其自果生起之因。
何为摄持因？除种子外，其余诸缘即是摄持因。
何为引发因？由种子所生之果，即是种子所牵引之后果的引发因。
何为决定别异因？种种不同类法各自之因即是决定别异因。
何为俱有因？观待因、牵引因、生起因、摄持因、引发因、决定别异因等，将这一切总摄为一即是俱有因。
何为不相违因？对生等起障碍之因即是不相违因。
何为无不相违因？对生等无有障碍之因即是无不相违因。
此十因是内外诸行世间庄稼等无记法一切事物，以及烦恼、业、生相之杂染分一切事物，以及菩提分等清净分一切事物无颠倒生起与随后安立名言之因。
其中，此十因如何生起并安立名言于世间庄稼等无记法一切事物？譬如，世间中属于谷物类之庄稼，凡是世间所作之事，彼等之名称想与种种言说，如：'大麦、稻米、粳米、小麦、芝麻、豆子'等，即是彼等之名言，如'拿来大麦等'、'取来'、'来'等安立名言之因。
依于饥渴、羸弱、维持身体，以及品尝段食，而对大麦等生起欲求、寻求、取用、受用，此即是彼等之观待因。

།ནས་ལ་སོགས་པའི་རང་རང་གི་ས་བོན་གང་དང་གང་ལ་ལོ་ཏོག་གང་དང་གང་འབྱུང་བའི་ས་བོན་དེ་ནི་དེའི་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་དེ་ནི་མྱུ་གུ་དེའི་ མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ས་དང་ཆར་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ལས་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེའི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མྱུ་གུ་དང་སྡོང་བུ་དང་ལོ་མ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུན་དེ་ནི་ལོ་ཏོག་དེ་འགྲུབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། ། ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་ཀྱང་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་དང་ནས་ཀྱི་ལོ་ཏོག་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ལ་འབྲུ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་དེ་བཞིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ནས་བཟུང་སྟེ་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་རྒྱུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ བསྡུས་པ་ནི་ལོ་ཏོག་དེ་འགྲུབ་པའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།སེར་བ་དང་ལོ་ཏོག་ལ་གནོད་པ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམས་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་མེད་དེ་བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་པ་ནི་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རྒྱུ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གིས་ འབྲུ་བསྡུས་པ་རྣམས་ལ་ཇི་བཞིན་དུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞིང་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན།འདི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་དང་འདུ་ཤེས་དང་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་ལས་རྒྱས་པ་རྒ་ཤི་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་ སྔགས་འདོན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཐ་སྙད་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་ པའི་རྒྱུ་ཡུལ་མྱོང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་འདི་དག་འཇུག་པ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེའི་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ཚེ་འདི་ལ་སྐྱེ་ཤི་འབྱུང་བའི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་འཕེན་པའི་ རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་རང་གི་ས་བོན་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྔོན་གོམས་པའི་འཕེན་པ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་འབྱུང་བའི་ཡོངས་ སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པ་ལ་ཐུག་པ་དེ་དག་གི་ཕྱི་མ་འདྲེན་ཞིང་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པས་ཚེ་གཞན་གྱི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ནི་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་རང་གི་ས་བོན་རྣམས་དང་བཅས་པ་གཞན་དག་སེམས་ཅན་ དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་གཞན་དག་དུད་འགྲོ་དང་།ཡི་དགས་དང་མི་དང་ལྷར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

大麦等各自的种子，能生出各自庄稼的种子，就是其引发之因。那种子就是其苗芽的成就之因。由地和雨等缘而生出苗芽，那就是其摄持之因。从苗芽、茎干、叶子一个接一个相续的过程，就是庄稼成熟和圆满的牵引之因。
从大麦种子中也只会生出大麦苗芽和大麦庄稼，而不会生出其他，其他谷物也是如此，这就是它们各自的决定之因。从观待因直至决定因之间的六种因，所有这些合在一起就是庄稼成就的俱有之因。
冰雹和对庄稼有害的事物等障碍，就是其违缘之因。没有这些障碍就是无违缘之因。如是这十种因，如同对谷物的总集一样，对其他世间未记别的事物也应当如理类推。
其中以这十种因，烦恼、业和生的特征的烦恼分的一切事物是如何生起并随后安立呢？如是，一切缘起的名称、想法和言说，即：无明、诸行、识、名色乃至老死、忧愁、悲叹、痛苦、不悦、烦恼，这首先是烦恼的名言，从'以无明为缘而有诸行'乃至'以生为缘而有老死'等随后安立的因。
依靠乐等境界的体验而这些有支运行，那就是此烦恼的观待因。今生中生死生起的无明等法的种子，就是其他生中的生和老死的引发之因。
无明等各自的种子就是成就之因。依止非善士、听闻非正法、非如理作意和往昔串习的牵引，就是无明等生起的摄持之因。
无明等乃至有的后后牵引，由一个接一个相续而至他生的生和老死，就是牵引之因。无明等乃至有，连同各自的种子，有些会生于地狱，有些会生于旁生、饿鬼、人、天，这就是烦恼的各别决定之因。

།ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ནས་བཟུང་སྟེ། སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་རྒྱུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ནི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པས་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་ པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ།།མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཆོས་འདི་དག་ཉིད་མེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་རྒྱུ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞིང་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མིང་དང་འདུ་ཤེས་དང་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་ གཞག་པ་དང་།ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་དང་། དབང་པོ་དང་། སྟོབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང་། མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་ཅེས་བྱ་བ་ནས། སྐྱེ་བ་འགགས་པས་རྒ་ཤི་འགག་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དེ་དག་ དང་།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཚོལ་བ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་ རིགས་ལ་གནས་པའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་།ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཐོབ་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་ དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་གི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་། སྔོན་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ ཆོས་རང་གི་ས་བོན་ལས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དེ་དག་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་རིམ་གྱིས་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་གང་ཡིན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་རིགས་གང་ཡིན་པ་ནི།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། ། ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ནས་བཟུང་སྟེ། སོ་སོར་ ངེས་པའི་རྒྱུ་ལ་ཐུག་པའི་བར་གྱི་རྒྱུ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

从观待因开始直至决定因为止的这六种因，总摄为一即是烦恼的俱有因。
与此烦恼相违之因即是具有正理的诸佛出世、宣说正法、依止善士、听闻正法、如理作意、修行随顺法、以及一切菩提分法。
无相违因即是远离上述所说诸法，如是以此十因了知一切有情的一切烦恼。
若问以此十因如何生起并假立随顺菩提分等一切清净分之事？
一切清净分法灭尽涅槃之名、想、言说，即是：四念住、四正断、四神足、诸根、诸力、菩提分、八支圣道，以及'无明灭故行灭'乃至'生灭故老死灭'等如是相顺，皆是清净假立之因。
观见诸行过患而寻求清净、摄持清净、成就清净，此即是其观待因。
住种姓补特伽罗具足种姓，在获得有余依涅槃界及无余依涅槃界之前行，此即是清净引发因。
种姓所摄无漏菩提分法之种子，即是彼等菩提分法的生起因。
依止善士、听闻正法、如理作意及往昔圆满诸根，即是清净摄持因。
从自种子生起的彼等菩提分法，即是次第引导至有余依涅槃界及无余依涅槃界的引导因。
声闻种姓者以声闻乘而般涅槃，独觉种姓者以独觉乘而般涅槃，大乘种姓者以大乘而般涅槃，此即是清净决定因。
从观待因开始直至决定因为止的这六种因，总摄为一即是清净的俱有因。

།རིགས་དང་མི་ལྡན་པ་དང་སངས་རྒྱས་རྣམས་མི་འབྱུང་བ་དང་། མི་ཁོམ་པར་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ ཡིན་པ་ཉན་པ་དང་།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་མེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་ པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་གཞན་ནི་འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་ལ་འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། ། རྒྱུ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་འཕེན་པའི་རྒྱུ་དང་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་གཉིས་ནི་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་། རྒྱུ་ལྷག་མ་བརྒྱད་ནི་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྐྱེན་བཞི་གང་ཞེ་ན། རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན དང་།དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་ནོ། །རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྐྱེན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་དག་ལ་ཡང་འཕེན་ པའི་རྒྱུ་དང་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུར་གྲགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་དག་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་དག་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་དེ་དག་གི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱའོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་འགགས་མ་ཐག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་གང་དག་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐྱེ་བའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ལ་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང གདགས་སོ།།དམིགས་པའི་རྐྱེན་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ལྔ་པོ་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དག་གི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །བདག་པོའི་ རྐྱེན་གང་ཞེ་ན།མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དམིགས་པ་ལ་གཏོད་པར་བྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་གི་བདག་པོའི་རྐྱེན་གཅིག་ཡིན་པས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་སྔོན་བྱས་པ་རྣམས་དང་ཕྱིས་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནོ། །ཞིང་དང་ལུད་དང་ཆུ་ལ་ སོགས་པ་ནི་ལོ་ཏོག་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནོ།།བཟོ་ཤེས་པ་དང་བཟོའི་ལས་དང་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་དང་དེ་དག་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་རྒྱུ་ཡང་ཡིན་རྐྱེན་ཡང་ཡིན་ཏེ། བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

不具种姓、诸佛不出世、生于无暇、依止非善士、听闻非正法、非如理作意、邪行修持，这些是清净的违缘。远离和断除这些违缘本身，就是无违缘因。
如是这十种因，是一切无记、杂染和清净诸法之因，是过去已生和未来将生之因。无记、杂染和清净诸法之因，在此之上再无其他，超过此者亦不复存。
略说此十种因可摄为二因：生因和方便因。其中，牵引因和生起因二者是生因，其余八因是方便因。
其中四缘是什么？因缘、等无间缘、所缘缘和增上缘。这四缘应当如理配合诸行生起和随后安立名言。
其中因缘是什么？即一切种子阿赖耶识。对于外在事物，凡是称为牵引因和生起因的一切，都是因缘。
等无间缘是什么？心和心所法之后，心和心所法生起，前者是后者的等无间缘。六识刚灭之时，是其后生起六识的等无间缘，这些也称为刚灭意、意处和意界。
所缘缘是什么？色等五境是五识聚的所缘缘。内外十二处一切皆是意识的所缘缘。
增上缘是什么？眼等俱生处是眼识等的增上缘。令诸识趣向所缘的作意也是诸识的增上缘。俱生的心和心所法互为增上缘。
过去所造的善不善业，以及后来所感可意不可意异熟果，是增上缘。田地、肥料、水等是庄稼成熟的增上缘。工巧明和工巧业等是世间工巧和事业及其成就的增上缘。
其中因缘既是因又是缘，是生因。

།དེ་ལ་གཞན་གྱི་ རྐྱེན་གསུམ་པོ་དག་ནི་རྐྱེན་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྒྱུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།ཐབས་ཀྱི་ཡིན་ནོ་། །དེ་ཡང་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་གཙོ་ཆེར་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ནོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུས་བསྡུས་པའི་སྒོ་ནས་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་ལྔ་ གང་ཞེ་ན།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །འདུ་བྱེད་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་བཏགས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་དག་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན།མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངན་སོང་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་དང་། དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་འགྲོ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་ འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན།མི་དགེ་བ་ལ་གོམས་པས་མི་དགེ་བ་ལ་དགའ་ཞིང་མི་དགེ་བ་མང་བར་གནས་པ་དང་དགེ་བ་ལ་གོམས་པས་དགེ་བ་ལ་དགའ་ཞིང་དགེ་བ་མང་བར་གནས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་ལས་དང་མཐུན་པར་ཕྱིས་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པས་ཉོན་མོངས་པ་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ། །སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། ལ་ལ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་བུ་བྱེད པས་ཡང་ན་ནི་ཞིང་རྨོད་དམ།ཡང་ན་ཚོང་བྱེད་དམ། ཡང་ན་རྒྱལ་པོའི་ཞ་འབྲིང་བྱེད་དམ། ཡི་གེ་དང་རྩིས་དང་ཤོད་འགོད་པ་ལ་བགྲང་བ་དང་ལག་རྩིས་ཀྱིས་ལོ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དང་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུའོ། ། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་དབང་པོའི་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ཡང་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་གྱི་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྲོག་དང་མ་བྲལ་བ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སོ་སོའི་དབང་གིས་འབྲས་བུ་གང་གྲུབ་པ་དེ་ནི་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་འབྲས་བུ་ལྔ་པོ་དེ་དག་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་ཚེ་ན་རྒྱུ་བཅུ་པོ་དང་རྐྱེན་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ པས་དེ་ནི་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པའམ། སྐྱེས་པ་རྣམས་ལས་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྐྱེན་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཐོབ་ པའམ་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེད་པའི་བྱེ་བྲག་ཉིད་ཡིན་ཏེ།གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཐོབ་པ་ནི་རྙེད་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ས་བོན་ཙམ་དུ་རྒྱུ་ཐོབ་པ་དང་། འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཐོབ་པ་དང་གཉིས་སོ།

其中，其他三缘仅仅是缘而非因，是方便。其中，增上缘主要是一切方便因。等无间缘和所缘缘应当了知是通过摄持因而成为方便因。
其中，何为五果？异熟果、等流果、离系果、士用果和增上果。诸行生起和随后假立的果，应当如理配合这些果。
其中，何为异熟果？不善法的异熟在诸恶趣中成熟，有漏善法的异熟在诸善趣中成熟，这就是异熟果。
何为等流果？由于习惯不善而喜好不善并多住于不善，由于习惯善法而喜好善法并多住于善法，以及与前业相应而后果随顺，这就是等流果。
何为离系果？以八支圣道断除烦恼，这就是离系果。
何为士用果？有人今生依靠任何工艺或事业处，由士夫作为而或耕田，或经商，或为王臣，或以文字、算术、棋局计数和手算等获得庄稼等和利养等果，这就是士用果。
何为增上果？眼识是眼根的增上果，乃至意识是意根的增上果。同样，未离命根是命根的果。如是，应当了知二十二根一切各自所成就的果即是增上果。
如是，诸行生起和随后假立名言的五果生起和假立名言时，须观待彼等十因四缘，故说此为观待道理。
何为作用道理的相？诸法获得或生起者的能作之因与缘，即是作用道理。
其中，'获得'或'成就'是作用的差别，因为是主要的，所以分别说。其中，获得是指得到和具有，这又有二种：获得因的种子和获得果的体性。

།དེ་ལ་ས་བོན་ཙམ་དུ་རྒྱུ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ས་དང་ འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་།ལྷ་དང་མིའི་བདེ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་བསོད་ནམས་བྱས་པ་དང་། ངན་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་སྡིག་པ་བྱས་པ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་དེ་དག་གི་ས་བོན་བག་ཆགས་དང་ལྡན་པའོ། །འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐོབ་པ་གང་ ཞེ་ན།དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ས་དང་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་ཐོབ་པའམ། བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའམ། སྡིག་པའི་འབྲས་བུ་མྱོང་བའོ། །འགྲུབ་པ་ནི་གང་གིས་དངོས་པོར་རེད་པ་ལས་ཀྱང་དོན་གྱི་མཐའ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་མྱུ་གུ་ལས་སྡོང་བུའམ་འབྲས་བུ་སྨིན་པའི་བར་དུ་དེ་ལ་གནོད་པ་བསྲུང་ཞིང་ཕན་པ་བསྡུ་བའི་ནན་ཏན་གྱིས་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །མྱུ་གུ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ལ་མགོ་འབྱུང་བ་རྣམས་མཐར་ཕྱིན་པར་བསྒྲུབས་པ་དང་། འཕགས་པའི་ས་ཐོབ་པས་གོང་ནས་གོང་ མའི་ས་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ།།སྐྱེས་པ་རྣམས་ལས་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་བྱ་བའམ་འགྲུབ་པའི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་བྱེད་པ་སྟེ། དངོས་པོར་ཡོད་པ་དེ་དག་ཇི་སྲིད་དུ་རྒྱུན་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་ ཤིང་ལྕུག་མ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་ཕྱིན་ཆད་ལྕུག་མ་ནི་བཅིང་བའི་ལས་བྱེད།སྡོང་པོ་ནི་ཀ་བའི་ལས་བྱེད་མེ་ཏོག་ནི་རྒྱན་གྱི་ལས་བྱེད། ལོ་ཏོག་ནི་དཀྲི་བའི་ལས་བྱེད། འབྲས་བུ་ནི་འགྲེང་བའི་ལས་བྱེད། འཕགས་པའི་ཆོས་ལས་རང་རང་གི་སའི་བྱེ་བྲག་གིས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡང་ ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ཐ་དད་པ་ནས་སོ་སོའི་ལམ་ལ་འཇོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གང་གི་རྒྱུར་ངེས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་སོ་སོར་སྐྱེད་པ་དང་།དབང་པོ་དྲུག་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་རང་རང་གི་ཡུལ་དུ་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། བྱ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཕུར། ཉ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྐྱལ། ཕྱུགས་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུག་ པ་དང་།འདི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་དངོས་པོ་སོ་སོའི་མཐུ་ཅི་ཡོད་པས་གང་ལ་གང་རིགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གཏོགས་པ་གཞིར་གྱུར་པ་དག་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་བཅུ་དང་རྐྱེན་བཞི་གོང་དུ་སྨོས་པ་རྣམས་ ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ལས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སོ་སོའི་ཤེས་པ་དང་བཤད་པ་དང་། སྨྲས་པའི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་། ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ བྱ་བའི་རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་།རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མ་གསུམ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་འཐད་པས་སོ་སོའི་དོན་བསྒྲུབ་ པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཚད་མ་གསུམ་པོ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་དོན་ནི། སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་དང་། བཤད་པ་དང་། སྨྲས་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་དང་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་དང་། ཤིན་ཏུ་ ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་དང་།གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།

什么是获得种子般的因？即获得圣者之地和果位的善根，以及获得人天安乐的福德所作，以及将感受恶趣痛苦的罪业所作，以及无记业的等流，以及具有这些种子习气。
什么是获得果的自性？即现前获得这些果，也就是获得涅槃和现前证得地和果位，或获得福德之果，或感受罪业之果。
成就是指从获得事物之后，圆满完成究竟义，譬如从芽到茎或直至果实成熟期间，以精进守护避免损害并积聚利益而使其圆满。如同芽一样，世间法中所生起的事物圆满成就，以及获得圣地后逐渐成就更高地位等也是如此。
'已生者将作业'是指已生者所获得的作业或成就的作业，只要事物存在，其相续存在多久，作业就存在多久。例如，树枝等生长后，枝条能作绑缚之业，树干能作柱子之业，花朵能作装饰之业，庄稼能作缠绕之业，果实能作悬挂之业。
在圣法中，依各自地位的差别利益众生，也是通过不同方便门安立于各自道路等，任何法作为因决定者，生起其各自果报，六根及识决定趣入各自境界，鸟类等飞翔，鱼类等游泳，牲畜等奔跑，如是方式，以各事物自身力量做其相应之业。
'何者是因何者是缘'是指作为能作支分所摄的基础，即前述十因和四缘。
如是所说诸法作业之业，即是作业之理。
什么是正理成立之相？所说凡是各别了知、解说、所说义的成立，以及善加通达之因和缘，即是正理成立。正理成立是指以三量——现量、比量和可信教量的正理成立各别义理。
其中三量——现量、比量和可信教量的含义，分别与各别了知义、解说和所说义相对应。这些又分别与现量境、隐蔽境和极隐蔽境相对应。

།དེ་ལ་སོ་སོའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོ་སོའི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་བཞི་པོ་དབང་པོའི་ཤེས་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་། རང་རིག་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པ་སོ་སོའི་ཤེས་པའོ། །དོན་ཞེས་བྱ་བ་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཏེ། མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །བཤད་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཤད་པ་གང་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་གཉིས་པོ་རང་གི་དོན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པའམ་སྨྲ་བ པོ་གཞན་དག་གིས་བཤད་པའོ།།དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པའི་ཡུལ་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་ཡུལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །སྨྲས་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སྨྲས་པ་གང་ཞེ་ན། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་གཉིས་པོ་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཡིན་པ་དང་།དེས་བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་འགལ་བ་མེད་པ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པའོ། །དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུངས་པའི་ཡུལ་ཏེ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མའི་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའོ། །སྒྲུབ་ པ་དང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཁོ་ན་བཞིན་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པར་ཚད་མ་གསུམ་གྱི་འཐད་པས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའོ།།ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དེ་དག་གཞན་གྱིས་ཇི་ལྟར་མ་ལོག་པ་ཡང་དག་པའི་དོན་ཉིད་དུ་གོ་ བར་བྱའོ།།རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚད་མ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་དོན་གསུམ་པོ་དེ་དག་སྒྲུབ་པ་དང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་། ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་ རྐྱེན་ནི་མངོན་སུམ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསལ་བས་མ་ནོར་བར་ཤེས་པ་སྟེ།ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། གྲངས་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་དང་། རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་གྲངས་ ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི་ཁ་ཅིག་ནི་ཚད་མ་གཅིག་།ཁ་ཅིག་ནི་གསུམ། ཁ་ཅིག་ནི་བཞི། ཁ་ཅིག་ནི་དྲུག་ཏུ་རྟོག་པའོ། །དེ་བསལ་བ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་མངོན་སུམ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དབང་པོའི་ཤེས་པ་དང་། ཡིད ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།རང་རིག་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པ་བསྟན་པའོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ནི་མངོན་སུམ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་བསལ་བ་གང་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་ནི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ ཞིང་མ་འཁྲུལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བས་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་མ་འཁྲུལ་པ་བསྟན་པའོ།།སྤྱོད་ཡུལ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ནི་མངོན་སུམ་སྤྱོད་ཡུལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནའོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་ལ་ གཞན་དག་ནི་གཞན་དུ་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ།

关于'各自的义'这一说法，什么是各别的认知？四种现量即感官知、意识知、自证知和瑜伽行者的知是各别的认知。
'义'是指各别认知的对象，即现量的对象是现前的义，由自相所摄。
关于'所说的义'，什么是'所说'？两种比量即自比量和他比量，是佛世尊所说或其他说者所说。
'义'是指所说的对象，即比量的对象是隐蔽的义，由共相所摄。
关于'所言的义'，什么是'所言'？两种可信教量，即说明彼为一切智者，以及说明彼所说教法无有相违，是一切智者所说。
'义'是指所说的对象，即可信教量的对象是极为隐蔽的义，由自相和共相所摄。
'证成和善解'是指唯有这三种量是如实的，而非其他，以三量的正理而证成。
'善解'是指使他人如实无误地理解这些义。
关于'何为因何为缘'，这三量的三种义，其证成和善解的因缘是什么？
现量的义的证成和善解的因缘是通过遣除现量的四种错误分别而无误了知。
什么是四种错误分别？即对数量的错误分别、对自性的错误分别、对境的错误分别和对果的错误分别。
其中，对数量的错误分别是：有些说一量，有些说三量，有些说四量，有些说六量。
其遣除是：正确的认知有二种：现量和比量。这说明了四种现量即感官知、意识知、自证知和瑜伽行者的知。
对自性的错误分别是：有些认为现量有分别，有些认为无分别。
其遣除是：现量离分别且无错乱，这说明了现量的特征是无分别和无错乱。
对境的错误分别是：有些说现量的对境唯是自相，比量的对境唯是共相，而其他人则有不同说法。

།དེ་བསལ་བ་གང་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་དེའི་ཡུལ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཡུལ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྱི་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ པ་དང་མངོན་སུམ་དུ་ནི་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ།།འབྲས་བུ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ནི་ཚད་མ་ལས་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པར་ཁས་ལེན་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བསལ་བ་གང་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་གྱི་ ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་མངོན་སུམ་གྱི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི།མངོན་སུམ་ལས་གུད་ན་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་ལྟ་བུའི་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསལ་བས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་ སུམ་གྱི་ཚད་མ་མ་ནོར་བ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་འཐད་པས་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་དོན་བསྒྲུབ་པ་དང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་ བསལ་བས་མ་ནོར་བ་ཤེས་པ་སྟེ།གྲངས་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་བསལ་བ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་རང་གི་དོན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། གཞན་གྱི་ དོན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བསྟན་པ་སྟེ།གང་གིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རང་གི་དོན་ཡིན་ལ། གང་གིས་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཅིག་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ཚུལ་གསུམ་གྱི་ རྟགས་ལས་གཞན་དུ་རྟོག་པའོ།།དེ་བསལ་བ་གང་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་དང་། རྟགས་གསུམ་པོ་མི་དམིགས་པ་ དང་།རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་དང་། འགལ་བ་དང་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་གསུམ་སྤངས་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའོ། །སྤྱོད་ཡུལ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཅིག་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལས་གཞན་ལས་ གཞན་དུ་རྟོག་པའོ།།དེ་བསལ་བ་གང་ཞེ་ན། གཞན་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དེ། །དེའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའོ། །འབྲས་བུ་ལ་ལོག་ པར་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཁ་ཅིག་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་ལས་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པར་ཁས་ལེན་པའོ། །དེ་ལ་བསལ་བ་གང་ཞེ་ན། འདིར་ཡང་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་མངོན་སུམ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་ལ་ཤེས་པ་དེ་ ཉིད་ཚད་མའི་འབྲས་བུར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།དོན་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

那么，要消除什么呢？'现量的对象是自相'这句话表明，凡是现量量所显示的对象，应当知道唯是自相而非共相。因为共相是无实体的，而现量是缘取事物自体的缘故。
对于果的错误认识是这样的：有些人承认量果是异体的，有些人承认量果是非异体的。
那么，要消除什么呢？'现量知即是量果'这句话表明，现量知本身就是量果，除现量之外别无量果。
如此，通过消除这四种错误认识，从一切方面显示了现量是无错误的正确认识的自性。这就是以现量的正确性来成立的道理。
比量的意义的成立和理解的因缘，也是通过消除比量的四种错误认识而了知无误。
对数量的错误认识与前面相同。那么，要消除什么呢？'正确认识有二种：现量和比量'这句话表明比量有两种：为自比量和为他比量。应当了知，凡是自己理解的是为自，凡是令他人理解的是为他。
对自性的错误认识是这样的：有些人将比量的相除三相因外另作他想。
那么，要消除什么呢？比量通过三相因，即在所比对象上存在性、在同品上存在性、在异品上不存在性的确定方式，以及通过远离不可得因、自性因和果因的不成立、相违和不定三种过失，显示了比量的相。
对行境的错误认识是这样的：有些人将比量的行境除共相外另作他想。
那么，要消除什么呢？'其他是共相，那是比量的对象'这句话表明比量的对象唯是共相，因为具有周遍的随行和返遮的缘故。
对果的错误认识是这样的：有些人承认比量与量果是异体的。
那么，要消除什么呢？'此中量果的安立与现量相同'这句话表明，如同在现量中说知本身是量果一样，此中比量知本身也是量果，因为具有决定对象的自性的缘故。

།དེ་ལྟར་ན་དེ་ལྟ་བུའི་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསལ་བས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྗེས་ སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་མ་ནོར་བར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་ཤེས་བྱའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མའི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ནི་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་ལ་བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་འགལ་བ་མེད་པས་མ་ནོར་བར་ཤེས་པ་སྟེ།དེ་ལ་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པ་ནི་འོག་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཚན་ཉིད་ལྔ་འབྱུང་བས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་འགལ་བ་མེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་གི་གཞུང་ ལས་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བ་གངྒའི་ནང་དུ་ཁྲུས་བྱས་པས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་།ཆོས་ནི་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ཡིན་ལ། སྲོག་ཆགས་གསོད་པའི་མཆོད་སྦྱིན་བྱས་ནས་གྲོལ་ལོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ནི་ཚིག་འགལ་བ་ཡིན་གྱི། ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པའི་ལུང་ལས་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ན། སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་།བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་གཏན་སྤངས་པའི་གནས་གྱུར་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམས་པས་ཐོབ་ལ། འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་སོགས་ པ་ལྟ་བུ་ནི་ལུང་ལ་ཚིག་འགལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པ་དང་། དེས་བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་འགལ་བ་མེད་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་མ་ནོར་བ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་། །དེ་ནི་ཡིད་ ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མའི་འཐད་པ་བསྒྲུབས་པས་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་དཔག་དང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་དོན་གསུམ་པོ་དེ་དག་སྒྲུབ་པ་དང་། ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱང་སྔར་རྒྱུ་བཅུ་དང་རྐྱེན་ བཞི་བསྟན་པ་དག་གིས་ཅི་རིགས་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། ། ད་འདི་མན་ཆད་ནི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེའི་ཡན་ལག་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་སྦྱར་རོ། །ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚད་མའི་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་མ་དག་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བཤད་པ་ནི་ཞིབ་ཏུ་འོག་ནས་འབྱུང་ངོ་། །འཐད་པས་སྒྲུབ་པ་ལ་དེའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དུ་གཏོགས་པའི་མཚན་ཉིད ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚད་མས་འཇལ་བ་ནི་དོན་ལ་མི་འཁྲུལ་པར་རྟོགས་ཏེ།བདག་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་གནས་ཤིང་གཞན་ཡང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་འཇོག་པས་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའི་ལག་ཏུ་མི་ལྟུང་བར་ཤེས་བཞིན་ཚོར་བ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་དོ། །ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ ཉིད་དང་ལྡན་པའི་མཚན་མས་འཇལ་བའི་དོན་ལ་འཁྲུལ་པར་དམིགས་ཏེ།བདག་ཀྱང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་གནས་ཤིང་གཞན་ཡང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་འཇོག་སྟེ་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའི་ལག་ཏུ་སོང་ནས་རྨོངས་བཞིན་ཡེངས་བཞིན་སྤྱོད་དོ།

如是，通过遣除四种邪分别，从一切方面显示不错乱的比量正确认知的所知自性。这是以比量正理成立的道理。
信许的圣教量的义成立和善加通达的因缘是彼说者一切智者，以及彼所说教法无有语言相违而不错乱地了知。其中，彼说者是一切智者，以下当由五种一切智相而了知。彼所说教法无有语言相违，如外道论中说非法是从贪等根本而生，在恒河中沐浴即可出离，又说法是不害，而杀生祭祀后得解脱等，如是为语言相违。
而一切智者所说教法中说，生的烦恼是从烦恼烦恼和业烦恼的因而生，若断除烦恼烦恼和业烦恼，则生烦恼将不生。又说，具习气的一切烦恼永断的转依是由修习圣道而得，以圣道能断一切烦恼等，如是为教法无有语言相违。
如是，由彼说者是一切智者，及彼所说教法无有语言相违，从一切方面显示不错乱的信许圣教量正确认知的自性。这是以信许圣教量正理成立的道理。
其中，现量、比量和信许圣教量三者的三种义成立和善加通达的因缘如何宣说，即是前说十因四缘所摄，这是以正理成立的道理。
从此以下，宣说以正理成立的道理如前所说的支分。因此，又略说为二种等。'又'是与以正理成立的道理相连。'清净与不清净'是显示量的清净与不清净的差别，详细解释将在下文出现。
以正理成立中，以其因缘所摄的相清净相应的量度量，于义不错乱地了知，自住于正见并安立他人于正见，不堕恶友之手而正知正行。以不清净相应的相度量，于义错乱地执著，自住于邪见并安立他人于邪见，堕入恶友之手而愚痴放逸而行。

།དེ་ལྟ་བས་ན་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟེན་པར་བྱ་ ཞིང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པས་ཀྱང་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེའི་ཡན་ལག་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལྔའོ། །ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བདུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཀྱི་ སྡོམ་པ་བསྟན་པ་སྟེ།མིང་བསྟན་པ་དང་། བཤད་པ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ལྔ་པོ་དག་གང་ཞེ་ན། དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་ལ་གནས་པའི་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སོ་སོའི་ཤེས་པ་དང་། བཤད་པ་དང་། སྨྲས་པའི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་། ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་དང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་མངོན་སུམ་ཤེས་པའི་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལུང་དང་ཚད་མ་གཞན་དག་ལས་བཤད་པ གང་དང་གང་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་བསྡུའོ།།དེ་ལྟར་ན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་དེ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པ་མེད་པ་དང་མ་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པས་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་བཤད་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་ཚུལ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྟན་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག པའི་ཆོས་ནི་གང་མངོན་སུམ་གྱི་དམིགས་པ་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་བློས་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་གྱི་མ་དམིགས་པ་ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་མ་བསྐལ་བ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས།འདིར་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་སྒྲུབ་ པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གནས་པ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་འཁྲུལ་པ་མངོན་སུམ་དུ་མ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བཤད་པའི་དོན་རྗེས སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་ཡུལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་མ་བསྐལ་བ་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ།།དེའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་གི་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་རྗེས་སུ་ དཔག་པའོ།།དེ་ལ་གང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རང་གི་དོན་ཡིན་ལ། གང་གིས་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རང་དང་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་ལས་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་གང་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།ཚུལ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའོ།

因此，为了依止完全清净的相而断除不清净的相，世间智者也以正理成立而宣说，其支分如是宣说。其中完全清净的相有五种，不清净的相有七种，此为数目总摄。名称宣说及解释，如下依次宣说。
其中，何为五种完全清净的相？即现量所缘相、住于彼之住处现量所缘相、自类比喻相应相、完全清净相、极为清净教理抉择宣说相。此即如前所说各别了知、解释、所说义成立、善加通达之因及缘，即是以正理成立之理。由此所说现量、比量、信许教量三量境界现量了知之各别了知境界，以及从教理和其他量所解释者皆摄。
如是，现量四种各别了知义，即现量之相无分别及无错乱智所缘者。此即现量所缘相，应如是配释，词义如前所说配释。其后，比量三相住于彼等现量所缘相，及自类比喻相应相以完全清净宣说当解释。
其中，比量法即是随顺现量所缘之智，缘彼相关事物非现量所缘，于处所、时间、自性无隔碍之隐蔽义而比度。此中亦于所比度法，能立之宗法各别了知义现量境界现量义以自相所摄，住处现量相无分别无错乱现量不缘门中，所立法所说义比量境界隐蔽义以共相所摄，于处所、时间、自性无隔碍者即是所比度。
其比度复有二种：自比量及他比量。其中，以何自性而了悟者即是自义，以何令他了解者即是他义，应当了知。如是，自他比量之相即是于所比度具三相因，由自了悟而令他了解。何为三相？即于所比度定有性、于同品定有性、于异品定无性。

།རྟགས་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་གསུམ་པོ་དག་ནི་རྟགས་གསུམ་ཁོ་ན་ དང་ལྡན་ཏེ།མི་དམིགས་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་། འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་མི་དམིགས་པ་ལས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ། རང་བཞིན་ལས་ནི་མི་རྟག་པ་དང་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་། འབྲས་བུ་ལས་ནི་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚུལ་གསུམ་གྱི་ མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན།རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཤེས་པར་འདོད་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཅན་ལའོ། །ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དངོས་པོ་མེད་པའམ། མི་རྟག་པའམ། སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་སོགས་པའམ། རྒྱུ་དང་སྒྲུབ་པ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་དམིགས་པའམ། རང་བཞིན་ནམ། འབྲས་བུ་ཡོད་པ་སྟེ། དེས་ནི་མིག་གིས་བཟུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མ་གྲུབ་པ་བཀག་གོ། །ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྣན་པ་སྟེ། དེས་ནི ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་མ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་བསལ་ལོ་།།མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་དང་རང་གི་དོན་དང་མཐུན་པ་སྟེ། ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱོགས་སྤྱི་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡོད་པ་སྟེ།དེས་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་བསལ་ཏོ། །ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྣན་པ་སྟེ་དེས་ནི་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་བསལ་ཏོ། །གཉི་ག་སྨོས་པས་ནི་འགལ་བ་བསལ་ཏོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་ཡིན་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་དེ་དང་འགལ་བ་དེ་མེད་པ་སྟེ།ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ཡིན་ནོ། །མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་དང་། ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག་ བསྒྲུབས་པ་དང་།ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མངོན་སུམ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསལ་བས་མ་ནོར་བ་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསལ་བས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་སྟོན་པའི་ ལུང་ལ་ཚིག་འགལ་བ་མེད་པས་མ་ནོར་བར་ཤེས་པ་ནི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཚད་མ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་ལྔ་པོ་འདི་དག་གིས་ཡོངས་སུ་དག་སྟེ།ཚད་མར་རུང་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ནི་དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་ སུ་དག་སྟེ།ཚད་མར་རུང་བར་བསྟན་ཏོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་ནི་དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་སྟེ། ཚད་མར་རུང་བར་སྟོན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ ཚད་མ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་གཉི་ག་ཡོངས་སུ་དག་སྟེ།ཚད་མར་རུང་བར་སྟོན་ཏོ། །ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་ནི་ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་སྟེ། ཚད་མར་རུང་བར་སྟོན་ཏོ།

什么是因相？三种方式即是三种因相：不可得因、自性因和果因。其中，由不可得因推知无事物，由自性因推知无常和刹那性等，由果因推知因。
那么，三相的定义是什么？所谓'存在于所推知'，这里'所推知'是指具有想要了知的特征的有法。'存在'是指在所推知的有法上，所要证成的法——无事物、无常、刹那性等，或因，以及能证的因法——不可得、自性或果的存在。这就排除了'因为是眼所取'等不成立的情况。'即'字是附加词，用来排除主题的一部分不成立等情况。
所谓'存在于同品'，同品是指与所证法的总相和自相相符的法，即同法喻。'存在'是指在同品上存在与所证法相符的因法，这就排除了不共不定。'即'字是附加词，用来排除共同不定。二者并说则排除相违。
所谓'决定不存在于异品'，异品是指与前者相反、相违的情况，即异法喻。'不存在'是指在异品上，通过排除对现量的四种错误认识而无误地了知所证的显境、隐境和极隐境三种对象，通过排除对比量的四种错误认识而证成明了，以及证明说法者是一切智者，并且通过教言无相违而无误了知，这是以正理成立的道理，显示这三种量通过这五种特征而清净，成为有效的量。
其中，现量以其现前所缘的特征而清净，成为有效的量。比量以其所依现前所缘的特征和类比近似例子的特征而清净，成为有效的量。通过清净的特征，现量和比量二者都清净，成为有效的量。可信教量则以极为清净的教言抉择宣说的特征而清净，成为有效的量。

།དེ་ལ་དང་པོ་མངོན་སུམ་གྱི་ ཚད་མ་དང་།དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ན་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ དང་།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་རང་ གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དེའོ།།མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དེའོ། །མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་ མངོན་སུམ་གྱི་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་འཁྲུལ་པས་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་སོ།།མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་འཁྲུལ་པའི་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ ཡིན་པའོ།།དེ་ལྟར་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ནི་དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེས་ཡོངས་སུ་དག་སྟེ། ཚད་མར་རུང་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་ དོན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་ ཆགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ།།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ནད་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་རང་དབང་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། འཇིག་རྟེན་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་མངོན་སུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ ཉིད་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མངོན་སུམ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དབང་པོའི་ཤེས་པ་དང་།ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་། རང་རིག་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པ་གང་གི་ཡུལ་ཡིན་ཞེ་ན། བཞི་ཆར་གྱི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོའི་ཤེས་པ་དང་། ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།རང་རིག་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱི་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མེད་པ་སྟེ། དེས་ནི་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་དང་འགལ་བ་བསྩལ་ཏོ། །ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྣན་པ་སྟེ། དེས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་སྤངས་ སོ།།ངེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་མར་སྨོས་པའི་ཕྱིར་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་ངེས་པ་ཉིད་རིག་པར་བྱའོ། །ཚུལ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་རང་གི་ཚད་མ་ཇི་ལྟ་བུ་དག་གིས་ངེས་པ་ཡིན་པར་གཟུང་བར་བྱའི། གཞན་དུ་ན་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་པ་ཉིད་དོ།

首先，关于现量的量和现量所缘相的完全清净的阐述。关于一切有为法无常性、一切有为法是苦性、一切法无我性在世间是现量所缘，以及与此相应的，即是现量所缘相，如是宣说。
关于'现量所缘相'中，'彼'是指各别认知对境现量之境现量义自相所摄的彼。'现量所缘'是指各别认知对境现量之境现量义自相所摄离分别无错乱的现量所缘。'相'是指现量之相，即彼现量所缘离分别无错乱的认知即是现量之相。
如是现量以彼现量所缘相而完全清净，堪为量，现量与彼现量所缘相也应以相的方式了知为一体性。
其中，各别认知对境现量之境现量义自相所摄的彼是什么呢？即'一切有为法无常性'等。其中'一切有为法无常性'是指死亡、出生、毁灭、形成之相。'一切有为法是苦性'是指疾病等苦性所成就。'一切法无我'是指于乐、苦等无自在性所成就。
'世间现量所缘'是指一切有为法无常性、一切有为法是苦性、一切法无我性如前所说，彼等于世间是现量故。
那么，一切有为法无常性等彼等是四种现量中根识、意识、自证和瑜伽行者智慧何者的对境呢？是四者皆为对境，随应配合。
'与此相应的'是指根识、意识、自证和瑜伽行者的法之共相，无能立之法，由此遣除共同不定与相违。'性'是强调词，由此遣除于相违品一分有之不定。'决定'是最后所说，故于三者皆应了知为决定。
三相皆应以各自量决定而执持，否则于所比度无法生起信解。

།རྟགས་གསུམ་གྱི་ མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན།མི་དམིགས་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་། འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་དངོས་པོའི་ངོ་བོས་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་སྒྲུབ་པ་དང་དངོས་པོ་བསྒྲུབ་པའི་རྟགས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་མི་དམིགས་ པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་བསྒྲུབ་པའི་རྟགས་ཏེ།དགག་པའི་གཏན་ཚིགས་སོ། །དེ་ཡང་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་སྟེ། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པའི་རྟགས་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །རང་བཞིན་དང་ འབྲས་བུ་གཉིས་དངོས་པོ་བསྒྲུབ་པའི་རྟགས་ཏེ།དངོས་པོའི་གཏན་ཚིགས་སོ། །དེ་གཉིས་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་ཐ་དད་པ་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་ཐ་མི་དད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐ་མི་དད་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་སྟེ།རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་སོ། །ཐ་དད་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་སྟེ། འབྲས་བུའི་རྟགས་སོ། །དེ་དག་ནི་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཚུལ་གསུམ་ཆར་ཡོད་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་རེ་རེ་བའམ་གཉིས་གཉིས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཚུལ་གསུམ་ དང་ལྡན་པའི་རྟགས་དེ་དག་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་གསུམ་པོ་མ་གྲུབ་པ་དང་།འགལ་བ་དང་། མ་ངེས་པ་སྤངས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དངོས་པོ་ མེད་པའམ་མི་རྟག་པ་དང་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་སོགས་པའམ་རྒྱུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་དམིགས་པའམ་རང་བཞིན་ནམ་འབྲས་བུའི་རྟགས་ཡོད་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་གཏན་ཚིགས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པའམ།དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལྡོག་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གཞི་མ་གྲུབ་པ་དང་།རང་ལ་མ་གྲུབ་པ་དང་གཞན་ལ་མ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྒྲུབ་ པར་བྱེད་པ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པའི་འགལ་བ་མེད་པའི་སྐྱོན་སྤངས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ལ་སོགས་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཚུལ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་རྟགས་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་མ་གྲུབ་པ་དང་འགལ་བ་དང་མ་ངེས་པ་སྤངས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་ལས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་དང་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱ་བ་ལ།སྐབས་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ།

如果问什么是三相的性质？即是不可得相、自性相和果相。由于所推理的是无事物和有事物的本性两种，因此证成无事物和证成有事物的能立因相也有两种。其中，不可得相是证成无事物的能立因相，即否定的因相。这也是无则不生的性质的关系，即以所推理的有法上不可得作为所知的事物不可得的因相来证成无事物。
自性相和果相二者是证成有事物的能立因相，即肯定的因相。这二者与所证事物有别和与所证事物无别的差别而分为两种：无别即是所证和能证的自性性质的关系，是自性因相；有别即是所证和能证的从彼所生性质的关系，是果相因相。
这些各自都具备三相，而不是只有一相或二相。如是具足三相的因相也远离了因的三过失：不成立、相违和不定。即是这样：以于所推理中存在的方式，在所推理的有法上，证成无事物或无常、刹那性等法，或证成因的能立的属于主题的不可得相、自性相或果相因相的存在，显示无则不生性质的关系或自性性质的关系，以在同品中存在的方式随行，以在异品中必定不存在的方式返遮，具足这些的因相，由于没有所依不成、自身不成、他者不成等，故远离不成过失。
也远离能立对所立颠倒成立的相违过失。由于没有共不定、不共不定、异品一分转不定、同品一分转不定等，故远离不定过失。如是具足三相的因相远离了不成立、相违和不定三种过失，则所要证成的法得以成立，这就是比量的果。
如是于所推理中以三相因相由自身了知及令他了解时，此处所说'于所推理中存在的方式'即是'住于彼处现量所得的性质'。'于同品中存在的方式'即是'于自类喻依近加的性质'。

།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་ནི་ལུང་དང་ཚད་མ་གཞན་དག་ལས་ནི་དངོས་སུ་ཡང་བསྟན། སྐབས་འདིར་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པས། ཆོས་མི་མཐུན་ པའི་དཔེའི་ལྡོག་པ་ཞར་ལ་འགྲུབ་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དངོས་སུ་མ་བསྟན་ཏེ་ཤེས་པར་འདོད་ན་ནི་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ་འོག་ཏུ་བསྟན་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དང་པོར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདུ་ བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དང་།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་ལ་གནས་པའི་མི་རྟག་པར་རགས་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ལས་སྣ་ཚོགས་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་ དང་།སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལས་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་གིས་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པ་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ལའོ། །གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་མི་དམིགས་པའམ། རང་བཞིན་ནམ་འབྲས་བུའི་རྟགས་སོ། ། སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གནས་པའོ། །མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་དམིགས་པའམ། རང་བཞིན་ནམ་འབྲས་བུའི་རྟགས་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་མངོན་སུམ་གྱི དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གནས་པ་དེ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་འཁྲུལ་བས་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའོ།།མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བའི་ཆོས་མངོན་སུམ་གྱིས་མི་དམིགས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་སྟེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་དང་།གཞན་ལ་གོ་བར་གྱུར་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེས་ཡོངས་སུ་དག་སྟེ། ཚད་མར་རུང་ ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་དང་དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་གནས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་སུམ་དུ་ དམིགས་པའི་རྟགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མངོན་སུམ་གྱིས་མི་དམིགས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དང་། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་སྟེ། དེ་དག་ནི་བཤད་པའི་དོན་རྗེས་ སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་ཡུལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།

相违品中确定为无的方式，从其他教证和量虽然也直接宣说。在此处是通过显示同品喻随行，相违品喻的返体随之成立，故世尊未直接宣说，若欲了知，则当随理配合，于下当说。
其中首先为显示比量安住于现量所见相之清净故，'一切诸行刹那性，及有后世，善不善业不失'，安住于此之粗无常性现量所见者，及安住于种种有情有种种业现量所见者，及安住于有情苦乐由善不善业现量所见者，以及由此推度非现量者，及与此相顺者，即是安住现量所见相。
其中'安住现量所见相'者，'于此'即是所比度法。'安住'即是能立一切法之不可得相，或自性相，或果相之能立因。各别智之义，现量之义，自相所摄之安住。'现量所见'即是能立之法不可得相，或自性相，或果相之能立因。各别智之义，现量之境，现量之义，自相所摄之安住，以离分别无错乱之现量所见。'相'即是比量之相。
如是于所比度以三相因成立之法，以现量不可得而比度，自己通达及令他了解，即是比量之相。如是则比量安住于现量所见相清净，应知量之比量与安住现量所见相，即是所相与能相之体性为一。
于所比度法安住之能立法现量所见因，所立法现量不可得而应比度者为何？即'一切诸行刹那性，及有后世，善不善业不失'等。此等是所说义，比量之境，隐蔽义，共相所摄。

།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་དམིགས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་དེ་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་རྟགས་དག་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་གནས་པའི་མི་ རྟག་པ་རགས་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ལས་སྣ་ཚོགས་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ སྟེ།དེ་དག་ནི་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ ཀྱིས་བསྡུས་པ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བཤད་པའི་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་ཡུལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་གནས་པའི་མི་རྟག་པར་གནས་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟགས་འདིས་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དཔག་པའི་མི་རྟག་པར་རགས་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ལའོ།།གནས་པའི་མི་རྟག་པ་རགས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། སྐད་ཅིག་ལ་འཇིག་པ་མ་ཡིན་པའི་མི་རྟག་པ་ལ་རགས་པ་འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱི་ ཚད་མའི་ཡུལ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་མངོན་སུམ་ཀྱི་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དེ་ཉིད་མངོན་སུམ་ གྱི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་འཁྲུལ་བས་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རང་བཞིན་གྱིས་རྟགས་མི་རྟག་པའི་རགས་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེའི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ སྐབས་འདིར་ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་དང་ཇི་ལྟར་སྦྱར་ཞེ་ན།རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ལའོ། །ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་ པོ་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་མི་རྟག་པ་རགས་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །སྐབས་འདིར་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དངོས་པོ་མེད་པ་རྒྱུ་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་ པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་དམིགས་པ་དང་།འབྲས་བུའི་རྟགས་ནི་མེད་དོ།

对于所要证成的法不能被现量所见而应当由比量来证成的那些，能证成它们的因相中，所依处为现量所见的相有哪些呢？即是所依处的粗分无常性为现量所见的，以及众生依止于种种业为现量所见的，以及众生依止于安乐与痛苦的善与不善为现量所见的。这些都是各别知觉的对境、现量量的对境、现量的对境，为自相所摄。
如是，对于应当比量的有法，能证成的法相的各别知觉的对境、现量量的对境、现量的对境，为自相所摄的所依处为现量所见，由此门来证成所说的法，比量量的对境、隐蔽的对境、无常相所摄的法应当由比量来证成。
以'所依处的无常住性为现量所见'这一相，应当比量证成'一切有为法皆是刹那性'这一所证法。
关于'所依处的粗分无常性为现量所见'，其中'所依处'是指应当比量的有法即有为法的事物。'粗分无常性'是指非刹那坏灭的无常中的粗分，即死亡、生起与坏灭的特征。这是能证成的法相、自性因相、各别知觉的对境、现量量的对境、现量的对境，为自相所摄。
'为现量所见'是指能证成的法相、自性因相、各别知觉的对境、现量量的对境、现量的对境、为自相所摄的那个，由离分别且无错乱的现量量的特征而为现量所见。如是，由能证成的法相、自性因相、粗分无常性为现量所见的这一门，应当比量证成所证法即刹那性。
于此处，如何配合三相因呢？以'于应当比量等'来说明有性的相。'于应当比量'是指有法即有为法的事物。'有性'是指于有法即有为法的事物上，能证成的法即刹那性，能证成的法相、自性因相、粗分无常性为现量所见的有性。因此称为有法。
在此处，对于有法，没有所证法的无实事因、能证成的法相的不可得因和果相。

།དེ་བས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་མི་རྟག་པ་རགས་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེའི་བདག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་ ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཞེས་བྱའོ།།མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟེ། གང་ལ་མི་རྟག་པ་རགས་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་ གྲགས་པའི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་འོག་ནས་སྟོན་ཏོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟེ། དེ་ནི་ལུང་དང་ཚད་ མ་གཞན་དག་ལས་ནི་དངོས་སུ་ཡང་བསྟན།སྐབས་འདིར་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པས་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེའི་ལྡོག་པ་ཞར་ལ་འགྲུབ་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དངོས་པོ་མ་བསྟན་ཏེ། ཤེས་པར་འདོད་ན་ནི་གང་ལ་མི་རྟག་པར་གནས་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མི་དམིགས་ པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཚུལ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་དེ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་གསུམ་པོ་མ་གྲུབ་པ་དང་འགལ་བ་དང་མ་ངེས་པ་སྤངས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ཅན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་མི་རྟག་པ་རགས་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེའི བདག་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལྡོག་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་གཞི་མ་གྲུབ་པ་དང་རང་ལ་མ་གྲུབ་པ་དང་གཞན་ལ་མ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལོག་པར་བྱེད་པའི་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགལ་བའི་སྐྱོན་སྤངས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་དང་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ལས་སྣ་ཚོགས་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟགས་འདིས་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ བའི་ཆོས་འདི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ།།སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ལས་སྣ་ཚོགས་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་ཐ་དད་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ཏེ། དེས་ནི་རྗེས་སུ་ དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་བསྟན་ཏོ།

因此，作为能成立比量的宗法，自性因相粗无常性现量可得性，是所立与能立二者以自相为特征的关系，所以称为自性因。
同品定有性之相即是同法喻，凡是现量可得粗无常性者，即是刹那性，如内外诸行于一切世间所共知的死亡与出生可得的比喻，这在下文阐述自类比喻相应特征时将会说明。
异品遍无性之相即是异法喻，这在教证和其他量中有直接阐述。在此处通过显示同法喻的随行而顺带成立异法喻的返遮，故世尊未直接说明。若欲了知，则应说：'凡是现量不可得无常住性者，即非刹那性，如虚空。'
如是具足三相的自性因，即远离因的三过：不成、相违、不定。即如此，以比量所立定有性之相，显示有法诸行事物上能成立所立法刹那性的宗法自性因相粗无常性现量可得性，此自性因以所立与能立二者自性关系为特征相关联，以同品定有性之相随行，以异品遍无性之相返遮，故远离所依不成、自不成、他不成等不成过。
由于无有所立违背能立的相违，故远离相违过。由于无有不共不定、共不定、异品一分转不定、同品一分转不定等，故远离不定过。
以'现量可得诸有情种种业住于种种'为因，应当比量推知'有后世'此所立法。'现量可得诸有情种种业住于种种'中，'诸有情种种'是指安住于界、趣、生处差别的诸种有情，这显示了所比量的有法。

།ལས་སྣ་ཚོགས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་མི་ལ་སོགས་པ་འགྲེང་སྟེ་འགྲོ་བ་དང་། ཕྱུགས་ལ་སོགས་པ་དུད་དེ་འགྲོ་བ་དང་། སྦྲུལ་ལ་སོགས་པ་འཕྱེ་ཞིང་འགྲོ་བ་དང་། བྱ་ལ་སོགས་པ་ནམ་མཁའ་ལ་ལྡིང་བ་དང་། ཉ་ལ་སོགས་པ་ཆུ་ལ་འཕྱོ་ བ་དང་།དེ་འདྲ་བའི་ཚུལ་གྱིས་མི་མཐུན་པ་སྣ་ཚོགས་པ་མ་བསླབས་པར་རང་ཤེས་ཏེ་རྩོལ་བ་དང་། ལ་ལའི་གནས་ཅི་ལ་འཆའ། ལ་ལའི་ཟས་སུ་ཅི་ཟ། ལ་ལའི་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད། ལ་ལའི་སྐྱོན་ཅི་ལ་ཆགས་ཏེ། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མི་འདྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྐམ་ལ་གནས་པ་ནི་ཆུའི་ གཏིང་དུ་འདུག་པར་མི་བཟོད།ཆུ་ལ་གནས་པ་ནི་སྐམ་ལ་འདུག་པར་མི་བཟོད། གྲང་བས་ནི་ཚད་ཁུང་མི་ཐུབ་པ་། དྲོས་པས་ནི་གྲང་མོ་མི་ཐུབ་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་བྱེད་མི་ནུས་པ་དང་། དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་ལ་ལ་ནི་བསླབས་ན་ལོབས་པ་དང་བསྒོམས་ན་གོམས་སུ་རུང་བ་ཡང་ཡོད་ པ་དང་།ལ་ལ་ནི་བསླབས་ཀྱང་མི་ལོབས་ལ་བསྒོམས་ཀྱང་གོམས་སུ་མི་རུང་བ་ཡང་ཡོད་པ་དང་། གླང་པོ་ཆེ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པ་མི་བས་ཉམས་རྩལ་ཆེ་ལ་བང་མགྱོགས་པ་ཡང་མིས་བཀོལ་དུ་རུང་བ་དང་ལྗི་བ་དང་ཤིག་ལ་སོགས་པ་མི་བས་ཆུང་བ་ཡང་མི་ལ་ཟ་བ་དང་། ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་ སྐྱེ་གནས་ཐ་དད་པ་ནས་སྐྱེས་པའི་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་དང་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ལས་སྣ་ཚོགས་ལ་གནས་པ་སྟེ།དེས་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུའི་རྟགས་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ བསྡུས་པ་བསྟན་ཏོ།།མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུའི་རྟགས་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ ཞིང་མ་འཁྲུལ་བས་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་འབྲས་བུའི་རྟགས་ལས་སྣ་ཚོགས་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེའི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཚེ་སྔ་མ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ སྐབས་འདིར་ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་དང་ཇི་ལྟར་སྦྱར་ཞེ་ན།རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ལའོ། །ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་དེ་ལ་ བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཚེ་སྔ་མ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུའི་རྟགས་ལས་སྣ་ཚོགས་ལས་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །སྐབས་འདིར་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ནི་མི་དམིགས་པ་དང་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་ནི་མེད་དོ།

所谓'住于种种业'是指世间人等直立而行，牲畜等弯腰而行，蛇等爬行而行，鸟等飞翔于空中，鱼等游于水中，
如是方式，种种不同，不经学习而自知发起，有的住于何处，有的食用何物，有的具有何种功德，有的执著何种过失，种种行为不同等。
住于陆地者不能忍受住于水底，住于水中者不能忍受住于陆地，寒者不能耐热，暖者不能耐寒等，不能做非自性之事。
其中有些经学习能通达，经修习能熟练，有些虽经学习不能通达，虽经修习不能熟练。
大象和马等虽比人体力大而行动迅速，却能为人所驾驭；虱子和跳蚤等虽比人小却能咬人。
从界、趣、生处不同而生的方式不同，如是等种种有情住于种种业。
此说明能立支法果相各别智之义现量度量境现量义自相所摄。
所谓'现量所缘'即是能立支法果相各别智之义现量度量境现量义自相所摄之现量度量相离分别无错乱而现量所缘。
如是由能立支法果相种种业住现量所缘门中，应比量所立法后世前生有性。
于此若问如何配合三相因相？遍所比量性之相以'种种有情'说明，'遍所比量'即是有法种种有情。'有性'即是于有法种种有情上，能立支法果相种种业现量所缘有性，故称有法。
此中于有法上，所立法无事、无常、刹那性等，能立支法不可得因相及自性因相皆无。

།དེ་བས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུའི་རྟགས་ལས་སྣ་ཚོགས་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ དམིགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཚེ་སྔ་མ་ཡོད་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱི་མ་དམིགས་པ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་སྟེ།དེ་ལྟར་ཆོས་ཅན་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཚེ་སྔ་མ་ཡོད་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ འབྲས་བུའི་རྟགས་ལས་སྣ་ཚོགས་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ཞེས་བྱའོ། །མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ལ་ཡོད་པའི་ཚུལ་ནི་ཆོས་མཐུན་ པའི་དཔེ་སྟེ།གང་ལ་ལས་སྣ་ཚོགས་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལ་རང་གི་ རིགས་ཀྱི་བདེ་བ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་འོག་ནས་སྟོན་ཏོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟེ། དེ་ཡང་ལུང་དང་ཚད་མ་གཞན་དག་ལས་ནི་དངོས་སུ་ཡང་བསྟན་། སྐབས་འདིར་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ བསྟན་པས་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེའི་ལྡོག་པ་ཞར་ལ་འགྲུབ་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དངོས་སུ་མ་བསྟན་ཏེ།ཤེས་པར་འདོད་ན་ནི་གང་ལ་ལས་སྣ་ཚོགས་གནས་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་མི་དམིགས་པ་དེ་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པ་ཉིད་དེ། དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཚུལ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་འབྲས་བུའི་རྟགས་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་གསུམ་པོ་མ་གྲུབ་པ་དང་འགལ་བ་དང་མ་ངེས་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་གནས་པ་མངོན་ སུམ་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟགས་འདིས་ནི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ།།སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་གནས་པའི་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱིད་པ་དང་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་སྟེ།དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་བསྟན་ཏོ། །ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་སྔ་མའི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་ བསྔལ་ལ་གནས་པ་སྟེ་དེས་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུའི་རྟགས་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།

因此，对于所要推理的有法各种有情，能证的属于宗法的果相，即安住于各种业中而现量所见，对于所证的法，即他世前世存在性，虽然现量未见，但可以推理其存在。
如是，对于有法各种有情，所证的法即他世前世存在性，能证的属于宗法的果相，即安住于各种业中而现量所见，此二者以所证和能证所生的性相而相关联，因此称为果因。
同品定有性的规则即是同法喻：凡是现量见到安住于各种业者，彼即有他世，如同内外诸行中世间共许的生等苦所见相应，其中自类乐相应的性相，将在下文宣说。
异品定无性的规则即是异法喻：此亦从教证和其他量直接宣说。此处以同法喻显示随行，异法喻的返遮随之成立，故世尊未直接宣说。若欲了知，则可说：凡是现量不见安住于各种业者，彼即无他世，如兔角。
如是具足三相的果因，也远离了因的三过，即不成、相违和不定，如前所说相应配释。
以'见到有情安住于乐、苦及善、不善业'为因，应当推理'善不善业不失坏'这一所证法。
关于'见到有情安住于乐、苦及善、不善业'中，'有情乐、苦'是指安乐、痛苦等差别，这是显示所推理的有法。
'安住于善、不善业'是指安住于从前世善、不善业因所生的乐、苦果，这是显示能证的属于宗法的果相，是各别智的对境，是现量所量境，是以自相所摄的现量义。

།མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་འབྲས་བུའི་རྟགས་ སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དེ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་འཁྲུལ་པས་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུའི་རྟགས་ལས་དགེ་བ་དང་ མི་དགེ་བ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེའི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བར་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་སྐབས་འདིར་ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་དང་ཇི་ལྟར་སྦྱར་ཞེ་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ ནི་སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ།རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལའོ། །ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཆུད་མི་ཟ་ བར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུའི་རྟགས་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།སྐབས་འདིར་ཡང་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་དམིགས་པ་དང་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་ནི་མེད་དོ།།དེ་བས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུའི་རྟགས་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བའི་ཆོས་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བ་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་དམིགས་པ་དེ་ཆུད་མི་ཟ་བར་རྗེས་སུ་དཔག་སྟེ།དེ་ལྟར་ཆོས་ཅན་སེམས་ཅན་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད། ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ འབྲས་བུའི་རྟགས་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་དེ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ཞེས་བྱའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཚུལ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟེ།གང་ལ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་གནས་པའི་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ལ་ནི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པའི་རང་དབང་མེད་པ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་ སྦྱར་བ་དང་ཕྱི་རོལ་དག་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པའི་འབྱོར་པ་དང་རྒུད་པ་དམིགས་པ་ཉེ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ཡང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་འོག་ནས་སྟོན་ཏོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་ པའི་དཔེ་སྟེ།དེ་ཡང་ལུང་དང་ཚད་མ་གཞན་དག་ལས་ནི་དངོས་སུ་ཡང་བསྟན་ཏེ་། སྐབས་འདིར་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པས་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེའི་ལྡོག་པ་ཞར་ལ་འགྲུབ་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་བསྟན་ཏེ། ཤེས་པར་འདོད་ན་ནི་གང་ལ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་ དགེ་བ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་མི་དམིགས་པ་དེ་ལ་ནི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བ་མེད་དེ།དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།

'所谓现量所缘'是指能立法果相，各别智的对境现量量的境现量义自相所摄，即是现量量的定义离分别且无错乱的现量所缘。
如是由能立法支分果相，从安住于善与不善现量所缘门中，应当比量所立法善与不善业不失坏。
于此，若问如何配合三相因相？比量所立中有性之相，即说'有情苦乐'。'于比量所立'是指有法有情苦乐。'有性'是指于有法有情苦乐中，能立法善与不善业不失坏之法支分果相，从安住于善与不善现量所缘有性，故称有法。
于此，于彼有法所立法无实、无常、刹那性等，以及能立法支分不可得因相与自性因相皆无。
因此，于比量所立有法有情苦乐中，能立法支分果相从安住于善与不善现量所缘中，所立法善与不善业不失坏虽现量未得见，然应比量不失坏。
如是于有法有情苦乐中，能立所立法善与不善业不失坏，能立法支分果相从安住于善与不善现量所缘有性，此亦是所立能立彼等所生相之关系，故称果因。
异品有性之相是同法喻，即于何处安住善与不善业现量所缘，于彼处善与不善业不失坏。譬如于内外诸行中，见近取世间共称无自在，以及于外境中亦见近取世间共称圆满与衰败等。此亦于下文自类喻近取相之处示现。
异品无性决定之相是异法喻，此亦从教证及其他量直接宣说。于此由同法喻显示随行，异法喻之返体随成，故世尊未说。若欲了知，则应说：于何处善与不善业安住现量不可得，于彼处善与不善业不失坏亦无，譬如虚空花。

།དེ་ལྟར་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་དང་ལྡན་པའི་འབྲས་བུའི་རྟགས་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་མ་གྲུབ་པ་དང་འགལ་བ་དང་མ་ངེས་པ་ སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ།སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །གང་གིས་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་དོན་སྤྱིར་བསྟན་པ་སྟེ་རྗེས་སུ་དཔག་གོ། །ཕྱོགས་ནི་གང་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་པ་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་བློ་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་དངོས་ པོ་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་དམིགས་པ་ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་མ་བསྐལ་བ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ།གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་དེ་དང་བཅས་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་བྱའོ། །མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་པ་ལ་བྱའོ། ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་རྟོགས་པར་འདོད་ཅིང་འཇལ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟོགས་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱི་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཚུལ གསུམ་པའི་རྟགས་དང་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་སྔར་བསྟན་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གཞན་དག་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་ཏེ།དེ་ཡང་མི་དམིགས་པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་རང་བཞིན་ལས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་འབྲས་ བུ་ལས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ཀྱིས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་མི་དམིགས་པ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་དང་ཇི་ལྟར་སྦྱར་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་དཔག་ པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་དཔེར་ན་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་ན་བུམ་པ་མེད་དེ།དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པ་ལས་མི་དམིགས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་བུམ་པ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་ནའོ། ། ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་བུམ་པ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དངོས་པོ་མེད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་དམིགས་པའི་རྟགས་མི་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པའི་བུམ་པ་མི་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །སྐབས་འདིར ཆོས་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་རྒྱུ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུའི་རྟགས་ནི་མེད་དོ།།དེ་བས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བུམ་པ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་ན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་དམིགས་པའི་ རྟགས་བུམ་པ་མངོན་དུ་དམིགས་པ་དེ་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་དམིགས་པ་དེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་སྟེ།དེ་ལྟར་ཆོས་ཅན་བུམ་པ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་སྒྲུབ་ པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མི་དམིགས་པའི་རྟགས་བུམ་པ་མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཞེས་བྱའོ།

如是具有三相因相的果相，也远离了因的过失即不成立、相违和不定，如前所述应当如理运用。'凡是对未现前者进行推理'这句话是总说推理的对象，即推理。所谓方面，是指对于现量所见的对象，随之而起的心与之相关的事物中，现量未见到的、未被处所、时间和自性所隔绝的隐蔽义进行推理。
'凡是'指具有遮蔽的补特伽罗。'未现前'指被遮蔽所遮蔽。'推理'指欲了知并度量隐蔽义。对此，以三相因推理自性义，如前所述应当如理运用。
'如是相应者'指对于所推理的对象，以三相因相及自他推理的定义如前所说，与此相应的其他诸法如理运用。即以不可得推理无事物，以自性推理无常等，以果推理因等一切中，皆以三相因推理自他义。
其中，以不可得推理无事物时，如何运用三相因相呢？对所推理处存在性的方式，例如在某处无瓶，因为是应被认知所见而未被见到。'对所推理处'指有法即无瓶的某处。'存在性'指有法即无瓶处，是能证成所立法无事物的因法不可得因相，即应被认知所见的瓶子不可得的存在性，因此称为有法。
在此场合，彼法中无所立法无常等和因，能立的方面法性和果相因。因此，对于所推理法即无瓶的某处，能立的方面法性即不可得因相，从现见瓶子推理所立法无事物性即现量未见，如是于有法即无瓶的某处，能立所立法无事物性的能立法性不可得因相即现量所见无瓶，此即所立能立无则不生相的关系，故称不可得因。

།མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་ ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟེ།ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་ན་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པའི་བུམ་པ་མི་དམིགས་པ་དེ་ན་བུམ་པ་མེད་དེ། དཔེར་ན་བར་སྣང་སྟོང་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ཡང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་ནས་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་རིགས་པར་སྟོན་ཏོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟེ། དེ་ཡང་ལུང་དང་ཚད་མ་གཞན་དག་ལས་ནི་དངོས་སུ་ཡང་བསྟན་སྐབས་འདིར་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་བསྟན་པ་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེའི་ལྡོག་པ་ ཞར་ལ་འགྲུབ་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དངོས་སུ་མ་བསྟན་ཏེ།ཤེས་པར་འདོད་ན་ནི་ཕྱོགས་བྱེ་བྲག་གང་ན་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པའི་བུམ་པ་དམིགས་པ་དེ་ན་བུམ་པ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་དངུལ་གཞོང་གི་སྟེང་དུ་རྒུན་འབྲུམ་བླུགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཚུལ་གསུམ་དང་ལྡན་ པའི་མི་དམིགས་པའི་རྟགས་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་གསུམ་པོ་མ་གྲུབ་པ་དང་འགལ་བ་དང་མ་ངེས་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ།སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་ལས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་དང་ཇི་ལྟར་སྦྱར་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་ དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་ལའོ། །ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རང་བཞིན་ གྱི་རྟགས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །སྐབས་འདིར་ཡང་ཆོས་ཅན་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་རྒྱུ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་དམིགས་པ་དང་དམིགས་པ་དང་འབྲས་བུའི་རྟགས་ནི་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པར་ བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་དམིགས་ཏེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་སྟེ།དེ་ལྟར་ཆོས་ཅན་སྒྲ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ མི་རྟག་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་ཡིན་པས།དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཞེས་བྱའོ། །མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟེ།གང་ལ་བྱས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ཡང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་ནས་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ཅི་རིགས་པར་སྟོན་ཏོ།

相似品存在性的方式即是同法喻，在某一特定处所能被认知的瓶子不被认知之处，彼处无瓶，如同虚空一样。这也是如同自类比喻相应的性相所说的场合那样，凡是与此相应者即是如此显示。
在相异品决定无的方式即是异法喻，这也是从教证和其他量直接宣说，在此场合以同法喻显示随行，异法喻的返体随之成立，故佛陀未直接宣说。若欲了知，则应说：在某一特定处所能被认知的瓶子被认知之处，彼处有瓶，如同银盘上放置葡萄一样。
如是具足三相的不可得因，也远离了因的三过失：不成立、相违和不定，如前所述应当如理配合。
其中，从自性推知无常等所应知的对象时，如何配合三相因呢？在所量存在性的方式，如'声音是无常，因为是所作'这样。'在所量'是指有法声音。'存在'是指在有法声音上，能成立所立法无常性的属法，自性因'所作'存在，因此称为有法。
在此场合，有法与所立法无实法、因，以及能立的属法不可得、可得和果相因是不存在的。因此，从在所量有法声音上能立的属法自性因'所作'被现量所见，而所立法无常性未被现量所见，故推知其为无常。
如是在有法声音上，能立所立法无常性的属法自性因'所作'被现量所见而存在，这也是由于所立与能立二者本质性相的关联，因此称为自性因。
相似品存在性的方式即是同法喻：凡有所作者皆是无常，如瓶子一样。这也是如同自类比喻相应的性相所说的场合那样，凡是与此相应者即是如此显示。

།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟེ། དེ་ཡང་ལུང་དང་ཚད་མ་གཞན་དག་ལས་ནི་དངོས་སུ་ཡང་བསྟན། སྐབས་འདིར་ནི་མཐུན་པའི་དཔེས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པས་ཆོས་མི་ མཐུན་པའི་དཔེའི་ལྡོག་པ་ཞར་ལ་འགྲུབ་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དངོས་སུ་མ་བསྟན་ཏེ།ཤེས་པར་འདོད་ན་ནི་གང་ལ་བྱས་པ་མེད་པ་དེ་ནི་རྟག་པ་སྟེ། དཔེར་ན་འདུས་མ་བྱས་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཚུལ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ ཀྱི་སྐྱོན་གསུམ་པོ་མ་གྲུབ་པ་དང་།འགལ་བ་དང་། མ་ངེས་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་དང་ཇི་ལྟར་སྦྱར་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་དཔེར་ ན་གང་ན་དུ་བ་འཐུལ་བ་དེ་ན་མེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ས་ཕྱོགས་གང་ན་དུ་བ་འཐུལ་བའི་ས་ཕྱོགས་དེ་ན་མེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ཕྱོགས་གང་ན་དུ་བ་འཐུལ་བའི་ས་ཕྱོགས་དེ་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མེ་གྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུའི་རྟགས་དུ་བ་འཐུལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །སྐབས་འདིར་ཡང་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་དམིགས་པ་དང་ རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་ནི་མེད་དོ།།དེ་བས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ས་ཕྱོགས་གང་ན་དུ་བ་འཐུལ་བའི་ཕྱོགས་དེ་ན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུའི་རྟགས་དུ་བ་འཐུལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མེ་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་དམིགས་པ་ དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་སྟེ།དེ་ལྟར་ཆོས་ཅན་ས་ཕྱོགས་གང་ན་དུ་བ་འཐུལ་བའི་ས་ཕྱོགས་དེ་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུའི་རྟགས་དུ་བ་འཐུལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ པ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས་ཞེས་བྱའོ།།མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ནི། ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟེ། གང་ན་དུ་བ་འཐུལ་བ་དེ་ན་མེ་ཡོད་དེ་དཔེར་ན་ཚང་བང་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་ དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་ནས་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ཅི་རིགས་པར་སྟོན་ཏོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟེ། དེ་ཡང་ལུང་དང་ཚད་མ་གཞན་དག་ལས་ནི་དངོས་སུ་ཡང་བསྟན། སྐབས་འདིར་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པས་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེའི་ལྡོག་པ་ཞར་ལ་འགྲུབ་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དངོས་སུ་མ་བསྟན་ཏེ། ཤེས་པར་འདོད་ན་ནི་གང་དུ་དུ་བ་མི་འཐུལ་བ་དེ་ན་མེ་མེད་དེ། དཔེར་ན་རྫིང་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཚུལ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་འབྲས་བུའི་རྟགས་དེ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་གསུམ་པོ་མ་གྲུབ་པ་དང་། འགལ་བ་དང་། མ་ངེས་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།

在相违品中确定不存在的方式是相违法喻，这也是从教证和其他量中直接宣说的。在此处，由于已经以同法喻说明随行，相违法喻的返体便随之成立，所以世尊未直接宣说。如果想要了解，则应说：'凡是无所作的，即是常住，如无为法等'。
如是具足三相的自性因，也远离了因三过：不成立、相违和不定，如前所述应当适当运用。
对于从果推因的情况，如何运用三相因呢？在所推事物上存在的方式，例如'凡有烟升起处必有火'，'在所推事物上'是指有法，即有烟升起的地方，在那里有火的有法，在有烟升起的地方，能成立所立法火的宗法，果相烟被现量所见而存在。因此称为有法。
在此处，对于有法，没有所立法无实、无常等，也没有能立宗法不可得因和自性因。
因此，从所推事物的有法，即有烟升起之处，能立宗法果相烟被现量所见，由此推知所立法火虽未被现量所见却是存在的。如是在有法即有烟升起之处，所立法火的能立宗法果相烟被现量所见而存在，这是由所立和能立的生起特征而有关联，因此称为果因。
在同品中存在的方式是同法喻，即'凡有烟升起处必有火，如灶房'，这也如在说明自类比喻相属性的场合中所说'凡是与此相同者'等来适当说明。
在相违品中确定不存在的方式是相违法喻，这也是从教证和其他量中直接宣说的。在此处，由于已经以同法喻说明随行，相违法喻的返体便随之成立，所以世尊未直接宣说。如果想要了解，则应说：'凡是无烟升起处必无火，如大池塘'。如是具足三相的果因，也远离了因三过：不成立、相违和不定，如前所述应当适当运用。

།དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས མི་དམིགས་པའམ་རང་བཞིན་ནམ་འབྲས་བུའི་རྟགས་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་གནས་པ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་འཁྲུལ་བས་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དངོས་པོ་མེད་པའམ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའམ།རྒྱུ་བཤད་པའི་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་ཡུལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་མ་བསྐལ་བ་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ཚུལ་ གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་སྟེ།རང་གིས་རྟོགས་པ་དང་གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཚིག་གི་དོན་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྗེས་སུ་ དཔག་པའི་ཚད་མ་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པའི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མི་དམིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དམིགས་པ་ ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་།རང་དབང་མེད་པ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་དག་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པའི་འབྱོར་པ་དང་རྒུད་པ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་སྟེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རང་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡོད་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ དང་སྦྱར་རོ།།རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་བསྟན་པ་དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟེ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པ་དང་སྦྱར་རོ། །ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ བསྟན་པ་དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་དེ་འདྲ་བར་སྦྱར་བའོ།།མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་བསྟན་པ་དེ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པའི་དཔེས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཉིད་དུ་གྲུབ་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ལས་ལྡོག་པ་ཡང་ཞར་ལ་འགྲུབ་པས་དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དེས་ཡོངས་སུ་དག་སྟེ། ཚད་མར་རུང་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་དང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་ བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པར་རིག་པར་བྱའོ།

如是，对于所要推理的有法，能成立的法相，即不可得相、自性相或果相各自的所知义，现量量的对境现量义由自相所摄，安住现量量的定义离分别且无错乱而现量所缘的方式，
所要成立的法无实或无常等，或因所说的义比量量的对境隐蔽义由共相所摄，由境时自性无隔，即比量量的定义三相因所推理，自己了知及令他了解，即是彼安住现量所缘的定义，如是配合。词义如前所说。
其后为显示比量由自类喻近合的定义圆满清净故，于内外诸行，世间共称的死亡与出生不可得近合，及生等苦所缘近合，及无自在所缘近合，于外境亦世间共称的兴衰所缘近合，如是等类，即是自类喻近合的定义，应当了知。
关于'自类喻近合的定义'，'自'是指于所推理有性的方式，于所成立有法能成立的法相有性的显示相配。
'类喻'是指于所推理有性的方式显示，与彼法相顺的喻，即同品有性的方式随行显示相配。
'近合'是指于所推理有性的方式显示，与彼法相顺的喻如是配合。
'定义'是指比量量的定义，如是于所推理有性的方式显示，由同品有性的喻成立随行性时，异品离系亦随成立，故彼即是比量量的定义。
如是，比量由自类喻近合的定义圆满清净，堪为量，比量与自类喻近合的定义，应知以所相与能相的方式为一体性。

།དེ་ལ་འདིར་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་ཚིག་བཞི་སྨོས་པ་ལ། དཔེའི་མཚན་ཉིད་དང་རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་ཡིན་པར་བཞེད་པས། དཔེའི་ཚིག་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་སྔར་དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ན་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཞེས་སྨོས་པའི་ཚིག་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དཔེའི་ཚིག་ཐ་མ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་ཡང་དཔེའི་ཚིག་འདི་དག་གིས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་གསུམ་པོ་དེ་དག་བསྒྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བསྟན་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དང་བདག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས་དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གསུམ་པོ་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གསུམ་གྱིས་བསྒྲུབས་པ་དེ་དག་གི་ཆོས་མཐུན་པའི དཔེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྟོན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པའི་འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྔར་དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ པ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ན་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་ཞེས་སྨོས་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་མི་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་འདིས་སྔར་དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རང་བཞིན་ གྱི་རྟགས་མི་རྟག་པ་རགས་པ་ཉིད་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་དག་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་དམིགས་པ་དེ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་སྟེ་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྦྱར་ཞེ་ན། གང་ལ་མི་རྟག་པ་ རགས་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པའི་འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་དམིགས་པ་ཉེ་ བར་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཐ་མའི་བྱེ་བྲག་གི་དཔེ་སྔ་ནས་དང་འཇིག་པ་སྒྲུབ་སྟེ།གང་ལ་འཇིག་པ་ཡོད་པ་དེའི་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ལ། གང་ལ་མི་རྟག་པར་རགས་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་མི་རྟག་པ་རགས་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་དམིགས་པ་དེ་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་སྒྲུབ་པའོ།

在此，关于引用自类的四种譬喻之语，譬喻的性相和能立的性相在一切处都是现量所得的对境，因此这四种譬喻之语，是前面在宣说现量所得的性相时所说的'一切诸行皆是无常'、'一切诸法皆无我性'等在世间现量所得的三种语句的本体，譬喻之语后二者合为一，依次对应。
而且这些譬喻之语，并非是用来成立那三种现量所得性相的语句，而是应当了知：以这三种譬喻——即在现量所得性相时所说的无常性、苦性、无我性的本体——依次显示同品喻，用以成立在住于彼现量所得性相时所要成立的三法，以三种宗法而成立。
其中，'内外诸行中，世间共所知，死亡与出生，现见而引申'这一句，是前面在宣说现量所得性相时所说的'一切诸行皆是无常性，于世间现量所得'的本体。
如是，以此无常本性的譬喻，显示同品喻：前面所说'由现量所得的粗无常性的自性因，推度未被现量所得的刹那性'中，对所成立法——诸行事物——能成立的宗法自性因即粗无常性现量所得，由此推度未被现量所得的刹那性。
如何运用呢？凡是现量所得粗无常性者，即是刹那性，譬如内外诸行中世间共所知的死亡与出生现见而引申。'死亡与出生现见而引申'这一语，是以最后差别喻成立先有后无的灭，凡有灭者即是无常，凡现量所得粗无常性者即是刹那性，因此，对于所成立法——诸行事物，能成立的宗法自性因即粗无常性现量所得，由此推度未被现量所得的刹那性，此即成立同品喻。

།ནང་དང་ཕྱི་རོལ་འདུ་བྱེད་ རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ན་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་དེའི ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་འདིས་སྔར་དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་དེ་ལས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུའི་རྟགས་ལས་སྣ་ཚོགས་ལ་གནས་ པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཚེ་སྔ་མ་ཡོད་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་དམིགས་པ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་སྟེ་ཞེས་བཤད་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྦྱར་ཞེ་ན། གང་ལ་ལས་སྣ་ཚོགས་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་ པ་དེ་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་དཔེར་ན་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལས་གྲགས་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ ཐ་མལ་པར་གནས་པའི་སྐབས་ལ་འང་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་སྟེ།གང་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ཡོད་ལ་། གང་ལ་ལས་སྣ་ཚོགས་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ ཆོས་ཅན་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུའི་རྟགས་ལས་སྣ་ཚོགས་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཚེ་སྔ་མ་ཡོད་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་དམིགས་པ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས མཐུན་པའི་དཔེ་འགྲུབ་བོ།།ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་། ཕྱི་རོལ་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པའི་འབྱོར་པ་དང་རྒུད་པ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྔར་དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་ པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ན་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་བདག་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་འདིས་སྔར་དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་ བའི་ཆོས་ཅན་སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུའི་རྟགས་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བར་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་དམིགས་པ་དེ་ཆུད་མི་ཟ་བར རྗེས་སུ་དཔག་སྟེ་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་སྟོན་ཏོ།

对于内外诸行，世间众所周知的生等苦的所缘相应，即前面在显现所缘相的场合中说'一切行是苦性于世间显现所缘'的体性。
如是以苦的体性为喻，前面在住于彼显现所缘相的场合中，从所成立法之有情种种，能成立之法分之果相，从住于种种显现所缘中，所成立之法他世前世虽未被现量所见而有，如是推度而说的相似法喻。
如何配合呢？凡是住于种种业显现所缘者，彼即有他世，譬如内外诸行中世间众所周知的生等苦所缘相应。
所谓生等苦所缘相应，即是成立平常位亦是苦性，凡有苦者即有业的领受，凡住于种种业显现所缘者即有他世，因此对所成立法之有情种种，能成立之法分之果相，从住于种种显现所缘中，所成立之法他世前世虽未被现量所见而有，此相似法喻得以成立。
对于内外诸行，世间众所周知的无自性所缘相应，以及对外界世间众所周知的兴衰所缘相应，即前面在显现所缘相的场合中说'一切法无我性于世间显现所缘'的体性。
如是以无我的体性为喻，前面在住于彼显现所缘相的场合中，从所成立法之有情乐苦，能成立之法分之果相，从住于善不善显现所缘中，所成立之法善不善虽未被现量所见而不失，如是推度而说的相似法喻。

།དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྦྱར་ཞེ་ན། གང་ལ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ལ་ནི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་ གྲགས་པའི་རང་དབང་མེད་པ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་དང་།ཕྱི་རོལ་དག་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གྲགས་པའི་འབྱོར་པ་དང་རྒུད་པ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། རང་དབང་མེད་པ་དམིགས་པ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ དཔེ་ཡིན་ཏེ།གང་དག་ལ་དེའི་རང་དབང་མེད་པ་དེ་དག་ནི་དེའི་ཚེ་བདག་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྱི་རོལ་དག་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ལ་རག་ལས་པས་ལོ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་འབྱོར་པ་དང་རྒུད་པ་ལས་ཆུད་མི་ཟ་བར་སྒྲུབ་སྟེ། གང་ལ་རང་ དབང་མེད་པ་དང་འབྱོར་པ་དང་རྒུད་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་བདག་མེད་ཅིང་ལས་ཡོད་ལ།གང་ལ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ལ་ནི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བ་དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་འབྲས་བུའི་རྟགས་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ཆུད་མི་ཟ་བ་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་དམིགས་པ་དེ་ཆུད་མི་ཟ་བར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་འགྲུབ་བོ།།དེ་ལྟ་བུ་དང་ མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི།རྟགས་ཀྱི་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེའི་མཚན་ཉིད་སྔར་བསྟན་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གཞན་དག་ཀྱང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བ་སྟེ། དེ་ཡང་མི་དམིགས་ པ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་།རང་བཞིན་ལས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལས་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མི་དམིགས་པ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པར་ རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་བུམ་པ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་ན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་དམིགས་པའི་རྟགས་བུམ་པ་མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱིས མ་དམིགས་པ་དེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་ན་དམིགས་པའི་རིག་བྱར་གྱུར་པའི་བུམ་པ་མི་དམིགས་པ་དེ་བུམ་པ་མེད་དེ་དཔེར་ན་བར་སྣང་སྟོང་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།རང་བཞིན་ལས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་ པར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མ་དམིགས་པ་དེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་གང་ལ་བྱས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ།དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

那么如何运用呢？对于那些明显可见安住于善业与不善业的，其善业与不善业是不会失坏的。比如，就像内外诸行对于一切世间众所周知的无自在性的观察运用，以及对外在事物一切世间众所周知的兴盛与衰败的观察运用一样。
所谓'无自在性的观察运用'是证成无我的比喻，凡是无有其自在性者，彼时即成为空无自性。'对外在事物'是指依赖于人的作为而产生的庄稼等的兴盛与衰败来证成业不失坏，凡是无自在性且有兴盛衰败者即是无我而有业。
对于那些明显可见安住于善业与不善业的，其善业与不善业是不会失坏的，因此，对于所要推理的有法——快乐与痛苦的众生，能证成的法——善恶业果的能立因相，即是明显可见安住于善业与不善业，对于所要证成的法——善恶业不失坏虽然未被现量所见，但通过相似的比喻可以推理其不失坏。
'如是相似者'是指对于所要推理的具有三相性，而不仅是前述为自他二者推理的相似喻的特征，其他相似者也应当适当运用。
即是从不可得推理无事物的存在，从自性推理无常等，从果推理因，在一切情况下都应当以相似喻为自他二者作推理。
其中，从不可得推理无事物存在时，对于所要推理的有法——某处无瓶的差别，能证成的法——不可得的能立因相，即是明显可见无瓶，从此推理所要证成的法——无事物性虽然未被现量所见，但可推理其为无事物性。其相似喻即是：于某处若不见作为所知的瓶，则彼处无瓶，如虚空一样。
从自性推理无常等时，对于所要推理的有法——声音，能证成的法——自性的能立因相，即是'因为是所作性'这一明显可见的，对于所要证成的法——无常性虽然未被现量所见，但可推理其为无常性。其相似喻即是：凡是所作性者即是无常，如瓶子一样。

།འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་ཅན་ས་ཕྱོགས་གང་ན་དུ་བ་འཐུལ་བའི་ས་ཕྱོགས་དེ་ན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ ཆོས་འབྲས་བུའི་རྟགས་དུ་བ་འཐུལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མེ་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་དམིགས་པ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་གང་ན་དུ་བ་འཐུལ་བ་དེ་ན་མེ་ཡོད་དེ།དཔེར་ན་ཚང་བང་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྗེས་ སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་བསྟན་པ་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་དེ་འདྲ་བར་སྦྱར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་རིག་པའི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།ཚིག་གི་དོན་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ རོ་།།དེའི་འོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྲེག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་གཉི་ག་ཡོངས་སུ་དཔག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་གི་རིགས་ ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡང་རུང་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་སྲེག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།ཡོངས་སུ་སྲེག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་སྲེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་དང་བཤད་ པའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་ཡུལ་གཉིས་སྒྲུབ་པ་དང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པས་བསྒྲུབས་ཏེ།ཤིན་ཏུ་ངེས་ཤིང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་བྱའོ། ། མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཞིང་མ་འཁྲུལ་བ་དེ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས པའི་མཚན་ཉིད་དང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་དམིགས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་སྟེ་།བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་དང་། གཞན་ལ་གོ་བར་གྱུར་པ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་ པའི་ཚད་མའི་རིགས་པས་བསྒྲུབས་ཏེ།མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཚད་མ་དེ་གཉིས་ནི་ཡོངས་སུ་སྲེག་པའི་མཚན་ཉིད་དེས་ཡོངས་སུ་དག་སྟེ་ཚད་མར་རུང་ལ། ཚད་མ་དེ་གཉིས་དང་ཡོངས་སུ་སྲེག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་ གཅིག་པར་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སོ་སོར་ཤེས་པའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་བསྒྲུབ་པ་དང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་ མཚན་ཉིད་དང་།རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བཤད་པའི་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་ཡུལ་སྒྲུབ་པ་དང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་ཡོངས་སུ་སྲེག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

对于从果推因，在所要推理的有法即有烟升起的地方，以作为因的属性即现量所见的烟这一果相，对于所要成立的法即现量未见的火的存在进行推理。相似的同法喻为：'凡有烟处必有火，如灶房。'
如是，对于所要推理的有法具有存在性的方式，与此相应的同品具有存在性的方式，相似的同法喻的运用，即是自类比喻运用的定义，应当了知。语义如前所述。
其后，为显示以遍烧相来确定现量和比量二者，故说：'如是，以彼现量所见相、彼所依现量所见相、自类比喻运用相中任一，对于所成立法一向决定，故应知是遍烧相。'
关于'遍烧相'，'遍烧'是指对各别所知义和所诠义，即现量和比量二者的对境，通过成立和善加了解，以现量和比量二量的正理成立，极为确定并完全成就。
'相'是指现量和比量二量的定义。其中，现量所见离分别无错乱即是现量的定义；彼所依现量所见相和自类比喻运用相，是以三相因相对于所成立法现量未见而比度，自己通达并令他了解，即是以比量正理成立的定义。
如是，此二量由遍烧相而清净成为量，此二量与遍烧相也应了知以所相和能相的方式而成为一体。
其中，以现量所见相对于各别所知义即现量对境的成立和善加了解这一所成立法一向决定；以彼所依现量所见相和自类比喻运用相对于所诠义即比量对境的成立和善加了解这一所成立法一向决定，应知即是遍烧相。

།དེ་ལ་ དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་བསྟན་པས་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་སྲེག་པའི་ མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཚད་མ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་དང་སྦྱར་བའི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་དེ་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པས་བསྒྲུབས་ཏེ་ཤིན་ཏུ་ངེས་ཤིང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བསྟན་ཏེ།དེའི་ ཕྱིར་ཡོངས་སུ་སྲེག་པའི་མཚན་ཉིད་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྨོས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གཏན་ལ་ཕེབས་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇམ་དཔལ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ་ འདི་ལྟ་སྟེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ།ལུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆོས་མཐུན་པར་བསྟན་པའི་ལུང་སྟེ། དེས་ནི་རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་གིས་ཚད་མར་བྱས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་ ལ།རང་བཟོའི་ལྷད་མ་ཞུགས་པ་སྟེ། དེས་ནི་དེས་བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་འགལ་བ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པ་དང་། དེས་བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་ འགལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་གསུམ་པོ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་སྟོན་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་ནི་ལུང་ ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དེས་ཡོངས་སུ་དག་སྟེ་ཚད་མར་རུང་ལ།ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ལ་ཚད་མ་དང་ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།དེ་ལ་སྨྲས་པའི་དོན་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མའི་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དེ་གང་ཞེ་ན། གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ། གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེས་ བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་འགལ་བ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ།།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །འོ་ན་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པ་དང་། དེས་བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་འགལ་བ་མེད་པ་སྨྲ་བའི་དོན་ཡིད་ཆེས་ པའི་ལུང་གི་ཚད་མའི་ཡུལ་ཡིན་ལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ ཏེ།ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའོ།

对此，以现量所缘相、住于现量所缘相、以及引用自类比喻相这三种相说明了现量和比量二种量的体性。
以遍烧相说明了这二种量各自对境的了知义和结合义的成立，以及通过现量和比量的正理而成立的道理，极为决定并圆满成就。
因此，遍烧相是单独宣说的。因此，为了显示可信教量、极清净教法确立的相而清净，文殊师利确立所说的一切智者所说：'涅槃是寂静'等，与此相应的即是极清净教法确立相，应当了知。
关于'极清净教法确立相'，'教法'是指三世一切佛陀相顺而说的教法，这表明是遍知一切的证悟。'极清净确立'是指具足自己所立的量相，且无有自造杂质，这表明其所说教法无有语言相违。
'相'是指可信教量的相，'可信教量'是指导师是一切智者，且其所说教法无有语言相违。
其相即是以三法印、三解脱门——空性、无相、无愿所说的教法，这即是可信教量的相。
如是，可信教量以极清净教法确立相而清净成为量，可信教量与极清净教法确立相也应当了知是以相与所相的方式而本性为一。
对此，所说义可信教量的对境极为隐蔽的义，以自相和共相所摄的是什么呢？以'确立所说的一切智者所说'来说明。'确立所说'表明其所说教法无有语言相违。'一切智者所说'表明其导师是一切智者。
那么，说导师是一切智者且其所说教法无有语言相违的所说义是可信教量的对境，是以自相和共相所摄的极为隐蔽的义，因此其相是什么呢？即是'涅槃是寂静'等，与此相应的。
其中涅槃有二种：有余依涅槃和无余依涅槃。

།ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཕུང་པོ་ཞི་བ་ཡིན་ནོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡང་ཐེག་པ་ ཆེན་པོ་དང་།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་ཞི་བས་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ། ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་བཟླར་མེད་པས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ ཐེག་པའི་ཚུལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྐྱོ་བར་དམིགས་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་པ་དེ་ཡང་དྲང་བའི་དོན་དང་ངེས་པའི་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པའི་ གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་ལས་ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་བསྐལ་པའི་དོན་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་རང་གི་ཚད་མར་བྱ་བ་གང་དག་བསྟན་པ་དག་ཀྱང་བསྡུ་བའོ།།དེ་ལྟར་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ གསུངས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་ལས་ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་བསྐལ་པའི་དོན་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་རང་གི་ཚད་མར་བྱ་བ་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་ནི་ལུང ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་སྨྲས་པའི་དོན་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མའི་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མཚན་ཉིད་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་རིགས་ པས་བརྟགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཏེ།ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་རང་གི་ མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་བསྒྲུབ་པ་དང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་རིགས་པས་བརྟགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བཤད་ པའི་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་ཡུལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སྒྲུབ་པ་དང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་དེ་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་རིགས་པས་བརྟགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་དེ་གཉི་གའི་དོན་ སྒྲུབ་པ་དང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཚད་མ་གཉི་གའི་རིགས་པས་བརྟགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ།།ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྨྲས་པའི་དོན་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མའི་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་ པའི་དོན་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སྒྲུབ་པ་དང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མའི་རིགས་པས་བརྟགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ།

所谓'寂静'，是指有余依涅槃是烦恼寂静。无余依涅槃是烦恼和蕴体寂静。
这涅槃又依大乘和声闻乘的方式分为两种。其中大乘的方式是通达一切法本来寂静，自性涅槃，这些法也不可超越涅槃，是无住涅槃。
声闻乘的方式是缘于厌离痛苦而证得寂灭痛苦的涅槃。如是所说的两种方式，应当了知是依据了义和不了义的差别。
'如是相应'是指在一切智者所说的十二分教中，对于那些以地域、时间和自性隔绝，非现量和比量所能认知的对象，应当以自身量为准则的教法也包括在内。
如是所确立的一切智者所说'涅槃即寂静'等十二分教中，对于那些以地域、时间和自性隔绝，非现量和比量所能认知的对象，应当以自身量为准则的教法，应知是极为清净的教证所确立的特征。
应知这是所说义理可信的教量境界，极为隐蔽的义理，为自相和共相所摄。
因此，以这五种特征经由理智观察是完全清净的。'由于清净故当宣说'是对这五种清净特征的总结。
其中，以现量所缘的特征，是对各别智慧现量境界中现量义理自相所摄的成立和通达，以现量正理观察是完全清净的。
以安住现量所缘的特征和自类比喻相应的特征，是对所说义理比量境界中隐蔽义理共相所摄的成立和通达，以比量正理观察是完全清净的。
以清净特征，是对这两者义理的成立和通达，以二量正理观察是完全清净的。
以极为清净的教证所确立的特征，是对所说义理可信教量境界中极为隐蔽义理自相和共相所摄的成立和通达，以可信教量正理观察是完全清净的。

།དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཕྱིར་འཐད་པས་སྒྲུབ་པ་ལ་དེའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དུ་གཏོགས་པའི་མཚན་ ཉིད་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚད་མས་འཇལ་བ་ནི་དོན་ལ་མི་འཁྲུལ་བར་རྟོགས་ཏེ།བདག་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་གནས་ཤིང་གཞན་ཡང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་འཇོག་པས་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའི་དབང་དུ་མི་ལྟུང་བས་ཤེས་བཞིན་ཚོར་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་བསྟེན་པར་ བྱའོ།།དེ་ལྟར་སྨྲས་པའི་དོན་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དེ་སྒྲུབ་པ་དང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ནི་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པར་དེས་བསྟན་པའི་ལུང་ ལ་ཚིག་འགལ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་སྨོས་པ་ལ།ད་འདིར་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་དུས་རྟོགས་པར་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་སོ། །འཇམ་དཔལ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་སུ་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བྱུང་ན་འཇིག་ རྟེན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་སྒྲ་རྣམ་པར་གྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་སུ་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བྱུང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་ སྒྱུར་བ་བླ་ན་མེད་པ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ཡུལ་དང་དུས་དང་ཡབ་ཡུམ་དང་རིགས་ལ་དགོངས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བའོ།།འཇིག་རྟེན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་ལས། སྙན་པའི་བ་དན་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་ གྲགས།།ཞེས་གསུངས་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པར་གྲགས་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་རིག་བྱེད་ལས་སུ་གང་བདག་ཉིད་གླང་པོ་ཆེ་དཀར་པོ་མཆེ་བ་དྲུག་པར་རྨི་ལམ་དུ་བསྟན་ཏེ་སྐྱེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་སྒྲ་རྣམ་པར་གྲགས་ཤིང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་མི་འཆི་བར་གོམས་པར་རྣམ་པར་དག་པ་བརྙེས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱི་ཕར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བས་མུ་སྟེགས་ཅན་དག་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་གྲགས་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་ཀུན་དུ་སྙན པས་ཁྱབ་པ་ལ་བྱའོ།

如是为了完全清净，以正理成立时，以具足其因缘所摄之相完全清净的量度来衡量，即是不错乱地了知义理。自己也安住于正见，并令他人安立于正见，不为恶友所转，而能正知正觉地行持，故当依止。
如是所说之义，可信教量对于极为隐蔽之义，以自相共相所摄，为了成立及善加通达，其因缘即是开示者一切智者，其所说教中无有相违之语。
今于此为显示开示者是一切智者故，请问'世尊一切智者之相有几种'。
文殊答言：'五种。'即若有任何人出现于世间，以一切智名号广为人知。'若有任何人出现'即是如来、应供、正等正觉、明行足、善逝、世间解、调御丈夫、无上士、天人师、佛、世尊，观待地域、时间、父母及种姓而出现于世间。
'于世间以一切智名号广为人知'，如经中说：'美名幢于三界扬'，故世尊于三界中皆以一切智者闻名。如外道典籍中所说：'凡于梦中现为六牙白象而生者，即具德海菩萨，于世间以一切智名号广为人知，以大悲修习不死而得清净，成为一切世间之父。'故于外道等处亦以一切智者闻名等，遍及三界一切处。

།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་འཁོར་ལོའི་མཚན་དང་ལྡན་པ་དང་། སོར་མོ་རིང་བ་དང་ཞབས་ཀྱི་རྟིང་པ་ཡངས་པ་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་འཇམ་ཞིང་གཞོན་ཤ་ཆགས་པ་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་དྲ་བས་འབྲེལ་པ་དང་། ཞབས་འབར་འབུར་མེད་པ་དང་། བྱིན་པ་རི་དགས་ཨེ་ན་ཡའི་ལྟ་བུ་དང་། སྐུ་མ་བཏུད་པ་དང་། མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་དང་། ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་པ་དང་། སྐུའི་སྤུ་གྱེན་དུ ཕྱོགས་པ་དང་།སྤུ་རེ་རེ་ནས་སྐྱེས་ཤིང་གཡས་སུ་འཁྱིལ་པ་དང་། སྐུ་མདོག་གསེར་འདྲ་ཞིང་འོད་འདོམ་གང་དང་ལྡན་པ་དང་། པགས་པ་སྲབ་པ་དང་། བདུན་མཐོ་བ་དང་། རོ་སྟོད་སེང་གེའི་འདྲ་བ་དང་། དཔུང་མགོ་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་དང་། ཐལ་གོང་རྒྱས་པ་དང་། སྐུ་ཆེ་ཞིང་རིང་བ་དང་། ཚེམས་བཞི་བཅུ་མངའ་བ་དང་། ཚེམས་མཉམ་པ་དང་། ཚེམས་ཐགས་བཟང་བ་དང་། ཚེམས་ཤིན་ཏུ་དཀར་བ་དང་། འགྲམ་པ་སེང་གེའི་འདྲ་བ་དང་། ལྗགས་རིང་ཞིང་སྲབ་པ་དང་། རོ་བྲོ་བར་མཁྱེན་པ་དང་། ཚངས་པའི་དབྱངས་དང་། སྤྱན་མཐོན་མཐིང་དང་། རྫི་མ་བའི་ལྟ་བུ་དང་། དབུ གཙུག་ཏོར་དང་ལྡན་པ་དང་།སྨིན་མཚམས་ཀྱི་མཛོད་སྤུ་དུང་གི་མདོག་འདྲ་བ་ལ་གཡས་སུ་འཁྱིལ་པ་དང་ལྡན་པའོ། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གི་རང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྟོན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །སྐྱེས་ བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དེ་དག་རྟེན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་འཛིན་ཞིང་གཟུགས་བཟང་པོ་མཛེས་པར་བྱེད་པའི་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་ཡང་ཞར་ལ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དྲུག་ཅུ་ནི་མགུར་ཡན་ཆད་མ་གཏོགས་པ་སྐུ་མན་ཆད་དུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ལ། ཉི་ཤུ་ནི་མགུར་ཡན་ ཆད་དུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་སོར་མོ་ཉི་ཤུ་ཚིགས་དང་སོར་མོ་དང་བཅས་པ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཉི་ཤུ་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་གཉིས་དང་ལག་ངར་གཉིས་དང་དཔུང་པ་གཉིས་དང་མཐིལ་རྒྱབ་བརྒྱད་དེ་ཕྱག་གཉིས་ལ་བཞི་དང་ཞབས་གཉིས་ལ་བཞི་སྟེ་དཔེ་བྱད་བཟང་ པོ་བརྒྱད་དང་།ལོང་བུ་གཉིས་དང་པུས་མོ་གཉིས་དང་བརླ་གཉིས་ཏེ་རྣམ་པ་དྲུག་རྒྱས་པ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དྲུག་དང་ཕྱག་གི་མཁྲིག་མ་གཉིས་དང་ལག་ངར་གཉིས་དང་དཔུང་པ་གཉིས་ཏེ་རྣམ་པ་དྲུག་རྒྱས་པ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དྲུག་དང་། སྟ་ཟུར་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཅིག་དང་། རྐེད་པ་དཔེ་ བྱད་བཟང་པོ་གཅིག་དང་།འབྲས་བུ་གཉིས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཉིས་དང་། མདོམས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཅིག་དང་། རྐུབ་ཚོས་གཉིས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཉིས་དང་། ཕྱལ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཅིག་དང་། ལྟེ་བ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཅིག་དང་། རྩིབ་ལོགས་ གཉིས་དང་།མཆན་ཁུང་གཉིས་དང་ནུ་མ་གཉིས་བསྡུས་པ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དྲུག་དང་། བྲང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཅིག་དང་། ཐུགས་ཀ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཅིག་དང་། མགུར་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཅིག་དང་། རྒྱབ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཅིག་སྟེ། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དྲུག་ཅུ་པོ་དེ་རྣམས་ནི་ མགུར་ཡན་ཆད་མ་གཏོགས་པ་སྐུ་མན་ཆད་དུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ།

关于具足三十二大士相之说明，什么是三十二大士相？足安住稳固，手足掌具足轮相，手指修长足跟宽广，手足柔软具童子肉相，手足网鬘相连，足无凹凸，小腿似鹿王，身躯挺直，阴藏密隐，身如尼拘陀树上下相称，身毛向上，一一毛孔生一毛且右旋，身色金黄且具一寻光，皮肤细薄，七处高满，上身如狮，肩膀圆满，两肩丰满，身形修长，具四十齿，牙齿整齐，牙齿密集，牙齿洁白，颊如狮子，舌长且薄，能知众味，梵音和雅，眼睛湛蓝，眼睫如牛王，具顶髻相，眉间白毫相似螺色且右旋。
这三十二大士相各自的性相、因缘及果报，如《般若波罗蜜多经》中所说。
此三十二大士相作为所依，并以庄严身相之八十种随好亦应了知。其中六十种随好属于颈部以下身体部分，二十种属于颈部以上。其中手足二十指节及手指为二十种随好，手足二臂及两肩以及掌背八处（双手四处双足四处）为八种随好，两踝、两膝、两股六处丰满为六种随好，手腕二处、前臂二处、上臂二处六处丰满为六种随好，腰侧为一种随好，腰部为一种随好，两阴为二种随好，阴部为一种随好，两臀为二种随好，腹部为一种随好，肚脐为一种随好，两胁、两腋下、两乳合为六种随好，胸为一种随好，心际为一种随好，颈为一种随好，背为一种随好。以上六十种随好皆属于颈部以下身体部分。

།ཚེམས་ཕྲེང་བ་གཉིས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཉིས་དང་། རྐན་འཐོན་ཀོར་དང་བཅས་པ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཅིག་དང་། སྒྲོས་གཉིས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཉིས་དང་། མགུར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཅིག་དང་། འགྲམ་ པ་རྒྱས་ཤིང་དབྱིབས་ལེགས་པ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཉིས་དང་།སྤྱན་གཉིས་འཐོན་ཀོར་དང་བཅས་པ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཉིས་དང་། སྨིན་མ་གཉིས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཉིས་དང་། ཤངས་ཀྱི་སྦུབས་གཉིས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཉིས་ཏེ། དཔྲལ་བ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཅིག་དང་། སྤྱན་ གྱི་གྲཝ་གཉིས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བཞི་དང་།དབུ་སྐྲ་དང་བཅས་པ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཅིག་སྟེ། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཉི་ཤུ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ནི་མགུར་ཡན་ཆད་དུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྟོབས་བཅུས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྟོབས་བཅུ་གང་ཞེ་ན། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། མོས པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་།ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་སོ། ། མི་འཇིགས་པ་བཞིས་ཆོས་སྟོན་པས་དེའི་ཚིག་ལ་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒལ་དུ་མེད་ཅིང་བརྩད་དུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི་འཇིགས་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། ཟག་པ་ཐམས་ཅད ཟད་པར་མཁྱེན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་།བར་དུ་གཅོད་པ་དང་ཆོས་རྣམས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བར་ངེས་པའི་ལུང་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ལ་མི་འཇིགས་པའོ། ། སུའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྣང་ཞིང་དགེ་སྦྱོང་བཞི་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི འཚོ་བ་དང་།ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དགེ་སྦྱོང་བཞི་གང་ཞེ་ན། ལམ་རྒྱལ་བ་དང་། ལམ་སྟོན་པ་དང་། ལམ་གྱིས་འཚོ་བ་དང་། ལམ་སུན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ལམ་རྒྱལ་བ་ནི་བདེ་བར་གཤེགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། ལམ་སྟོན་པ་ནི་ཆོས་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ལམ་གྱིས་འཚོ་བ་ནི་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལམ་སུན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་ལོག་པར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་མ་ལུས་པར་ཟད་པ རྗེས་སུ་བརྙེས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཆོས་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་འདུལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་བཏུལ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལོག་པར་ཞུགས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་དང་སྡིག་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པའོ།།གཞན་ཡང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དག་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་ཕྱིར་ལམ་རྒྱལ་བ་ཞེས་བྱའོ།

两排牙齿是两种妙好相，上颚隆起是一种妙好相，两颊是两种妙好相，颈部丰满是一种妙好相，两腮丰满形状优美是两种妙好相，两眼隆起是两种妙好相，两眉是两种妙好相，两鼻孔是两种妙好相，额头是一种妙好相，两眼角是四种妙好相，头发是一种妙好相，这二十种妙好相是属于颈部以上的。
以十力断除一切众生的一切疑惑是什么呢？十力是：知晓处非处智力、业报智力、禅定解脱三昧智力、根器胜劣智力、种种胜解智力、种种界智力、遍趣行智力、宿命随念智力、死生智力、漏尽智力。
以四无畏说法，其言教为一切外道论敌所不能诘难、不能质疑是什么呢？四无畏是：一切法现证菩提无畏、一切漏尽智无畏、说障碍法及诸法决定不变无畏、说一切圆满决定出离道无畏。
于谁的调伏法中显现八支圣道和四种沙门呢？八支圣道是：正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。四种沙门是什么呢？胜道者、示道者、依道生活者、毁道者。其中胜道者即是如来，示道者即是说法者，依道生活者即是善行者，毁道者即是邪行者。其中如来是指断尽贪嗔痴无余者，说法者是指为调伏贪嗔痴而说法者，善行者是指为调伏贪嗔痴而修行者，邪行者是指破戒及恶法者。此外，有学和无学以见道和修道断除烦恼而获胜，故称为胜道者。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཕྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་འཇུག་པ་དང་ཉན་ཐོས་མདོ་སྡེ་འཛིན་པ་དང་འདུལ་བ་འཛིན་པ་དང་།མ་མོ་འཛིན་པ་རྣམས་དང་གང་དག་བརྡར་བཏགས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་འཛིན་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པ་དེ་དག་ནི་ལམ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དགེ་བ་དག་ལ་ཕན་པའི་ ཕྱིར་ཞུགས་པ་ངོ་ཚ་བ་དང་ལྡན་པ་འགྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་བསླབ་པ་འདོད་པ་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བརྩོན་པ་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་བར་གྱི་མཐུ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ལམ་གྱིས འཚོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ལ་དྲོད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་མ་ཤི་ཞིང་གསོན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ལམ་གྱིས་འཚོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན་ནང་རུལ་བ་ཕྱིར་ཟགས་པར་གྱུར་པ་དགེ་སྦྱོང་མ་ཡིན་པར་ དགེ་སྦྱོང་དུ་ཁས་འཆེ་བ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཚངས་པར་སྤྱོད་པར་ཁས་འཆེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལམ་སུན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་ནི་ལམ་གཞི་དང་པོ་ནས་སུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེས་ན་དེ་ལམ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་ལམ་བསྟན་པ་ཡོད་ཅིང་མེད་པ་མ་ཡིན། ལམ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ ཡོད་ཅིང་མེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ན་ཡང་སྐལ་བ་དང་མཐུ་མེད་ལ་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ལམ་སུན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་དག་ལས་དགོངས་ནས་གང་ལ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་དག་སྦྱོང་གི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་ལ་དགེ་ སྦྱོང་གི་བཞི་པའི་བར་ཡང་ཡོད་ཀྱི་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་དག་ལ་ནི་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དག་གིས་སྟོང་ངོ་།།དེ་བས་ན་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ཡང་ཡོད་ལ་དགེ་སྦྱོང་བཞི་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་འབྱུང་བ་དང་། མཚན་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཅོད་ པ་དང་།བརྒལ་དུ་མེད་པའི་བརྩད་དུ་མེད་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཚན་ཉིད་ལྔར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཚན་ཉིད་ལྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བ་སྟེ། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེས་བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་ འགལ་བ་མེད་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་སྨྲས་པའི་དོན་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མའི་ཡུལ་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དེ་བསྒྲུབ་པ་དང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ནི་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པ་དང་། དེས་ བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་འགལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལུང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་གཅིག་ལ་གཅིག་ལྟོས་ནས་དེ་གཉི་ག་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཉིད་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མས་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་རྗེས་སུ་ དཔག་པའི་ཚད་མ་དང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མས་མཚན་ཉིད་ལྔ་པོ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སོ་སོའི་ཤེས་པ་དང་བཤད་པ་དང་སྨྲས་པའི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའོ།

如来和菩萨，以及为求菩提而修行的人，以及持诵经典的声闻、持律者、持母续者，以及那些持守标准教法并遵循法规的人，这些都称为'指引道路者'。
为利益普通善良之人而修行，具有惭愧心，具有悔过心，希求学处，为了获得未得之法，了悟未悟之法，现证未证之法而精进修行，乃至现证未证之法的这些力量，这些称为'以道为生'。由于他们具有暖相，为了生起圣者的智慧根，因为未死而活着，所以称为'以道为生'。
破戒之人，具有恶法，内心腐败，外漏不净，非沙门而自称沙门，非梵行而自称梵行者，这些称为'毁坏道路者'。因为他们从一开始就毁坏道路的基础，所以虽然有道可修，有道可示，有道可悟，而非无有，但他们却无缘无力，不堪为法器，因此称为'毁坏道路者'。
世尊也考虑到这些而说：'谁具有八支圣道，谁就有沙门果位，乃至第四沙门果，而外道论师们则无沙门和婆罗门。因此，在这个教法中既有八支圣道，也有四种沙门。'
如是，应当了知五种遍智相：出现、相、断疑、无可争辩、沙门所缘。这是对前述五种遍智相的总结，应当按次第配合。
如前所说，他所宣说的教法中没有相违的言语。因此，可信教证量所对的极为隐蔽的义理，包括自相和共相，为了证成这些并善加理解，其因缘就是一切智者的教说，以及他所说的教法中没有相违的言语。
因此，宣说极为清净教法的确立特征者也是一切智者，而一切智者具有如是特征，这是从极为清净教法的特征而来。一切智者的特征和教法的特征是相互依存的，通过这两者可以互相理解，这就是以可信教证量成立的正理。
如是，以正理成立者，是通过现量、比量和可信教证量的五种特征而圆满清净的，这是为了成就和善解前述各别的认知、解说和所说的义理。

།རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་ རིགས་པ་སྟེ།དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་ལྔས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྟན་པ་དེའི་མཇུག་བསྡུ་བ་སྟོན་ཏོ་། །དེ་ལ་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་མཚན་ཉིད་ལྔས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་ནའོ། །འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སོ་སོའི་ཤེས་པ་ དང་བཤད་པ་དང་།སྨྲས་པའི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་། ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དང་རྐྱེན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་པ་དེའོ། །མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་དང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མས་མཚན་ཉིད་ ལྔ་པོ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སོ་སོའི་ཤེས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ཚད་མ་བཞི་པོ་དབང་པོའི་ཤེས་པ་དང་།ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་དང་། རང་རིག་པའི་ཤེས་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཤེས་པ་སོ་སོའི་ཤེས་པའོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྔར་བཤད་པ་ཞེས་སྨོས་པ་སྟེ།རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་གཉིས་པོ་རང་གི་དོན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པའམ་སྨྲ་བ་པོ་གཞན་དག་གིས་བཤད་པའོ། །ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སྨྲས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་སྟེ།ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་གཉིས་པོ་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པ་དང་། དེས་བསྟན་པའི་ལུང་གི་ཚིག་འགལ་བ་མེད་པ་གཏན་ལ་ཕབ་པས་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པའོ། །འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དེ་ནི་ཚད་མ་དེ་གསུམ་ གྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན།ཚད་མ་དེ་གསུམ་ནི་མཚན་ཉིད་ལྔ་པོ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱར་ཏེ། མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་མངོན་སུམ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསལ་བས་མ་ནོར་བར་ ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཉིད་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་མཚན་ཉིད་ལྔ་པོ་དག་ལས་གང་གིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་འཐད་པས་ སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་ནི་དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ལ།དེ་གཉིས་ཀྱང་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ངོ་བོ་གཅིག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་བཤད་པའི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསལ་བས་མ་ནོར་བར་ཤེས་པ་སྟེ།དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་མཚན་ཉིད་ལྔ་པོ་དག་ལས་གང་གིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་ སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་ སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ལ་།དེ་དང་དེ་གཉིས་ཀྱང་མཚན་གཞི་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པར་རིག་པར་བྱའོ།

凡是那些因和那些缘，即是正理成立，这也是以五种相清净所说的总结。其中'如是'是指前面以五种相清净所说的正理成立。'此正理成立'是指前面所说的各别了知、宣说、所说义的成立，以及善巧通达之因和缘即是正理成立。
以现量、比量和可信教量的五种相而清净。其中'现量'是指前面所说的四种量：根识、意识、自证识和瑜伽行者的智慧等各别了知。'比量'是指前面所说的解说，即自比量和他比量两种比量，是诸佛世尊所说或其他论师所说。
'可信教量'是指前面所说的，即可信教量有二：说者是一切智者和所说教言无相违而抉择，是一切智者所说。此正理成立以此三量而清净，此三量以五种相而清净。
现量对于各别了知义的成立和善巧通达之因缘的现量，遣除四种邪解而无错误了知，即是现量的正理成立清净。此由五相中何者清净？由现量所缘相而清净。如是现量的正理成立清净，是由现量所缘相而清净，此二以所相和能相的方式为一体性当知。
比量对于所说义的成立和善巧通达之因缘，遣除四种邪入比量而无错误了知，即是比量的正理成立清净。此由五相中何者清净？由住于彼现量所缘相和自类比喻相应相而清净。如是比量的正理成立清净，是由住于彼现量所缘相和自类比喻相应相而清净，彼二以所相和能相的方式为一体性当知。

།ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ དག་པ་དེ་གཉི་ག་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་གཉིས་དང་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མའི་སྨྲས་པའི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ནི་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པ་ དང་།དེས་བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་འགལ་བ་མེད་པས་མ་ནོར་བར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མའི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་མཚན་ཉིད་ལྔ་པོ་དག་ལས་གང་གིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གཏན་ལ་དབབ་ པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མའི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་ནི་ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གཏན་ལ་དབབ་པར་སྟོན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ལ་དེ་གཉིས་དང་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ ཚུལ་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་མཚན་གཞི་ཡོངས་སུ་དག་པ་གང་ཞེ་ན། ཚད་མ་གསུམ་པོ་དག་སྟེ། དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་གཞི་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན།དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་གཞི་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན། ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་གཞི་ནི་ མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཅི་རིགས་པར་ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་གཞི་ནི་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མའི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་དང་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གིས་རང་རང་གི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚད་མ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས། ཚད་མའི་ ཚིག་གི་དོན་ནི་ཅི་ཡིན།ཚད་མ་གསུམ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་གསུངས་ཤེ་ན། འཇིག་རྟེན་ན་དུས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་དག་ཚད་མ་ཡིན་པ་ཚད་མར་སྟོན་ཅིང་ཚད་མར་མི་རུང་བ་ལ་ཚད་མར་འཛིན་པ་བྱུང་བ་དང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མཁྱེན་ནས། དེ་དག་གི་ལོག་པར་ལྟ་བའི་དྲ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ འདི་དག་གསུངས་སོ།།ཚད་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཅི་རིང་ཐུང་སོར་ལ་སོགས་པས་གཞལ་བ་དང་། མང་ཉུང་བྲེ་ལ་སོགས་པས་གཞལ་བ་དང་། ལྕི་ཡང་སྲང་ལ་སོགས་པས་གཞལ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཚད་མ་གསུམ་དུ་གསུངས་པ་ནི་གཞལ་བྱ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞལ་བྱ་རྣམ་པ་ གསུམ་ནི་གཞལ་བྱ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་དང་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་དང་།ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ཏོ། སོ་སོའི་ཤེས་པའི་དོན་དང་བཤད་པའི་དོན་དང་གསུངས་པའི་དོན་ཅེས་བྱ་བ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་དང་། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་དང་། རང་ གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡུལ་དང་དུས་དང་།རང་བཞིན་གྱིས་མ་བསྐལ་བའི་ཡུལ་ལོ།

以完全清净的性相，通过现量和比量二种量的正理证成，这两者都是完全清净的。应当了知这二者以所相和能相的方式是同一本质。
为了证成可信教量所说的义理并使之善解，其因缘是说法者是一切智者，以及由他所说的教法无有语言相违而了知无误。这就是以可信教量的正理证成的完全清净。
若问此由五种性相中以何者而清净？是以极清净教法决定宣说的性相而清净。如是，以可信教量正理证成的清净，是以极清净教法决定宣说的性相而清净，应当了知这二者以所相和能相的方式是同一本质。
其中，彼五种清净性相的清净所相是什么？是三种量。其中，现前所缘性相的所相是现量正理证成的清净；住于现前所缘性相和自类比喻相应性相的所相是比量正理证成的清净；完全清净性相的所相是现量和比量正理证成的清净；极清净教法决定宣说性相的所相是可信教量正理证成的清净。
如是，以性相、所相和现量三种清净，各自成立其义并善加通达，这就称为正理证成。
其中，为何宣说量？量的词义是什么？为何宣说三种量？因为世间三世众生，对于是量者说为量，对于不应是量者执为量，已生及将生，了知此已，为了遣除彼等邪见之网，故说此等量。
所谓量，如以长短寸等来度量，以多少升等来度量，以轻重秤等来度量。
宣说三种量是因为有三种所量。三种所量即是现前义、隐蔽义和极隐蔽义，也就是各别了知义、解说义和宣说义，是按此顺序。
其中，所谓现前义，是现在时、一刹那、自相所摄、不被处所、时间和自性所障碍的境。

།ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་དང་། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་ཕྱིའི་རྒྱུན་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་དང་། དུས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་བསྐལ་པའི་ཡུལ་ལོ། ། ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་དང་། སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱུན་དང་། རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡུལ་དང་། དུས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་བསྐལ་བ་དང་། མ་བསྐལ་བ་གཉི་གའི་ཡུལ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། །གཞལ་བྱ་གསུམ་འཇལ་བའི་ཚད་མ་ནི མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་གང་ཞེ་ན། དེ་ལས་གཞན་དང་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དེ་ལས་གཞན་དང་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཐམས་ཅད་ མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་།ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་མ་འདྲེས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་སོ་སོའི་ཤེས་པ་དང་། བཤད་པ་དང་ སྨྲས་པའི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་།ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་གསུམ་གྱིས་ཡུལ་མངོན་སུམ་གྱི་དོན་དང་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་ པའི་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག་སྒྲུབ་པ་དང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མངོན་སུམ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསལ་བས་མ་ནོར་བར་ཤེས་པ་དང་།རྗེས་སུ་དཔག་པས་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསལ་བས་མ་ནོར་བར་ཤེས་པ་དང་། དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་པ་ དང་།དེས་བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་འགལ་བ་མེད་པས་མ་ནོར་བ་ནི་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཚད་མ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་མཚན་ཉིད་ལྔ་སྔར་བསྟན་པ་དག་གིས་ནི་ཡོངས་སུ་དག་སྟེ། ཚད་མར་རུང་གི་མཚན་ཉིད་བདུན་པོ་འདི་དག་གིས་ཡོངས་སུ་མ་དག་སྟེ་ཚད་མར་མི་ རུང་བར་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་ནི་སྔར་མངོན་སུམ་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་བསལ་བས་མ་ནོར་བར་ཤེས་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་ལ། དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་པས་འདིར་དེའི་མ་དག་པ་མཚན་ཉིད་བདུན་དང་དམིགས་ཀྱིས་སྦྱར་བ་ནི་ མེད་དོ་།།འོན་ཀྱང་འདིར་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་ལས་དང་པོ་བཞིའི་ནང་ནས་ཆོས་ཅན་དང་མ་རྟོགས་པ་ལོག་པར་དམིགས་པ་བྱུང་ངོ་ཅོག་ནི་མངོན་སུམ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་པ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་ནི་ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་ལས་ རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེའི་སྐྱོན་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་པས་དེ་དག་མ་བསལ་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདིར་གཙོ་ཆེར་སྟོན་ཏེ།རྗེས་སུ་དཔག་པའི་མཚན་ཉིད་མ་དག་པ་བཞིའི་སྐྱོན་ནི་འདིར་ཡོངས་སུ་མ་ དག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་པོ་དྲུག་གིས་སྟོན་ཏོ།།ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་དང་། མི་མཐུན་པའི་སྐྱོན་ནི་འདིར་ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མ་དག་པ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ།

'隐蔽义'是指过去和未来时，前后刹那相续，共相的境界，以及时间和自性所隔绝的境界。
'极隐蔽义'是指三时，刹那相续，自相和共相所摄的境界，以及时间和自性所隔绝与不隔绝二者的境界，非是寻思所行境。
量度三种所量的量是现量、比量和信许教量，依次对应。
什么是七种不清净相？即：与彼相异而相顺所缘相，与彼相异而不顺所缘相，一切相顺所缘相，一切不顺所缘相，引用异类喻例相，完全不相混杂相，以及教证极不清净相。
所谓前述各别了知、宣说、言说之义的成立，以及善加通达之因，即是以正理成立的道理。
如是所说，以现量、比量和信许教量三种量，对现量境、隐蔽义和极隐蔽义三种境界进行成立和善加通达的因缘。
通过遣除现量的四种邪分别而无误了知，通过遣除比量的四种邪分别而无误了知，说法者是一切智者，其所说教法无有语言相违而无误，此即是以正理成立的道理。
此三量以前述五相清净故为量，以此七种不清净相故非为量。
其中，现量以前述遣除四种邪分别而无误了知即为清净，与此相违即为不清净，此处无需特别配合七种不清净相。
然而，此处从七种不清净相中，前四种中凡是有法和未了知的错误所缘，皆应了知为不清净现量。
比量是从具三相因而推度自他二义，由于因和喻有诸多过失，若不遣除则显示比量相不清净，故此处主要说明。
比量不清净四相之过失，此处以前六种不清净相显示。
信许教量之相与不相顺之过失，此处以教证极不清净相显示。

།དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་ལས་རང་དང་གཞན་ གྱི་དོན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་གསུམ་པོ་མ་གྲུབ་པ་དང་འགལ་བ་དང་མ་ངེས་པ་ཞེས་སྔར་སྨོས་པ་ལ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁས་མི་ལེན་ཅིང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མ་གྲུབ་པ་རྣམས་ལ་གཞི་མ་གྲུབ་པ་དང་།རང་ལ་མ་གྲུབ་པ་དང་གཞན་ལ་མ་ གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཡོད་ཀྱི།འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁས་ལེན་ཅིང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གྲུབ་པ་རྣམས་ལ་མེད་ལ། འགལ་བའི་སྐྱོན་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལས་བསྒྲུབ་པ་ལོག་པར་བསྒྲུབ་པ་དཔེར་ན་སྒྲ་ནི་རྟག་པ་སྟེ། བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་། སྒྲ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ་ རྩོལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་དག་ལ་ཡོད་ཀྱི།འདིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལས་ལོག་པར་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་དག་ལ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་གྲུབ་པ་དང་འགལ་བའི་སྐྱོན་ནི་བཀའ་མ་སྩལ་ཏེ། ཤེས་པར་འདོད་ན་ནི་ལུང་དང་ཚད་མ་གཞན་དག་ལས་རིག་པར་ བྱའོ།།འདིར་ནི་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་དང་དཔེའི་སྐྱོན་གྱིས་དཔེ་ལྟར་སྣང་བ་གཙོ་ཆེར་བཀའ་སྩལ་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་བསྒྲུབ་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དང་། ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་སྟེ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་བཞི་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ་། །དེ་ལ་ མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།དཔེར་ན་སྒྲ་རྩོལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པ་དག་གིས་སྦྱོར་བའི་ཚིག་ལས་འདི་སྐད་ཅེས་ཡང་སྒྲ་འདི་རྩོལ་བ་ལས་འབྱུང་སྟེ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དང་གང་ན་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་རྩོལ་བ་ལས་འབྱུང་སྟེ། ཆོས་མཐུན་ པའི་དཔེ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།།གང་དང་གང་རྟག་པ་དེ་ནི་རྩོལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་སྟེ། ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་གོ་ཅོག་ནི་ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་ལས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་ རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་པས་འདིར་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་།མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་དང་སྦྱར་དགོས་ཏེ། འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་ལའོ།།ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་རུང་།མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར་མཐུན་པའི་དཔེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལའོ།

对于此，从具有三相的因明推理量中，为了自己和他人的推理，关于前述因的三种过失：不成立、相违和不定，其中不成立过失是指对于所要推理的对象不承认存在性的法相，以及对于不成立的宗法，有基体不成立、自不成立、他不成立等过失。此处对于所要推理的对象承认存在性的法相，且对于成立的宗法则无此过失。
相违过失是指能立与所立相违背，例如说'声音是常住的，因为是所作性故'，或说'声音是无常的，因为非从功用生故'等情况有此过失。此处对于不与所立相违背者则无此过失，因此在此处世尊未宣说不成立和相违的过失。若想了知，应从其他教证和量中了知。
此处主要宣说不定过失的似因和譬喻过失的似喻，因为这两者对于所立不能确定为一，故显示推理不清净。其中由不定过失所致的似因有四种：异品一分转的不定、同品一分转的不定、共不定、不共不定，这是依次对应四种清净的特征。
其中，什么是异品一分转的不定呢？例如为证成声是从功用生时，立论者的言词如是说：'此声是从功用生，因为是无常故。凡是无常者，皆从功用生，如瓶等为同法喻。凡是常住者，皆非从功用生，如虚空、闪电、林中花等为异法喻。'
如是一切推理皆是从具三相的因而推理自他二义，因此此处也需配合所量存在性、同品遍在性、异品遍无性三相。此中'所量存在性'的'所量'是指所量的有法声。'存在性'是指在所量的有法声上，为证成所立法'从功用生'，能立的宗法'因为无常'之存在性，故称为有法。
如是在有法上，能立的宗法'因为无常'之存在性，即是所量存在性之相。'同品遍在性'中的'同品'是指与从功用生相同的同喻瓶等。

། ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྩལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བའི་སྤྱི་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མཐུན་པའི ཕྱོགས་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བའི་སྤྱི་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་རུང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩལ་ བ་ལས་བྱུང་བ་དེའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ནམ་མཁའ་དང་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ལའོ།།མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནམ་མཁའ་དང་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་ བའི་སྤྱི་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་ཡང རུང་བས་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མ་ངེས་ཏེ།འདི་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནམ་མཁའ་ལ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི ཆོས་གཅིག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་དང་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་དེ་ལས་ཏེ།དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་དང་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དེ་ལས་སོ། །གཞན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་དེ་ལས་གཞན་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ཅིག་ཤོས་དང་སྟེ།དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནམ་མཁའ་དེ་ལས་གཞན་པ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ དང་ངོ་།།མཐུན་པར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་དེ་ལས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་ཡོད་པའི་ཕྱོགས། དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བརྩལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ ཏོག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ།

'有性'是指从勤勇所生的法相同的比喻瓶等，在其上成立的法从勤勇所生的共相和能立的法无常故，是为有性。因此称为同品。如是在同品上，成立的法从勤勇所生的共相和能立的法无常故为有，故同品有性之相亦可。
'异品定为无性'中，'异品'是指从勤勇所生的法不相同的比喻虚空、闪电、林中花等。'定为无性'是指从勤勇所生的法相同的比喻虚空、闪电、林中花等上，成立的法从勤勇所生的共相和能立的法无常故为无性时，此时在异品上能立的法无常故为定无性，异品定为无性之相亦可，因无不定因故而成为清净。
然而在异品上能立的法无常故并非定为无性。如是异品一分虚空上，能立的法无常故定为无性，虽于异品一分为无，但在另一异品闪电和林中花等上，能立的法无常故定为有性，于异品一分上能立的法无常故为有，此即名为'异品一分有之不定'。
这是由'与彼异者相随观察之相'所说明。其中'与彼'是指与同品相异，如声是从勤勇所生的证明中，从勤勇所生的异品一分虚空等。'异者'是指异品一分与其他异品一分，如声是从勤勇所生的证明中，从勤勇所生的异品一分虚空之外的异品一分闪电和林中花等。
'相随观察'是指在异品一分上有能立法的方面。如声是从勤勇所生的证明中，在从勤勇所生的异品一分闪电和林中花等上，有能立的法无常故。

།དེ་ལྟར་ན་དེ་ལས་གཞན་དང་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ དཔག་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་དེ་ནི་ཚད་མར་མི་རུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ཡང་སྒྲ་ནི་བརྩལ་བ་ལས་མི་ འབྱུང་སྟེ་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་། གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་གོ་ཅོག་ནི་ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་ པ་ཡིན་པས།འདིར་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་དང་སྦྱར་དགོས་ཏེ། འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་ལའོ། །ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་ པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་གཅིག་ལ་གྲུབ་པ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་རུང་བས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ ཆོས་ཅན་སྒྲ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པར་གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་པས་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལས་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་།བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བརྩལ་བ་ལས་ མི་འབྱུང་བའི་སྤྱི་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བའི་སྤྱི་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནམ་མཁའ་དང་གློག དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ལའོ།

如是，应当了知，所谓'与彼相异相顺之所缘'，是存在于相违品一分之不定。所谓'相'是完全清净之比量相，因此应知彼不应为量。
其中，何为存在于同品一分之不定？譬如，欲证声非勤勇所发之因相，即'声非勤勇所发，以其常故'。同法喻如虚空、闪电及林中花等。异法喻如瓶等。
于此，一切比量皆以三相因相推度自他义，故于此亦当配合于所比量有性、同品有性及异品无性之相。此中，'于所比量'即于所比量法，声。'有性'即于所比量法声上，欲成立非勤勇所发之能立法相'常故'存在，故称法。虽然所比量有性之相合理，然于所比量法声上，欲成立非勤勇所发之能立法相'常故'并不成立，故此处所比量有性之相亦不合理。
'异品无性决定'中，'于异品'即于非勤勇所发之异法喻瓶等。'无性决定'即于非勤勇所发之异法喻瓶等上，所立法非勤勇所发之总相及能立法相'常故'决定无有，故称异品。如是，于彼异品上，所立法非勤勇所发之总相及能立法相'常故'决定无有，异品无性决定之相。'于同品'即于非勤勇所发之同法喻虚空、闪电及林中花等。

།ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནམ་མཁའ་དང་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བའི་སྤྱི་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚུལ་རུང་བ་ཞིག་ན་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་མ ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནམ་མཁའ་ལ་ སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཙམ་དུ་ཟད་པས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་དང་མི་ མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་དེ་ལས་ཏེ་། དཔེར་ན་སྒྲུབ་པ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དེ་ལས་སོ། །གཞན་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་དེ་ལས་གཞན་པ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་དང་སྟེ།དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནམ་མཁའ་དེ་ལས་གཞན་པ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ ཅིག་ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དང་ངོ་།།མི་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་ཡོད་པའི་དོན་ཏོ་། །དཔེར་ན་སྒྲ་ལ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་ དེའི་ཚེ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཅིག་ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་དེ་མེད་པ་ལྟ་བུའོ།།ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་མེད་པར་གྲུབ་ན་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་ ཞར་ལ་འགྲུབ་པས།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གཞན་དང་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དེ་ཡང་ཚད་མར་མི་རུང་ བར་རིག་པར་བྱའོ།

所谓'有'，是指对于不从勤勇而生这一性质相同的比喻如虚空、闪电和林中之花等，在其上成立不从勤勇而生的总相和能立法因常住性。若是'有'的话，则此时在同品上能立法因常住性是'有'，因此在同品上'有'这一正确方式，然而在同品上能立法因常住性并非'有'。
如是，在同品的一分闪电和林中之花等上，能立法因常住性并非'有'，故在同品一分上是'无'。而在同品的另一分虚空上，能立法因常住性仅仅是'有'而已，因此在同品一分上有能立法因常住性，这就是所谓同品一分有的不定因。
这就是所说的'与彼异不相符所见相'。其中'与彼'是指与同品另一分，如在证成不从勤勇而生时，与不从勤勇而生的同品另一分虚空一样。'异'是指与同品另一分不同的同品另一分，如在证成声音不从勤勇而生时，与虚空不同的不从勤勇而生的同品另一分闪电和林中之花等。
'不相符所见'是指在同品另一分上有能立法因之义。如在证成声音不从勤勇而生时，在同品另一分闪电和林中之花等上没有能立法因常住性。当证成同品一分上无能立法因时，同品一分有便随之成立。
因此，应当了知所谓'与彼异不相符所见相'即是同品一分有的不定因。'相'是指非完全正确推理的特征，因此应知这也不能成为有效量。

།ཡང་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་དང་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ལ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་དང་མི་མཐུན་པར་དམིགས་ པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་པར་ཡང་སྦྱར་དུ་རུང་སྟེ།དེ་ལ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དེ་ལས་གཞན་དང་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་སྦྱར་ན། དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་དེ་ལས་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་ བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་དེ་ལའོ།།གཞན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ལས་གཞན་པ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ ཅིག་ཤོས་དང་སྟེ།དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ ཅིག་ཤོས་ནམ་མཁའ་དང་ངོ་།།མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་ཡོད་པའི་དོན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནམ་ མཁའ་དེ་ལས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟར་ན་དེ་ལས་གཞན་དང་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པར་ཡོད་པར་སྦྱར་དུ་རུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དེ་ལས་གཞན་དང་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་སྦྱར་ན།དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་དེ་ལས་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཅིག་ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ལས་སོ།།གཞན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་དེ་ལས་གཞན་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་དང་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བརྩལ་ བ་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་གཞན་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དང་ངོ་།།མི་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ ཅིག་ཤོས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་མེད་པའི་དོན་དེ་དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་རྩོལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནམ་མཁའ་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པ་ལྟ་བུའོ།

另外，从其他方面来说，同品一分所摄的不定因，是以'与彼余相同而可得的定义'来说明，异品一分所摄的不定因，是以'与彼余相异而可得的定义'来说明，也可以这样理解。
其中，同品一分所摄的不定因与'与彼余相同而可得的定义'相配合时，'彼'是指同品的另一部分。例如，在证明声音不从努力产生时，不从努力产生的同品的另一部分，如闪电和森林之花等。
'余'是指除同品的另一部分之外的同品的另一部分。例如，在证明声音不从努力产生时，不从努力产生的同品的另一部分闪电和森林之花等之外的另一部分，即不从努力产生的同品的另一部分虚空等。
'相同而可得'是指在同品的另一部分上存在能证的属性。例如，在证明声音不从努力产生时，不从努力产生的同品的另一部分虚空上存在能证的属性'常住故'等。
如此，应当了解'与彼余相同而可得的定义'可以配合于同品一分所摄的不定因。
异品一分所摄的不定因与'与彼余相异而可得的定义'相配合时，'彼'是指异品的另一部分。例如，在证明声音从努力产生时，从努力产生的异品的另一部分如闪电和森林之花等。
'余'是指除异品的另一部分之外的异品的另一部分。例如，在证明声音从努力产生时，从努力产生的异品的另一部分闪电和森林之花等之外的另一部分，即从努力产生的异品的另一部分虚空等。
'相异而可得'是指在异品的另一部分上不存在能证的属性。例如，在证明声音从努力产生时，从努力产生的异品的另一部分虚空上不存在能证的属性'无常故'等。

།དེ་ལྟར་ མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མེད་པར་གྲུབ་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་ཞར་ལ་འགྲུབ་པས།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་དང་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཡིན་པས་སྦྱར་དུ་ཡང་རུང་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལས་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་གཏན་ཚིགས་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ཡང་སྒྲ་མི་རྟག་པ་སྟེ་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་མི་ མཐུན་པའི་དཔེ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལས་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་གོ་ཅོག་ནི་ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་ལས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་པས། འདིར་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པའི་ཚུལ་དང་སྦྱར་དགོས་ཏེ།འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་ལའོ། །ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་དེ་ལས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྟག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་རུང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ ཅེས་བྱ་བ་ལ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའོ།།ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྤྱི་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྟག་པའི་སྤྱི་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དེའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལའོ།

如此，当不相符一分中能立法不成立时，不相符一分中存在便随之成立，因此，所谓'与彼相异而观察之相'即是不相符一分中存在之不定因，应知亦可运用。
其中共同不定因如何？如声论者立声为常之因，即'声是常，因为是所量故'。同法喻如虚空等，异法喻如瓶等。
由此，一切比量皆由具三相因而为自他义比量，此中亦应配合所比量存在性、同品定有性、异品遍无性三相。
此中'于所比量存在'之'所比量'指比量之有法声。'存在'指于所比量有法声上，能立所立法常之能立法'所量性'之存在，故称有法。
如是，于有法上能立法'所量性'存在，故于所比量存在之相可行。
'于同品存在'中'同品'指常之同法喻虚空等。'存在'指于常之同法喻虚空等上，所立法常之总相与能立法'所量性'之存在，故称同品。
如是，于同品上所立法常之总相与能立法'所量性'存在，故同品定有相亦可行。
'于异品定无'中'异品'指常之异法喻瓶等。

།མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དེའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྟག་ པའི་སྤྱི་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་ཡང་རུང་བས གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་མ་ངེས་ཏེ།འདི་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཞལ་བྱ་ཉིད་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་ཏེ།དེ་ལྟར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གཉི་ག་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དེ། དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་ པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་དང་རྟག་པ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དང་།རྟག་པ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཐམས་ཅད་དོ། །མཐུན་པར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་ཡོད་པའི་དོན་ཏེ།དཔེར་ན་སྒྲ་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་དང་རྟག་པ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྟག་པ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དེ་ཡང་ཚད་མར་མི་ རུང་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་གཏན་ཚིགས་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ཡང་སྒྲ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མེད་དོ། །ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ ཡང་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་གོ་ཅོག་ནི་ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟགས་ལས་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་པས། འདིར་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་ཚུལ་ དང་སྦྱར་དགོས་ཏེ།འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་ལའོ།

所谓'确定为无'是指：在常的相违品喻例瓶等上，所立法常的总相和能立的有法性质'所量性'确定为无时，那么此时在相违品上，能立的有法性质'所量性'确定为无，由于相违品上确定为无，所以'相违品无性'这一条件也成立。因此，没有因不定过，本应成为完全清净，但相违品上能立的有法性质'所量性'并未确定为无。
如此，相违品瓶等也是所量，因此能立的有法性质'所量性'确定在同品上存在。如此，同品虚空等和相违品瓶等二者上，能立的有法性质'所量性'都存在，这就是'共不定'。这是以'一切共同所见相'来说明的。
其中'一切'指的是所推度的有法以及同品和异品一切，例如在证成声常时，所推度的有法声，以及常的同品虚空等，常的相违品瓶等等一切。'共同所见'是指在所推度的有法、同品和异品一切上，能立的有法性质都存在的意思。
例如在证成声常时，所推度的有法声，以及常的同品虚空等，常的相违品瓶等一切上，能立的有法性质'所量性'都存在。如此，'一切共同所见'即应知为共不定。'相'指的是推理不清净的特征，因此这也不能成为量。
那么不共不定是什么样的呢？例如在证成声无常时，以'声是无常，因为是所闻故'为因。他们说这在同法喻瓶等上也没有，在异法喻虚空等上也没有。
对此，一切推理都是依靠具备三相的因来推理自他二者的对象。在此也需要结合'存在于所推度者'、'存在于同品'和'不存在于异品'这三相。这里'存在于所推度者'中的'所推度者'指的是所推度的有法声。

།ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ ཀྱི་ཆོས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ནི་རུང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་ བ་ལ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལའོ།།ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དེའི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྤྱི་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚུལ་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ན།མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ ཀྱི་ཆོས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་འབའ་ཞིག་ལ་མ་འདྲེས་པར་ཡོད་ཀྱི། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །མི་མཐུན་པའི་ ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དེའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ལའོ།།མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རྟག་པ་དེའི་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་དཔེ་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་རྟག་ པའི་སྤྱི་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་མེད་པ་ ཉིད་དུ་ངེས་པ་དེ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་གཏོགས་པ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དེ་དཔེར་ ན་སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་གཏོགས་པ་མི་རྟག་པ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།མི་རྟག་པ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཐམས་ཅད་དོ། །མི་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ ཆོས་ཅན་མ་གཏོགས་པ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་མེད་པའི་དོན་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་མ་གཏོགས་པ་མི་རྟག་པ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་དེའི་མི་ མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟར་ན་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

所谓'有'是指在所要推理的有法声上，作为能证的法'因为是所闻'这一属性，是用来成立所立法无常的宗法之有。因此称为有法。如是，在有法上存在着能证的宗法'因为是所闻'，所以在所推理的对象上存在的条件是成立的。
关于'在同品上存在'，'同品'是指与无常相同性质的同法喻如瓶等。'存在'是指在与无常相同性质的同法喻瓶等上，所立法无常的总相和能证的宗法'因为是所闻'若是存在的话，那么此时在同品上能证的宗法'因为是所闻'是存在的，因此'在同品上存在'这一条件应当成立，然而在同品上能证的宗法'因为是所闻'并不存在。
这是因为'所闻'仅仅存在于声音上而不混杂，在瓶等上并不存在，所以这个宗法在同品上并不存在。
关于'决定于异品上不存在'，'异品'是指与无常性质不相同的异法喻如虚空等。'决定不存在'是指在与无常性质不相同的异法喻虚空等上，所立法无常的总相和能证的宗法'因为是所闻'决定不存在，因此称为异品。
如是，能证的宗法'因为是所闻'在同品上也不存在，在异品上也决定不存在，这就是不共不定因，这是以'一切相违所见之相'来说明的。
其中'一切'是指除了所要推理的有法之外的同品和异品一切，例如在证成声音无常时，除了所要推理的有法之外，与无常同品的瓶等和与无常异品的虚空等一切。
'相违所见'是指除了所要推理的有法之外，在一切同品和异品上宗法都不存在的意思。例如在证成声音无常时，除了所要推理的有法声音之外，在与无常同品的瓶等和与无常异品的虚空等一切上，能证的宗法'因为是所闻'都不存在。
如是，'一切相违所见'即应当了知为不共不定因。

།མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་དེ་ཡང་མཚན་མར་མི་རུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མ་ངེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་དེའི་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དཔེའི་སྐྱོན་གྱིས་དཔེ་ལྟར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་པའམ། སྒྲུབ་ པར་བྱེད་པ་མེད་པའམ།གཉི་ག་མེད་པའི་དཔེ་སྟེ། དེ་ནི་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ ཡོད་པ་ཉིད་བསྟན་པ་ལ་གཞན་པའི་དཔེ་སྟེ།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་པའམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མེད་པའམ་གཉི་ག་མེད་པའི་དཔེའོ། །ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་དེ་ལྟ་བུས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་སྦྱོར་བའོ། །མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ དཔེས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་དང་། དཔེའི་སྐྱོན་གྱིས་དཔེ་ལྟར་སྣང་བ་དེས་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་ སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་གཞན་གྱི་རིགས་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས པ་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་སྟེ།དེ་དག་ནི་འོག་ནས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་སྟོན་ཏོ། །ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པའི་སྐྱོན་ནི་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེས་བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་ འགལ་བ་ཡོད་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ལུང་རྣམ་པར་དག་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཡང་འོག་ནས་རང་གནས་སྐབས་སུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་བདུན་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་གྱིས་དམིགས་ དངོས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་བདུན་བཤད་པའི་ཚིག་གིས་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་སྡེབ་པར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མཚན་ཉིད་དང་པོ་གཉིས་དང་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའི་ སྐབས་སུ་འོག་ནས་རིགས་པས་གྲགས་པས་མཚན་ཉིད་བསྡེབས་ཏེ་སྦྱར་ན་བདེ་བས་སྐབས་འདིར་བདེ་བར་གཤེགས་པས་ཀྱང་བཀའ་མ་སྩལ་ཏོ།

所谓相，是推理的不清净相，因此应当了知它也不适合作为能相。如是四种不定，由于不定的过失而成为似因。
所谓由喻例过失而成为似喻者，即是无所立，或无能立，或二者皆无之喻，这是以'别类喻近合相'来说明。
其中所谓别类喻者，是在应推度处以有性之理证成应推度法的有法，而用异类为喻，即是无所立或无能立或二者皆无之喻。所谓近合，是以如是喻例在应推度处以有性之理而作随行结合。所谓相，是推理由喻例不清净之相。
如是由因不定过失而成似因，以及由喻过失而成似喻，由于这二者对于所立不能决定为一，故推理不成就，称为不清净相，这是以'不清净相'来说明。
其中不清净有二种：一是异品一分有之不定，二是同品一分有之不定。由于在别类喻近合相中有不共不定，故成不清净；由于在同品一分有之不定与异品一分有之不定的别类喻近合相中有共不定，故成不清净。这些将在下文不清净相说明处阐述。
与可信教量相违背的过失是：说法者非一切智，以及其所说教典中有语言相违。这是以'极为清净教典所说相'来说明。这也将在下文各自处阐述。
如是上述所说，是以不清净七相说明语义而直接显示。现在将以不清净七相解说之语来总摄说明它们的相。其中前二相及别类喻近合相，在下文不清净相说明处以理成名相总摄易于结合，故此处善逝也未宣说。

།མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ནི་སྐབས་འདིར་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་དང་རིགས་པས་བཤད་ལ། ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ ཉིད་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་འོག་ནས་ཀྱང་རིགས་པས་གྲགས་པས་མཚན་ཉིད་བསྡེབས་ཏེ་སྦྱར་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པས་ཀྱང་དོན་གྱི་དབང་དེ་གཟིགས་ནས་བཤད་པའི་སྐབས་འདིར་ཡང འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་དང་རིགས་པས་གྲགས་པའི་དབང་དུ་མཛད་དེ་བཀའ་སྩལ་ལ།ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་འོག་ནས་དང་རིགས་པས་གྲགས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྡེབས་ཏེ་སྦྱར་བའི་དབང་དུ་མཛད་དེ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་དང་པོར་མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ གྲགས་པ་དང་རིགས་པས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ ཞེ་ན།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་འདྲ་བར་དམིགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དང་ མི་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལྔ་པོ་དག་ལ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མ་དྲངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀྱང་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་ པས་དྲངས་པས་འདྲ་བར་དམིགས་པར་འཛིན་པ་དང་།གཞན་གྱིས་བསྒྲིབས་པའི་དངོས་པོ་ལྐོག་ན་འདུག་པ་དག་ལ་ཡང་ཡིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་དང་། འདས་པའི་དུས་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བྱུང་ངོ་ཞེའམ། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཐོས་པ་འམ་ རྗེས་སུ་དཔོག་པའམ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དོན་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་བག་ཆགས་དྲན་པས་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གཟུང་བའི་དངོས་པོའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་དང་འདྲ་བར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཙམ་དུ་འཛིན པ་དང་།གཞན་ལ་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་འདྲ་བར་དམིགས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

第三相和第四相在此处也是以世间共许和正理来解说的。在下文解说完全不清净相的时候，如果以正理和共许来组合相的话，就会了知到因为与真实性的道理不相符合所以是完全不清净相，世间智者也观察到这个意义之后，在此解说的时候也是依据世间共许和正理共许而宣说的。在下文解说完全不清净相的时候也是依据正理共许的相组合而宣说的。
首先，为了说明第三相是以世间共许和正理解说的方式来说明因为与真实性的道理不相符合所以是完全不清净相，因此说'凡是一切法为意识所了知的自性，即是一切共同所缘相'。
其中第三相是一切共同所缘相。如何以世间共许的解说方式来了知它因为与真实性的意义道理不相符合所以是完全不清净相呢？
'一切法为意识所了知的自性'，即相的不相符合诸法相似地所缘，称为一切共同所缘相。应当了知这是以世间共许解说的方式来说明因为与真实性的道理不相符合所以是完全不清净相。
这又是怎样的呢？比如，对于色等五种外境，不依靠有色根识的意识也如同有色根识所引导的那样相似地执取所缘，以及对于被他物遮蔽的隐蔽事物也执为意识现量所缘，以及对于过去时'某某已生'或未来时'某某将生'所听闻的或推度的或自己现量所缘的习气忆念所取事物的共相，也如同缘取现在所取事物的自相那样，仅仅执为意识的三相所缘。
其他如是相符的相的不相符诸法相似地所缘，即称为一切共同所缘相，应当了知这是以世间共许解说的方式来说明因为与真实性的意义道理不相符合所以是完全不清净相。

།དེ་ཇི་ལྟར་ན་རིགས་པས་དྲངས་པས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ཡིད་ ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཞལ་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་སྔར་བསྟན་པ་ལྟ་བུར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྟག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྒྲ་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་ལྟ་བུ་ནི་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་རིགས་པས་གྲགས་པས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་ སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེའི་འོག་ཏུ་མཚན་ཉིད་བཞི་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་དང་རིགས་པས་གྲགས་པས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྟགས་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ལས་དང་། ཆོས་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་གང་ཡང་རུང་བས་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པར་ངེས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་བཞི་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས པའི་མཚན་ཉིད་དེ།དེ་ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྟགས་དང་། ངོ་བོ་ ཉིད་དང་།ལས་དང་། ཆོས་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་རྟགས་ནི་ལུས་དང་རྒྱུ་བ་དང་། གནས་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རང་གི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྱེ་བྲག་གི་མཚན་ཉིད་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །ལས་ནི་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་ཡང་དག་པ་དང་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ལས་རིག་པར་ བྱའོ།།ཆོས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ནི་ཐག་ཉེ་བ་དང་རིང་བ་དང་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ་ཐ་དད་པ་དེ་དག་ལས་རྣམ་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ མི་མཐུན།ཡང་རྣམ་པ་ཁ་ཅིག་གིས་མཐུན་པ་ཡོད་པ་ལ་ཚུལ་ཉིད་མི་མཐུན་པ་གང་ཡང་རུང་བ་འགའ་ཙམ་གྱིས་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པར་ངེས་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

如果问：如何了知这是由于以理所引导而说的方式与真实义理不相符合而成为不清净的相？如同前面所说'一切法都是意识所了知的对象，所以是意识的所量'这样共同的不定过失一样，以所量为因来证成声音常住的有因，在所证法常住的同品虚空等和异品瓶子等一切所依有法上，都是遍一切所见相，应当了知这是由于以理成立而说的方式与真实义理不相符合而成为不清净相。
其后为了显示第四相是以世间共许和以理成立而说的方式与真实义理不相符合的不清净相，所以说：'由相、自性、业、法、因、果任何一种相互不相符合而决定的，即是一切不相符合相'。
其中第四相是一切不相符合所见相。如果问：如何了知这是以世间共许而说的方式与真实义理不相符合而成为不清净相？诸法差别的方式略说应当了知有五种：相、自性、业、法、因果。
其中相是由身、行动和住处而了知。自性是由自类相和差别相而了知。业是由自作业、正确和错误成办而了知。法是由杂染、清净、世俗谛和胜义谛而了知。因果是由近远、可意和不可意而了知。
如是诸法差别的方式有别，其中有些方面不相符合，有些方面相符合，仅由任何一种方式不相符合而见到的方式，由此见到一切相互决定为不相符合相，这就是一切不相符合所见相。应当了知这是以世间共许而说的方式与真实义理不相符合而成为不清净相。

།དེ་ཇི་ལྟར་ན་རིགས་པས་གྲགས་པས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་ སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་གང་ཡང་རུང་བ་འགའ་ཙམ་གྱིས་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཕན་ཚུན་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པར་ངེས་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་ནས། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ པའི་ངེས་པའི་སྐྱོན་སྔར་བསྟན་པ་ལྟ་བུར་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅན་སྒྲ་མ་གཏོགས་པ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གྲགས་ པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་རིགས་པས་གྲགས་པས་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ད་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའི་སྐབས་འདིར་མཚན་ཉིད་དང་པོ་གཉིས་དང་མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དང་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་རིགས་པས་གྲགས་པས་མཚན་ཉིད་བསྡེབས་ཏེ་སྦྱར་བའི་སྒོ་ནས་ དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་དང་པོས་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་དང་། གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དཔེའི་སྐྱོན་གྱིས་དཔེ་ ལྟར་སྣང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབས་ལ།གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་བསྡེབས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དང་།མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཅིག་ལ་ ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའོ། །དེ་ལ་དང་པོར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པར་ཡོད་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ལ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇམ་དཔལ་དེ་ལ་དེ་ལས་གཞན་དང་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དཔེ་དང་བཅས པ་ལ་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་དེས་ན་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་དེ་ལས་གཞན་དང་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཡིན།མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉི་ག་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་སྦྱར་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།

那么，应当了知，由于与通过正理所说的方式阐述的真实义理不相符合，故为不清净相。对于不相符合的相，仅仅通过观察到任何一个不相符合的相，而确定一切皆互相不相符合。
如同前面所说的不共不定过失，除了所立法音声以外，同品如瓶等和异品如虚空等一切，以'因为是成立无常的有法的所作性'这一能立因来成立音声无常的情况，称为观察到一切不相符合相。
应当了知，由于与通过正理所说的方式阐述的真实义理不相符合，故为不清净相。
现在，在解说不清净相的这一场合中，通过将第一、第二相和第三、第四相以及其他类比喻所配的相，以正理汇集诸相的方式，显示由于与真实义理不相符合故为不清净相。
其中，第一相显示因不定过失的似因，以其他类比喻所配的相显示以喻过失的似喻，一向不定的比量不成立称为不清净相。
其中，诸相的汇集有二种：一是异品一分有的不定和同品一分有的不定，连同其他类比喻所配的相，具有不共不定而不清净；二是同品一分有的不定和异品一分有的不定，连同其他类比喻所配的相，具有共不定而不清净。
其中，为了显示第一种异品一分有的不定和同品一分有的不定，连同其他类比喻所配的相，具有不共不定而不清净，文殊，因此说'由于与其他相符合所见之相及其喻例，具有一切不相符合相，故对所立一向不定，此即称为不清净相'。
其中，'与其他相符合所见之相'是指异品一分有的不定，也是同品一分有的不定。如何配合这两者的文义，如前所说般配合。

།དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ངེས་པ་དེ་གཉི་ག་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་ མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ལ་སྟེ།དེ་ལ་མ་ངེས་པ་སྔ་མའི་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་བྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་ངག་གི་བརྩལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནམ་མཁའ་དེ་ལས་གཞན་པ་བརྩལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།མ་ངེས་པའི་འོག་མའི་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་བསྒྲུབ་ པ་དག་གི་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནམ་མཁའ་དེ་ལས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པས མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ངེས་པའི་དཔེ་དང་བཅས་པ་དེ་གཉིས་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མ་ངེས་པ་སྔ་མ་དཔེ་དང་བཅས་ པ་ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན།དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དག་གི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བརྩལ་བ་ལས་བྱུང་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ དེས་བརྩལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་མི་མཐུན་པའི་རྣམ་གྲངས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི།སྒྲ་མི་རྟག་པས་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་དེ་ཉིད་དུ་སྒྲ་ལ་གྲག་པ་ཡང་ཡོད་པས་སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་དེས་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བརྩལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་གྲངས་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་དེ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་བརྩལ་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མི་འགྲུབ་ལ་མི་རྟག་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་པས་ དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།

'有譬喻'是指不定因的两种情况都附带其他类的譬喻的特征。其中，前一种不定因的譬喻，例如在证明声音是从努力产生时，言语从努力产生的异品一分是虚空，而另一异品一分是闪电和森林之花等，在此以'因为是无常'这一能立法来证成，由于在异品一分中存在，故称为异品一分不定因。
后一种不定因的譬喻，例如在证明声音不从努力产生时，不从努力产生的同品一分是闪电和森林之花等，而另一同品一分是虚空，在此以'因为是常住'这一能立法来证成，由于在同品一分中存在，故称为同品一分不定因。
'具有一切不相符所见之相'是指这两种带有譬喻的不定因都具有不共不定因。对于前一种带有譬喻的不定因，如何具有不共不定因呢？例如，在证明声音从努力产生时，以'因为是无常'这一能立法来证成'从努力产生'这一所立法，不仅是异品一分不定因，而且在证明声音无常时，由于声音也具有可闻性，因此在证明声音无常时，以'因为是可闻'这一能立法来证成'无常'这一所立法时，也会产生不共不定因。
因此，既不能成立'从努力产生'，也不能成立'无常'，所以在异品一分不定因的譬喻中也存在不共不定因。

།མ་ངེས་པའི་འོག་མ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ངེས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན། དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པ་དག་ གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་དེས་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ རྟག་པའི་རྣམ་གྲངས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི།སྒྲ་རྟག་པས་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་དེ་ཉིད་དུ་སྒྲ་ལ་གྲག་པ་ཡང་ཡོད། སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གྲག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་དེས་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བས་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དང་མི་མཐུན་པ་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་དེ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་ཡང་མི་འགྲུབ་ལ་མི་རྟག་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ངེས་པ་གཉིས་པོ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་པའི་གཏན་ཚིགས་དེས་ནའོ། །དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ ལ་སྟེ་།དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དང་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དང་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ལའོ། །གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་ལ་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་གྲུབ་པ་དག་གི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་དང་།སྒྲ་མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་མ་ངེས་པ་གཉི་ག་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པ་ནི་སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་རོ།

如果问及不定因下品带有譬喻的不共不定因如何存在？例如，在证明声音非勤勇所发时，以'常住故'作为能证声音非勤勇所发的宗法，这是一个不成立的因，是在同品一分中存在的不定因带有譬喻。这不仅仅是对于证成'非勤勇所发'这个常住的异名不确定，
而且在证明声音常住故非勤勇所发的场合中，声音也具有可闻性。在证明声音无常时，以'可闻故'作为能证无常的宗法的不共不定因，对于证成与'非勤勇所发'相违的'无常'这一所立法也是不确定的。
因此，既不能成立非勤勇所发，也不能成立无常。所以，在同品一分中存在的不定因带有譬喻中也有不共不定因。
'因此'是指由于如上所述两种不定因带有譬喻中也存在不共不定因的理由。'对于所立'是指对于所要成立的法，例如要证成声音是勤勇所发、非勤勇所发和无常等所立。
'一向不定故'是指能立的宗法一向不定的缘故。例如，在证明声音是勤勇所发时，异品一分中存在的不定因带有譬喻对于证成声音勤勇所发这一所立法是不确定的；在证明声音非勤勇所发时，同品一分中存在的不定因带有譬喻对于证成声音非勤勇所发这一所立法是不确定的；在证明声音无常时，两种不定因都有不共不定因，对于证成声音无常这一所立法是一向不定的缘故。

།དེ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ དཔོག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེའི་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པའི རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པའི རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་།སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་མ་ངེས་པ་གཉི་ག་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པ་ནི། སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེས་ན་དེའི་ཚད་མར་མི་རུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པས་ཡོངས་ སུ་མ་དག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལས་གཞན་དང་མི་མཐུན་པའི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་དེས་ན་དེ་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་དེ་ལས་གཞན་དང་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡིན། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉི་ག་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་སྦྱར་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། ། དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ངེས་པ་དེ་གཉི་ག་གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ལ་སྟེ། དེ་ལ་མ་ངེས་པ་སྔ་མའི་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནམ་མཁའ་དེ་ལས གཞན་པ་བརྩལ་བ་ལ་ཡང་མི་འབྱུང་བ་དེའི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།མ་ངེས་པ་འོག་མའི་དཔེ་ནི་དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་ འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་གློག་དང་ནགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཅིག་ཤོས་ནམ་མཁའ་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་པས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

所谓'这就是不清净相'是指推理不清净相，例如在证成声是由努力产生的论证中，相违品一分中存在的不定因及其喻例，由于对于证成声是由努力产生的所立法不能确定，所以是证成声由努力产生的推理的不清净相；在证成声不是由努力产生的论证中，同品一分中存在的不定因及其喻例，由于对于证成声不是由努力产生的所立法不能确定，所以是证成声不是由努力产生的推理的不清净相；
在证成声无常的论证中，两种不定因都有不共不定因，由于对于证成声无常的所立法不能确定，所以是证成声无常的推理的不清净相等。因此应当了知它不能成为量。
其后，为了显示由于同品一分所有的不定因和异品一分所有的不定因其他类的譬喻相应的相及其具有共同不定因而不清净，故说：'对于异品相违所见相及其喻例，也由于具有一切同品所见相，所以对于所成不能确定，因此也称为不清净相'。
其中，'异品相违所见相'是指既是同品一分所有的不定因，又是异品一分所有的不定因。如何配合这两者的语义，如前所说般配合。
'及其喻例'是指那两种不定因其他类的譬喻相应的相。其中，前一不定因的譬喻例如：在证成声不是由努力产生的论证中，对于不是由努力产生的同品另一分虚空，以及异于此的由努力产生的同品另一分闪电和林中花等，由于没有能立法'因为是常'，故称为'同品一分所有'。
后一不定因的譬喻例如：在证成声是由努力产生的论证中，对于由努力产生的异品另一分闪电和林中花等，以及异于此的不是由努力产生的异品另一分虚空，由于没有能立法'因为是无常'，故称为'异品一分所有的不定因'。

།ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་དེ་གཉི་ག་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་ བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན།དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་ པ་དེས་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྟག་པའི་རྣམ་གྲངས་དེས་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི།སྒྲ་རྟག་པས་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་དེ་ཉིད་དུ་སྒྲ་ནི་གཞལ་བྱ་ཡང་ཡིན་པས་སྒྲ་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྟག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་དེས་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བའི་རྣམ་གྲངས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་དེ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་ཡང་མི་འགྲུབ་ལ། རྟག་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་པས་དེའི་ཕྱིར་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།མ་ངེས་པ་འོག་མ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན། དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་དེས་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རྟག་པའི་རྣམ་གྲངས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི།སྒྲ་མི་རྟག་པ་ལས་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་དེ་ཉིད་དུ་སྒྲ་དེ་སྒྲ་ནི་ གཞལ་བྱ་ཡང་ཡིན་པས་སྒྲ་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དག་ཆོས་རྟག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་དེས་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དང་།མི་མཐུན་པ་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་དེ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ ན་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་ཡང་མི་འགྲུབ་ལ་རྟག་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་པས།དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡང་ཐུན་མོང་མ་ངེས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་ལྟར་མ་ངེས་པ་གཉིས་པོ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་པའི་ གཏན་ཚིགས་དེས་ནའོ།།དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དང་། བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་དང་། རྟག་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

'所说的一切都有相同所缘的性质'是指如此不确定的有例证的这两者都有共同的不确定性。那么，对于不确定的有例证如何有共同的不确定性呢？
例如，在证明声音非勤作所生时，为了证成所立法非勤作所生的属性，以常住为因，这是在同品一分中存在的不确定有例证。不仅以常住的异名'非勤作所生'作为所立不能确定，
而且在证明声音常住故非勤作所生的场合中，声音也是所量，因此在证明声音常住时，以'是所量故'作为能立法的共同不确定因，对于以常住为名的非勤作所生这一所立也不能确定。
因此，既不能成立非勤作所生，也不能成立常住，所以在同品一分中存在的不确定有例证中也有共同的不确定性。
那么在后一个不确定有例证中如何有共同的不确定性呢？例如，在证明声音是勤作所生时，为了证成所立法勤作所生，以'无常故'为因，这是在异品一分中存在的不确定有例证。不仅以无常的异名'勤作所生'作为所立不能确定，
而且在证明声音无常故勤作所生的场合中，声音也是所量，因此在证明声音常住时，以'是所量故'作为能立法的共同不确定因，对于与勤作所生相违的常住这一所立也不能确定。
因此，既不能成立勤作所生，也不能成立常住，所以在异品一分中存在的不确定有例证中也有共同的不确定性。
'因此'是指如上所述两种不确定有例证中都有共同不确定性的原因。
'对于所立'是指对于所立法的成立，例如证明声音非勤作所生、勤作所生和常住等所立。

།གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པ་དག་གི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་ལ་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་དང་སྒྲ་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་མ་ངེས་པ་གཉི་ག་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པ་ནི་སྒྲ་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་ལྟ བུའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་གྲགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་མ་གྲགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དཔེར་ན་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་བཅས་པ་ནི་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་ འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར།སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་མི་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཡོད་པའི་མ་ངེས་པ་དཔེ་དང་ བཅས་པ་ནི་སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར།སྒྲ་བརྩལ་བ་ལས་འབྱུང་བར་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། སྒྲ་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པ་དག་གི་མ་ངེས་པ་གཉི་ག་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པ་ནི་སྒྲ་རྟག་པར་སྒྲུབ་ པའི་ཆོས་དེ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་རྟག་པར་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེས་ན་དེ་ཡང་ཚད་མར་མི་རུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཕྱིར་རིགས་པས་བརྟག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའི་སྐབས་དེར་མཚན་ཉིད་དང་པོ་གཉིས་དང་།མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་དང་། བཞི་དང་། གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་རིགས་པས་གྲགས་པས་མཚན་ཉིད་བསྡེབས་ཏེ་སྦྱར་བའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པས་ ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་མ་ངེས་པ་གཉི་ག་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དང་མ་ངེས་པ་གཉི་ག་དཔེ་དང་བཅས་པ་ལ་ཐུན་མོང་གི་མ་ངེས་པ་ཡོད་པས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ དཔག་པའི་རིགས་པས་བརྟག་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་ཕྱིར་འཐད་པས་སྒྲུབ་པ་ལ་དེའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དུ་གཏོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཚད་མ་ལས་ནི་དོན་ལ་འཁྲུལ་པར་དམིགས་ཏེ། བདག་ཀྱང་ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་གནས་ཤིང་གཞན་ཡང་ལོག་ པར་ལྟ་བ་ལ་འཇུག་སྟེ།སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའི་ལག་ཏུ་སོང་ནས་རྨོངས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་བསྟེན་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

'所谓不确定性，是指能证的有法不确定，例如证明声音不从勤勇中生起时，在同品一分中存在的不确定性及其比喻，即证明声音不从勤勇中生起的法对所证不确定；在证明声音从勤勇中生起时，在异品一分中存在的不确定性及其比喻，即证明声音从勤勇中生起的法对所证不确定；在证明声音常住时，对两种不确定性都共同存在的不确定性，即证明声音常住的法对所证不确定等。'
'这也称为不周遍相，即推理不周遍相。例如，证明声音不从勤勇中生起时，在异品一分中存在的不确定性及其比喻，因为证明声音不从勤勇中生起的法对所证不确定，所以是证明声音不从勤勇中生起的推理不清净相；证明声音从勤勇中生起时，在异品一分中存在的不确定性及其比喻，因为证明声音从勤勇中生起的法对所证不确定，所以是证明声音从勤勇中生起的推理不清净相；证明声音常住时，对两种不确定性都共同存在的不确定性，因为证明声音常住的法对所证不确定，所以是证明声音常住的推理不清净相。因此应知这也不能成为量。'
'由于不清净，所以理性观察不清净；由于不清净故不应宣说，这是说在如是解说不清净相的场合中，第一、第二相和第三、第四相，以及其他类的比喻所配的诸相，由理所成立的相结合配置的方式，与真实义理不相符合，所以是不清净相的说明，这是对前文的总结。由于对两种不确定性及其比喻都有不共的不确定性而不清净，以及对两种不确定性及其比喻都有共同的不确定性而不清净，所以推理的理性观察是不清净的。如是由于不清净，所以在以正理成立时，具有作为其因缘的不清净相的量会导致对义理的错误认识。自己也会住于邪见，并使他人趋入邪见，落入恶友之手而愚痴行事，因此不应依止。'

།དེའི་འོག་ཏུ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་སྐྱོན་གྱི་ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མ་དག་པ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མ་ དག་པ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་མ་དག་པ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དེས་བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་འགལ་བ་ཡོད་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཚན་ཉིད་ལྔ་དང་མི་ལྡན་པས་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཐབས་མི་མཁས་ཤིང་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་མ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་མཐའ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་འགལ་བ་ ཡོད་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བསྟན་པས་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྩ་བ་ལས་བྱུང་བ་གང་གཱའི་ནང་དུ་ཁྲུས་བྱས་པས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ་དང་།ཆོས་ནི་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་ཡིན་ལ། སྲོག་ཆགས་བསད་དེ་མཆོད་སྦྱིན་བྱས་ན་གྲོལ་ལོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ པར་ཡང་དེས་བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་འགལ་བ་ཡོད་པ་ལས་ཤེས་ལ།དེས་བསྟན་པའི་ལུང་ལ་ཚིག་འཁྱལ་པ་ཡོད་པར་ཡང་དེ་སྟོན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཤེས་པས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་ ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་།མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་དབྱིངས་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ངེས་པའི་ ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གྲགས་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། རྣམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་དབྱིངས་གནས་ཡིན་པས་དེ་ལ་ནི་མོས་པར་བྱ་བར་ཟད་ཀྱི་བསམ་པར་མི་བྱ། བརྟག་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་དེ་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་པ་བཞི་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ལ བསྡུས་པ་དང་རྒྱས་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་ཚིག་གཅིག་གིས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཚིག་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་དག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མདོར་བསྡུས་ཏེ་ཚིག་གིས་བསྟན་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་ཕྱི་མ་དག་གིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བསྡུས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་གཅིག་གང་ཡིན་པའོ།།རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་མང་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཚིག་སྟེ། དེ་ཚིག་འབྲུ་མ་རྫོགས་པ་དང་དོན་མ་རྫོགས་པ་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ།

其后为了显示不符合可信圣言量之相的过失，极不清净圣言之相，关于极不清净圣言之相，应知是自性遍不清净。
关于极不清净圣言之相，即是说法者非一切智，以及其所说圣言中有语言相违，自性遍不清净。
其中说法者非一切智者，即不具足一切智五种特征，因未断障碍而方便不善且成为邪慧，因智慧未圆满而有边际之智。
其所说圣言中有语言相违者，即颠倒宣说非法，如说贪等根本所生之罪在恒河中沐浴即可清净，又如说法是不害生命，而说杀生祭祀即可解脱等。
如是，从其所说圣言中有语言相违可知说法者非一切智，从说法者非一切智可知其所说圣言中有语言相违，因此应知彼自性遍不清净。
何为法性理之相？关于此，如说：'无论如来出世与否，为令法住，法性界安住，此即是法性理。'
其中所谓法性理，即诸法之处与非处相各别决定之法性，此即是诸法之共称法性、不可思议法性及行相法性，无论如来出世与否，为令法住，法性界安住，对此仅应胜解而不应思维、不应观察，由此应知诸法之法性即如是。
如是，诸法之处与非处相各别决定之法性，即是诸法之法性理，故称为法性理。
四理已说讫。
其中略说与广说，即以一句简略宣说之法，以后后语句分别究竟，其中以简略语句宣说之法即是略说。
以后后语句分别究竟即是广说。其中略说即是一字，广说即是多字。
又从另一角度而言，略说即是未圆满之句，应从句义未圆满及义理未圆满来观察。

།རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚིག་སྟེ། ཚིག་འབྲུ་རྫོགས་པ་དང་དོན་རྫོགས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་འབྲུ་དང་དོན་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་དེ་མི་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འབྲུ་དང་དོན་གྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ལ། རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་སྟེ། སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ན་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་ལ། རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་དམ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ ཚིག་དེ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་དང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་དག་ནི་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ངས་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་འཛིན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་བསྟན་པ་ནི་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པར་ཟད་ཀྱི། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་མེད་པའི་དོན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཟུགས་བརྙན་དང་། རྣམ་པར་མི་ རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་རྣམ་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་མོ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་དེ། མ་མོ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ཡིན་ལ་ཆོས་མངོན་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་མ་མོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་དེའི་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། དེའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པར་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི།འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་གོ་རིམས་སུའོ་། །དེའི་འབྲས་བུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་ དག་གོ།།དེའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་མོའི་ངོ་བོ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐབས་དེའི་འོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་པས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་སྒྲོགས་པ་དག་འཆད་པ་དང་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་དེ་ན་དེ་མྱོང་བ་རྣམ་པར་བསྙད་པའི་ མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་པས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་དོ། །དེ་མྱོང་བ་རྣམ་པར་བསྙད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེ་མྱོང་བའོ།

所谓'广'即是圆满之词，是指词句圆满和意义圆满。例如'一切罪'这一词句和意义尚未圆满，加上'不应作'这一词句和意义才变得圆满。
另一种解释，'略'是所成立的词，'广'是能成立的词。例如'呜呼诸行无常'是所成立的词，'是生灭之法'是能成立的词。
又一种解释，'略'是显示的词，'广'是解释的词。例如'诸圣者'是显示的词，解释为'诸正断者和诸圣者'。
这些是相的特征。'我所说带相缘取菩提分法念住等'是其自性相的特征。'带相缘取'是指缘于心的相而已，并非外境之义。修习菩提分法念住等时，缘于有分别影像和无分别影像，即是带相缘取。
'其自性相'是指本母的特征。本母即是对法，对法是无漏智慧及其眷属，因此菩提分法是本母自性相的特征。
'由断世间及出世间烦恼，现证其世间及出世间功德果，是得果之相'中，'断世间及出世间烦恼'是指世间道和出世间道的次第。'现证其世间及出世间功德果'是指五神通和解脱等。'得果之相'是指本母自性菩提分时的特征。
'以解脱智如实了知彼，并广为他说、正确宣说，即是宣说所证之相'中，'以解脱智如实了知'是指得果。'宣说所证之相'是指如实了知的体验。

།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་བསྒོམ་པ་ལ་བར་ ཆད་བྱེད་པའི་གནས་ལྟ་བུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བར་ཆད་བྱེད་པའི་གནས་ལྟ་བུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །དེའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་མོའི་ ངོ་བོ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྒོམ་པ་དེའི་འོ།།དེ་དག་ཉིད་ལ་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་ཉིད་ལ་གཅེས་སྤྲས་བྱེད་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཆོས་ ཏེ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་།སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མ་མོའི་ངོ་བོ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་དང་ངོ་། །བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉེས་དམིགས་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་དམིགས་མང་པོ་དག་གོ།།རྗེས་སུ་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་མང་པོ་དག་གོ། །མ་མོའི་མཚན་ཉིད་བཤད་ ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་བརྗོད་པ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་ལས་གླེངས་ཏེ་བསྟན་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་བསྡུས་པའི་གཟུངས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ གསུངས་སོ།།གཟུངས་ཀྱི་དོན་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྟན་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་མཚན་ཉིད་གང་གིས་བསྡུས་པའི་གཟུངས་ཀྱི་དོན་གྱིས་སོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་རྣམས་ཀྱི་ལྡེམ་པོ་དགོངས་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་མཐའ་ དག་གི་དོན་མཚན་ཉིད་གང་གིས་བསྡུས་པའི་གཟུངས་ཀྱི་དོན་དེས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་དང་། འདུལ་བ་དང་། མ་མོ་དེ་དག་གི་གཟུངས་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་མཐའ་དག་གི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་འདུས་ལ། སྡེ་སྣོད་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་དོན་མཚན་ཉིད་གང་གིས་བསྡུས་པའི་ གཟུངས་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པའོ།།འདི་ལས་སླད་རོལ་པ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ལགས་པ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་འདི་པ་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པའི་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །འཇམ་དཔལ་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་ཅིག་དང་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ངའི་ལྡེམ་པོ་ངག་ལ་འཇུག་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུངས་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པ་ཁྱོད་ལ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བསྟན་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པས་གཟུངས་ཀྱི་དོན་སྟོན་ཏེ།དེ་དག་གི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཟུངས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པ་དང་། སོ་ སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བསྟན་པ་དང་།གཟུངས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པ་དང་། དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུ་བ་བསྟན་པའོ།

对于修持那些菩提分法时，如同作障碍处的烦恼法，即是其间断法的特征。'如同作障碍处的烦恼法'是指障碍等。'是其间断法的特征'是指母论的本体即菩提分法修持的。
对于那些法特别爱护的诸法，即是随顺法的特征。'对于那些法特别爱护的法'是指对修持菩提分的那些法有所助益的法，即资粮道、加行道和清净道的一切阶段，应随宜配合。'随顺分的特征'是指母论的本体即修持菩提分的。
间断法的过患即是过患的特征，即是五障等众多过患。应知随顺法的功德即是利益的特征，即是资粮道、加行道和清净道阶段的众多利益。
母论的特征已经解说完毕。此即从如来语言宣说教法的此处引出，为显示摄集一切教法义的总持义，因此'尔时，文殊师利菩萨向世尊如是启问'等。
'以何总持义'是指以何特征摄集一切教法义的总持义。'诸菩萨随入如来甚深法之密意'是指以摄集一切教法义特征的总持义。
'诸菩萨经、律、母论等一切总持义'是指一切教法摄于三藏，此三藏的义以何特征摄集的一切总持义。
'请说此非与外道共同'是指非与此法以外的外道共同。
'文殊师利，是故谛听，如是为令诸菩萨入我密意语故，当为汝说一切总持义'等，是以二无我摄集一切教法义而显示总持义。其摄义有四种：以二无我显示总持义、显示凡夫对此的执著、显示了悟总持义的利益、显示彼等事物的摄集。

།དེ་ལ་དང་པོར་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཟུངས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པ་ལ། གང་ཟག་བདག་མེད་པས་གཟུངས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པ་ནི་འཇམ་དཔལ་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དང་རྣམ་པར་བྱུང་བའི་ཆོས་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་གཡོ་བ་མེད་པའི་གང་ཟག་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ངས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱེད་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་བདག་མེད་པས་གཟུངས་ཀྱི་ དོན་བསྟན་པ་ནི།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ལ་ཕྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཕྱིས་རྣམ་པར་བྱང་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ སྤངས་ཏེ།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྟན་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེ་ནི་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་གཟུངས་ཀྱི་དོན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱོར་རོ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཀྱང་མེད་ལ་བྱ་བ་ཡང་མེད་ན་ཇི་ལྟར་བདག་གིས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དེ་ལ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལུས་ལ་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ལེན་པའི་བག་ལ་ཉལ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་ནམ་བདག་གིར་འཛིན་ཞིང་དེས་ན་མཐོང་ངོ་ཐོས་སོ་བསྒོམ་མོ་མྱང་ངོ་རེག་གོ་རྣམ པར་ཤེས་སོ།།བཟའོ་བྱེད་དོ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སོ། །རྣམ་པར་བྱང་ངོ་ཞེས་ལོག་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལུས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །མངོན་པར་ཞེན་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་ལྡན་པའོ་། །བདག་གམ་བདག་གིར་འཛིན་ ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གང་ཟག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་གཟུངས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ལ་ལས་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་གནས་ངན་ ལེན་གྱི་ལུས་རབ་ཏུ་སྤོང་ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་མ་ཡིན་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པ།འདུས་མ་བྱས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པའི་ལུས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་མེད་པ་གཉིས་སུ་ ཤེས་པའོ།།གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལུས་རབ་ཏུ་སྤོང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་སྟེ། དེས་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟོན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་གནས་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།འཇམ་དཔལ་དེ་ནི་གཟུངས་ཀྱི་དོན་མ་ལུས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་ཀུན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བདག་མེད་པ་གཉིས་རྟོགས་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཏེ། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་སྤངས་པ་ དང་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་བསྟན་པ་མཐའ་དག་གི་དོན་བསྡུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུངས་ཀྱི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་བཀའ་སྩལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་བསྡུས་ པ་བསྟན་ཏེ།ཚིག་གི་དོན་སྔ་མ་དང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་རོ།

首先，以二无我来阐释总持的意义。以人无我阐释总持的意义，即文殊：'所有烦恼法和清净法，皆无有动摇的补特伽罗，因此我说诸法一切相中无作者。'
以法无我阐释总持的意义，即：'烦恼法不是先成为烦恼而后转为清净，清净法也不是后成清净而先为烦恼。'这表明，舍弃烦恼分而获得清净分，此为教义之义，由二无我所摄，故称为总持之义。
若问：'若无补特伽罗亦无作用，何以会有我见等生起？'为此，为显示凡夫对此的执著，说：'其中，愚凡夫依止恶趣身中法与补特伽罗自性执著的随眠，执著为我或我所，因此妄起见、闻、修、尝、触、识、食、作、烦恼、清净等分别。'
所谓'恶趣身'即阿赖耶识。'执著随眠'即与彼相应。'执著为我或我所'等表示对补特伽罗的执著。'烦恼'等表示对法的执著。
其后，为显示了悟总持义的利益，说：'若能如实了知此义，则能断除恶趣身，获得无诸烦恼处、极为清净、无戏论、无为、无造作之身。'
'如实了知'即了知二无我。'断除恶趣身'即断除带有习气的阿赖耶识，此显示断德圆满。'无诸烦恼处'等显示转依智慧圆满。
'文殊，当知此为总持义之全部'，此为前文总结。如是了知二无我、断除烦恼、获得清净，及其果报断德、智慧圆满，此为一切教法之义摄要，故称为总持义。
尔后，世尊即说此等偈颂，以下三偈显示彼等之摄要，其义随应配合前文。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གསུང་བརྗོད་པ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་འབྱུང་བ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་བྱུང་བ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་སེམས་སྔོན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པ་ལས་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་ འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སེམས་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་རིག་པར་བགྱི་བ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་ཏེ།འདི་མན་ཆད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སེམས་འབྱུང་བ་ལ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་དེ་མ་ནོར་བར་སྟོན་ཏོ། །འཇམ་དཔལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་སེམས་དང་ཡིད་དང་། རྣམ་ པར་ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་གནས་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ནི་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་གང་ལས་སེམས་དེ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ།།འོ་ན་སེམས་གང་གིས་སྤྲུལ་པ་འབྱིན་པར་མཛད་པ་དེ་གང་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན། དེའི་ ཕྱིར་འོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སེམས་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བར་གསུངས་སོ།།སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་འབྱུང་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་ བ་བསྟན་པ་དེ་ཡང་འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་བསྟན་པའི་མདོ་ལས།དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ།དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། རྣམ་པར་ ཤེས་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་བརྟེན་ནས་ བྱ་བ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཤེས་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ནི་རྟེན་མ་ཡིན་ནོ།།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས། འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཤེས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྟེན་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་འཇུག་པའི་སྒོ་དང་པོ་དེས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་སྒོ་རྣམ་པ་བཅུ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

已经说明了如来语言表达宣说的词义等。
其后将说明如来心生起宣说的词义等。
所谓'心生起'，是指从法身加持力中生起的二种色身之心，从前修习方便智慧所显现的，如幻化般无有造作而生起的宣说。
因此，为了宣说这个，而问道：'世尊，如来心生起的特征应当如何了知？'
此下是为了对治对如来心生起的迷惑而如实宣说。
'文殊，诸如来虽然不是由心、意、识所分别'，是说法身是由转依所分别，因此于彼无有心、意、识，意思是从何处生起彼心呢？
那么，以何心显现化身呢？
因此说'然而如来心是无造作而生起'。
'应当了知如幻化'，是说如同化身生起一样，心生起也是如此的意思。
诸如来心生起的宣说，也如《圣如来生起宣说经》中说：
说此语已，菩萨摩诃萨如来种姓所生吉祥对普贤菩萨如是说道：'佛子，菩萨摩诃萨应当如何了知诸如来应供正等觉的心生起？'
说此语已，菩萨摩诃萨普贤对菩萨摩诃萨如来种姓所生吉祥如是说道：
'佛子，诸如来应供正等觉虽然不是由心所分别，也不是由识所分别，
然而佛子，诸如来应供正等觉的心生起应当了知为无量智慧。
佛子，譬如依靠虚空而了知一切事，然而虚空并非所依。
佛子，如是依靠如来智慧，虽然了知一切世间和出世间的智，然而如来智慧是无所依的。
佛子，菩萨摩诃萨以此第一入门，应当了知诸如来应供正等觉的心'等，如所说的十种入门而观察。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་པར་འདུ་བགྱི་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ལགས་ན།འོ་ན་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་བགྱི་བ་མ་མཆིས་པར་སེམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་གནས་གྱུར་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ན། དེ་ ལས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ།།སྔོན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བསྒོམས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་བསྒོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྒོམས་པས་ཤུགས་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་ གྲངས་ཀྱི་ཤུགས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་གཉིད་ལོག་པ་སེམས་མེད་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དཔེའི་དོན་ནི་མདོ་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཅི་ལགས་དེ་གཞིགས་པས་སྤྲུལ་པ་ལ་སེམས་མཆིས་སམ་མ་མཆིས་ཞེས་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་སེམས་ཡོད་ཅེས་བྱ་འམ་སེམས་མེད་ཅེས་བྱ་ཞེས་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་སེམས་མེད་པའང་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་རང་དབང་མེད་པ་ཉིད་དང་སེམས་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་རང་དབང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ལྟར་སེམས་ལ་རང་དབང་མེད་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སེམས་ཀྱི་དབང་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ ན་སེམས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་བསྟན་པ་དང་། ཡུལ་བསྟན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ལ་སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐུན་མོང་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཁམས་ལྔ་པོ་དག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གང་ལགས་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་གང་ལགས་པ་དེ་གཉིས་ལ་ཐ་དད་དུ་བགྱི་བ་ཅི་མཆིས་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་ཏེ་འདི་མན་ཆད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་ལ་ཤིན་དུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་དེ་མ་ནོར་བ་བསྟན་པ་སྟོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་བ་ཡོན་ཏན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཚད་མེད་པའི་རྒྱན་བཀོད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐུན་མོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སོ་སོར་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་མི་བྱེད་ཀྱི།མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་ རྒྱས་ནས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐ་དད་པ་དག་ན་བཞུགས་ཏེ།ཞིང་མཉམ་པའི་ཕྱིར་ཐུན་མོང་བ་ཞེས་བྱའི་གཅིག་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་སོ་སོའི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་རྣམས་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་ཐ་དད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྣམས་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གནས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

'世尊，如果如来们的法身远离一切有为，那么如何在无为中能生起心呢？'这是在问：法身是由转依所显，远离一切有为，那么从中如何能生起化身的自性心呢？
'因为往昔修习方便智慧而有为的缘故'，这是说由于修习方便智慧的本性，通过修习的力量和有为，也就是说依靠这种异名的力量。
'譬如睡眠无心'等等比喻的含义，应当如经中所说般理解。
'依此推理，化身有心还是无心？'这是在问：如来的化身是从法身加持而生，那么化身是有心还是无心？
'非有心亦非无心，因为心非自在而是他所主'。'心非自在'是说不像其他众生那样心有自主性，因此非有心。'是他所主'是说是如来心所主导，因此也非无心。
如来心生起的文义等已经解释完毕。
其后将解释如来行境和境界二者的文义等。其中'行境'是指一切如来共同的清净佛土。'境界'是指一切如来不共的五界。
因此，依据这两者的宣说，'世尊，如来的行境和如来的境界，这二者有何差别？'此问题是为了对治极度迷惑如来行境和境界者而作出无误的开示。
'如来行境是一切如来共同的、具不可思议功德和无量庄严的清净佛土'。'共同'是说菩萨们不各自清净佛土，而是成佛后安住在不同佛土中。由于佛土平等故说'共同'，但并非完全相同。如此，诸佛各自的受用身是转依了转识的特征故有差别。法身是转依了阿赖耶识。化身是遍计所执性故什么也不是。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་རིག་པར་སྣང་བ་དག་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །ཡོན་ཏན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཚད་མེད་པའི་རྒྱན་བཀོད་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་ སུ་དག་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེས་ན་སྤྱོད་ལམ་བཞིས་བཞུགས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་བསྟན་པ་དེ་ཡང་འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་གྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ།དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་ལ་འདི་སྐད་ ཅེས་སྨྲས་སོ།།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ཆགས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་སྔོན་གྱི་ མཐར་མ་བྱུང་ཕྱི་མའི་མཐར་མི་འཕོ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་མ་བྱུང་བ་ དང་མི་འཕོ་བ་དང་མངོན་པར་མ་གྲུབ་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ནི་ཁམས་ལྔ་པོ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གདུལ་བྱའི་ཁམས་དང་གདུལ་བྱའི་ ཐབས་ཀྱི་ཁམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དག་ན་བཞུགས་བཞིན་དུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཁམས་ལྔ་པོ་གཞན་གང་དག་ཏུ་ཕྲིན་ལས་མཛད་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་བསྟན་པ་དེ་ཡང་འཕགས་པ་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས།དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ།དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།

由如来法身的威力，对众生显现为种种认知。所谓'具足不可思议功德和无量庄严的清净佛土'，如同前面所说的圆满处所，因此以四种威仪安住即是所行境。
如来们的所行境界，在《圣如来出生显示经》中如是说道：大菩萨如来种姓庄严对普贤菩萨大士如是说道：'佛子，菩萨大士应当如何了知如来应供正等正觉的所行境界？'
如是说已，普贤菩萨大士对大菩萨如来种姓庄严如是说道：'佛子，菩萨大士应当了知如来应供正等正觉的所行境界是无执著的所行境界。佛子，譬如真如于前际不生，于后际不迁，现在亦不成立。'
'佛子，如是菩萨大士应当了知如来应供正等正觉的所行境界也是不生、不迁、不成立的。'应当如是所说而观察。
如来境界即是五界：众生界、世间界、法界、所化界及调伏方便界等一切种类。如来境界是指在清净佛土中安住的同时，于其他五界中所作的事业。
如来们的境界，在《圣如来出生显示经》中如是说道：大菩萨如来种姓庄严对普贤菩萨大士如是说道：'佛子，菩萨大士应当如何了知如来应供正等正觉的境界？'
如是说已，普贤菩萨大士对大菩萨如来种姓庄严如是说道。

།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཇུག་པས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་དང་། ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་དང་། འཇིག་རྟེན་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་དང་།ཞིང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དབྱེར་མེད་པའི་ཡུལ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡུལ་དང་། ཡང་དག་པའི་མཐའ་མེད་པའི་ཡུལ་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཚད་མེད་པའི་ ཡུལ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ཡུལ་མེད་པར་ཡུལ་དང་བྲལ་བ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་བསྟན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་ པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་བསྟན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གསུམ་གྱི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དང་པོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་ཏོ།།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པས་བདེན་པ་བཞི་ལ་ལན་གསུམ་བཟླས་ནས་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མཛད་ནས་རེ་ཞིག་ལྐོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་གསུམ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་གང་ལགས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ ལོ་བསྐོར་བ་གང་ལགས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་གང་ལགས་པ་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་རིག་པར་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་ཏེ། འདི་མན་ཆད་ནི་དེ་གསུམ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་དེ་གསུམ་མ་ནོར་བར་སྟོན་ཏོ། །གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཡང་མ་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ དོན་དུ་ཡིན་པས་སྤྲོས་པ་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་དག་ནས་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྤྲོས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཀུན་དུ་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ཡང་མ་ པ་དང་།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཉིད་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་མཛད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་པ་དེ་ཡང་འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་ འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་གྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།

善男子，此中菩萨摩诃萨以无执著、无入之智慧及智入一切众生境、一切地境、一切世间境、一切刹土境、一切法境、一切有情境、一切佛境、真如无别境、法界无障境、真实无边际境、虚空界无量境、涅槃界境，及离境无境中，应了知如来境界，如是等所说当观。已说如来行境及境示现二者之词义等。
其后，当说如来现证菩提示现、转法轮示现及示现大般涅槃三者之词义等。所谓现证菩提者，为令清净故，首先示现现证菩提。所谓转法轮者，即以清净于四谛三转十二行相转法轮等。所谓大般涅槃者，即佛事已办，暂时以隐密方式示现无余依大般涅槃。
是故依彼三种示现而问：'世尊，如来现证菩提为何？转法轮为何？大般涅槃为何？应如何了知彼等之相？'此下为对此三极为迷惑之对治，无误显示此三。
所谓'是无二相'者，由法身极清净故，显示非现证菩提、非转法轮、非大般涅槃。现证菩提是为清净故，是戏论，清净后转法轮及大般涅槃成戏论故。由化身普示现故，显示非现证菩提、非转法轮、非无大般涅槃，以彼等即是成办事业之佛事故。
其中如来示现现证菩提者，如圣如来出生显示经中如是所说，菩萨摩诃萨如来种性吉祥者，对菩萨摩诃萨普贤如是说。

།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ།དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་ནེམ་ནུར་མེད་པས་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྟོགས་པ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པ་རྟོགས་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་རྟོགས་པ་དང་། གནས་མེད་པ་རྟོགས་པ་དང་། མཐའ་དང་དབུས་མེད་པ་རྟོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་མཐའ་ཡས་པ་རྟོགས་པ་དང་། མཐའ་དང་མཐའ་མེད་པ་ཡོངས་སུ སྤངས་པ་དབུས་ན་གནས་པ་རྟོགས་པ་དང་།ཡི་གེ་དང་སྒྲ་དང་བརྗོད་པ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་དང་སྤྱོད་པ་འགྲུབ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་དབང་པོ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་བག་ཆགས་དང་བག་ལ་ཉལ་དང་རང་བཞིན་སོ་སོར་ རྟོག་པ་རྟོགས་པ་ལས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡོངས་སུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་སྟོན་པ་དེ་ཡང་། འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་ འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས།དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ།དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་གཏན་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སེམས་ལ་ཞུགས་ཤིང་། མངོན་པར་ གྲུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།མཐའ་དང་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ནམ་མཁའི་མཐའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཏན་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ གསུང་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་དང་ཚིག་གི་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྲག་པའི་སྒྲ་བསྒྲགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

胜子啊！菩萨摩诃萨应当如何了知如来应供正等正觉诸佛的现证菩提？说此语已，菩萨摩诃萨普贤对如来种姓所生吉祥菩萨摩诃萨如是说道：
胜子啊！于此菩萨摩诃萨以利益众生行平等性，于一切法平等性无所动摇而通达无二，由此应了知如来现证菩提。由通达无相、通达无因、通达无住、通达无边中、通达无量佛、通达远离边无边而住中、通达一切文字音声言说生起、通达一切众生心行成就平等性、通达意乐根性烦恼习气随眠自性差别，
由此应当完全了知诸如来现证菩提，应当如是观察等等所说。诸如来转法轮教示，于圣者如来出生显示经中：说此语已，如来种姓所生吉祥菩萨摩诃萨对菩萨摩诃萨普贤如是说道：
胜子啊！菩萨摩诃萨应当如何了知如来应供正等正觉诸佛转法轮现证？说此语已，菩萨摩诃萨普贤对如来种姓所生吉祥菩萨摩诃萨如是说道：
胜子啊！于此菩萨摩诃萨以永远发起方式入于如来心，应了知现证转法轮。因远离一切边见，应了知转清净三轮法轮。以随顺虚空边际故，应了知转离贪法轮。以不可说方式无所随行而明显分别故，应了知转法轮。
以涅槃自性故一切法究竟寂灭，应了知转法轮。因如来语遍一切故，以一切文字音声言词事业，应了知转法轮。因是法性自性故，应了知转以宣说声音自性法轮。

།སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ཤིན་ཏུ་ ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་གསུང་གཅིག་བརྗོད་པ་ལས་སྒྲ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ནང་དང་ཕྱི་རོལ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡི་གེ་མི་ཟད་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་གཏན་ མི་སྐྱེ་མི་འགག་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་དེ་ཡང་། འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་ པའི་མདོ་ལས།དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་གྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་ པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ།དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་ཁོང་དུ་ཆུད་ པར་འདོད་པས་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བློ་དང་ལྡན་པར་བྱ་སྟེ།དེས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཡང་དག་པའི་མཐའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།རང་བཞིན་གྱི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་མཐའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བ་ དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།མཚན་ཉིད་མེད་པའི་མཐའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །བདག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཐའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་མཐའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

由于往昔的愿力已经完全清净，应当了知从说一音中发出一切音声的法轮。应当了知以内外清净的方式转无尽字法轮。应当了知随顺法性而转永不生灭的法轮，应当如是所说而观察。
如来们所示现的大般涅槃，如《圣如来出生显示经》中说：说此语已，出生于如来种姓的吉祥大菩萨摩诃萨对普贤大菩萨摩诃萨如是说道：'善男子，大菩萨摩诃萨应当如何了知诸如来应供正等正觉的大般涅槃？'
说此语已，普贤大菩萨摩诃萨对出生于如来种姓的吉祥大菩萨摩诃萨如是说道：'善男子，于此大菩萨摩诃萨欲了知诸如来应供正等正觉的大般涅槃，应当具足智慧了知自性的本质。'
应当如实了知如来涅槃即是真如涅槃。应当如实了知如来涅槃即是实际涅槃。应当如实了知如来涅槃即是法界涅槃。应当如实了知如来涅槃即是虚空界涅槃。应当如实了知如来涅槃即是自性涅槃。应当如实了知如来涅槃即是离贪边际涅槃。应当如实了知如来涅槃即是无相边际涅槃。应当如实了知如来涅槃即是我性边际涅槃。应当如实了知如来涅槃即是诸法自性涅槃。应当如实了知如来涅槃即是如实边际涅槃。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གདོད་མ་ཉིད་ནས་གཏན་མ་བྱུང་བ་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས། གདོད་མ་ཉིད་ནས་གཏན་མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ འབྲལ་བ་འགའ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་སྟོན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་གསུམ་གྱི་ ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་བལྟ་བ་དང་། ཉན་པ་དང་བསྙེན་བཀུར བྱེད་པ་ལས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་བལྟ་བ་དང་། ཉན་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བགྱི་བ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་བསོད་ནམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཅིའི་སླད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་ འབྱུང་བར་རིག་པར་བགྱི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ཞུས་ཏེ།དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་པའི་གཉེན་པོར་དེ་མ་ནོར་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ལྷག་པར་དམིགས་པའི་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྤྲུལ་པའི་ སྐུ་ལ་བལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་།བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ལ་ལྷག་པར་དམིགས་པའི་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བསོད་ནམས་སྐྱེས་པ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྟོན་ཏོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པར་བསྟན་པ་དེ་ཡང་།འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་འབྱུང་བའི་དཔལ་གྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བལྟ་བ་དང་། ཉན་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཇི་ལྟར་ཁོང་ དུ་ཆུད་པར་བྱ།དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་བཟང་པོས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་བྱུང་བའི་དཔལ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ ཆེན་པོས་ཁོམ་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བློ་དང་ལྡན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་ནི་དོན་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

为什么这样说呢？因为一切法本来就完全未生未起，对于本来就完全未生未起的法，没有任何分离，应当如此所说来观察。
已经说明了如来示现圆满菩提、转法轮、示现大般涅槃这三种文义等。
其后当解说见如来、听闻和承事供养所生善根的文义等。由见、闻、承事供养如来的化身而生福德资粮。
因此，为了说明这点，问道：'世尊，众生以见、闻、承事供养化身而生福德，为何应知是从如来而生？'
因此，为对治极度迷惑如来是无上福田这一点，明确地开示此义。
'因为是对如来特别缘念的行为'是说众生见、闻、承事供养化身时，以特别缘念如来的意乐和加行，故其所生福德也是从如来而生。
'化身也是如来加持力的缘故'是说因为是由如来加持而生，应当说那就是如来自身的意思。
所说见、闻、承事供养如来而生善根，如《圣如来出生示现经》中说：说此语已，菩萨大士如来种性庄严对菩萨大士普贤如是说：
'善男子，菩萨大士应如何了知从见、闻、承事供养如来应正等觉而生善根？'
说此语已，菩萨大士普贤对菩萨大士如来种性庄严如是说：'善男子，菩萨大士应了知，以具足成就闲暇心而见、闻、承事供养如来应正等觉所生善根是有意义的。'

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་བལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་།བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེ་བ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་གནས་དང་། གཅིག་ཏུ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་དང་། སླུ་བ་མེད་པ་དང་། བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ མི་ཟད་པ་དང་།འདུས་མ་བྱས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའི་མུར་ཐུག་པ་མེད་པར་གནས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་རང་འབྱུང་གིས་ཐོབ་པ་ལས་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་འདུ་བགྱི་བ་མ་མཆིས་པ་འདྲ་ལགས་ན། ཅིའི་སླད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཁོ་ན་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་འབྱུང་ཞིང་སྤྲུལ་པའི་གཟུགས་བརྙན་དཔག་ཏུ་མ་མཆིས་པ་དག་ཀྱང་འབྱུང་ལ། ཉན་ ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་ལས་ནི་མི་འབྱུང་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་།བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེ་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཉིད་ལས་གླེངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཡིན་པར་སྦྱར་རོ།།འཇམ་དཔལ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་དེ་དག་ཉིད་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་མཐུ་ཆེན་པོ་དང་། གླིང་བཞི་པའི་སེམས་ཅན་གཉིས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ སྦྱང་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་དེ་དེ་དག་ལ་སྣང་བ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ།།ལྷག་མ་ནི་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་མཐུས། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མིའི་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྒྱལ་རིགས་དང་། བྲམ་ཟེའི་རིགས་ཤིང་སཱ་ལ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེ་བ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཞར་ལས་གླེངས་ཏེ་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་གི་དོན་གཞན་ནི་གོ་སླ་བས་མ་བཤད་དོ། །ལུས་ངན་པར སྐྱེ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་མཐུ་ལས་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ལམ་དེ་དང་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་ཕྱིར་སྤང་ཞིང་མི་སྙན་པར་བརྗོད་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་། ཁོང་ཁྲོའི་སེམས་དང་ལྡན་ཞིང་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པ་དེ་ དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་མི་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་མཐུ་ལས་ལུས་ངན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་འབྱུང་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དག་ན་གང་ན་གང་ནི་དཀོན་པ་ལགས། ཡོངས་སུ་དག་པ་དག་ན་གང་ནི་མོད་པ་ལགས་། གང་ནི་དཀོན་པ་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་བསྟན་པའི་སྐབས་ལས་གླེངས་ཏེ་ཞུས་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དག་པ་དང་མ་དག་པ་ན་མོད་པ་དང་དཀོན་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས།འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བ་དང་། ཉན་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལས་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེ་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་བསྡུའོ།

从见到、听闻、承事如来应供正等正觉诸佛所生的善根，应当了知是无障碍处，是一向究竟，是无欺诳，是圆满一切意乐，是令一切有为行不尽，是证悟无为，是如来无分别智，是安住无后际边际，是具足一切殊胜相的自然获得。
世尊似乎无有造作，为何唯独从如来法身中对众生生起大智慧光明，并显现无量化身影像，而声闻和独觉的解脱身却不能显现？这是承接前文所说的从见到、听闻、承事如来所生善根的教授，因为化身也是如来加持力的缘故。
文殊，譬如日月轮，由于住于其中的大威德众生和四大洲众生二者的业力所净化，故对彼等发出大光明。其余如经中所说可知。
世尊，以如来菩萨加持力，欲界人身圆满，如刹帝利、婆罗门种姓犹如大娑罗树等，这是承接前文所说从见到、听闻、承事如来所生善根而附带请问。其他词义浅显易懂故未解释。
应知恶身出生也是从如来加持力而生，是说对于那些舍弃此道和修行，出言不逊，对如来怀有嫌恨心和嗔恚心而死的人们，由于对如来所生的不善业力，获得恶身，故说是从如来加持力而生。
世尊，在不清净世界中何者稀少？在清净世界中何者众多？何者稀少？这是承接前文所说如来行境和境界的教授而请问。然而，清净和不清净世界中的众多和稀少二者都是从如来加持力所生，故在此归摄于从见到、听闻、承事如来所生善根的教授中。

།འཇམ་དཔལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་དག་ན་དངོས་པོ་བརྒྱད་ནི་མོད་ལ་གཉིས་ནི་དཀོན་ཏེ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡོངས་སུ་མ་དག་པ་ན་གཉིས་དཀོན་པ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་སྙེགས་སོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དག་ན་བརྒྱད་དཀོན་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་དོན་ཏེ་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ལས་དགེ་ བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།། །།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔལ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མདོ་སྡེ་ལེའུ་བཅུ་པ་འདིའི་མིང་སྟོན་ཏོ། །དགོངས་ པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་འདིའི་ལུས་སྤྱིར་སྙེགས་སོ།།བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེའུ་བཅུ་པ་འདི་ཉི་ཚེ་དང་སྦྱར་རོ། །འདིའི་མིང་ཅི་ལགས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མིང་ཞུས་པ་བསྟན་ཏོ། །འདི་ཇི་ལྟར་གཟུང་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མིང་ཞུས་པའི་དགོས་པ་བསྟན་ཏེ། ཐ་ སྙད་གདགས་པའི་སྒོ་ནས་འདི་ཇི་ལྟར་གཟུང་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ན་འདིའི་མིང་ཅི་ལགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་དོན་དུ་ཞུ་བའོ། །འདི་ཇི་ལྟར་གཟུང་བར་བགྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཞུ་བ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་གཞན་དག་ཇི་ལྟར་འཛིན་དུ་གཞུག་པར་ བགྱི་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡང་ན་ཚིག་གཉིས་མ་སྨོས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་དོན་ཆེ་བའི་ཕྱིར། དང་བས་འདུན་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཞུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་མིང་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མཛད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ཟུང་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།ཞུས་པའི་ཚིག་གཉིས་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ངེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་འདི་བཤད་པ་ན་། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་བདུན་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་གིས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྟན་པའི་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་ སོ།།དེ་ནི་ས་གསུམ་པ་ལ་ནི་ཐོབ་པ་ཡིན། ས་བཅུ་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་པས། འདིར་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བས་ནི། ས་བཅུ་ པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།།ལེའུ་བཅུ་པའི་ཚིག་གི་དོན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མགུར་ནས་བཀའ་སྩལ་པའི། །བདུད་རྩིའི་མཆོག་དེ་གསལ་བར་རྣམ་ཕྱེ་འདི། བྲིས་ཤིང་གཞན་ལ་སྣང་བར་བསྟན་པས་ནི། གུ་ཎ་ཤྲཱི་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀུན། མ་རིག་མུན་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་དག་སྟེ། ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་མཆོག་ནི་ཐོབ་པར་ཤོག་།འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།

文中说道：'文殊，在不清净世界中有八种事物迅速，而两种稀有'等。在不清净世界中两种稀有是指修行者所追求的。在清净世界中八种稀有是指无实体的意义，关于见到如来、听闻和承事而生起善根的道理等已经解释完毕。殊胜事业已经解释完毕。
其后，文殊菩萨对世尊如是说等，是显示此经十品的名称。'此解深密法门'是总括此经的整体。'宣说'是专指此第十品。'此名为何'是显示请问名称。'应如何受持'是显示请问名称的目的，即从安立名言的角度'应如何受持'的意思。
或者，'此名为何'是为自己而请问。'应如何受持'是为他人而请问，即此法门应如何让他人受持的意思。或者，说两句话是因为此法门意义重大，以净信心一再请问。
'此是如来事业成就决定义之教说'是显示名称，即如来因圆满、果圆满和事业圆满的抉择显示，是如来事业成就决定义之教说，因此说'应当了知此是如来事业成就决定义之教说'，与前述两个请问依次对应。
宣说此如来事业成就决定义教时，七万五千菩萨证得圆满法身之各别正智，这是显示教说广大果报。其中'法身'是指证悟的法身和所说的法藏。这在三地获得，在十地圆满，在如来地成就，因此此处说'证得圆满法身之各别正智'，意思是证得第十地。
第十品文义等已解释完毕。
世尊金口所宣说，此甘露妙法我明析，
书写并向他显示，愿功德吉祥及众生，
清净无明暗障蔽，获得殊胜智慧灯。
《圣解深密经广释》圆满。

། །།

。
